Institutiones philosophiae theoreticae in usum praelectionum, Volume 2

71쪽

enim numero infiniis non possim eaerere menses vel annos numero finii Q ergo et ipsae annorum mensiumque successiones essent numero infinitae simul ac num rus dierum daretur infinitus rigo nullae ex istis serie spossunt esse infinitae. Ergo repugna numerus Successi .num sine initio ergo repugnat creatio ab aeterno. In rebus successivis unius praesentia dicit absentiam alterius sic praesentia diei dici absentiam noctis ergo dies ei nox vel nuntiam potuerunt existere, vel ui exi iere possent, alterutrum ante alterum debuit existere. ita ut necessario aliquando fuerit dies, quem nulla nox, et nox, quam nullus dies praecesserit atqui hoc evidemier includi initium ei excessum alterutrius super alierum ergo intrinsece repugnat series successionum sine iniit adeoque creatio aeterna l).d Si vel unum ens potui ab aeterno creari, nona pugnat, ut etiam animae humanae creari potuerint: atqui animae humanae ex infra dicendis 2 sunt immoriales et perpetuo duraturae ergo si mundus ab aeterno potuisset creari posset etiam nunc actu dari numerus animarum insitatus, si V. g. quod possibile est, cum singulis successionibus singulae animae creata suissent: sed numero i finito nihil addi potest ergo nullae amplius animae creari posseni, id quod praeier intrinsecam repugnantiam n

lyme armento lepidiori modo proposito ad silantium redactus estinere lutus quidam, qui, uti sere allucinantur increduli, ingenium onon vulgare prodere autumabat, si omnia, quae fidei sunt, negaret, et Propterea ereationem impossibilem et mundum hunc aeternum esse declarabat Interrogatus uim quid ergo prius exstiterit, ovum, an gallini respondore rationabiliter nihil potuit, eum in suecessionibus nee gallina habeatur sine ovo nec vero etiam viri sine gallini. in P eh. But Seet 1. Caly. 3.

72쪽

- aeta infiniti argueret etiam omnipotensiam Dei esso

OBJECTIONES.

25. I. 1 Deus ab aeterno habuit potentiam erea di mundum mundus ilem ab aeterno sui habilis ad existendum ergo non repugnat mundum ab inermississe creatum.

R. . ni. Deus ab aeterno potentiam creandi, et mundus habilitatem existendi habuit eum mistendi initio parie mundi, C. Int. Εilam sine eristendi initio, N. Ins. et cons. Nam cum creatio sit actuatio rei ex nihilo sui et subiecti, res creata necessario aliquando sui nihil ade que existere incepit ergo seu ab aeterno aliam pote tiam creandi non habuit, quam eruiendi, ut mundus per ereationem initium existendi obtineat. Creari enim tina initio existendi est contradictorium in se. Dein etiam mundus aliter, quam cum existendi initio ab aeterno habilis ad existendum non fuit ergo ex aeterna possibilitate mundi sive externa sive interna possibilitas mundi Oetemiconigi nequii. Aliud namque est, Deum ab aeterno ha- huisse potentiam creandi mundum simplieiter, et mundum simplieiter fuisse ab aeterno intrinsece possibilam ei aliud, Deum ab aeterno habuisse potentiam creandi mundum aetemum, et mundum aeternum fuisse ab aeterno intrinsece possibilem. Hic vero agitur non de possibiluale etiamaelema mundi simplicitur, sed de possibilitate modi aetemni, et haec per probationes allatas resutari est. Inst. 1' Potui mundus a I eo reari ante omne iein

73쪽

poris possibilis mominium distabusive sumptum rem

etiam ante omne collective in tum adeoque potest

esse aetemus.

R. c. M. Hoe enim aliud non sonat . quam in onmila cire possibili nullum momentum assignari posse, anis quod mundus a Deo ossici non potuerit, ita scilicet, ut in illo semper initium habuisset existendi IMe enim manifeste repugnat. Qui enim ponti, mundum ante omne temporis possibilis momentum collective sumptum existere potuisse, hoc ipso mundum creatum spoliat initio existendi nullum enim initium habet omne temporis possibilis momentum collective sumptum Caelerum haec objecti est absurda et parum profundam metaphrsicam prodii Supponit enim, quasi in tempore possibili dentur momenta assignabilia. Porro in tempore possibili aeque parum dantur momenta assignabilia, quam in spatio po sibili loca assignabilia Momenium enim assignabile indicat relationem ad alia momenta jam fixa, sicut locus assignabilis indicat relasionem ad alia loea jam fixa. Hinc ne Deus quidem potes in tempore possibili pro mundi existentia hoc potius, quam illud momenium eligere sed

volens creare mundum vult, ut mundus existat, prout existere potest, i. e. cum iniit existendi. Quod si nos nunc mundi existensiam, quot millenis annis voluerimus, antiquiorem adeoque a momento jam fixo aclusis nos irae existentiae priorem ponamus, a parte ante tamen idem tempus possibile praecessisset, seu mundus relate ad em pus possibile praecedens non prius seu citius exillisset. Tempus enim possibile est possibilitas successionis seu possibilitas rerum succedentium 1 , quae est aeterna. Ε

74쪽

go ante mundum, Nandocuniis erinium , Ma semper

aeternitas praecessit. Inu. 2 Deus qua causa libera non debet esse minus potens, quam si esset causa necessaria algm si esse causa necessaria, quid p1id creasset, ab aeterno reasset ergo ei nunc debet posse ab aeterno creare.

R. c. H. N. Min. Nam creatis in olvi initium eris 'tendi a parte creaturae; sed initium et aeternum intrinsece repugnat ergo intrinsece repugnat creatio aeterna. Jam vero, quod intrinsece repugnat seu contradictionem involvit, est nihil ergo potentia creandi mundum aete

num est potentia faciendi nihil. Itaque legitime negari

potest, Deum, etsi esset causa necessaria, potuisse crearamundum aeternum. Id tamen non minuit potentiam Dei sive liberam sive necessariam. Quod enim nihil aeternum creare possit, non venii ex finitudine polentiae divinae, sed ex repugnantia termini. I. 2 causa ossiciens non tempore, sed natura Ium praecedit effectum suum ergo si causa eruiens est aeterna, etiam effectus aeternus esse debet: atqui Deus est causa ossiciens hujus mundi aeterna ergo ei mundus debet esse aeternus. R. N. Ant. Saltem resale a creationem. Cum enim erealis si actualio rei ex nihilo sui et subiecti, necessario musa actuans initium existentiae creaturae adeoque esse tum suum etiam tempore debet praecedere. Unde Min. Subsumpt. D. Deus es causa hujus mundi aeterna, sedessiciens seu intendens effectum pro tempore, c. I . Emiens seu intendens effectum aeternum, . in Deus

quidem ab aelexno creat, eum quidquid in Deo est, pro

75쪽

lertim absolutam immutabilitatem liseessario ab aeterno

in eo est. As actus creans in suo conceptu seu formal terinvolvit inlitum existendi adeoque lampus a parte ere turae, cum creari sine iniit existendi sit contradici rium ergo Deus , qua causa efficiens mundi 'malis necessario respicit mundum creandum cum iunio existentiae. Caeterum objectio haec nimium adeo pio nihil probat.

Sequeretur enim, omnem rerum successionem absolute repugnare, Omniaque, quae Deus vult, simul existere debere.

Inst. Si Deus voluisset mundum in tempore, suisset mulatus ergo etiam, cum creavit mundum in tempore, mutatus est. Sicut enim in priori casu factus suisset ex nomvolente volens, ita in posteriori ex non reante creans. R. C. Ant. Quia si Deus in tempore quid vellet, quod antea non voluisset, mutaretur status ejus iniemus, quod repugnat enti necessario. Sed N. Cons. et parit. Nam cum actus Dei creans sortitur effectum seu cum mundus incipit existere, non mutatur status Dei internus, eum initium existentiae mundi ab aeterno fuerit in actu Dei creantis formali s). Ergo in creatione externa mutatur tantum status Dei externus, seu Deus ianium ac

lumeat homo sola voluntate posset operari et ad extra emetus produeere, e eius hi ex prima volitione ejus ponerentur pro intentione ipsius voluntatis sine ali volitione addita Sic v. g. qui hanc volitionem elieoret: lo, ut post tres horas pastim una scribatur, effectum pro intentione su obtineret, si pagina scriberetur et quidem post tres horas; quod si vero ettius scriberetur, non esset essectus illius volitionis, et si novam post tres horas volitionem ponere deberet, prima volitio, quatenus intendens sertinuoneni post tres horas, non operaretur. Ergo et Deus decernens ab aeterno mundum eum initio existendi, hoc ipso, quod sol volitione omnia saeiat, huic aetemo suo decreto nullum aliud oncipi potest superaddere debere. Ergo mundus incipit existere vi aetem et immutabilis deereii,

77쪽

fheri ad renuum lama PF o eis a et Mennis are et passinis ensis cuiuslibet. Sic ille homo debilem, hie

robustam dicitur habere naturam et tandem 4' pro eo lectione Omnium virium . quae omnibus ensibus hujus mundi iam materialibus , quam immaterialibus simul sumptis insunt, atquo hoc sensu accepta natura vocari solet natura universa. Porro harum virium esseniis iniunam non cognos cimus, sed scimus eas secundum leges seu regulas aliquas agere , quae naturae leges dicuntura et vel metaphsi-εunt, quae mutuas corporum ei spirituum mutationes degerminant, de quibus psychologia rationalis r vel morales, iuxta quas liberae creaturae agere debent, ut finem

suum assequantur, si non surari de quibus Philos phia practica vel demum physicae, de quibus speciatim Phrsica, iuuverum cosmolois truciat. Porro Lem physim dicitur reguli qua M. ut in iisdem ei

cumstantiis idem phaenomenon i. e. mulino corporea sensus nostros assiciens e instanter producatur. Invari bilis phaenomenorum ex his legibus consecutis eursus turae vocatur, et quoniam certo tempore modo in iisdem circumstantis uniformi secundum dispositionem et nexum rerum, idem semper phaenomenon consequi iur, ordo quidam et successisus et coexistens enascitur, qui naturae ordo appellatur, malanus hunc ordinem natura in agendo ser i. His Uenotatis tres potissimum quaestiones ad nostrum forum pertinentes hic resolvendae occurrunt, nimirum : ' an ei quid sint leges natiarae, et inde, an e nius co ira vel praeter has leges in mundo corporeo sini 2 pore

78쪽

Mos et 3 eos semes epias tollam capitibus ex 'diemus.

I a mistentia et esseruia legum naturae 27 Etsi praeter Hesistas, quos in criterio sensuum exlemorum resutavimus, vix sint, qui de existentia legum naturae non conveniani, tamen majoris claritatis causa sit

Prob. 1 matur teste experientia externa ordo naturae ratqui ordo natura supponit necessario leges naturae, seu rationes quasdam sufficientes, ob quas res ordinatae sie vel sibi iuvieem succedani vel simul coexisiani ergo exi uni leges phrsica . Prob. Maj. Nam dantur eonflantes dierum noctium que vicissitudines, variarum tempestatum anni successiones, immulabiles ab omni aevo solis astrorumque m ius eademque suis temporibus distantia, ira in genera tione animalium plantarumque raso et perpetua earundem in corporibus proprietatum constantia, et iisdem in i eumstantiis causalitas etc. ergo datur ordo naturae. 2 Si nullae extarent naturae leges nulla esse posset in hominibus providentia, nullum consilium scientiae nullae, nec aries, nec ulla certa instituendae vitis aut curandorum corporum ali cic. atqui hoc dici nequit. quia i repugnat experientiae propriae ei alienae, ei quia

79쪽

2 sie Deus reabaris suis in necessariis desuisset quod rursus eius et bonitati et sapientia repugnat ergo existunt leges natum universales et uniformes. SmoL. Philosophi qui existentiam harum regum assi mittunt dispulant de earum esse uia. Alii enim ea re ponunt in essenii seu vi activa et passiva clementorum; alii in essentia mundi se in certa horum elementorum combinatione alii demum in voluntate Dei, tanquam causa immediata Moxima omnium mutationum in hoc mundo Uua in re, cum nihil ceria ratione strictera monstrari possit 1), nobis pro nostro scopo sequens sus-

TE, AD TANTUM HYPOTHETICE NECESSARIAE.

Prob. Nec essentia elementorum nec essentia mundi est absoluto necessaria secus et elementa mundi et mundus ipse essent enita a se, adeoque immutabilia, vel necessarias modificationes substantiae infinitae quod sal-

lyrior eis quaestis hie non est, an essentia Iegum naturae sit in

elementis mundi vel in eomposition mundi vel demum in viribus mundi es eius elementorum, seu uno verbo, quaestio non est, sibi, sed quid sit essentia legum naturae. Quid vero aliud leges natum, . g. attractionis et gravitationis, aliquis dicet esse, quam ipsam voluntatem Dei, qua, uti voluit, ut res sint, sic voluit, ut ita sint i e ut res variae sub varia Proportione mutua et ordine, pro varietate et pro varia distantia rerum,

vario fixa quadam uniformi et immutabili ratione agant Quid enitudiret aliquis emo leges naturae Aliquid materiale Sed materia agitur juxta eertam legem, seu constituta ita est, ut sie agere debeat; non autemissa iuxta eam sponte sis agit. An aliquid spirituala Sed quid spirituala An spirituala quid erealam ' Sed si ereatum est, habebit oeu legem, duxisquam agat, et praeseriptam vel inditam suae essentiae voluntatem rea--ris. Si autem inereatum est, ergo est Deus i usque sola et unle -- Iunias iuxta aeterea ipsius veritatis mathematis et possibilitatis remo interna rationes res omnes volens onstitutas.

80쪽

sum et absurdum es ex Sectione praeeiaenii ergo ratio sussiciens essentim physisa 1 tum elementorum tum mundi in libera Dei creantis voluntate reponenda est, qui et elementis in statu Drsico aliam dare essentiam

v. g. majorem intensitatem vitium etc., et ex elementis huius essentias aliam combinationem et proportionem, adeoque aliam essentiam mundi constituere potuisset; ergo etiam leges naturae, sive in elementorum sive in mundi essentia repositae dicantur, a libera voluntate Dei, tanquam ultima ratione suffciente pendent, adeoque non absolute, sed Mpothetice lanium necessariae sunt. 30. BI Leges natum morales absolute necessariae sunt ergo et leges p sicae. R. c. ni. N. Cons. et parit. Nam leges moralesillae sunt, sine quibus provide gubernari et ad finem suum dirigi creatura rationalis non posset ergo sicut Deus creaturam rationalem necessario provido gubemat, ita et istas leges ferre necessario debuit. Fundantur nempe has leges essentialiter in sancillat et usilli divina adeoque aeque necessariae sunt, ac Deus ipse. taliud plane es do legibus Mucis, quae in nulla per laetione divina necessario undantur, sed a libera ejus

voluntate dependent, quae mundum sicut omnino n mereare, ita etiam sub alia modificatione creare adeoque

aliis Iegibus phrsicis subjicere potui sal in suis persectionibus, ut v g, si loco ab oriente, sol cursum suum incipere ab oecidente, vel ignis minori ardore 'elia tori meret.

Met Deus - singulis juxta alias etiam rationis veritatis et juxta possistilitatis internaea radiis varios onstituere soluisset.