장음표시 사용
311쪽
incolumitate Quintiliano credendis sit potius, q; Seruio, praesertim qui manuni quoq; Vergilii citet aliquando,N Ciceronis c Quocirca manifestum est quod diximus endose locum a Seruio adduci, Fabulam autem sibi eundem ex proposito comodo snx1 sic quis non uideat cum nusqua ob id praecipitatu fuisseVulcanum legamus, quoniam deformis natUS, QUOniam Φ ei non Iuno arriserit. Et e nim poeta Homerus ob id ait, quod matri cotra loUem patrem suppetias tulerit. Natus enim ex love & Iunone secundum Homerum Vulcanus, licet ex Iunone
sola fingat Hesiodus in Theogonia, sicuti ex solo Ioue Minerua dici P. Vnde
τωρ a Theocrito uocatur in pelasginatio, cui βωμὸς inscriptio. Quare paretes ad Io
uena Iunonem in uix fatis etiam proprie referentur. Sed di illud sane frigide Seruius idem, quod nec3 admissum ad epulas deorum Vulcanum dicit, neqῖdiuinos
honores meruisse, quem Varro etiam inter selectos deos numerat septimii. Tum
ne procelserit quidem uel isto pacto, quod molitur Seruius, quando no ob id ait praecipitatu, quod haud riserit, sed quod ipsi haud arrisum. Viderimus utrumne
ipse mox credibiliora suspicer: certe iam Seruius uerissimus reuincitur. Et quides c ego leget ina, sic enat rauci im: Parentes Salonini pueri, de quo nunc agitur, Ut sit parentes uocandi casus, hunc qui non risere,ne deus mensia dignatus,neque dea cubili. hoc est, nec Genius, nec Iuno uitalibus auris dignum putauere hunc
ex illis qui non risere: ut sit figurater dictu, Quintiliano teste,pro eo quo d est huc' qui non risit, uel qui enumero est corta, qui non risere. Credebatur enim habere quisq; suu deum, suam 4 deam,h oc est, suu Genium,suamq; Iunone uitae presides Hos igitur indicauit Maro Catexochen.Mensia enim Genio couenit: ut Fundem erit Genio: Iunoni leetus. Quod Iunius quoq; Philargyrius docet, hunc ipsium ita interpretans locis: Pueris,inquit, nobilibuS cditis, in atrio Iunonis Lucinae Ie Ous ponitur Herculis mensura. Sed di apud Varronem lectu est initiari pucros Educar, Po tinae,& Cubar ditiis ededi, potandi, dc cubandi, ubi primum a lacte rectinis transferuntur. Quam Varronis autoritate Donatus in PhormioneTeren tianam adducens, etiam hunc ipsum Citauit Maronis uersiculii, atq; idem Probuquoq; retulit adnotas Je. Mensa igitur,&lectus argumenta uitalitatis, quod initiis ipsis adhiberentur. Caeterum habet homo suam sibi ridendi proprietate Qui uero non rideat, ei qui potest esse Uita Uitalis Ut ait Ennius. Deum uero deanu, ad has res erre Varronis Educam, Potina, Cubamq; nequeas, quod hae formi me omnes ut Augustinus etiam in libro de Ciuitate dei sexto declarauit. Sed ad Pilumnum ratione pari, & Pitumnum coniugaleS deos, quibus ut ait Varrone sicribere Martianus in z.lib. de Vita patrum natus si erat uitalis, simul ab obstetrice fuerat sublatus,cc in terra stratus Ut esse rectus auspicaretur,sternere etiam in edibus lectum consueuerunt. Restat igitur uti quod de Genio Munone diximus autoritatu quoi tibicinibus fulciatur.Plinius itaq; Naturalis historiae primo: Cum finia guli,inquit, ex semetipsis totidem deos faciant, Genios Iunones tr adopta do sibi, eneca P pistolarii ad Lucilium undevigesimo: Ita tamen, ait, hoc seponas uolo ut memineris maiores nostros, qui crediderint, Stoicos fuisse. Sin stulis cm δύ Genium & Iunonem dederunt. Unde arbitror Iuuenalis:
Et per Iunoncm inquit) domini iurante ministro. Hoc enim reprehendit Satyricus poeta, quod non per Genium, sed per Iuno nem donum minister iurare quid licet more muliebri uocirca scilla apud Petatronium Arbitrum Quartilla loquitur: Iunonem meam iratam habeam si unctu imeminerim uirginem fuisse. Nam infans cum paribus inquinata sium & sibinde prodeutibus annis,maioribus me pueris applicui, donec ad hanccetate perueni. Hinc
312쪽
n IscELLANEORVM. 3OIHinc etiam puto natum prouerbiu illud, dicatur ut posse taurum tollere, qui uitulum sustulerit. Caeterum si detur modo non iniquam planer a nobis peragi repre hensionem,labasceret iam commentum isti id Servianum, quod antequam talia prodebamus, pro indubitato obtinuerat, reliqua in medium cne nobis blandiamur libera opinaturis relinquemUS.
Qui uir Theodorus Gaza, quantum et tamen lapsus in Aristotelis
On recuso, quin sub censuram, sub aleamo ueniat qualecussi hoc erit,
de quo scribam, dum ne sint in hoc albo duae mihi maxime) suspectae literariae pestes, inscitia,inuidia Φ, dum ne quis mihi amusoteros ut uerbo utar quo Symmachus dum ne quis opicus, dum ne quis durus, Sccontumax,&in hominis uerba, quam in Ueri fide iuratus contingat iudex. Quod si iudices etiam nuncupandi, non Tarentinos equidem,&Consentinos,&Sicu los mea ista legere, sicuti siua quaedam Lucilius, sed Latinos homines, gra Carlite raturae non ignaros, no Iunium Congium uolo, sed Scipionem, sed doctissimum omnium Persium,atq; Rutilium, hoc est, si qui sunt illis compares, macti pruden tia, ingenio, do ' Enacp uiri, ad quorum iudicium iure sit elaborandum, qualis puta,si liceat, is ipse est, qui mihi instrumenta studiorum tam multa, otium cs altissi mum suppeditat, auis, atauis potens MediceS Lauretius, Florentina reipub. colum en,cuius cum iudicium illud circunspectissimes, ct naturalem quandam mentis altitudinem maximae quςφ in actu rerum uel ciuitates experiuntur, uel principes, tum eundem in literis ec humanitatis,ac sapientiae studiis, ei denim non ad mirantur, qui non pcnitus ut ipsi, qui iad introi sus inspexerunt. Qualis est item Ioannes Picus hic meus e Nitrandulanis principibus absolutissmum naturae opus, a
quo philosophia latine: iam meditans loqui, summii puto fastigiti accipiet. Qua Ies preterea duo illi, sed una deuincti amoris copula, Veneti patrici j sunt,Hermolaus Barbarus, barbariae hostiS acerrimus, qui latinae philosophiae uelut arma in strumentum Q uerborum sic aut aurc diligetistima terget, aut incude noua fabri catur,ut ob ipsius industriam iam nuc pener in isto quidem genere, uel nitore, uercopia uiuamus ex pari cum Graecis. Et Hieronym Us Donatus, uir nescio ut tum grauior, an doelior, an etiam humanior, certe: omni lepore affluens, omni uenu state, cuius tamen ob id uereor, ne leuior cuiqua censima uideatur, quoniam me pulcherrimo carmine, sed & epistola una ait altera mire laudauit. Licet em tantum boni de me ipso, qui multu a tolerabili, nedum a perfecto absum, pudeat credere magis tam n tanto uiro pudet no credere, talia de me, sic ut apparet exanimo affirmanti, dum nostra haec qualiacunt sunt,arriserint: floccipendo iam nucimagineS penitus, umbrasq; laruarum, quib.natura esse dicitur ut sancti uiri uerta
his utar) terrere paruulos, & in angulis garrire tenebrosis.Theodorus igitur Gaza, uir graecus, ct ut doctis etia uidetur eruditissmus, Aristo telis problemata uertit in Latinum Sed in quo problemate quaeritur cur homines, qui ingenio claruerunt,uel in studiis philosophiae, uel in repub. administranda, uClin carmine pantagendo,uel in artibus exercendis, melancholicos omnes Histe uideamus,& alios ita ut etiam uiti js atrae bilis insestarentur, in eo manifestius utique ni fallor insiὰgniusq3 extitit interpretis erratu. Φ ut excusiari iam dissimulari ue possit. Na cum illic exempla subiiciat Aristoteles heroum, qui laborasse dicantur atra bile, primu mo de Hercule agat, fuisse illum nimirum tali habitudine, signis argumetis in colligit istiusmodi, quod oc comitialis morbus facer ab co sit dictus, ecfilios occiderit uecors, Ir in Senecae tragoedia tractatur, Zc antel obiret, scatentium ulceruAng. Polit. c eruptione
313쪽
3oz LIBER eruptione laborauerit,imde illa puto,Nessea tunica uenerit in sabulammam si se quoq; uitium atrae bilis est.Ex quo etiam Lysandro Lacedaemonio proxime ante obitum genus id, inquit, ulceru emersit. Theodorus itaq; quod ad filios di ad ulcera Herculis attinet,ita deniΦ interpretatur. P Croru quoq;, inquit, motio mentis idem hoc explicat,& cruptio ulceris, quae mortem interdu antecedit. Cum siet ita graeci: - ti a -κ n τει pὶ ἀψομίμως Hims p τῆ έλκῶν ἔκφυ- σιρ νομnia. Neq; aut dubitem cX usu esse, anteo ipsi locu uertimus , perpendere
diligentius, quid sibi illud uelit, v τῆ quod ille dissimulat, quae ue de praepositio
ne, articuloq; illo abiuncto sententia elici positi. Et quide ego sic arbitror leo endum, corrigendum Φνοιτu, ut sit ad i erbu sensius: Et in liberos siuos pavor, seu mauis dicere, mentis excessus,&ante obitu ipsius in Oeta ulcerit eruptio. Quod aut
pauorem maluimus, aut mentiS eXcestum uertere, ci; ut iste, notione mentis, quae
graece sit ecstasis, autorem sequimur in priore, quem psalmora probat interprete Pinaui enses Hilarius, in posteriore Hieronymu, qui tame alicubi colitariis quo illud excelsus, latine pro illo ecstasis reddidit.Nam pauorem Cicero quo in metu
desinit este mentem loco mouentem. Sed de nomine alias. Nunc quod instat. Profert exempla Aristoteles, per quae manifestii fiat, Hercule quoq; atra bile uexatum, sicuti dein Aiacem, Bellerophontem, caeterosq; ostendit, Ut sensiis, ordo, ratio, praetereaq; ueritas inexpugnabilis, Θ uinci nescia, nostrae prorsius interprotationi sum agentur. Quorsum enim hic de pueris mente moris in mediis agatur heroibus ' aut quae magis aetas a bile hac atra, quem furorem dicimus, cst puerilis abest Quid aut generale hanc ulcerti ante obitu eruptionem accipit, quod ne uerba significant Aristotelis,&planer illius proposito,uoluntauq contrarium rNempe qui probare nitatur ex argumenti S quibus iam, atq; eXemplis, non puc ros, non quoslibet atra bile sed heroaS, maximosi uiros inquietari. Quin illud etiam diligentius cogitanda, sacer ne tantu morbus, Ut Aristoteles ait, an etiam Herculeus, quod de suo Theodorus ad icit, appelletur. Atqui locis eundem male uersium a Petro etiam Aponensi, cui cognomen tu ex re Conciliatori factu, nata rae reris, ac medicinae cosul tissimo sed, ut tum fuere tempora, paru linguae utriusin perito homine,minuS equidem indigner . Is aut errantem suo semet indicio pro dit,in cdmentario quodam super haec ipsa problemata composito. In eas enim se coniecei at angustias, ut explicate nil possit, ac stuporena, siue quod ait ipse, con gelationem, quae pueris accidat, denominari inde cogatur dicere, hoc est ut arbitror ab Hercule. Quod ego illi tum dedero, cum denominatiois istius uox quae viam indidem pronunciabis. Sed enimTheodori causam facile iam quiuis imprusam, prostratam, constricta sciat, etiam si nihil ad ij ciamus. Quin ipse credo, si reui Disceret, di de hoc admoneretur, neutiqua pro recto defenderet, si plus uero daret Φ studio: potius, ut in duodecim scrupis adsolet, quoniam moti semel poeni
teret, concedi sibi postularet,ut calculureduceret. Nec autem nos haec de eo no γtaremus, si non plurimi faceremuS Non enim sic demetis ot 3 sumus,ut incolumi dignitate nostra, uelimus eo abuti contra recentem, nimiumq; iam triuialium nuRamentorti prouenit Im, contraq; ista pene dixerim medicabula, dc propudia garrulorum, nescio risu ne explodenda magis,an silentio dissimulanda, quo perpetuo ignobiles inter suas ineptias delitescant. Hoc aut e duntaxat attulimus, non
quidem obstrigilandi, quod dicitur causia, sed admonendi potius studiosos, qui scribedi onus hoc laboriosisIimu pariter, inuidiosissimumq; susceperint, ne quid
unqua de intentione remittant,neu parcant industriae, Operaeq; ne ue induloeant
sibi,aut oneri cedant.Circumspiciant undi Q, librent, pensent. exigantq; singula,
314쪽
nis cΕ AN EORVN. 3O3 nihili non olfactent, non excutianti non examinent,non castigent etiam atque etiam, ac sub incudem tapius reuocent. Consulantq3 interim Vel minus eruditos, ec tenuiorum ut ita dixerim uiriculas non aspernentur. Quando ita ferme comparatum est, ut in alienis erratis Lyncei simus, in nostris lippi, caecula ac no uidea mus, ut Catullus athmanticae quod in tergo est. Sed in primis caueant hoc tam
qui scribat,ne dum nimis ad uota laudu properat, cruda adhuc in publicu sua stadia propellant.Illud inTheodoro mirari me fateor, quid ita scripserit in pnefatio e Iibrorum de Animalibus Aristotelis, quibus unis praecipue comen datur, adiutusese a nullo, nec certare adeo cum caeteris interpretibus, qUOS, inquit, uincere nullum negotium est, cum libros eosdem Georgius Trapezuntius ante ipsum luculente uerterit,ut uel redditis, quae apud ueteres inuenerat, uel per se denuo fictis, cxcogitatis inuocabulis Latiam prorsus indolem referentibus, uitio factum lio sero primus, opinor, iunioris docuerit, cur ipsi minus multas, quam Grieci rerum
appellationes habeamus. Hos igitur si quis libros diligenter legerit, minus profecto Gazam laudabit, pener illius uestigiis insistente: quin si homo erit ingenuus,
credo stomachabitur sic a Theodoro dissimulatum, per quem maxime prosece rat , sic habitum pene contemptui, ludibrio i , cuius potissimu laboribus insidia-hatur,nobis uero etiam fortasse habebit gratiam, quod ista reddere suis autoritatalibus contendamus . Nam quantum sibi GeorgiuS in eo placuerit opere, uel illa de praefatione uerba significant, quibus sese libros eos Latinis ait non minus ele ganteiS, emendatos * dare, quam apud Graecos habeantur. Sed echoc ad se tra hereTheodorus conatur,ut ite que demensib. grece .pdidit, ex huius potissmu, de qua loquimur,interpretationis prooemio sublegiitur. At enim fuere, sicut apis paret, acerbissimae inter hos Graecos inimicitiae, sic ut in grammatico quoq; suo c5mentario Theodorus Georgili uocet hunc pOrnobos ora, quod alentem scorta significat, alludens arbitror ad Georgium Veterem grammaticUm, cui cogno mentum Graeci Choerobosco dixere. Caetera porro, quae Theodorus hic edidit, ubi modo non repetundaru sit accus andus, sicut eruditione diligentia o non ca rent, ita sunt, ut mihi quidem uidetur, ad examen quoddam stri 'ius curiosius reuocanda. Nos hoc loco nec doctiorum nitida nomina tentamus apud imperi torum decolorare iudicia,nec tame dissimulare, quid in quoi desideremus: aut inhonoratum transire uolumus, cui ueritas patrocinetur. Vt autem habere styluquam maXime ingenuum, paratumq; UOl umUS, ita qudm minime accusatorium, quam minime licetiosium ec noxium. Nec enim tam uafritiam profitemur, quam exhibemus industriam. Quid autem nos olim de dolirina aestimauerimus, inge
nio' que Theodori graecis aliquot ec latinis epigrammatis testati sumus, quorum nunc unum duntaxat,idq; gr. ecum,subiiciemus: si quis tamen haec quo , si quis
315쪽
3o 4 LIBERQuo pacto uir idem graece nastulerit, quod est apud Cicerone, Suadae me dulla,positit Eupolidos uersus de Pericle: tum indicatum, qui bus deni dea Pitho latinis appellationibus cen-
g Ibellum Ciceronis aureolude Senecit ut ed lieodorus idem Gaza non
incommode profectio, nec infeliciter uertit in graecam linguam. Secly est in eo quoque ne quid grauius dixerim paulo nonnunquam in kl diligentior. Illud interim pro argumento sit, quod ait stra citra Cicero
Marcii Cethegum ab Ennio Suadae medullam dictum: uocabulum illud Suadae medulla, μ ονειν Theodorus, quas tu dixeris dulciloquium, interpretatur, cum Cicero idem in Bruto locum hunc Enni j, Uerba que sic ampliter exponat. Suadς mcdulla, inquit, Pitho quam uocant Graeci, cuius effectorcst orator, hanc Suadam appellauit Ennius. Eius autem Cethegii medullam fuisse uult, ut quam deam in Pericli labris scripsit Eupolis sessitaviste, huius hic medullam nostrii o ratorem fuisse dixerit .Hae enus in Bruto Cicero. Quo apparet util, no intellectua Theodoro locum. Nessi enim μελ νειμ debuerat, sed π&θῆς μυελον interpretari. Neq; id pluribus tamen arguemus, quia uerboru disceptationis res non est arbi tro eius, & cognitore Marco Tullio. Quoniam aute M. Tullius etiam Eupolim citat, qui deam sicripserit hanc persuadendi sessitavisse in Pericli labris', quam Pitho uocet ipse: Suada uero Ennius,agedum si placet ipsos ex Eupolidos δήμοQ id enim comoediae nonae uersiculos subiiciamus, gratum puto futuru studiosis, siccuspicilegium, racemationem l faciamus, aut si tabulas ueluti quasipiam ex' hoc literarum naufragio collectas, in colpus aliquod restituamus. Sunt autem
Ne p autem istos Eupolidis poetae uersus ex ipsius statim sontibus hausimus,
ut cuius Opera state interciderint,sed eoru partem ex interprete quopiam Aristi 'dar rhetoris accuratissimo,partem ex epistola Plinil iunioris accepimus. Quin Α-ristides ipse oratione, quae pro Pericle inscribitur, comici eiusdem testimoniti ad uocans,ita loquitur: νου δε πειθώ πιρ ἐπεκα θι ν ν ἶiis χειλε mg. Quam autem uocauit Ennius Suadam, puto cande Suadelam Horatius: Sed bene, inquit, numma tum decorat Suadela, Venus Q. New enim assentia Porphyrioni, Veneris id epi theton existimanti. Nam Cicero in lib. de Oratore tertio, cum de Pericle loqua tur,Leporem maluit nuncupare, quam Suadam, sic inquiens: Cuius in labris ire teres Comici etiam cum illi malediceret, quod tum Athenis fieri licebat, Iepore habitasse dixerunt, tantamch in eo uim fuisse,ut in eoru metibus, qui audiuissent, quasi aculeos quosdam relinqueret. Cotra aute Quintilianus ne enunciare qui dem istius deae latinum ausus nomen, ita in decimo scribit oratoriaru institutio num: Et quod de Pericle ueteris comoediae testimonium est, in hunc transferri ianissime possit, in labris eius sedisse quanda persuadendi deam. Porro Marcianus modo Suada, modo Pitho nuncupat. Nos eande in poematis Manto, Ambracii nostris modo Suadam,modo leporem, uidelicet Ennium Ciceronem l secuti. '
316쪽
3O F Qui sint apud Liuium Causarq. C A P. X cII. Iulus in septimo ab Urbe condita: Tertius, inquit, exercitus ex causa r ssenioribusq; a T. Quintio scribatur, qui urbi, moenibus ui praesidio sit. Causiari j qui sint,no temerer qui tibi explicet inuenias. Sed id ex uerbis tamen Vlpiani iure consul si lib. 5. ad edidi i faciter colliges . Ea sunt in tertio scripta Digestorii uolumine, quo titulo dc his agitur, qui notantur in fatamia. Verba ita sunt: ignominiae causa missum, hoc ideo adiectu est, quonia multa genera sunt missionu.Est honesta, quae emeritis stipendiis, uel ante ab Imperato re indulgetur: Zc causaria, quae propter ualetudinem laboribus militiae soluit. Ex quibus uerbis ratiocinari possumus, causiarios proprie dici, milites ualetu
Vindicata Iustiniani principis praefatio quaepiam a uitiis, mendis l
Vdet me seculi nonnunqr istius, in quo sum natus, indocti nimis, & arrogantis,uersantem animo identidem quae monsti a rerum uerborum libros etiam ipsos legum, quibus regimur, occupauerint. Sicuti quod nuper dubiu ridens, an stomachans, adnotabam in epistola Justiniani, quae posita est ante Digestorii libros, Theophilo, Doro th eo,Theodoro, Isidoro, Sc Anatolio,&Thalleleo, Sc Cratino uiris illustribus, antecessoribus, & Salami nio uiro disertissimo scripta.Nam cum doceat illic Imperator anni quarti studio sos graeco uocabulo lytas appellatos, Sc item quinti prolytas, ut in Pandectis ex tat illis archetypiς, cuncta nunc habent eXemplaria hircos in priore, coloritas in posteriore loco,nihili uocabula, sed quae tame ab Accursio pro maxime idoneis enarrentur. Quin primi anni auditores,non dispondi j quod uulgo sed dupondii, sicut in archetypis inuenio tam friuolo, ut ide ait, quam ridiculo cognomine appellabantur Sed ct in eadem epistola ut in transcursia quom ostedam)desiderantur uerba de sexta Iliados Rhapsodia, cum Glaucum Sc Diomedem nominat Imperator inter se dissimilia permutantes. Etenim post id uerba sequi statim debet hic Homeri uersas, si archetypo credimus: χρυσε α γαλκ-ων έκα μ&ἰ φνεαζοιων. Lepidum Seueriani comentum de Lunae fac iura, di Solis: de Q menstruis diebus, o annuis. c A P. X CIII s. Ercurrimus aliquando ego Ac Picus hic Mirandula, nunt fatis homo laudatus, subcisiuis horis antiquos enarratores instrumenti sacri uete ris, Grarcos maximer,Diodorii,Philonem, Aquilam, Origenem, Bast i lium Didymii Isidorii, Apollinarem Seuerianum, alios id genus complureis, quorum ille, sicuti Latinore sentetias omneis, quam diligetissime cum Iudaeoru θί Chaldaeoru interpretum conferens opinionibus,nihil non euentilat, re pensiculat: unde modo aut ueritas elici,aut obscuritas tolli, aut roborari fides, aut refelli possit impietas. Sed quod apud Seuerianum si perioribus diebus auia torem luculentum emini nos legere, uisum est haud indignit, quod in hunc acciperetur gregem. Solem fac tu a Deo primitus, Sc lunam legifer Hebraeus prodit, quarta mox Vr orbem inchoaverat die, qui tamen, quoniam alterum diei, nocti alteram praefecisset, et1am illii in Orientis credi potest, hanc in Occidentis posuisse confinio Nec autem debuit quemadmodum quidam hic opinatur) sici princi pio statim lunam fingere Deus ut detrimento a media, Ut decerpta, Ut gracilesces, ut discriminata, ut inanis, it diluta, ut exhausta foret lumine, quale nunc esse eam uel nascentem, Vel intermenstruam, uel senescente, uel in coitu, uel in ipso quoq;
317쪽
LIBER deliquio videmus Qs in orbe pleno potius,integro. circulata,no gibbosa, non Prietumida,no sinuata, non corniculans non diuidua, no flens . Etenim ista dein multiformitas tempora erat, Sc noctium & dierum uelut interuallaris re discriminati ix futura. Quocirca edito recens, & matutinos ingrediete carceres sole, luna prorsus e regione metam snitoris radebat occiduam, munifex tum primu orbis, ct in suo quasi dixerim tyrocinio. Sed ut ad Occidetem sol ipse circumactus est, etiam inuicem porticeia luna suo curriculo est ad Orientis collimitium. Sic igitur audientes dicto dici pariter pr fuerunt, nocti Q. Cur aut non se tum potius quar cae lunae facies exhibuerit,quota est edita dier quoniam summu, inquit,luna quarta tenere Occidentis limitem nequiuisset. ita rotundata specie, plenoch prorsus ore quintamdecima pro quarta exhibes, undecim sibi dies uelut arrogauerat, ac totidem plane diebus luna solem natura praeuertitur. Ex quo fit, ut soli etiam ita re dies illos xi .luna quasi bona fide restituat. Nam cti sit undetriginta res emissis dierum ensti uus lunae calculus, dissultat hinc annarius duodecim mensu numerus e dieb. omnino C C C LII I I. Que summa undecim sibi alios agglutinans, quosa pi imoi dio luna sicut auctarium praesumpserat, annum constituet hunc solarem c cc R LXV. Tantu Seuerianus: lepidiore tame, puto, puerior c5imento, quo ctiam crescere in immensiim possit fabularis illa de Arcadii uetustate superlatio, qui pioseleni, quod est antelunares, appellati,ssi fuerit inconfessis, diebus esse uia decim lunam,non tam mundo ipso, Q initiali quoq; die maiusculam. Graecum elegans adagium super Xenns, Digestorum exemplaribus
l pet in gratiam iureconsultoris restituere graecum quoq; prouerbium, sublatum plane de ipsoru libris,sed integi adhuc in Archetypo, sicut in epistola quapiam diui , eueri,&imperatoris Antonini reperitur, ea ct in citatur ab Vlpiano in primo de Omc proconsulis: eodem is titulo ponitui in Digestorulib. i. erha sint haec epistolae: Quae quoniam elegantis lima,cc plena bonae fifugis, ediscenda ijs censeo, qui rempub. gesturi. Quantu, inquit,
ad xenia pertinet, audi quid senti mus.Graecis prouerbiu est, ς' παντα βττ' tre, ς' Mα - Nam ualde inhumanu est, a nemine accipere, sed passim uilissimum est,& per omnia auarissimii. Sic illi. Porro graeca uerba posssis ad hunc iri terpretari modum: Nec omnia, nec passiim, nec ab omnibus. Quanta in muribus salacitas,&Aeliani uerboris interpretamentu: at, inibi locus apud Martialem coirectus,& enarratuS. C A P. X C V I.
N 7 epigrammaton uulgatis quidem codicibus ita est apud Martiale: Nam cum me Vitam, cum me tua lumina dicis.
Ma Sed enim uetustissimi quique sic habent:
Nam cum me murem, tu cum mea lumina dicis. Quod tamen a nullo est hac tenus animaduersium,aut emendatis. Quam uer3 potest, quo intellectu puella blandiens amatori mitrem et Im uocet: an eodem, quo
tiam passercula solet: quia mures quo in perhibentur salacissimi, sicuti scriptum inuenio libro Aeliani duodecimo, de Animal tu proprietate, Verbis ad hanc sen tentiam: Uerunt aut mures inquit falacissimos esse, testem di adducunt Cratinulcilicet in Fugitivis: Age nunc tibi de sereno aduersius mollitiem muris fulgura Do Xenophontis. Sed enim foeminam quoq; murem narrat ad ueneria cile prae rabidam. Rursimc, apud Epicratem in choro,Fabula enim hςc Epicratis est:Po1tremo subiit me detestabilis lena, deierans per puellam,per Dianam, per Persi Phattam, eise uitulam, esse uirginem, esse puellam indomitam. At illa cauus erat
318쪽
MIscELLA Ni ORUM. 3ογmurinus.Superiectione eam salacissimam dicere uoluit, cum Catrum prorsus murinum uocitauit. Et Philemon: Mus albus, cum quis eam: Sed pudet fari Clama uit adeo statim detestanda lena, uis Sepelatere non est. Hactenus Aelianus auto ritatibus etiam magni nominis comicorum succenturiatus. Automaton legendum in Suetonio, quod nunc Uulgo aut ornatum: quido ea uoce significetur. C A P. X C V I I. Ocus apud Suetonium in Claudio ita perperam legitur in plerisq; uo luminibus: Si aut orna tu, aut pegma, uel quid tale aliud parum cessisse set cum ueli integri sic habeant codices: Si autornaton, vel pegma. Inspice uel Bononiae librum ex diui Dominici, uel item alterii Florentati e ex diui Marci bibliotheca, quam gens Medica publicaui ueterem utrunm. Sed Nutro luctustiore, quem nunc ipsi domesticu possidemus, ut taceam com plureis alios, ne fortassis ambitiosior, re nimius citandis testimoniis deprehedar, ubiq; hanc nimiris posteriorem scripturam inuenies. Apparet ergo automata ap pellati solita quae ita mechanici fabricabantur, ut sua sponte emcere quippia, ire lut ignara causa uiderentur. Qualia nunc aut horologia siInt, aut uersatiles quae piam machinae, in quibus imagunculas occulta ui cursitantes, ludibundas c, mi ramur. Quales etiam uel fontes, uel ignes ipsi quodam artificioso temperamen to, specie pnoua, certis interuallis aquas, flammas Veiaculantes. Automaton emuelut ultro neu, di sipontale possumus latine interpretati. Sic Homerus in a. Rhapsodia uenisse ad dapem Menelaum dicit automaton, sponte sua significans, nocuiuspiam uocatu, quasi a semet impulsum. Sicut Eustathius quoq; exponit, qui deinde ait a iunioribus αυτοματα uocari, que sorte quadam fiant, quas vis D, hoc est temere, κρα--υ Et paulo post idem sic addit propemodum: Talis aut sententia etia illa me hanico1 ii nominauit aUtomara. Caeterum philosophus FIeron in Pneumaticis, aqua exprimi ait in sublime automaton: id est,sipontale, de siphar a a concaua, quam describit: sicuti cornicem quot confingit, quae se ad aviculas itidem fuditas conuertat αυταμώτως. diu in aediculam quoq; docet Costruere, cuius accenso igni fores item Gτομώτωρ, id est, siponte aperiantur, ext1ncto cludantur ut omnia quo diximus intellectu sint audienda. Perlii locus, & item Senecae declarati: dei manumittendis festuca seruis, o circumactu. CAP. XCV m.
Erctus in Satyra sexta sic ait: Non in festuca lici or quem iactat ineptus. Vbi poeta diligentissimus manumissum homine ex uetere coietuch rie significauit. Est enim a Plutarcho traditu in libello de hs qui sero puniuntur a Deo, more suis Ie Romanis,ubi quempia manumitteret, ut eius cor pori tenuem festuca in icerent.Ex quo illud apud Plauta in Milite: Quid ea instenua an festuca factas' serua an libera est Quoniam aut re circumagebantur, qui libertatem nanciscebantur, fortasse ut ostenderetur licere iam ipsis pro suo arbitrio quorsum uellent moueri, quod ξc supra dixerat Persius: Verterit hunc dominus, momento turbinis exit Marcus Dama: 8c a praetore pleruncp uindicta liberabantur: propterea dc iactat inquit, relictor Nam lictores seni praetorib. apparebant. Circumagi aute solitos qui manumitterentur, etiam Seneca docet in octaua primi libri ad Lucilium epita stola:Philosophie,inquit, seruias oportet,ut tibi cotingat uera libertas. N5 differtur in diem qui se illi subiecit & tradidit, statim circumagitur.Hoc pio ipsum phialosophiae seruire libertas est. Circumagitur hoc est, manumittitur,liberatur .
319쪽
s LIBER Cur muri partem disti cere, quod ait Suetonius,Hieronicae
Vetonius in Nerone : Reuersus, inquit, e Graecia Neapolin, quod in ea primum arte protulerat, albis equis introihi, disiecta parte muri, ut
mos Hieronicarum est. Ita ille. Nemini aut est dubium, lacrorum cer taminum UidioreS,Hieronicas appellari. Sed moris istius causiam tantum adhuc inuenio apud Plutarchum libro Symposiacon et in hanc sentetiam:
Quod aut, inquit,uietoribus curru vehentibus permissum, parte muri diuidere, atq; dethcere, hunc sane habet intellectu,nb magnopere ciuitati muro opus esse, uiros habenti, qui pugnare possint, o uincere. Quae sint apud Maronem silentia lunae, quae ue tacita uirgo apud Horatiu: super i iis Seruiana ct Acroniana refutatae sentetiae. CAP. c. Ergilius Aeneidos secundo: j - Tacitae, inquit, per amica silentia lunae.
t Seruius igitur. Sciendu autem est, ait,septima lima captam e Te Troia: ta cuius simulachru apud Argos est constitutu. Hinc est quod dicit: Oblati per lunam. Et alibi: Per caecain nocte tacitae lunae. aut more poetico noctem significat, aut physica ratione dixit.Nam circuli septem sunt, Saturni, Iouis, Mar tis Solis, Veneris, Mercurii,Lunae.Et primus, hoc est Saturni, uehemeter sonat, reliqui secundu ordinem minus. Sicut audiuimus in cithara, cuius ultima chorda minus sonat. Hactenus Seruius. Libenter igitur ab eo quaesierim, cur amica luna latere, ac fallere conantibus, aut num lunam quoq; silentem apud M. Catone, re item apud Pliniti ad eandem reserat harmoniam planetarii. Quod aut citharae ut timam chordam sonare ait minus,hoc ita deniq; procedet, si ultimam n5 iam pro ima,sed pro summa capiat, qUae graece hypate uocat, Unde grauior excitat sonus. Sicuti ab extima altera,& tenuit lima, quam equidem libetius ultimam dixerim, acuta uox profertur, que Plus sonare ob id uidetur, quia prorsum tenditur, ut in lihro de Musica secundo scribere ait Theophrastu Porphyrius in comentariis illis quos in harmonica Ptolemaei scriptos reliquit. Sicuti grauis ob id, inquit, minus auditur, quia circa diffunditur. Quod aut ec apud Macrobita legimus, re ite apud
alios Saturni orbem, Cuius conuersio sit concitatior, edere acutissim si sonum, minime hoc arbitror a Platone Uel inTimaeo,uel in Rep.probabitur, qui tardissimuscribit esse Saturni orbem, quan in hoc fortasse ad longiorem sui cursus ambitum referetur. Sed Aristoteles certe in libro a. de C O, tardiores ob id ait esse stupetariores orbes, quod impetu stelliseri Octaui orbis,magis retardentur. Vt ergo uel Alexandri uel Simplicit,uel item iunioru de eo opinione praetermitta, si uera plane Macrobii sententia uis colligere, ad cursum referas diurnii, qui sine dubio colerrimus in supremis,8 cocitatissimus inuenietur. Sed nos hac ablegata comen titia ut arbitror Seruii,minimel necessaria subtilitate, potius accipimus Tacit si unae siletia, luna ipsam, qua uocant silente, hoc est,mini inertiam quidem lucente, ut latere insidiae magis possent,pulchra nimiru, Sc eleganti translatione ab aurib. ad oculos. Nam sicuti silentio nitati auditur, ita nihil tenebris cernitur Plinius igitur lib. at. hist. 16. Diem, inquit, coitus lunae ab alijs siletis lunae, ab aliis interlu Diu appellari.Tum id e lib.duodevigesimo Et hoc ait, silete luna seri iubet. M.Cato etia in lib. de Re rust. Nuc stercus euehi luna silethnuc item silete luna ficos, o IeaS,mala,pyros,inseri. Postremo etia prata primo uere iubet cade luna silete stercorari. Ridiculu aut fuerit aut hec Catoniana Plinianal referre ad siderumusica,
aut in uetustillima,usuq; receptissima locutio e desiderare istius nodi ambages. Equidem
320쪽
MIscELLANEORVM. Equidem lunam hic silentem, ut dixi, pro minime tum lucente acceperim, quod fuerat tempus Graecis obseruandum. et ita tamen interpretor, ut ad uiuum re secem, at ipsum denicp lunae coitum plane inrelligam, cum nox tota tenebrico Ia: nam hoc uti in refellitur, quoniam poeta mox ait: Oblati per lunam. Nonduiri gitur luna lucebat, cum illi a Tenedo sub uesperam nauigabant. Sed lucere tum coepit, cum iam urbem occupauerant. No igitur aut sera fuerit, aut pernox luna, aum nec lunae quidem omnino coitus, sed tempus arbitror potius, quam diu illa non luceret. Etenim plura saepe, quam uideatur, uox apud poetay aliqua compleCxitur. Ob hoc igitur illud in nostra Rustico: Quidq; silens moneat, quid p intermenstrua Phoebe.
Nec absurde tamen praeter epitheti ratione temporariam, lunae acceperis ami
ca siletia, quoniam in auspiciis quo Q silentium uocari Cicero scribit, quod omni Uitio caret. Iam apud Acronem quam pulchru, quam ingeniosum, qui enarrans Horatii locum libro Carminum secando: Dum Capitolium
Scandet cum tacita uirgine pontifex.
Tacitam uirginem intellexit, quasi claram sacerdotii nobilitate: & ut hoc ineptis
persuadeat,automate etia abutitur Maronis, qui dixerit: Tacitae per amica silen Da lunae Ceu si tacita luna sit hic etia pro clara accipienda. Videlicet non & apud Dionysium saltem Romanat historiae autorem, S apud Plutarchum, alios in permmultos Acro legerat ignorari prorsus ab omnibus, qui b. de moe uel sacris, uel si mulachris Vestales uirgines tuendis praeforet, ut ob hoc ipsum, quod praestabat, litentui,Tacita uocetur, Troianam soli cui fas uidisse Mineruam
S Ed ut hic liber, quan* sic quoq; nimis longus, aliqua tamen ueluti Coronide
cumuletur, di nihil sit omnino inrepercustum, stare lectore uolumus, postea quam de magno quasi populo, iam tum anno superiore, Centuriam hanc unam, sicuti nunc et nisi tantis pauculis ibinde ut st)intersipersis flosiculis adornaue ramus, et spectandam publice amici S aliquot exhibueramus, emanasse in uulnus fabulam, non satis certo autore: quae susurris aures istiusmodi compleuerit Nihil
est mirum,si quςdam noua Sc insignia uel ante dictauerit Politianus, uel nunc re ferre inliteras incipiat: Olim iam isth.ec omnia diligentissime perscripta a Nico lao Perotto, qui fuerit Sipontinus pontifex,in eo maxime libro, cui titulum fecis set Copiae cornu. Nam quonia plurimu autoritate sic enim quicunm illi aiebat)apud Vrbinatem ducem, cui dicatus is liber, Medices suus Laurentius ec zratia ualet, per eum uidelicet operis istius, & quidem archetypi facta est Politiano potestas Ergo ut hunc semel inuncauit libru, uelut instar quoddam uirgulae durinae publicam prorsus materiam priuati iuris facit, & ut alter Aesopi gracculus aliena superbit pluma.De his itaq; per aliquot iam cJciliabula laetatis, euentilatis in ru musculis, cumilii nescio quid, ut est ossiciosissimus homo, Robertus noster Sal
Hiatus renuntiasset, non literarum modo, sed literatorum quoq; omnium uelut alba linea magnus amator, agnoui statim inuidiae inores que dum cui noceremo
litur in omnia sese uertit, ct ut ille apud Licentium Proicus: Spumat aper, fluit unda,fremit leo, sibilat anguis. At enim quod ad ipsius icius occalluera, non siim propterea studiis iratus meis tantu laboris tali mercede rependetibus, nec ipse me damnaui, o hanc teteri ima peste desidia magis placassem: nec, ut nonulli forsita cupiebat, cocerpsi librused eum potius seposui paululum, α omissa in praesens edendi cura, tantumq; sui