장음표시 사용
91쪽
ille trad erit Idip esse ait etiam cum iniuria sensiis. Ita aliqnsatam redis squam reperiri possit aetam Erasmo similis Hest adeo hebeti ingenio di crasso intellectu ut non intelligat hoc loco non retinetis idem esse quod non meministis quo quidem didendi genere di Seneca usus est ut apparet elusdem ad Paulum apostolum epistola ubi dicita Nec vereare quod saepius te diκilia retineo ridest
memoria teneo. Leginius etiam cum memoriae adlectione similem graecam dictionem a vetere interprete versam Actuum capite vicesimo ubi dicitur. Propter quod vigilate memoria retinentes quoniam per triennium nocteta die di caetera. Osiod graece dicitur heri γορει τε μνωμονευοντες , τριετιαν ut ζα - μεραρ ct caetera.
'iu his Erasmus. Hoc praecipi bamus vobis. Et in annotationibus. Hic inquit ubi postea aberasinor tat suam ineptam copiam etiam antequam nos de copia prodidissemus. Pin Stunsea Potiue mihi videntur haec verba quae de vetere interprete Erasmus essntfrenon dubitat de ipso dici haud iniuria posse Is quidem etiam si nos Erasmicas ineptias non prodidissemus satis illas bio suus autor ostentat velut hoc loeo. Nam cum verbum trabs αγγεἰ praecipere ac denunciare segnificet ali nunc hoc nune illo modo id vetus interpres traducat, vel eκ hoc capite facile apparet: quod non perpetuo pro praecipere illud traduκerit hic inquit bim suam ostenotat ineptam copiam etiam ante quam nos de copia prodidaemus. O ast alicuius placuli vetus interpres reus sit quod non ad Erasmi conniventiam sacras noui testamenti scripturas perpetuo traduκcrit ac non potius Erasmus reprehendendus quod id in vetere interprete calumniari non dubitet culus rei studiosus ipse maκs me apparet . Alioqui cur hoc capite Denunciamus autem vobis si atres traduxu pro eo quod graece dicitur 'res αγγελλοδιυ υμοῦν δελqui' , Et insta denunciamus Sobsectamus pro παραγγε λοιδ tali ακαλουιδ
EX EPISTOLA PRIMA AD TIMOTHEvM CAP. I.
ETVS tralatio . Sicut rogans te ut remaneres Ephesi
cum irem in Macedoniam Paulus. καιῶς παρεκάλεσα σε ποη S retarii l plor πορμιλος ut μακεῖον Ια . Erasmus auemadmodum rogauite ut remaneres Ephesi cum proficiscere in Macedoniam ita lacito.
Stunt . Mira est admodum Erasini istius audacia nisi temetitas potius appellanda est cum ea verba latine reddere non dii bitauerit.quae Apostolus graece nequaquam protulit siquidem l Ilud ira facito si graeco non habetur. Voluit scilicet Apostoli orat: one 3 quae suspensa videbatur de suo ille adimplere non attendens saepissime hoc dicendi genere Apostolum uti idest ut suspensam multis in locss relinquat orationem mana quod in annotationibus ait plenioren esse orationem graece quam latine propterea quod ni feer μῶνα potest esse vel infinitivi modi vel imperati ut quantum ad sensum attinet nihil ad praesentem pertinet locum. Si quidem otionis να nequaquam hic csse potest imperativi modi quod sequentia indicant idest πιρωμ sed iis ιμακε tot M. Hoc est
92쪽
esiste In Macedonia. Eκ quo patet necessario eoeni ria snsimilles hic esse debere. Ac sic quid elegit Ambros' ta est per infiniti uisicem tralatio illa antiqua qua ipse sequitur hoc loco habet.Sicut rogatu te subremanere sphesita ire in Macedonia riden uncia res quibusda ne aliter doceant Se. Falso igitur Erasmus retulit Ambrosiii legisse vide nuncies cum viden unciares apud illum legatur non ut denunties. Nod verosneisdem annotationibus diκerat tametsi graeca vocetzμεκαλισα anceps sit tamen
hic magis quadrare potuille hortatur, Vallae placet deceptus sine dubio est unacii Valla suo. Siquidem in eum sensum quo haee dictio a vetere interprete traducta est a doctoribus ecclesiasticis est intellecta quos nemo sanae menti dubitat aliae ct Erasinoeila praeferendos. Sie enim Athanasius eades verba evplicans ait Sicut rogaui ted caetera. Vide quanta sit huius benignitas non enim magistri sed seriis utitur voce nec enim id tibi iniunκi inquit sed rogaui Sprecibus depoposci Scaeterra
Vetus tralatio. Vt de nunciares quibusdam ne aliter docerent Paulus. πά rεροδ'αρραγγΓὼν τισὶ μου ἔτερω α1καλει, Erasmus. Viden ciea quibusdam ne diuersam kesici, tequantur doctrinam id soluntl re
Stunica. Cum in textu sie Erasmus traduMisset ut e superioribus apparen. in rabio 'annotationibus veram verbi graeci interpretationem subodoratus veterem interpretationem amplectitur ita tamen ut suam non solum non deserat sed etiam potio reni esse ducat. Sic enim ait μέ πιριδιε amisias, idest ne diuersa doceant aut potius ne diuersis uterentur doctoribus verbo composito ab Pr m alius di Pip καλος doctor εροῖιδ'. σκαλε, quod est nune his nunc illis uti doctoribus uuanquam Chrysostomus di hunc sequutus vulgarius Pipααὰλ p, interpretantur diuersam inducere doctrinam ut ad pseudoapostolos petisti ea Quanquam vero S Chrysostomidi vulgarii autoritas Erasmum prorsus obruat: ut tamen eiusdem error lectori manifestior appareat sciendum est Iri is iPiso. Ac nihil aliud significare nisi ut vetus in Icrpres transtulit. Nam cum verbrim stupesin αλμι κ quo dictio est composita docere lignificet acriusq; voce hie accipiatur: ad discipulos nequaquam referri potest sed ad doctores potius id quod vel ra argumento quod in graeco huic epistolae praeponitur facile apparet: ubi sic legitur aut xii νασι πης 'πις ἡ ωὐ li
α ρφα,ἴ του ovis id est Causa autem huius epistolae hae e suit. In Epheso quidam iudaizantes conabantur alit docere ae decipere simplices praelint legis.
Vetus tralatio. Non neophytum ne insuperbiam elatus in iudicium incidat dice ibis usi
li Paulus. νι, νε υτιυπα μή τυφωδή eae κουα μούσκ του Pio ειλ- Erasmus iae calon Non noviciam ne inflatus in iudIcium incidat calumniatoris. Et in annotationibus Caeterum inquit hoc loco diaboli fortassis non male verti poterat calumniam is lipo mori Requirit enim Paulus ab Episcopo non solum ut ipse vacet omni culpa versi etiamne lit obnoκius calumniis aut suspitions. Proinde vult mores ac vitam illius in christianismo diu spect ita messe nequisquam vel calumniari possit. Stunica. Hoc est quod supra a me dictum esse memini Erasmum videt stet quae eunt in teinu perperam traduxerat nisi omnia potius ad eundem modum transtirlit: cognito postea errore multis verborum inuolucria ac veti speciem praeseserentibus in annotationibus defendere illa solere ne se aliquomodo erratia fateri videatur. Hoc autem linx quam deuius ab Apostoli mented in tralatione Mannotationibus fuerit e sanctorum doctorum in hunc locum eκpositione facile lectors patebit. Ac primus omnium Athanasius prodeat qui verba haec apostolica sacommea
93쪽
tariis edisserens sie ast. Si prius inquit quam optimus Iscspulus sit: praeceptorIs ullossicium demandetur intumescet hic sane tim diaboli iudicium et damnatione3 concidet qualem ille prae mentis elatione subterat Ambrosius super hoc loco Verum est quia rudis in fide solet enolli superbia maxime si accipiat ordinem: noustate enim Spotestate inflatii rarbitrans se prae caeteris digniorem. Videns enim primo anno natiuitatis collatum in se honorem putat non magis ad suum sed ad alsorum profectum se vocatum quasi beneficium religioni det magis quam accipiat ab ea perquam rem elatus incurrit laqueum diaboli. Inuenta enim occasione super
hiae illius Satanas praecipitat eum . Ide 3 in Salomone legitur superbs deus resistit: unde S in alia epistola Apostolus ait an se putat esse aliquid seipsum seducit. Et dominus qui se inquit exaltauerit humiliabitur. Diuus Hieronymus in epistola ad Oceanum de unius uxoris viro. Quod autem ait ne in superbiam elatus incidat in iudicium diaboli quis non exemplo verum probet. Ignorat moinentaneus sacerdos humilitatem di mansuetudine in rusticorum Ignorat blanditias christianas nescit seipsum contemnere. De dignitate transfertii ad dignitatem: non ieiunavit non fleuit non mores suos saepe reprehendit Salsidua meditatione correrit:
non substantiam pauperibus erogauit. De cathedra quodammodo ducitur ad cathedram: idest de superbia ad superbiam Iudicium autem dc ruina diaboli nulli dubium quin arrogantia sit. Iucidunt in eam qui in puncto horae necdum discipuli ias magistri sunt. ,-- Venis tralatio. Mulieres similiter pudicas . Paulus. γοῶκου in σε Λαγ. et biaco Erasmus. κores similiter modestas. Et in annotationibus. Cum ipse sermonis te radiis di nor palam declaret eum loqui de vκoribus episcoporum ac diaconorum rectius mihi, dii Fertii set Nore quam mulieres quandoquidem graecis est γυνακας. Deinde σεμ ας minaciti eadem voκ qua in liberis episcopi requirebat reuerentem verecundiam. Stunica . Aliter ecclesiae doliores hune locum intellexerunt si quidem non derioribus episcopori aediaconorii apostolica verba esse dicta voluerunt sed nonnulliteorum de his mulieribus quae ecclesiae ministrabant. Vnde Athanasius haec in comentariis edisserens sic ait No enim de qui bii suis mulieribus disserit sed eas nunc profert quae diministrandi fungantur officio eaenam cpecclesiae colarunt plurimu . iras nisi faceret de huiusmodi scit minis mentione quid opus fui fratcide diaconibus di viris tractet de mulieribus etia interiecilla sermonem . Chrysostomus in homilita ita haec est. Mulieres ministras similiter inquit castas nobilinguesti caetera. S subdit. Plerit volunt Apostolum hoc de mulieribus simpliciter praecepisse verum non sta est aula enim consequentiae haberet inter ea quae de episcopis ali diaconis monuit mulierum ullam facere mentionem Sed de his profecto ait quae ministerii dιgnitate sunt praeditae Ambrosius haec aliter intelleMit voluit enim de quibusvis mulieribus simpliciter hoc ab Apostolo dictum fuisse sic enim ait praesentem eκplicans lacu auia sanctu praecipit creari episcopum adaequem diaconum: non Hic disparem vult esse plebem Gippe cum dicat dominus sancti estote quia Sego sanctus
sum. Ideo setiam mulieres quae inferiores us dentur sine crimine vult esse ut in unda sit ec si ades. Sed Cataphrygae erroris occasionem captantes propter quod post diaconos mulieres alloqititur etiam ipsas diaconas ordinari debere vana praesumptione defendunt mim sciant Apostolos septem diaconos elegiis . Nunquid nulla mulier tuni idones inuenta est cum inter undecim apostolos sanctas mulieres fuis se legamus Sed ut heretici animum suum verbis non sensu legis astruere videanturi Apostoli verbis contra lenium nituutur Apostoli vicum ille mulierem in eccle
94쪽
m in silentio esse debete praecipiat: illi econtra etiam autoritatem in ecclesia vendicent ministerii. Hactenus Ambrosius Possemus autem hie dicere quo sanctos doctores hoc loco concordare videremur. non Apostolum de illis mulieribus intelle Misse quae diaconatus ordinem tu ecclesia haberent cum alieni sint huiusmodi ordines a miscemineo essed de illis tantum quas sacri canones diaconissas appellantidest ministratrices, ita dixerim ecclesiae serustrices S de hoc quidem mulierum genere Athanasius Schrysostomus sensisse videntur cum alter sed eas inquit nune profert quae Sisinistrandi fungantur officio: alter vero sed de his profecto ast quae ministerii dignitate sunt preditae. Non quod per haec verba Chrysostomus significare voluerit diaconatus ordinis dignitatem quod haeretici illi Cataphrygae de quibus Ambrosius reserti hoc loco asserebant: sed dignitatem hic honorem appellat quod mulieres istae ecclesiasticae ministrae honorabiliores alisse saeculo mulieribus vel ob hoc munus ei se viderentur: aut sorte quod per aliquam benedimonem ad ecclesiae ministerium ordinabantur: quod eo quidem patet quod ante annos quadraginta ordinari prohibebantur are id quidem cum diligenti probationesti quod si post huiusmodi ordinationem se nuptiis traderent anathemati eum illis qui eas ducearent subiiciebantur, e quodam decieto Calcedonei is concilii apparet quod in decretis pontificiis legitur vicesima septima quaestione prima.
Vetus tralatio . Abstinere a cibis quos deus creauit ad percipiendum cum gra phari, fat
summendum cum gratiarum actione fidelibus. Stunica rara tam diligens est in aliorum erratis annotandis sta se prorsus gerere debuisset, nihil ab eo esset admissum quia posset in alterius cadere censuram Carere enim omni visio debet ut quidam attritis in alterum paratus est dicere: S i ta saluatoris sententiam elicere primum trabem de oculo suo. Haec iccirco sum praefatus quod cum Erasmus veterem interpretem in annotationibus acriter reprehenderit quod pro eo quod Lucae capite. I9. in graeco legituros δατ ἰυκεδωκας μώργυριον μου οἱ τραπεῖαν γω, λιά σὐν τοκοι αν ταρα sic ille trad erit bt quare non dedisti pecuniam meam ad mensam di ego veniens cum viatis vilip κegissem illud: ait enim dicendum illi fuisse exegissem illam eii cimiam traduratat quae dictio sceminini generis est non argentum quod nelitri Ora igitur interpretem eo loco vel obliuionis vel imperitiae notauit si tamen ita a vetere interprete scriptum est: simili nunc errore est lapsus cum oblitiis pro eo quod graece est B in cibos se transtulisse quae dictio masculini generis hi quae deus creauit subiuniat quia in graecora sequebatur quod referebatur ad βρω uideri neutram vocem. Proinde meminerit se impostem Erasmus hominem esse ci facile vel errare vel memoriola qua nihil in humanis fragilius est posse vacillare Saliorum errata non soIum ipse non reprehendat: sed etiam summopere admiretur Spro magno ducat negociosi aliquid deprehendere possit ab humano ingento editum quod omni eκ par
Ucim tralatio innutritus verbis fides di bonae doctrinae quam assequutus es quaeipio,
. Erasmus Enutrirus in sermonibus fidei: di bona doctrina quam usi secutus es. 'm' Stunica. Cum in graeco cicatur καλ. δῖα,ααλ ἰας ingenitivo us adum id referatur sicarim ας, is id quod coniunctio si manifeste demonsuat:
95쪽
ae recte hic locus a vetere interprete sit traductus,nescio cur Erasmuam secundo casu septimum hie est cere voluit graeca praesertim littera reclamante S in praepositionem addere quae in graeco non legitur. Porro quod idem in annotationibus ait dictionem ti τρεχν,διος pro qua vetus interpres nutritus traduκit posse etiam active legi educans illos verbis fidei quia participium medium est praesentis temporis στρεφοδι ος ad id facere quod moκ sequitur quam assecutus es hoc est trade aliis quod a nobis didicisti: nouum quidem est Sab Apostoli sensu prorsus alienum. Si quidem in eum sensum quo a vetere interprete haec dictio traducta est a doctoribus etiam graecis est Gposita Athanasius super hoc loco isκit propone haec fratribus di consule. Nunc vero vel tu ipse inquit enutritus idest frequenter eadem illa conuoluens ti quasi eruminans reuoca innutritus vero ideo intulit, inde Deutem esus in his attentionem ostenderet ut quemadmodum semper corporis alimenta percipimus sic etiam assiduis quae ad fidem faciunt verbis enutriamur Ambrosius Quid tam verum quid tam clarum S prouidum nisi ut disciplina christiana incorrupta tradatur, fluctus elus in area dominica fertilis ae firmus eollandetur. Hoc est ut in die uescit non reprobus S igni comburendus eenseatur. Hoc boni doctoris est at pidonei ministri domini Iesu Christi quippe cum enutritum hunc dicat verbia fidei di bonae doctrinae quam ab infantia hunc assecutum asserit.
-ensus ab vetus tralatio. Haec meditare. Paulus. τοιum μελε m. Erasmus. Haec merce.
Hi zbis. Exij annotationibus . Haec meditare,cet Mia mi quod interpres eleganter verdinan sudire tit. Sed Hugo Cardinalis non intelligens hoc vocabulum ad hunc eNponit moditat III versa in corde per iugem memoriam. O mataeologum hoc est plusquam theologum Est autem meditarieκerceri in re quapiam. Stunica . Nescio quid magis in Erasmo isto Roterodamo reprehensione dignucenseam sacrarii ne litteraru imperitiam an barbaram quanda arrogantiam qua Omnes prorsus despicit contemnit floccifacitae nihili prae se aestimat: an effrenem isti ac non sam ferendam loquacitatem qua cunctos uno nomine non solum contumeliosissime copellat verum etiam carpit lacerat dissecat ridet deridet quasi solus ipse sapiat caeteri umbrae volitent quod de Tiresia diκit Homerus Mataeologu appellat Hugonem ordinalem hoc est inanem aut vanu theologii quod meditare pro cogita hic accepit. Quasi noti in eum sensum apostolica haee verba intelligi possint:
aut quasi meditatio meditatio no etia ad animu referantur. Prouerbiora. Mens iusti meditabitur obedientiam LM . καρδια λιαων μελετωσι σι εχ idest corda iustorum meditantur fidem . Etia eodem libro capite. 24. Ne aemuleris viros malos nec desideres esse cum is quia rapinas meditatur meus eoru . Quod graece dicitur δευ οῦ α μελετοῦ κ κα δ' Ια α ων idest mendacia enim meditatur cor eoru Esaiae.33 Coram meditabitur timorem LMN. sic , ψα υμοῦ μελετώσs, 'mi idest Anima vestra meditabitur timorem .ps is Et meditatio cordis mci in conspectu tuo
um loquetur sapientiam di cogitatio cordia mei prudentiam 'o ομα μα Mos σοφ- , Ora η μελετ ῶς, PIας μου eriatum Et vide saeciliaribus quom liuetia testimonia proseramus.Terentius in Andria venit meditatus alicunde e solo loco. Idel Phormione Coram obrem omnes cum secundae res sunt maxime meditari se cum Oportet quo pacto aduersam aerumnam Drant. Et paulo insta Meditata mihi
sunt omnia mea in commoda Cicero philippica secunda. Non enim adiectii sustuleras sed attuleras domo meditatum di cogitatum scelus. αuod si exercitium significare hic Apostolus voluisset: sua quidem esset eo verbo quod paulo ante posui3
96쪽
vblescitur. Eκerce autem te ipsum ad pietatem nam corporalis eκercitatio ad modicum utilis est auod graece sic dicitur γυμναῖ A σέ- nil ἰυcrias a ui αρ-
de interiori togitatione sentiebat ideo diκit μεχε, idest meditare hoc est in corde tuo per iugem memoriam versa ut bonus ille Cardinalis quem malaeologum per derisionem Erasmus appellat verissime eκposuit.
EX EPISTOLA SECvNDA AD TIMOTHEUM CAP. L
ETUS tralatio. Scio enim cui aedici S certus sum quia i in maiupotens est depositum meu seruare in illum diem.Paulus. Erasinsidiame
Novi enis quod is cui credidi S certus sum quod potens sit depositum meum custodire in illum diem. Stunica. Non satellerit hoc loco apostolica verba Erasmus Roterodamus non enim id sonant quod ipse traduxit nem id quod in annotationibus falsam interpretationem suam ut solet defendens riirsus inplicuit: sed quod vetus interpres vere ae fideliter transtulit id quod vel mediociiter in graecia litteris eruditi facile iudicare possunt Pendet enim sententia eisuperioribus ab illo videlicet Ioco ubi dicitur noli itam erubescere testimonium domini nostri ne praevinctum eius di eum longa oratione usus esset tandem intulit ob quam causas haec patior sed non confundor . Diceret aliquis quare non confunderis Apostole beatissiime. Respondet Pauliis huic tacitae quaestioni. Ostia scio cui credidi Scertus sum quia potens est depositum meum seruare in illum diem. Vetus tralatio . Det misericordiam dominus Onesiphori domui quia saepe mNau, me refrigerauit Paulus u cu λος ο κυρος - ινησις, ιρου ἄω οτι πιλλακι muri νυ πην - Erasmus. Det misericordiam dominus Onesipnori familiae quoniam saepe me refocillauit. Stunica . Videtur per hane Erasmi traductionem quod Onesiphors familia refocillaverit Apostolum ti catenam eius non erubuerit quod Romae quaesierit eum on inuenerit S quod iis de causis eidem familiae misericordiam domini Apostolus imprecem . Sed longe alius est sensus apostolicorum verborum . Si quidem postulat a deo Paulus, faciat misericordiam cum Onesiphori domo propterea quod ipse Onesiphoriis illum in tribulationibus refrigerauerit caetera. Quanquam vero pro domo non hic intelligantur parietes e tecta sed familia ipsa Titanda tamen erat amphibologia ne Iectori dubitationem posset afferre.
vetus tralatis . Recte tractantem verbum veritatis . Paulus. ιριο uουντα γνλhre ne αλκιδεὶς Erasmus. Recte secantem verbum veritatis catravitulin Sinnica . Diuus Hieronymus in epistola ad Suniamin Fretelam regulam esse ait boni interpretis ut idioma alterius linguae suae linguae κprirnat proprietate: ne dum interpretationis proprietatem insequimur omnem tralationis decore
amittamus . a rod igitur graeci τομῶν dicunt idest secare siue diuidere latini tractare dicere solent , ,0 1dest tomos hoc est sectiones sic enim graeci appella atlibrorum diuisiones: latiui tractatus appellant.
97쪽
. ., ,hta Vetus tralatio . Capidi elati Paulus. γλα προ αλανιες Erasmus Amri. - tunica. Mirum est quantu verborum affectatione ae copia Erasmus delectetur id quod Sin vetere interprete passim ille solet reprehendere. Nam cum λαῖωνεία arrogantiam sonet ac superbiam S litaria, arrogans sit ac superbus quasi Perperam vetus interpres traduκerit: proelato idest superbo siue arrogante quod proprie tralatum est fastuosum ille posuit: quasi fastuosus ae superbus di elatus non idem sint. Quanquam fastum pro superbia siue arrogantia aut elatione aliquando legimus lastuosum vero non ita. Error Eras Uctus tralatio Osremadmodum autem Iamne di Mambres restiterunt Moy
dum autem Iamnes ambres resistebant Moysi. Et in annotationibus. In hebrascorum nominum interpretatione legimus nunc Mambres di Iambres similitereκpositum quasi nihil intersit Iambres sones an Mambres .i Stunica. Non hoc ultimum diκisset Erasmus si hebraicas litteras vel mediocriter didicisset. Multum siquidem refert Iambres sones an Mambres cum illud Mare in capite significet aut mare in egestate vel paupertate: hoc vero Rebelle aut amarum vel comulantem aut permutantem. In libello vero interpretation Thebrascorunominum qui in fine bibliarum circunfertur de quo Erasmus hic sensit perperam virumssi nomen sinuliter interpretatum legitur cum diuersis interpretationibus eorum quodlibet eκponendum sit. Custra Era Vetu tralatio. Ad corripiendum. Erasmus In annotationibus Hoc loco diis dat: imiis Ambrosius addit ad redintegrationem καταρτiωσιν quo verbo Paulus est alias usus inranquam id net in nostra vulgata editione nec in graecis reperio
Stuns . Non hoc loco diuus Ambrosius addit ad redintegrationem ut Erasmus omniauit mel enim quintam rem addidit aut in graeco scriptum fuit καταρτισιν pro quo καταρτιωσιν imperite ille posuit sed quattuor graecis dictionibus quattuor tantum latina reddidit. Siquidem pro eo quod graece dicitur πασα γραε-τ ευς ος , sum ἔγελιμος ηἰς διῖαρ tacita αρις λύν π Uπουν si inru , t ἰς παῖ clx mi hi ra Pistriobur Ambrosiana tralatio sic habet. Omis scriptura diuinitus inspirata vis lis est ad doctrinam: ad correptionem: ad redintegrationem: ad mlditionem quae est in ipsa iustitia. E quo patet manifeste pro eo quod graece dicitur πρ ε πιυίροιοσιν pro quo vulgata editio habet ad corripiendum: tralationem Ambrosianam ad redintegrationem mpressisse.
EX CAP. IIII. v in isti Vetus tralatio. Ego enim iam delibor . Paulus. ἐγώ m a P - ,δ ιμα arasti cino tramus. Nam ipse iam immolor. Et in annotationibus θεν eti idest immolor. ' tunica Verbii auus o unde inrisi'ιμα libare significat Metraxit, libationem siue libamen. Nan qua autem haec ad sacrificia referantur: adnotauit tamen Athanasius hoc loco delibatione apostolica verba intelligi debere non de immolatione. Sic enim ait Non enim immolor dixit sed delibor quod sane praestantius est . Si quidem haud quaquam quae immolationis sunt ad deum omnia referuntur: libationis vero uniuersa Chrysostomus item in homilia super hoc loco. Non ait mei Dalficii sed quod maius ac dignius est. Nam hostia quidem non tota deo offertur: libamen vero totum.
98쪽
AD TITUM EX EpIπOLA AD TITUM CAP. I.
ETVS tralatis. Huius rei gratia reliqui te Cretae.Paulus deersiis τομου χαριν κατέλι πί σε b M. m. Erasmo Huius res ζ':.hii': a gratia reliqui te in Creta . Et in annotationibus Graeci direrbiami binquit sc urbium nominibus apponunt praepositionem M id quod apud latinos rarillimurn est. At interpres ab insulae vocabulo sustulit graecam praepositionem quod prorsus est intolerabile. Munica. Non prorsus est intolerabile ab insulae vocabulo sublatam esse ab interprete graetam praepositiones siquidem inueniuntur aliquando apud latinos insularii nomina in genitivo adverbialiter posita sicut d ciuitatuni licet grammaticorum obseruatio penitus reclamet. Cuius rei non ignariis diuus Hieronymus latinae linguae imprimis peritiis mus in prologo quartilibri commentarioruni su Hieremiam siescripsit. Et non solum in occidentis sed Sin orientis partibus sibilare di in quibusdam insulis praecipuel Siciliaeet Rhodi maeulare plerostro caetera.
Vetus tralatio. Non superbum Paulus. si . iaαλι Erasmus. Non praesta lium. Erasinsproa Et in annotationibus . . a P idest non praestastiim quod Hieronymus di fimhrolias legunt non proteruum 5 recte sane: nos vertimus praefractum. Stunita. αυιαμ sic ab Hesychio interpretatur πέρδε ρα ιυμά . mpara ut αυταρεςος. v est superbus furibundus.iniquus . sibi placens. hoc autem ineo pro super accipi debere ut vetus interpres transtulite Athanasio edocemur qui praesentem editterens locum sic ait cui enim eκteriori hoc di mundano potitur
imperio inuitis imperate pd in eos pro suo arbitrati superbius dominatur Episcopum vero qui volentibus praesidet: nequaquam decet imperiosum se praestet ulniolenteni vel pro eius arbitrio subditis inconsultis aliquid peragat. Id enim tyranni factitant. Quid autem praefractus hoc loco significet nec ego quidem intelligones ipsum artatro Erasmum qui id posuit prorius intelligere.
EX CAP. III. Vetus tralatio Haereticiim hominem post unam S seciindam correptionem I ut
mus. Factiosum nominem post unam Salteram admonitionem fuge. Et in annotationibus. Caeterum haereticum appellat non qui distentiat a conclusionibus magistrorum nostroriam sed factiosum. Stunica. Videtur Erasmus per hane suam traductionem intelitatis non hie ab Apostolo haereticum appellatum eo sensu quo haeretici accipiuntur idest illi qui pertinaciter ab ecclesia dissident si quidem factio aliud significat quam haeresisse factiosus quam haereticus cum illud seditionem proprie sonet: hoc vero pertinacem di damnabilem opinionem . Caeterum hoc loco de haereticis Apostolum intelleκusem Athanasio imprimis admonemur qui ineomentariis praesentem eκplicans locum sic ait Osio pacto alibi diri ne forte illos deus ad poenitentiam ducat Ibi quidem facit de his mentionemrius emendationis spem aliquam praeseserunte hic vero incorrigibilem dicit haereticum ndequam adeo plane distortum tam variis di multiplicibus nodis implicitum ut sese nequeat his eκplicare sed per se sit condemnationi adiudicatus dest qui nullam habeat sui erroris eκculationemra quippe cum nec illud possit praetendere sese a neniine fuisse admonitum
99쪽
Amr interptatone sustineri docioco positi
vel ad instatem instructum quid admonitus sit de optime Institutas quo sit ut sit
per se condemnatus qui nihil habeat quo sua errata eκcuset Ambrosius item haereticum hic legit non factiosum di subnit Haeretici hi sunt qui per verba legis legem impugnant. Proprium enim sensum verbis astruunt legis ut prauitatem mentis suae legis autoritate commendent caeter . Hieronymus item haereticum legit ex in hune senium praesentem locum longius Aplicuit.
ETVS tralatio. Propter caritatem magis obsecro eum
sis talis ut Paulus sene . Paulus. δια πην αγα- μαλ
mus Tamen propter caritatem potius rogo cum talia sim nempe Paulus seneκ. Stunica . In omnibus latinoriam codicibus etiam antiquissimis magno consensu hoc loco legitur sis secundae personae non sim primae. ONare non est credeadum ab aliquo hoc laute comiptum quod pleri, putant sed dedita opera sic ab interprete ut videmus translatum into ita Iegit diuus Ambrosius idest sis di in hune sensum sic praesentem locum ediiserit auantum ratio eκigebat dignumerat imperare discipulo magistrum di fiducia apostolicae autoritatis. Sed quia vir bonus erat Philemon per affectum illum prouocat obaudire quas coaevum aetatis vinctum Christi Iesuadest obligatum negotiis dominicia vel propter nomen eius subiectum vinculis sicut erant di ipsi apostoli Caeterum Athanasius Chrysostomus ti Hieronymus aliter haec intelleκerunt, scilicet τιουτος in non ad Philemonem referatur sed ad psum Paulum S per primam hoc legunt personam divolunt ut Paulus diκerit propter earitatem magis obsecro cum sim talis, Paulus seneψ caeter . Sed vult inquit Hieronymus magis petere quam iubere grandi Petentis autoritate proposita per quam di Apostolus obsecrat di senecti vinctus Iesu Christi Graeca praeterea verba idest mugio et cuser nominandi casum eκpressa sint per prima sine dubio ridentur esse transferenda personam. Sed illud videtur obstareritio impropria apparet coparatio si seipsum sibi Paulus coparari S dicat cii sim talis, Paulus sene di vinctus Iesu Christi .iniis enis ignorabat illu esse Paulist senem' vinctum Iesu Christia Osiod vel imprimis effecit ut per secundam persona hunc loculatinus transferret interpres Q uasi diserit Paulus propter caritaten autem magis te obsecroci Philemon cum talis tu sis qualis ego sum idest cum eiusdem aetatis sis di eisdem obnoκius vinculis, Ambrosius eκplicuit Di re tam pollumus nominandi casum ab Apostolo hie positum esse pro accusatii idest eunιτος, pro τοιουτον ori ut subintelligatur te hebraeorum more apud quos aliquando legimus nominatiuum pro accusativo positum, Genesis capite
vicesimo septimo ubi dicitur Benedie etiam di mihi pater mi QMod in hebraeo sic legitur 'ah 'ab'; idest Benedic me etiam ego pater mi Vel quod significare voluerit cum dixit mista, e talis eκistens dest talis cum sis siquidem illud di participium N per primam S per secundam S per tertiam personam resolui potest hoc autem loco cum ad secundam loquatur personam ad eandem referri debere non alienum ab Apostoli sensu videtur.
100쪽
EX EpISIOLA AD HEBRAEOS. CAP. I.
TVS tralauo. Et eum iterum Introducit primogensti Prae te in orbem terrae dicit. Et adorent eum omnes angeli des.
Interpres Pauli . ταν απαλιν σπιανι- ωτοτ ηαγγεMilia . Erasmus. Rursum autem cum inducit primogenitum in orbem terrarum dicit.Et adorabunt eum Omnes angelides. Munica. Verbum ii σε unde more attico ισαγbem deductum est introducere etiam significat. Unde uσαγωγα introductiones ad quasti, disciplinas solent appellati Ioannis. ix. Et diri hostiuriae N introdurit Petrum4 πεν Ἀυρωροῦ tu tier, α - πετρον fictuum.' Manu autem ducerite illum introduxerunt Dama
peratius modi est idest adorent. Psalmo enim. 96 . unde haec verba sumpta sunt Per imperatiun legitur. Adorate eum omnes angeli eius: audiviti laetata est stoa
interpretes sic traduκerunt .lo αυ, r.er Mτε ὐαγγελ αυτροῦ καουσε inii vetus tralatio inissaei angelos suos spiritus. Interpres Pauli ο ποιων τους imi αγγελους - οῖ πνευματι. Erasmus. Qui creat angelos suos spiritus seu remi Stunica Verbum otiis unde participium retici facere proprie significat non creare quod graece dicitur, fio vi Tuanquam. Lκκ interpretes Genesis capite prsmo ubi dicitur In principio creauit deus caelum di terram pro eo quod hebraice dicitur idest creavit Lootiari transtulerunt quae tamen dictio fecit significat at vita quidem latina tralatio quae est iuxta LM. habet idest In principio fecit deus caeIum diterram ut ambrosio apparet libro primo He emero die Hieronymo in libro hebraicarum quaestionum . Hoc autem loco de Psalmo io 3 unde ab Apostolo haec sumpta sunt neni in hebraeolagitur hoc est faciens aut qui facit nouidest creans aulinus creat. vetus tralatio . Ad filium autem. Thronus tuus deus In saeculum saeculi. Inter 'vocantio pres Pauli ne tui or ιον. Ἀρίος σου πιο εις γνά. - του uraimu pMu, iustissilium autem. Thronustum ipse deus in saeculum saeculi. Et in annotationibus Incer si debemtum inquit est an hic sit sensus. deus sedes tua est iu saeculii saeculi. Athla.Ipse deus . est tibi thronus in saecum saeculi. Nam sermo graecus anceps est. Stunica . Non sermo graecus anceps hoc loco est ut Erasmna, imperitia hebraicarum litterarum instimauit liquidem ho loco . o. vocativi casn est etiam si articulum nominandi habeat. Nam cum hebrae careant quinto casu nominatiuis provocativis nuntur per nominatiuu vocare solent. Est 3 huius; litterae sensus Sedes tua odeus in saeculu saeculi. No em alicubi legitur quod pater sit thronus filii sed quod filiiis sedeat ad derae rapatris iuxta illud in Psalmo. io'. Di t dris duo me sede adeκtris meis. Et sn euangello Amodo videbitis filiu hominis sedentem ad tria virtutis dei. Et in hac epistolaopste.ia.Attin dextera sedis dei solet.