장음표시 사용
221쪽
LIBER VI. CAP. 18-23 12-I7). 61 virginum aetas, L. Cassium, M. Vinietum legit. Vinici o pidanum genus calibus Ortus, patre atque avo oonsularibus, cetera equestri familia erat, mitis ingeni et comptae saeum sdiae. Massius plebeii Romae generis, Verum antiqui hon ratique, et severa patris disciplina eductus facilitate saepiusquam industria commendabatur. huic Drusillam, Vinicio I
liam Germanico genitas coniungit superque ea re senatui seribit, levi cum honore iuvenum. dein redditis absentiae is causis admodum vagis flexit ad graviora et offensiones ob rem publicam coeptas, utque Macro praefectus tribunorumque et centurion mi pauci secum introirent, quotiens curiam ingrederetur, petivit factoque large et sine praescriptione generis aut numeri senatus consulto ne tecta quidem urbis, ibade publicum consilium numquam adiit, deviis plerumque itineribus ambiens patriam et declinans. 22. Interea magna vis accusatorum in eos inrupit, quin pecunias laenore auctitabant adversum legem dictatoris a saris, qua de modo redendi possidendique intra Italiam cavetur, omissam olim, quia privato usui bonum publicum postponitur. sane vetus urbi laenebre malum et seditionum dis .cordiarumque creberrima causa, eoque cohibebatur antiquis quoque et minus eorruptis moribus. nam primo duodecim tabulis sanctum, ne quis unciario laenore amplius exerceret, cum antea ex libidine locupletium agitaretur dein rogatione tribunicia ad semuncias redactum, postremo vetita Versura. i.
multisque plebis scitis obviam itum fraudibus, quae totiens
repressam mira per artes marsum iriebantur. sed tum Gracchus praetor, cui ea quaesti evenerat, multitudine periclitantium subactus rettulit ad senatum, trepidique patres neque enim quisquam tali culpa vacuus veniam a principe ibpetivere et concedente annus in posterum sexque menses
dati, quis secundum iussa legis rationes familiares quisque
23. Hinc inopia rei nummariae, commoto simul omnium Naere alieno, et quia tot damnatis horusque eorum divenditis signatum argentum fisco vel aerario attinebatur. ad inoo senatus praeseripserat, duas quisque laenoris partes in agris per Italiam conlocaret sed creditores in solidum appella ο
222쪽
362 CORNELII TACITI ANNALIUM hant, nec decorum appellatis minuere fidem ita primo comcursati et preces, dein strepere praetoris tribunal, estque quae remedio quaesita, venditi et emptio, in contrarium mutari, quia faeneratores omnem pecuniam mercandis agrisi eondiderant copiam Vendendi secuta vilitate, quanto quis obaeratior, aegrius distrahebant, multique fortunis provoI-vebantur eversi rei familiaris dignitatem ac famam praeceps dabat ,. donec tulit pom Caesar disposito per mensas miliens sestertio actaque mutuandi copia sine usuris peris triennium, si debitor populo in duplum praediis cavisset. si resecta fides, et paulatim privati quoque creditores reperti neque empti agrorum exercita ad sormam senatus consulti, acribus, ut ferme talia, initiis, incurioso fine. I 24 Dein redeunt priores metus postulato maiestatis considio Proculo, qui nullo pavore diem natalem celebrans raptus in curiam pariterque damnatus interfectusque est. sorori eius Sanciae aqua atque igni interdictum accusantes Q. Pomponio is moribus inquies haec et huiusce modi a se lactitari praetendebat, ut parta apud principem gratia peri-onlis Pomponii Secundi fratris mederetur etiam in Pompeiam Macrinam exilium statuitur, cuius maritum Argolicum, socerum Laconem e primoribus Achaeorum caesar adflixe-1Orat pater quoque inlusiris eques Romanus ac frater praetorius', cum damnatio instaret, se ipsi interfecere datum eratctimini, quod Theophanen Mytilenaeum proavum eorum Cn. agnus inter intimos habuisset, quodque deiuncto Theophani eaelestes honores Graeca adulatio tribuerat. Is 25. Post quos Sex. Marius Hispaniarum ditissimus desertur inoestasse filiam et saxo Tarpeio deici ur ac ne d bium haberetur magnitudinem pecunia malo Vertisse, Rurarias argentariasque eius, quamquam publicarentur, sibimets Tiberius seposuit inritatusque suppliciis cunctos, qui carcere attinebantur accusati societatis cum Seiano necari iubet iacuit inmensa strages, omnis sexus, Omnis aetas , in lii Atres ignobiles, dispersi aut aggerati neque propinquis aut amicis adsistere, inlacrimare, ne visere quidem diutius 10 dabatur, sed circumiecti custodes et in maerorem cuiusquctintent1 corpora putrefacta adsectablintur, dum in Tiberim tra-
223쪽
herentur, ubi fluitantia aut ripis adpulaa non cremare quisquam, non contingere, interciderat sortis humanae commercium vi metus, quantumque saevitia glisceret, miseratio arcebatur.
26. Sub idem tempus Gaius Caesar, discedenti caprea 320
avo comes, claudiam, M. Silani filiam, coniugi accepit, im manem animum subdola modestia tegens, non damnatione matris, non exiti fratrum rupta voce qualem diem Tiberius induisset, pari habitu, haud multum distantibus verbis. unde mox scitum Passieni oratoris dictum percrebruit, neque melio rem umquam servum neque deteriorem dominum fuisse.
Non omiserim praesagium Tiberii de Servio Galba tum
consule quem accitum et diversis sermonibus pertemptatum postremo Graecis verbi in hanc sententiam adlocutus est lo et tu, Galba, quandoque degustabis imperium, seram ac brevem potentiam significans, scientia Chaldaeorum artis, cuius apiscendae otium apud Rhodum, magistrum Thrasullum habuit, peritiam eius hoc modo expertus. 27. Quotiens super tali negotio consultaret, edita domus Nparte ac liberti unius conscientia utebatur is literarum ignarus, corpore valido, per avia ac derupta nam saxis domus imminet praeibat eum, cuius artem experiri Tiberius statuisset, et regredientem, si vanitatis aut fraudum suspitio inces saerat, in subiectum mare praecipitabat, ne index arcani exsisteret. igitur Thrasullus isdem rupibus inductus postquam percontantem conm 'verat, imperium ipsi et futura sollerterpatefaciens, interrogatur an vani quoque genitalem horam comperisset, quem tum annum, qualem diem haberet ille id positus siderum ac spatia dimensus haerere primo, dein pavescere, et quantum introspiceret, magis ac magis trepidus admirationis et metus, postremo exelamat ambiguum sibi ac prope ultimum discrimen instare. tum complexus euri Tiberius praescium periculorum et incolumem fore gratatur, ibquaeque dixerat raeli vice accipiens inter intimos amico
28. Sed mihi hae ac talia audienti in incerto iudicium raest, fatone res mortalium et necessitate immutabili an sorte volvantur. quippe sapientissimos veterum quique sectam eorum aemulantur diversos reperias, ac multis 'nsitam opi-
224쪽
164 ORNELII TACITI ANNALIUM snionem non initia nostri, non finem, non denique homineadis eurae ideo oreberrime tristia in bonos, laeta apud deteriores esse. contra alii latum quidem congruere rebus pu- 'tant, sed non e vagis stellis, verum apud principia et nexus naturalium ausarum: a tamen electionem vitae nobis re- 16 linquunt, quam ubi elegeris, certum imminentium ordinem. neque mala vel bona quae Vulgus putet mulios, qui confitetari adversis videantur, beains, at plerosque quamquam magnas per opes miserrimos, si illi gravem fortunam constanter tolerent, hi prospera inoonsulte tantur. ceterumis plurimis mortalium non eximitur quin primo cuiusque riuventura destinentur, sed quaedam secus quam dicta sint eadere, fallaciis ignara dicentium ita corrumpi fidem artis, cuius clara documenta et antiqua aetas et nostra tulerit.
quippe a filio eiusdem Thrasulli praedictum Neronis impe-eturium in tempore memorabitur, ne nunc incepto longius abierim.
23 29. Isdem consulibus Asinii Galli mors vulgarur, quem egestate cibi peremptum haud dubium, sponte vel necessitate, incertum habebatur consultusque Caesar an sepeliri
sineret, non erubuit permittere ultroque incusare casus, quis reum abstulissent, antequam coram eonviticeretur: seilicet
medio triennio defuerat tempus subeundi iudicium consulari seni, tot consularium parenti Drusus deinde exstinguitur, cum se miserandis alimentis, mandendo e cubili tomellis, nonum ad diem detinuisset tradidere quidam praescript 1iu fuisse Macroni, si arma ab Seiano temptarentur, extra hincustodiae iuvenem nam in Palatis attinebatur ducem populo imponere mox, quia rumor incedebat fore ut nuru ac nepoti copciliaretur caesar, saevitiam quam paevitentiam maluit. 24 0. Quin et invectus in deluaetum probra Orporis, exitiabilem in suos, insensum rei publicae animum obiecit recitarique actorum dictorumque eius descripta per dies iussit, quo non aliud atrocius visum: adstitisse tot per annos squi vultum, gemitus, occultum etiam murmur exciperent, et potuisse avum audire, legere, in publictim promere in fides,
nisi quod Attii centurionis et Didymi liberti epistulae se
225쪽
vorum nomina praeferebant, ut quis medientem cubiculo
Drusum pulsaVerat, exterruerat. etiam sua verba centurio
saevitiae plena, tamquam egregium, Vocusque deficientis 16 adiecerat, quis primo alienationem mentis simulans quasi per dementiam funesta Tiberio, mox, ubi exspes Hae suit, meditatas compositasque diras inprecabatur, ut quem ad modum nurum filiumque fratris et nepotes domumque omnem caedibus complevisset, ita poenas nomini generique maio-15rum et posteris exsolveret obturbabant quidem patres specie detestandi sed penetrabat pavor et admiratio, callidum olim et tegendis sceleribus Obscurum huc confidentiae venisse, ut tamquam dimotis parietibus ostenderet nepotem sub verbere centurionis, Inter servorum ictus, extrema vitae ali-20 menta frustra Orantem.
31. Nondum is dolor exoleverat, cum de Agrippina au-25ditum, quam interfecto Seiano spe sustentatam provixisse reor, et postquam nihil de saevitia remittebatur, voluntate exstinctam, nisi si negatis alimentis adsimulatus est finis, qui videretur sponte sumptus. enimvero Tiberius foedissi smis eriminationibus exarsit, impudicitiam arguens et Asinium Gallum adulterum, eiusque morte ad taedium Vitae conpulsam. sed Agrippina aequi inpatiens, dominandi avida, virilibus curis seminarum vitia exuerat ' eodem die defunctam, quo biennio ante Seianus poenas luisset, memoriaeque id io prodendum addidit caesar. iactavitque quod non laqueo strangulata neque in Gemonias proiecta laret actae ob id grates decretumque ut quintum decumum kal. Novembris, utriusque necis die, per omnis annos donum Iovi sacraretur. 32. Haud multo post Cocceius Ner , continuus princi-26pis, omnis divini humanique iuris sciens integro statu, corpore inlaeso, moriendi onsilium cepit. AEnos ut Tiberio
cognitum, adsidere, causas requirere, addere preces, fateri postrem grave conscientiae, grave famae suae, si proximus 5 amicorum nullis moriendi rationibus vitam sugeret aversatus sermonem Nervε abstinentiam ibi ' coniunxit ferebant.
gnari eogitationum eius, quanto propius mala rei publicae viseret, ira et metu, dum integer, dum intemptatus, honestum
226쪽
3 66 CORNELII TACITI ANNALIUM ceterum Agrippinae pernicies, quod vix credibile, Plancinam traxit nupta olim n. Pisoni et palam laeta morte Germanici, cum Piso caderet, precibus Augustae nec minus inimicitiis Agrippinae defensa erat ut odium et gratia deis siere ius valuit petitaque criminibus haud ignotis, sua manu sera magis quam inmerita supplicia persolvit. 2 33. Tot luctibus funesta civitate pars maeroris fuit, quod Iulia Drusi ilia, quondam Neronis uxor, denupsit in domum Rubelli Blandi, cuius avum Tiburtem equitem Romanum
plerique meminerant. extremo anni mors Aelii Lamiae funere censori celebrata, qui administrandae Suriae imagine tamdem exsolutus urbi praefuerat genus illi deporum, vivida senectus et non permissa provineia dignationem addiderat. exim Flacco Pomponi Suriae pro praψtore defuncto recitam tu Caesaris iterae, quis incusabat egregium quemque et 16 regendis exercitibus idoneum abnuere id munus, seque ea necessitudine ad preces cogi, per quas consularium aliqui capessere provincias adigerentur, oblitus Arruntium, ne in Hispaniam pergeret, decumum iam annum attineri obiit eodem anno et M'. Lepidus, de cuius moderatione atque sapien-15 tia in prioribus libris satis conlocavi neque nobilitas diutius demonstranda est quippe Aemilium genus fecundum bonο-rum civium, et qui eadem familia corruptis moribus, inlustritamen fortuna egere.
28 34. Paulo Fabio L. Vitellio consulibus post longum a culorum ambitum avis phoenix in Aegyptum venit praebui que materiem doctissimis indigenarum et Graecorum multa super eo miraculo disserendi. de quibus congruunt et pluras ambigua, sed cognitu non absurda promere libet sacrum Soli id animal et ore ac distinctu pinnarum a ceteris avIbus
diversum consentiunt qui formam eius effinxere de numero annorum varia traduntur maxime vulgatum quingentorum
spatium sunt qui adseverent mille quadringentos sexaginta 10 unum interici, prioresque alios tres Sesoside primum, post .Amaside dominantibus, dein Ptolemaeo, qui ex Macedonibus tertius regnavit, in civitatem cui Heliopolis nomen advola-Visse, multo ceterarum volucrum comitati novam faciem mirantium. sed antiquitas quidem obscura inter Ptolemaeum
227쪽
LIBER VI CAP. 32-36 26-3f. 167ae Tiberium minus ducenti quinquaginta anni fuerunt unde snon nulli salsum hune phoenicem neque Arabum e terris credidere, nihilque usurpavisse ex iis, quae Vetus memoria fi mavit confecto quippe annorum numero, ubi mors propimquet, suis in terris struere nidum eique imo'nitalem avilundere, ex qua latum oriri et primam adulto curam sepe- istiendi patris, neque id temere, sed sublat murrae pondere temptatoque per longum iter, ubi par oneri, par meatui sit, subire patrium corpus inque Solis aram perferre atque adolere haec incerta et sabulosis aucta ceterum aspici aliquando in Aegypto eam Volucrem non ambigitur. 2135. At Romae caede continua Pomponius Labeo, quem aspraefuisse Moesiae rettuli, per abruptas venas sanguinem effudit aemulataque est coniunx Paxaea. nam promptas eius modi mortes metus carnificis faciebat, et quia damnati publicatis bonis sepultura prohibebantur, eorum qui de se 5 statuebant humabantur corpora, manebant testamenta, printium festinandi sed caesar missis ad senatum literis disseruit morem fuisse maioribus, quotiens dirimerent amicitias, interdicere domo eumque finem gratiae ponere id se repetivisse in Labeone, atque illum, quia male administratae pro-io vinciae aliorumque criminum arguebatur, culpam invidia Velavisse, frustra conterrita uxore, quam etsi nocentem periculi tamen expertem fuisse Mamercus dein Scaurus rursum postulatur, insignis nobilitate et orandis causis, vita probroqsus nihil hunc amicitia Seiani, sed labefecit haud minus va- i5lidum ad exitia Macronis odium, qui easdem artes occultius exercebat detuleratque argumentum tragoediae a Scauro scriptae, additis versibus qui in Tiberium flecterentur verum ab Servilio et cornelio accusatoribus adulterium Liviae, magorum sacra obiectabantur. Scaurus, ut dignum veteribus 20 Aemiliis, damnationem anteiit, hortante Sextia uxore, quae incitamentum mortis et particeps fuit. 36. Ac tamen accusatores, si facultas incideret, poenis 30
adficiebantur, ut Servilius corneliusque perdit Scauro samosi, quia pecuniam a Vario Ligure mittendae delationis ceperant, in insulas interdicto igni atque aqua demoti sunt. et Abudius Ruso unctus aedilitate dum Lentulo Gaetulico,
228쪽
168 CORNELII TACITI ANNALIUM sub quo legioni praefuerat, periculum lacessit, quod is Seiani Mimn generum destinasset, ultro damnatur atque urbis exigitur Gaetulicus ea tempestate superioris Germaniae legiones curabat mirumque amorem adsecutus erat, effusae i. olementiae, modicus severitate et proximo quoque exercitui per L. Apronium socerum non in8 'atus unde fama constans ausum mittere ad Caesarem literas, adfinitatem sibi cum So-iano haud sponte sed consilio in ii coeptam perinde sequam Tiberium salii potuisse, neque ex irem eundem illi sineis raude, aliis exitio habendum sibi fidem Is gram et, si nullis insidiis peteretur, mansuram successor qui non aliter quam indicium mortis accepturum firmarent elat foedus, quo princeps ceterarum rerum poteretur, ipse provinciam retineret haec, mira quamquam, fidem ex eo trahebant, is quod unus omnium Seiani adnnium incolumis multaque gratia mansit, reputante Tiberi publicum sibi odium, extremam aetatem magisque fama quam V stare res suas.
31 37. c. cestio- . Servilio consulibus nobiles Parthi in urbem Venere, ignaro rege Artabano is metu Germanior fidus Romanis, aequabilis in suos, mox superbiam in nos, saevitiam in populares sumpsit, fretus bellis, quae secundas adversum circumiectas nationes exercuerat, et senectutem
Tiberii ut inermem despiciens avidusque Armeniae, cui defuncto rege Artaxia Arsacen liberorum suorum veterrimum inposuit, addita contumelia et missis qui gazam a Vonone relictam in Suria ciliciaque reposcerent simul veteres Pedi
16sarum ac Macedonum terminos, seque invasurum possessa
primum cyro et poε Alexandro per vaniloquentiam ac Duas iaciebat sed Parthis mittendi secretos nuntios validiga, mus auctor fuit Sinnaces, insigni familia ac perinde opibus, et proximus huic Abdus ademptae vii ilitatis. non despectum 1 id apud barbaros ultroque potentiam habet ii adscitis ot aliis primoribus, quia neminem gentis Argaeidarum summae rei inponere poterant, interfectis ab Artaban plerisque aut nondum adultis, Phraaten regis Phraatis filium Roma post μbant nomine tantum et auctore opus, ut sponte Caesaris, ut re genus Arsacis ripam apud Euphratis emeretur.
as 38. cupitum id Tiberio oreat Phraaten accingitque pa-
229쪽
LIBER VI CAP. 36-- ω-34). 16sternum ad fastigium, destinata retinens, consilias et astu res externas moliri, arma procul habere. interea cognitis insidiis Artabanus tardari metu, modo eupidine vindictae inardescere. et barbaris cunctati servilis, statim exsequi regium svidetur: valuit tamen utilitas, ut Abdum specie amicitiae voeatum ad epulas lento veneno inligaret, Sinnacen dissimulatione ac donis, simul per negotia moraretur et Phraates apud Suriam dum omisso cultu Romano, cui per tot annos in- saeverat, instituta Parthorum sumit, patriis moribus impar 10 morbo absumptus est. sed non Tiberius omisit incepta Tiridatem sanguinis eiusdem aemulum Artabano reciperandaeque Armeniae Hiberum Mithridaten deligit conciliatque Datri Phara mani, qui gentile imperium obtinebat et cunctis
quae apud orientem parabantur L. Vitellium praefecit. e 15 de homine haud sum ignarus sinistram in urbe famam, pleraque laeda memorari, ceterum in regendis provinciis prisca virtute egit. unde regressus et formidine Gai caesaris, familiaritate claudii turpe in servitium mutatus exemplar apud posteros adulatorii dedecoris habetur, cesseruntque prima 20 postremis, et bona iuventae senectus flagitiosa obliteravit. 39. At ex regulis prior Mithridates Pharasmanem perpu 33lit dolo et vi conatus suos iuvare, repertique corruptores ministros Arsacis multo auro ad scelus cogunt simul Hiberimamis copiis Armeniam inrumpunt et urbe Artaxata potiuntur. quae postquam Artabano cognita, filium Oroden ulto 5 reni parat dat Parthorum copias, mittit qui auxilia mercede lacerent contra Pharasmanes adiungere Albanos, accire Sarmatas, quorum sceptuchi utrimque donis acceptis more gentioo diversa induere. sed Hiberi locorum potentes aspia via Sarmatam in Armenios raptim effundunt. at qui Parthis io advent ant, facile arcebantur, cum alios incessus hostis clausisset, unum reliquum mare inter et extremos Albanorum montes aestas impediret, quia statibus etesiarum implentur vada: hibernus auster revolvit uotus pulsoque introrsus freto brevia litorum nudantur i540. Interim Oroden sociorum inopem auctus auxilio Pha-34rasmanes Ooare ad pugnam et detrectantem incessere, adequitare castris, insensare pabula ac saepe in modum obsidii
230쪽
170 CORNELII TACITI ANNALIUM stationibus cingebat, donec Parthi contumeliarum insolentes circumsisterent regem, poscerent proelium atque illis sola in equite vis Pharasmanes et pedite valebat. nam Hiberi Albanique saltuosos locos incolentes duritiae patientiaequo magis insuevere feruntque se Thessalis Ortys, qua tempestate Iaso post avectam Medeam genitosque ex ea liberos 10 inanem mox regiam Aeetae VacuosquΘ colchos repetivit. multaque de nomine eius et oraclum Phrixi celebrant nec quisquam ariete sacrificaverit, credito exisse Phrixum, sive id animal seu navis insigne suit ceterum derecta utrimque acie Parthus imperium orientis, claritudinem Arsacidarum 1 contraque ignobilem Hiberum, mercennario milite disserebat: Pharasmanes integros semet a Parthico dominatu, quanto maiora peterent, plus decoris victores aut, si terga darent, flagitii atque periculi laturos simul horridam suorum aciem, picta auro Medorum agmina, hinc viros, inde praedam ostem
35 41. Enimvero apud Sarmatas non una vox ducis se quisque stimulant ne pugnam per sagittas sinerent impetu et comminus praeveniendum Variae hinc bellantium spocles, cum Parthus sequi vel fugere pari arte suetus distraheret 5 turmas, spatium ictibus quaereret, Sarmatae misso arcu, quo brevius valent, contis gladiisque ruerent modo equestris proelii more frontis et tergi vices, aliquando ut conserta acies corporibus et pulsu armorum pellerent pellerentur. iamque et Albani Hiberique prensare, detrudere, ancipitem 1ο pugnam hostibus lacore, quos super eques et propioribus vulneribus pedites adflictabant inter quae Pharasmanes Orodesque, dum strenuis adsunt aut dubitantibus subveniunt, conspicui eoque gnari, clamore telis equis concurrunt, instantius Pharasmanes nam vulnus per galeam adegit. necis iterare valuit, praelatus equo et sortissimis satellitum protegentibus saucium fama tamen occisi falso credita exterruit
Parthos victoriamque conoessere.
36 42. Mox Artabanus tota mole regni ultum si peritia locorum ab Hiberis melius pugnatum nec ideo abscedebat, ni contractis legionibus Vitellius et subdito rumore, tamquam Mesopotamiam invasurus, metum Romani belli fecisset.