Quaestiones physicae

151쪽

DE ALTERATIONIBVs.

Quot sunt species coctionis

Tres: Maturatio, Elixatio, Asiatio. πευνιηιεψμis,o γῆν sis: ut scribit Aristo t. lib. 4. Meteor. cap. a. Differunt autena quod maturatio filinatiuo calore: et1xatio ab externo.

Quides Maturatio Est coctio quae fit a natiuo dc proprio calore in opposito humido .

nec imbecillior humido, ita alterat humidu, sicut temperamento eius rei congruit, quem. admodum se natura illa optime habere potest : N expellit alienum humidum. Aristotelas exempla sumit a pomis: in quibus metra m V dicit , cum perfici xur nutrimentum in camne

152쪽

LIBER VIII. 3 3 ne seuctuum. Etsi autem necesse est principaliter at calore proprio & natiuo fieri αὐανσιν:tamen ab externo calore re ab aere aliquantulum adiuuatur.

Quid est Elisatio

Est coctio, quae fit ab externo calore humiado in humido. πιψιρ- δερμοτητ vγρει τῆἰππαρχοντρο σορων λιν Μυγρω. Vt cum elixantur carnes , humidus calor circumfusus spumosum illud humidum in carnibus alterat. Nec ueror omnia corpora possunt elixari, ut

lapides 8c ligna sedilia tantum in quibus humidum ab humido calore affici potest. Dicuntur tamen metalla elixari: quia cum in eis humida sint initia, aerea Sc aquea, sulphur Rhydrargyron: liquefieri possunt: sed id non sit ab humido circumfuso,uerum a calore sorati alieno, dissimiles partes dioluente: quod cum fit,aerea& unctuosa metalla scilicet ex sulphure & hydrargyro conflata , natant.

153쪽

ALTERATIO Nisus

est Assatis

Est coctio qus fit ab externo calore sicco in

cto humido crassiore. Sicut etiam in corpostibus animantium calor naturalis coquenit nutrimentu in ossa : ita praeternaturalis calor in epate adurit nutrimentum dc humidumg. ne modo extrahit,dissipat dc extinguit, utre. liqua fit materia terrestris 8c incensa magi aut minus tenuis , cineri similis. quae est bilis adusta. At phaec de Coctione&eius specie hui: cui contraria est incoctio.

Est imperfecta alteratio propter defectum

Tres sunt: Cruditas,Fl cciditas, Affatiqia

id est cruditis

Est ἀαεψlix contraria maturationi : cum c tornatiuus imbecillis est , nec potest concoquere humidum: quod, quia non uertiturii substantiam rei quae alitur, uocatur alienum; id I aut putrescie, aut a praeternaturali calore aduri-

154쪽

LIBER viai. 'itaritur. Sic in pomis calor debilis nondum percoxit humidum, & cum humidum alie,

Quid est Asitis imperfectar

Est απευα assationi contraria ob defeetia caloris externi sicci in humido r ut cum caro hon satis assata est. Nam mouo est leni ter conadensare, ut cuna pinguia coglacian ς. Ars hsς de Coctione.

Quid est putrefactio

Est corruptio natiui caloris in humido,qus fit ab alieno calore. Vt in uino putrefaetio 'fir, cum in aestu uehitur: quia in dolio agitatis halitibus fit dilatatio & e lor augetur : & quia prohibetur afflatio uinum in dolio magis aca nditur incluso calore praeternatu ali.' Chimigitur

155쪽

DE ALTER, TIONI B v s,

igitur superato natiuo calore , qui fouebit humidum, humidum iam non regatur aha liuo calore, fit resolutio humidi,&paulatio reliquae partes magis terrestres, fiunt fimile, coeno sicut Aristoteles inquit et Ea quaepia.

trefiunt, tandem fieri terram aut coenum.

tio autem putrefaetionis praecipue necessaria est. Nam & passim in omnibus corporibus mixtis multae fiunt corruptiones per putrefactionem, in humanis corporibus morbi iputrefactione plurimi oriuntur i ut febrium species praecipuae, scabie pleuritides, a pople

xiae,& alij multi. Disserunt autem gradibus

Putrea

156쪽

L I BE R. VIII. 317

putredines: alia enim magis,alia minus sunt putrida seu coenosa: in aliis plus, in aliis minus reliquu est natiui caloris,ut in materia purulenta conspici Potest, quae ed est magis e tra: quia minimum natiui caloris reliquu est:& deinde ex purulenta materia fiunt crustae, cu m plus humoris resolutum est, dc manent

reliquae partes terrestreS &ustae uelut cinis. Nam ut ait Aristo t. ειτα

παντα si δειν armIςt. Magna quo uarietas est materiae-muItiplices sunt alterationes quarum confideratio non est uulgaris sapientiar ut sagax medicus in febribus phlegmaticis dccholericis,in cancro, Iepra dc similibus mo his mira discrimina animaduertere potest. Cum itam putrefactio, sit coeni effectio, quae

fit tali resolutione, cum reliquae manent Parin tes terrestres, crassiores,ac deteriores: quia calor nativus des t regere humidum, superatus a praeternaturali calore: utile est putrefactionis causas separatim confiderare.

putrefactionis clusi efficiens

Causa principalis est calor praeternaturalis orrumpens nativum. minus principalis est humidum quod destitutum est gubernatio ne caloris. Ideo inquit Aristoteles,lib. . me

a reor

157쪽

is3 DE ALTER ATIONI B Vs,teor. capa.putrefactionem esse commune .

ez proprii frigoris,dc alieni caloris: id est, nanatiui. Sic citius putrescunt Poma in aere callido& humido: quia calor eXternuS circum, dans pomum , accendit calorem natiuum in pomo I ita exhalat definit regere materiath:

reliqua igitur materia paulatim fit coenosa. Devino exemplum est illustrius, ubi caiqra. lienus non tantum foris circundans intellitia itur,sed potius inclusus in uino,nimium axes.sus: quia nulla efflatio . Hic triclusus calor, principalis causa est putrefactionis. Humiditas calida. Sic lapides non putre

fiunt : quia ualse parum humidi illis ineat stmulta arbmalia longo tempore non putrescunt: quia minus cotinent humidii &dur1hilius est frunitentu in Iocis borealibus,quimaustrinis:quia in locis frigidioribus calor ha ciuiis humidum praeternaturale facilius co sumit: imὁ status ipsi Boreae exhauriunt aeconsumunt humidum praeternaturale,&ad iuuant conseruationem natiui caloris in granis. Econtra in Italia citius putrescit frumen- eum: quia aer plenus est calidorum Sc humi. dorum halituum, qui accendunt calorem in frumento : S hic inclusus calor fit ardention

quia exigua est efflatio. Ita cum desii t regi humidum

158쪽

L I B L R. VIII. Inlidum natiuo calore,resiqua materia putrescit 8c fit coeno similis. Ideor de materia inquit

let. Quare & corpora,quae sunt calida Sc humi. da,magis obnoxia sunt pestilentiae.

Est ipsa coeni illuuies, quam alteratio praeacedens efficitἰhoc est,accensio caloris praeternaturalis S desertio gubernationis humidi.

Finis est coenum,ut pusi aut fimus putreKctus, sicut in febre cholerica humor fimo simillis fit. Haec igitur de speciebus alterationis:&quitur ut de esse Albus eius uideamus.

Tot effectus alterationis numerari possunt quot sunt qualitates primae secundae. Nam iuxta introductionem qualitatum primara, sunt quatuor effectus calefactio; frigefactio, humectatio, desiccatio. Iuxta secundas autem sunt, condensatio &rarefactio, induratio dc mollefactio,coagulatio & liquefactio, induratiore mollificatio. Hae species ct similes cognitis qualitatibus utcunm iudicari possunt. Et quidem alterationes iuxta primas qualirates faciIe agnosci possunti ut cum aqua calefic b igni,sit alteratio,scilicet calafactio: expulsa

159쪽

16o DE ALTER ATIONI sus, lex aqua frigiditate & introducto iam calo ES quid sit calor sensu iudicatur, de supralathi est. Sed in mixtis plerunt simul fiunt alteti ltiones secundum plureSqualitates, Vel cost, lseruationi mixti conuenientes uel afferent , leorruptionem, ut in speciebus alterationi, diximus.

Qxid est coagulatis

Est quando cum humore conglutinantur εc copulantur partes siccae:quod fit alias iciticumstante frigido,cum multa aquea humidum comprimitur: ut cum Iapides in terra generantur: alias a circumstante calido assante Partes: ut cum sal ex aqua segregatur Signi coquitur,quo partes astatae coagulatur prio, ri modo coagulationis uicina est congesati quae fit cum frigore partes fluidae coprirnun cur 8c durescunt: quia frigoris natura est constringere, ut fit in glacie dc in nive. Gellius disputat oleum *pius congelari, uinum minus saepe:rarissime aut acetum. Saeper item cong 1ari flumina nare uix unquam. In aceto sunt partes adustae uelut cinis, quae non facile afficiuntur externo frigore. Vinum ideo non se cile constringitur gelu t quia multum interni caloris habet. Oleum uerὀ minus caloris ha hetdc partes magis porosas ac leves, quaere cipiunt frigus dc faciter coeunt. mare continexmul.

160쪽

LIBER VI II. Isimultas adustas partes, ideo minus congelatur quam aliae aquae tenuiores. Quid est Lique Est solutio coagulatorum, in qua ut In B- perioribus speciebus, propter diuersam corporum materia, magna dissimilitudo est es sectionum Lapides enim non liquesciat: metalla liquescunt. Nam metalla habent multu viscosi,aerei bene continuati humidi. Ideor

cum subit fortis ignis,qui disgregat heterogenea diffluit illud humidum. In Iapidibus pa-ium est humidirideo cum igne nimium uruntur, non liquefiunt , sed dissiliunt exhausto exiguo humidὀ, terrestres partes superuste

S dissipatae in cinerem rediguntur. Hoc modo obseruata mixtorum dissimilitud; ne,causae utcun conspici possunt, propter quas in

alijs corporibus aliae fiunt auerationes. Ceraliquefita calore mediocri, metalla ab igni se ei quia in cera terresties partes pauciores sunt S rariores,&mulis sunt aereae partes. Sal nec di luitur,nec liquefit in calore, sed in humido: quia calore duratur & eoagulatur,eductis partibus humidio ibus: econtra cera frigore duratur. Medica metallica ex Ia illustria sunt. Inpleuritide adhiberi necesseest&mo I lificantia remedia Sattenuantia Nam si taries eum attenuaretur materiarid est, partes subri.