Martini Schoockii De fermento et fermentatione liber, complectens multa singularia, speciatim rationem coctionis cibi in ventriculo.

451쪽

ubi ita per interpretem Aquitur: Quemadmodum aliquando in agro conspexi

excrementa jumentorum, simul ac columbarum Quaedam,ex parteaSole adeo vehementer calefacta, quod instar fumi multam evaporationem in sublime emittebant non parum mordacem, ac dolorificam, & si quis proxime acce sisset, nares, oculosque laedentem. Ipsa etiam excrementa tangentibus ad ebcalida sentiebantur, ut qui longiori tempore, manus, & pedes admovisset, exurerentur. Non tamen continuo

hu)uscemodi casus perdurabat, sed in die qui sequebatur, quicquid superiori die ad summum fervoris pervenerat, refrigerabatur. Quod autem huic continuum erat , dum prima pars, quae calorem conceperat, in summo esset servore, ipsum interim paulatim succensum, mox priori se fervore remittente interim incalebat, atque effer-Vescebat, & paulo post: priori parte refrigerata, ipsum summum serVorem

obtine

452쪽

odinebat: hocque rurius defervesce-bat, dum pars continua paulatim Iu cendebatut , quae paulb post vehementius accensa ad summum fervoris perveniebat. Hic autem circuitus in unius fere diei, ac noctis spatio peragebatur, adeo ut res quotidianae febris, quam Graeci amphimerinam appellant, propriissimum esset exemplum. 4iod si duabus diebus, ac noctibus idem circuitus factus fuisset, tunc febris tertianae eo modo fuisset exemplum: & si

tribus, quartanae: quattior quartanae, siquide n& quintana febris existit. Ego enim nondum liquidb vidi, neque hujuscemodi circuitum, neque alium , qui ultra quatriduanum protenderetur. eo loco Galenus. Quae

tamen similitudo, ut plerumque omne I aliae similitudines, non incedit talo plane recto: Quum in febribus putridis non compareat aeque manifesta humorum corruptorum facies, atque infimo columbino, aut in similium animalium

453쪽

malium excrementis. Nec tamen pu-l tandum est, nullam omnino febrimi a putredine originem trahere, quem-i admodum quidam olim existimabant, teste Alexandro Tralliano lib. I 2. c. 2.quum a natura humorum , speciatim quod de febribus agamus) accumu- latorum vel circa ventriculum , Veli diaphragma, vel hepatis cavum , Veli me senterium, &c. alienum non sit posse putrelcere,eo quod omni miXto con Veniat , putrescere posse , si non totaliter, saltem ex parte. Atque hanc

putredinem in febribus arguit saepe ipse sanguis, per venae sectionem eductus. In Observationibs proavi materni Mar. tini Schipperi, qui per multos annos felicissime Ultrajecti Praxin Medicame ercuit, haec occurrit lectu digna Historia : Anno 1189. d. I 2. Augusti Voca

tus fui ad minit sabuli Comitis Culen-

burgici, nomine Fredericum vanDalem,a tribus mensibus Quartana correptium: quὸd videretur saligninis plethora laborare, venam

454쪽

secariiugissanguῆvero qui es fluxit nigricans, riseidus, o glutini non absimitu , adeo terrum exhalavit odorem, ut haut a que cloaca

faetida media aestite. Avenae sectione jebris capit remittere, atque adhibitu ordinariis remediis , semel atque iterum quoque Ca-rhartico medicamento , decimo septimo die post, iterum pertu la fuit vena: atque sanguis satorem quidem exhalavit, sed minorem. inger, quod alienior a medicamentis essset , Ju sin diaetam commodam ob strvare, Dei gratia feliciter paulatim convaluit. simile exemplum habet Dia. Simon Pauli in Comm. de Febr. Malign. pag. I 3.

nec tamen putandum est: in febribus, quae vocantur putridae , Canguinemus. que adeo corrumpi, ut reddatur verminosius, quemadmodum persuasum vellet vir alias Athana sus Kircherus Scrutin. de Pesse parte a. pag. 2 o ubi non dubitat profiteri, se observasse sanguinem per Venae sectionem febricitantibus subdu stum,

a agι altera hora post emissimem, plenum

vermibus r

455쪽

De fermentatime.

permibus: detegente icit. illos micros copio: quod ut res exiles facit grandescere , ita grandior species, luXta quam visui sele res minutae exhibent,ispe juxta analogiam duntaxat e X plicanda est. adeoque, mox non debent haberi vermes, quae interveniente Vi treo instrumento, illorum faciem referre videntur. Interim non ulque adeol sum incredulus, ut sidem derogem il- lis, qui subinde vena lecta una cum fan-l guine prorupisse vermes perhibuerunt: l videatur Borelius Cent. 3. Obser. . led, ut hoc referri debet ad raro contin-

gentia; ita non est putandum, febricitantium sanguinem totum ordinario vermibus scatere. Eadem enim ratione posses concludere omnes febres originem suam trahere a vermibus , eo quod anno observatum tale quid Haianiae in Dania fuerit, teste Excellentisi si moBartholinoobser. Cent.6. Hist. 29. Sed, redeundo ad humores,a quibus in- tormittentes proveniunt febres, e .

456쪽

contingit potissimum putrescere,quando prohibetur calidi efluvii vaporumque fuliginosorum transpiratio : quo facit similitudo modo e Galeno adducta. Nam ut dicit Celebearimus Sen-nertus libr. a. Febr. cap. I. Licet vapores & fuligines a materia putrescente eleventur: si tamen tussicienter discutiamur, febris non excitatur. Potestque hujus rei exemplum suppeditare fimus & stercora animalium. Fimus si in aere , a quo ventiletur, jaceat, putrescit: sed sine calore notabili. Si vero cumulatus jaceat, neqUe ab aere ventiletur, & fuligines illae exhalantes concludantur, non solum incalescit vehementer, sed nonnunquam flammam concipit dic. Teilanturque id multa , quae in febribus accidunt Quae enim corpora facile sunt transpirabilia, non facile febribus Icorripiuntur, Si co 'tra. Et in febrium princi

piis sudare aegri non pollunt, & quam primum sudant, paroxysmus desinit,

457쪽

& sanationis spes adest. Et caullae tecti divarum pene omnes a prohibita imi sensili transpiratione dependent. Ha-

i intermissio in febribus puti id is , maXLme unde pendeat definitus earundenal recursus, omni tempore quam conir

iversum hiit. Vulgo creditur, singulos humores suas habere periodos, & pituitam singulis, bilem alterni S, m lancholiam quarto quolibet die movel rh qua opinione quanquam nullam perniciosiorem in Medicina receptam fui ial se pronunciat Simon Simonius cap. t Synops .de humor.iab. statuendo quemlibet humorem moveri subinde quo- cunque tempore , Vel celerius , veI tardius , vel frequentius , vel rarius pro variis occasionibus poste: & proinde posse quoque ab uno humore plures typos, quotidianos, tertianos, qua tanos , & si qui sunt alii, oriri. Verun-

tamen esse singulorum humorum certas

periodos , ipsa experientia comprobari via

458쪽

bati videtur: in primis in Epidem iis

constitutionibus, ubi ab una caussa geniti humores eju clem generis, nunc tertianae, nunc quartanae typum observant, & quidem adeo eXaete, ut vi drantur certare Velle cum horolo- lgiis: nisi forte ut Medici me docuerunt aliunde proveniat perversio or- ldinis periodorum, id quod in bile observare est , quae frequenter in humo- ltem atrum degenerat: unde&saepissime, Tertianae Autumnum attingentes, in Quartanas mutantur: quo pertinet

illud Juvenalis Sat.

pereat , iam letifero cedente pruinis Autumno ; jam quartanam sperantibim agris. Altioris vero est indaginis, unde proveniat haec Febrium periodicus recursus. Quae quaestio quanquam videri posset ab instituto meo aliena esse; quod

tamen ad eam advocari consue vera Fermentario ad hanc est exigenda. Apud Τον πανυSennertum .c. a. tequentia offendas,

459쪽

D. Armentat me. sisendas, febrem inquit . iam susscit, si in partem aliquam vitiosa

icon stitutio humores pravos generuus, bo- ino que corrumpens inducta sit, aut inquiat amentum , vel caussa humores corrun pens lin corpus inciderit. Habet enim postea lalis

itiosa deositio, stu μίασμα tale, se instar fermenii, ,subinde plutes ritissis humores

generat, bonosque corrumpit; scut a starva fermentum quantitate totam malum aft raripidemus. Adducit quidem Fermen

itum , ut illustrare illud possit, quod

intendit: non tamen in Febri veram genuinam Fermentationem agnoscit: proiit, factum fuit a Cl. Corn. ab Ho- gel. in Oeconomia Animalis, ubi p 28 ejusmodi Febris definitio proponitur rSanguis inharentis materia viscosioris vel crudioris , maioribus durioribusque constantis particulis plerumque vel ratione constitutionis aeris, veIpassionum animae, vel cibi potu spe, oc. orta ) mediantibus internarum partium is sanguiuis mutuis actionibis vel motibus , velociorique ejusdem circul iione a

460쪽

sore ac per universum corpus distersio calores' attenuatio seu consumptio. atque, nequis dubitet de ratione hujusce fermentatio- nis, utitur simili, nobis quidem quam lsamiliari, sed quod tamen per se neutiquamsusscit confirmand queritati quam lastruere intendit. Nam , ut prae lup- ponit ad febrem requiri sanguinem , iqui acquisiverit formam crudiorem , ivel viscidiorem , ita pag. 2I2. & seq. iporro loquitur : Hac durante Vel persi- stente contingit, ut dum languis ra- , tione viscositatis tuae, vel duriorum aut majuscularum particularum, median- tibus consuetis fermentationibus mo- tuque circulari in spirituum generatio-

nem praeparari potest ) ipsi sanguini iri. ihaerenti materiae crudiori, mediantibus eiusdem fermentationibus & mo itu, motus quidam fermentaceus, a naturali & desiderato diversius , imprimatur. Cujus fermentationis ratione, dum tota languinis massa quodammodo pro