Martini Schoockii De fermento et fermentatione liber, complectens multa singularia, speciatim rationem coctionis cibi in ventriculo.

581쪽

De Armentatione. s 77luta invenientis. In seminibus Fraxini ablato cortice, in medio nuclei folia, bina, oblonga, alba, plana, tenuia cum caule habebitis. In nucibus avellanis in illarum medio pene, folia quatuor minutila , qtacu in forma pyramidali complicantur, cum stipite breviori rotundo , & ad apicem nuclei lcrminante. In juglandibus ablato cortice I tunica interiori, folia quatuor compi cata facile cuivis innotescunt, & sie in caeteris: Adeo ut illud Iul. Cres Sca

ligeri exercit. 6. seci . Io. Qiram verissimum esse hinc certo concludamus ; Vbi arborem tunc generare asserit, cum produ- cit semen non cum e semine pugulat. In ipsis enim semine non solum formam plantas substan tialem, sed & figuram, illam scilicet, quam primum cum terrae Vincula perruperit, ostendit, in venietis. Hae Hethmorus: cujus ingenio a cogitatali ctenus ita admitto, ut per atomos intelligantur minima naturalia ; quet ut concluduntur in semine plantarum, non

582쪽

solum potentia ut multis falso persua- a sumiuit verum etiam actu ita illa ipsis illimina non exuscitantur nisi commista: lfuerint terrae gremio, quod cum utero Floco dicto ab eodem auctore non in convenienter componitur. Nec antea tamen se dilatant , ad plantae formam ssequirendam, nisi humidum terrae,cum si

spiritu in eo latitante, imbiberint inte- trioribus quasi medullis, si ve eo usque,

ut communis spiritus terrae , seminis occulto spiritui permixtus, a calore sta' itari,aut alio eidem respondente, in tan- tum excitetur , aut simul incipiat con- lcitare humidum: quod ubi ebullit, removet per modum fermentationis non lisolum seminis involucra , interioruma partium custodiae destinata , verum

etiam has subeundo, & simul dilatan- t, deducit, de separat juxta omnia

lineamenta, minora quoque , & pa μῖrum quin oculorum aciem effugientia Quando vero contingit semen hac ra a tione per fermentationem plasmati, ae quoque

583쪽

De Fermentatione. s 79

quoque externus huic geniturae favere debet, maxime ab initio. Si enim contigerit illum aequo asperiorem esse, non solum procedit inconvenienter liqc se mentatio, quae ut supra probavimus indiget externi caloris fomentos Verum etiam partes tenellae stirpis ab ex terno aere, horridiori & asperiori congelantur , si non siderentur. Quod Theophrastus dicit libr. a. de caussis Plantarum, cap. a. hic locum habet:

recens editi aerem mitem atque benignum desiderani, quo adole cere posim, maxi- me inter sisa initia : tunc enim infirmissumisum. Ouod autem infrinum eII, tuto tam atque tum quasi nutricis des erat. Qtiando arbores quoque, primo Vere germina stia protrudere incipiunt, fer-

mentationis pariter exhibere manifesta

Bb a indicia,

584쪽

indicia, jam antea cap. X V. Ostendi-

CAp. XXXII.

Fementatione, se is mino exhibet. Qua occasone multa , ad pinum lpeninentia, discutiuntur. AD vegetalia, ratione originis, Via is num quoque pertinet: in quo cum sjuxta D. Willis libr. de Fermentatione eeap. r. singularis se prodat effervescen- tia, proxime ad illud nos convertemus . . Omissa vero voce,circa quam aliaS mul- ta notari possent, initio ob servetUr , iquod Aristoteles quarto Metheor. cap. . quinto, docens, quae sint miXta eX ge- nere aquae , proponit primo loco vi- num, &ea quae aut e Xiguam, aut nul- Iam omnino ζοτο in ιπν, seu subsidentiam ibabent, quasi Vinum secundum suum lgentis nihil aliud sit, quam ipsis aqua. UndeEmpedocles ut narrat idem Arist. libr. 4. Top. in sin. c. s. & Plut . in qu .vat. 2. Prob. 32. definivit vinum aquam

585쪽

De Fermentaticine. s 82 esse in ligno putrefactam. Unde legitur

apud Athenaeum lib. 2. Deipnos. 'EnFων υλατων φυεται, id est , ex aquis vinum t. Per putredinem , seu σηψιν, intelligere convenit τί--: prout alibi in hoc Tractatu annotavimus. Dotem perie vini non convenit jam olim et Plutarch. libr. 3. Symp. cap. 6c eX eo Macrobius 7. Satur. cap. 6. disputant diligentissime , an calefaciat, vel refria

geret, compluraque argumenta proposuerunt, ut demonstrarent refrigerare.

Mercurialis Vir Doctissimus, in Commentario de Vino, qui inter Lectiones Pisanas comparet, distinguendo, hane controversiam componere laboravit, qfndo cap. r. ita loquitur: Calidum ,

inquit frigidum dupliciter intelligi fle ; vel secundum actum, Vel

secundum potentiam. Si vinum accipiatur secundum potentiam, calidum est: si secundum actum, frigidum. Sie

vinum extrinsecus admotum, refrigerat , quia operatur secundum actu III

586쪽

interius vero assumptum,calefacit,quia loperatur secundum potentiam: ut enim laintus operetur, opus est calore nativo. tanquam vero sit eX genere aquae, ac-

quisivit tamen calorem a vite. Hactenus Mercurialis. Quae tamen per omnia serio iveritatis ruspatori neutiquam satisface- .re possunt: Qtium ex primis Philoso- , phiae Elementis constet, quod omnis operatio, seu Dεργια oppositi ve ad po- , tentiam debeat considerari, &censeti iactus secundus. Ut dilucide vero vini item peries, te deinde fermentatio, quet eidem accidit, cognosci possit, ante

omnia juxta quatuor caussarum genera considerandum est. Lubet vero hic exhibere accuratissimi Augenii verba, quae occurrunt lib. Di t. Med. cap. 2.

Vinum inquit est liquor expre*is ab

uvis domesticis& maturis, &, aisce purgatus,atque in dolio a proprio, ac naturali calore, ob corporis potissimum nutritionem, perfectus. Hac definitione singulas vini causas complector. Materiam,

587쪽

De Armentatione. 383teriam, quatenus diXi ex uvis domesticis & maturis deduci: ex uvis enim si vestribus,quq vocantur labruscq,non fit vinum: ex domesticis non maturis sit omphacium. Forma vini est liquor ab aliis expressus ac defaecatus. Liquorem Vocavi , non succum, quia consuetudo est apud Medicos succi nomen dici,tum de succo liquido, tum de condensator ut constat de succo ab synthii, eupatorii, liqui ritiae: in distingueremus a condensato succo, liquoris nomen usurparo placuit, quia vinum proprie est succus

fluxibilis liquid usique. Hinc a sapa di stinguo, quia non est stubstantia liquiada, sed tenax & adhaerescens: quod si quispiam succum appellare voluerit,

non reclamabimus ; dum eo tamen nomine rem fluxibilem intelligat. Haec eadem particula vinum a musto distinguit, quia vinum duntaxat non est liquor expressus, sed de fiscatus. Mustum incipiens est vinum , at imperfectum quidpiam, cum non sit adhuc

588쪽

- faecibus expurgatum,ideoque nullumnsum vel pro sanandis aegrotis, Vel profanis conservandis habet. Interna, prO- prius es & naturalis calor ipsius vini, minime quidem rei cujuspiam eX ternae, ut quidam perperam dixere. Hic enim ubi statim repositum in dolio mustum fuerit, ebullitionem & concoctionem in ipso faciens, expiargandoqtie omniaeXcrementa, & per superiores & in fa-τiores partes vinum perfectum & concoctum reddidit.. Externum em ciens Vindemiator, expressor, adde si placet, torctilatorem: con ervans, dolium.

Dum dixi, a proprio & naturali calore, perfectum utique Vinum assiciens videor declarasse, praetermistb eX terno, quod rei naturam non constituit. Dolii meministe volui, quia locus est in quo

vere conservatur & in quo per concoctionem perficitur. Caeterum finis vini triplex mihi videtur: unus maXime proprius & necessarius, nempe ut corpus mutat; &hunc definitione com-

589쪽

De Armentatio. - . plexi sumus: alii minus proprIi, ut ali l menti in universum corpus distributio,

i morborum sanatio. Nutrit vinum natura : distribuit quatenus fluxibile M

aquosum : sanat autem, ut contrarietatem habet cum morbo causisque morbificis. Hactenus Augenim: qui, ut rectet contra Mercurialem l . d. statuit Vinum

nutrire: ita voluissem decidisset vulgatam quaestionem , Vinum calefaciat , an refrigeret. Quae mihi videtur decidenda esse pro ratione hominum qui vino utuntur , & locorum in quibus vinum nascitur. Adeoque iis qui calore vehementiori aestuant, videri potesti vinum, quod communiter calidum cera i setur, frigidum esse, aeque, atque Indi ;l teste Garcia, piper frigidum esse pro-l nunciant: Pariter aut in eadem regis i ne, aut etiam in di versis, vina temperiel usque adeo differentia occurrere posial sunt, ut quaedam ad sibi opposita rela i ta buberi possint calida , alia vicever- sa frigida. Quo pertinent historiae δύ Bb s experit

590쪽

experimenta, quae habet Hosmannui llibr. s. Instit. Med. cap. 23. s'. a. Sed cum haec minus faciant ad vini fermen-ltationem, pluribus quoque non immo, rabimur. Hoc magis ad rem praesentem facit,quod vinum non lit corpus homo geneum, sed heterogeneum constans I. partibus diversae temperiet, Quod vel in solo vino sublimato patet, in quo non modo occurrunt quaedam parte S . inflammabiles, quae quod accensae siti l-lphuream Hammam & odore & calore referant, vulgo sulphuris nomen fe-e

matis vulgo nomen ferens. Praeter quasi non modo tertia adhuc pars, aeri - :spondens arguit illam fermentatio

notari debet, Verum etiam terrea , quam Chymici vulgo Tartarum Vo- icant, seu, sal Tartareum, & de quo ita rCommentatur Quercetanus in Tetrat.

Cap. 7. Magna inquit) ejusmodi Salis , intellige Tartareum) copia pra aliis r rei ibud qitibus nutrimur, ia vino repe-