Martini Schoockii De fermento et fermentatione liber, complectens multa singularia, speciatim rationem coctionis cibi in ventriculo.

591쪽

ritur , cuius mater, scit. vitis ; plusquam vegetabile nullum aliud , metallicos terra Spiritus haurit j depascit. Hinc fertur Bacchus amare colles o petrosa loca, quod mutitis aliis vegetabilibus non contingit, quinim) ex vino ipsos phlegma detrahas, di igne etiam violentissimo coquas ct recoquin, nunquam tamen ipsum ad eam salsuginosam naturam adduces , iis quid salis fortὶ in β retinuerit , quod liquido humore evaporato reliquum corpus acrius reddat, ct mordaciussi. Accedendo autem ad Fermentationem, quae Vino accidit, dupleX ea notari potest, vel proprie dicta, quae musto obvenit ad hoc ut defaecetur, de vi mam purum exhibeat: vel secundaria, quae contingit vino jam delacato , non quidem pro acquirenda majori perfectione , sed potius ad destructionem. De priori non inconvenienter ita Willis loquitur cap. r. pag. I. Ut fermenta tio de musto inchoetur, fermenti a J-jectio uti sit incere visi a) non requi xitur 3 etenim succus uvis experestus ,

592쪽

principiis a stivis adeo copiose turget, ut sponte sua statim insigniter estervescat: usitatum vero est in quibusdam regionibus, quando uvae calcantur, iis calcem vivam inspergere, cujus, Ve- Iut fermenti stimulo, liquor expressus magis turgescit, & citius depuratur. Nuitum primo, doliis apertis repositum , cum prae insigni effervescentia in Occlusis contineri nequeat, impetuo se adeo ebullit,ut non magis aqua super ignem effervescens. Cum Vinum aliquantulum deferbuit, vasis paulo occlusioribus reponitur, in quibus usque fermentescendo ulterius depuratur. Ιnter depurandum, particulae spirituosn& subtiles, faeculentias crassiores eX- agitant,& a se quaque verius demittunt, in liquoris vinosi massa, tacum mistione immunis facta, clara & defaecata reddatur. Haec σιξis. escentia vergens ad defaecandum mustum , prae caeteris accersi debet a spiritu ejusdem: qui in eo copiosus ut est ,

593쪽

ita concitatus commovet humidum validissime t sed , cum tape immixtus sit humido admodum pingui & faec

lento, calcis aliquid additur, tum uemagis attenuetur, tum etiam sui juris reddatur. Adjuvari quoque debet ab aere,qui quo purior& liberior fuerit,eo quoque commodior est. Hinc nos ratia Ienensita multa occlusis doliis adstruata fermentari nesciunt , albi, mufilei coloris, o dulcis saporis etiam post medium annum tenacia : ut loquitur Celeberrimus Rot. sincius libr. a. de Chymia cap. 2. denique , ut procedat fermentatio defaecati va vini, opus est moderato duntaxat calore, cum per nimium calorem educantur partes aeque utiles, quam eX- crementitis & inutiles. Subinde vero. difficilius hoste defaecatio procedit, qualicunque fermentatione non sufficiente : atque tum succurrit Ars, varia follicitando remedia, de quibus ita Willis. Oua vina inquit clarificant, duplicis sunt generis: Aut enim partes habent viscosas, ut

594쪽

sunt ichibocolla, ovorum albumina , milia, qua tenacitate sua saeculentiis vini adhaerentes, eas secum versus fundum dedimicum. Aut etiam vi praecipitatoria postent , quae dum poros liquoris subeunt, particulas crassim es ab iis deturbant, ct ad fundum repercutiunt, ut sunt pulpis Alaba si iiis , istices calcinati, di milia. Quae sigillatim

non est necesium hic considerare. Ad

Partes vero e Xcrementitias, quaa --ces vulgo Vocantur, neutiquam portio aquea pertinet. Eam enim naturae Architectus,providoadmodum consilio, in vino generosiori quoque superesse voluit. Et si enim praecipua vini Vis ac potentia spiritus reficiendi in sipiritu ejussit: longe tamen commodius potus loco sumitur vinum, quam spiritus vini. Etenim sipiritus vini a partibus reliquis,

cum quibus mi Xtus erat, separatus, nimis subito in omne corpus sese penetrat, caput tentat, facile inflammatur , iterumque corpus inflammat ac

spiritus accendit, ac subito dissipatur:

595쪽

at cum reliquis vini partibus mistus gratissimum potum constituit, Ventriculum ac reliquas partes blando calore fovet , spiritusque, qui vino inest, sensim cum spiritibus & alimentis miscetur,& in omne corpus distribuitur, eique robur conciliat. Quod ad praeternaturalem & destruisti vam vini effervescentiam, eam a duplici caussa provenire existimat Willis. Atque de priori quidem caussa ita commentatur: Vina saepissime fervores contrahunt, cum tartaro seu tace nimis opulenta satiarantur: Tartarus enim seu taces, licet a vini liquore tecretae ad fundum valis deprelis lint, cum tamen sale & sulphure copiosis constent, particulas fermentativas usque a se demittunt, quarum amatuvinum inaequabili fermentationis motu contervatur, & prout vina sensim maturantur, ita Sal & Sulphur, quae in Tartaro latitant, paulatim eXaltantur; donec tandem ad florem eve ista, liquorem vinosum tace turbida inficiunt,

596쪽

& immodice esset vere & ebullire cogunt. Contra has nimias vinorum eia ferve Lentias, necesse est ut statim a fa ce, istaco nimis opulenta eXimantur,aevasi alteri imponantur; quod nisi fiat, ob nimiam turgescentiam , sulphure plurimum exaltato, rancida &muci-laginosa evadunt; aut spiritu eXoluto,& sale ad fluorem evecto acorem contrahunt , ac versus acetum declinant. Hac missis. At si omnia attendantur ,

patebit, quod haec & irregularis fermentatio non tam pendeat ab ipso Tartaro, quam a copioso spiritu, ipsiTartaro ad fundum licet vasis deturbato inexistenti. Atque vina de vase in vas defunduntur, non quod hanc fermentationem procuret Tartarum, sed quod ei ingens adhuc spirituum copia in existat, qui si pariter comitentur, se mentationem diutius adhuc continuabunt. Quum facile spirituum cum vino defusorum concitatio, in recenti vase

compesci possit. De altera causa ita idem

597쪽

De permentatione. 9ῖ

Wissis : Nec tantum a Tartaro , leu faece opulenta, vinum plus satis effervescit ; sed a nimia agitatione, calore immodico, aut corpore extraneo, &non miscibili, ipsi confuso : his enim aliisque modis, pars vini sulphurea eX- candescit, indeque fervorem & indebitam ebullitionem concipit, cujus se dandae gratia , praeter eXant lationem ejus a vase in vas aliud, in usu est copiam laetis dolio infundere ; cujus mixtura , vinorum effervescentia tumultus statim demulcentur. Cum vero hac ratione vini spiritus plurimum obtunditur, diu servari nequit. Hac iterum Wissis. Sed, si voluerimus aucurate omnia pensitare, hqc caussa cum pr cedenti conjungenda fuerit: siquidem, spiritus Tartaro in existentes concitantur vel a temperato calore extrinseco , Vel per agitationem validiorem vasis, quasi exprimuntur. Quod ad lac, affun,

di solitum vino ebullienti,existimadum est, ab illo, cum sit humidum, nimium

598쪽

fervorem temperari; cumque simul simoleolum, spiritus caeteroquin quam sub- ltiles, quasi figi. Singularis vero, nec tam perseetiva quam destructiva Fermentatio, circa Omne vinum, Occurrere

censetur illo tempore, quo vites florent. Qtiam cum prolixe consideraverit Illustris Digbarus in Oratione sua de iPulvere Sympathetico , prius sententiam ipsius proponemus, & postea quid de illa censeamus, libere eNpΟ- nemus . Ita vero ille: Mercatores inquit vinarii in hac aeque ac aliis regionibus ivino abundantibus, notant tempore, iquo Vineae florescunt, vinum in cella lfervere ac despumare quasi, faecemque :quandam albam spumando eXCernere, iquam opinor, Vini florem appellant, iliaque vini superficie seponere, qui Vi- , ni fervor eo usqued irat, donec eX viribus flores deciderint, atque tum demum vinum deferbuit, positoque fervoris aestu ad ingenium redit. Neque demum hodie hujus rei observatio nata est a

599쪽

ta est, nam, ut taceam multos alios,

qui de ea tractant) S. Ephrem Syrus in ultimo suo testamento fere jam mille trecenti anni funi) eandem vini cir-

cura stantiam recenset, quod scilicet eodem tempore, quo vites spiritus suos in campum exhalant, Ninum in doliis ita ferveat, spumetque: atque etiam utitur simili exemplo a coepis siccis desumpto, quae repositet in granario, denuo germinant, quando quae in hortis satae sunt,eta terra prodire, atque erumpere sp ritibusque suis balsamicis aerem perfula.dere incipiunt. Quibus e Xemplis utpote in natura obviis, qua ratione homines vivi & animae mortuorum inter

se participent, indicare gestit. viritus autem illi vinosi, e floribus efflati, dum aerem undiquaque implent, Veluti spiritus rorismarini ex Hispania pro

manantes, quorum modo mentionem

fecimus) a vino , quod cum istiuia modi spiritibus abundet, quasi originem ipsis praebet in dolia attrahuntur. quum spu

600쪽

quum spiritus recentes&plurimum Vo- latiles, adventu suo spiritus vini maXi- mὲ fixos levant, excitantque, unde italis ibi fermentatio exoritur, ac si quis vinum dulce , aut novum infuderit.

In omni enim fermentatione partes ter- restres ac oleo ae abessentialibus sepa- rantur, levioresque ad stiperficiem a cendunt, graViores vero in faecem tar- η taream degenerant , fundumque pe- η tunt. Quod si igitur hoc tempore Vi-num negligentilis curetur, nec in locorconvenienti & temperato asservetur vasaque vinaria plena & bene opercula. ta custodiantur, omnisque praeterea a

alia diligentia & cura, quam Vietores

hac in re gerere consueverunt, adhi- beatur, periculum est, ne vinum pau-

carum virium & infirmi saporis e X p getationem nostram fallat: quando enim ispiritus hi evaporant, una tecum spi-j

ritus vini, quos antea eXcitarunt, quibus se permiscuere, auferunt. Ηa-

ctenvi Idus tris Digbm. Caeterum, multi