장음표시 사용
191쪽
rendis praefatis Propositionibu j8m dὴ 'δxi., Vζl ex negle iii doctrinae S. Doctoris, vel eX contrario principio suae d6 sh, videlichi licere intendere directe mortem iRVMoris ob inethudefensitonem , processisse. 8 Ex quibus patet reprobatio PropositionVm 33 qui rum prima dicitur. Novsolum lic tum Oid φνα re defensione oricisma, quae actiu possimus, scd tiam si qVAE' j f iu boatum habimus, ct quae nos pollessumsperamus. Secunda Vero asseritur. Lie . tum est, tam haeredi, quam legatario coutra i impedienteω, tibi ne haereditas adeatur , vel legata solνaut η , st taliter des hi j idest defensione occisilva in praec Propos eXplicata t sub audi , etiam licitum est jus bab uti in Catisdram, vel Prae. bendam contra eorum pos lonem injuHe impedientem: id est etiam
istis licitum est impedientem occidere. Arrebas attribuit Ami. co Facultas Lovan. eas ut falsas, toti Rei p. ac generi humano perniciosias damnanS. Ubi observa primam a secunda non disterre formaliter, sed tantum tanquam communem, & particularem; prima enim est communis ad omnes hujusmodi casius. Secunda vero expli. cite ponit aliquos particulares casus sub illa communi conten tos. Tambur. non in casibus praedictis , sed in consimilibus, quos adducit lib. 6. in Deca cap . I num. IS. ait: speculative fieri posse probabile apparere ; in praxi tamen nullo modo esse exci
Μanent inquam, ex supradictis reprobatae; quia hic actus occisivus non est ex sie defensivus, nempe repulsivus illius injustς actionis, qua quis privat bonis, quς possessuros speramus, sed directe, & per se ordinatus ad occissionem Proximi , &non per accidens sequuta ad actionesin defensivam : ac pr0- inde licet assumatur , ut medium ad propriam defensi0nem ; non tamen ideo erit licita; quia non quocumque medi0 uti possumus ad rem licitam, sed medio licito. Insuper eX communi doctrina convincuntur falsς; quia impedientes &c. non sunt proxime auferentes rem, sed remote,& ita moraliter vix dari potest casus , in quo aliud remedium adhiberi non possit ad damnum illud vitandum: & cum diuturnitas temporis possit intercedere, novae semper possunt su
192쪽
pervenire circumstantiae, & via aperiri ad iniustitiam illam repellendam, aliter quam per occisionem injuste impediem
s Sequitur exhis, nec licere praevenire aggressorem, etiam, si moraliter incceperit aggressionis actum; ut si maritus pugionem jam collocavitsub cervicali , vel venenum paravit ad occidendam uXorem adulteram. Vel si quis parat falsos testes in Iudicio, aut deponit falsum, quo alter vita pleci atur, vel bonis privetur. Similiter si homo accedit ad solvendos canes, ut alium lacerent; nam in talibus casibus exerceretur actus ocota sivus, non defensivus, ad quem sequeretur per accidens occisio. Et certE in primo casu si tempus suppetit, ut maritus o cidat ur; Cur non suppetet, ut pugio auferatur, vel alius m dus justaedesensionis exerceatur Θ In ultimo autem casu licitum existimo posse manus actu solventis canes vulnerare, quod de se est impeditivum damni, quod parat, si alius evasioni non restat locus : quod si ille , nec retineri possit, nec ejus m nus impediri , nec precibus contineri , interim ad defensio nem se praeparare poterit , quo melius Vitam suametueatur . Et .si haec dura videantur ; ne obliviscaris Aug. verba supra relata : De occidendis hominibus , ne ab cis quisque occidatur . non mibi placet consilium . Et contra Aug. imb &sacros canones , non ad verius me irascaris ; qui non novas fingo opi
Regulariter occidere pollum furem pro conservatione
i D R semitto tanquam ce tum: scitum esse aliquando octa 1 dere furem adhu invadentem bona , dummodo serum turmoderamen inculpatae tutelae, & defensio bonorum intemdatur , & repellere latronem ab illis furandis , adeo ut per accidens in hujusmodi desensionis exercitio furis occisio sieq uatur , sicut in praec. Proposit. dictum est . Quod primo patet ex ib
193쪽
eontra, ubi dicitur: .Si mriri vi sM Gm m , spς 1 odishu centus fuerit, ct accepto vulv rc Mortu i Dcrit , percu of ἡ- erit seus sanguinis & licet ibidem dicatur l Diurnum fu=bri etiam infringentem domam, i quis occiderit, r Mi crit lovileia Hoc tamen intelligitur absolute , non in casu , quo aliter es. tendi non possit, & in toro judiciali, ubi non potest discerni , an aliter potuerit bona tueri, & an Occiderit pro salvandis γε bus suis, & intendens salvare, & coa sequenti , di per aee,
dens sequuta sit occisiio.. .Similiter nec Obstat capitulum lacterfeci ii extra , de homicidio. Loquitur enim illa Decretalig, si occidatur fur in casu, quo absque Occissione comprehendi psi. terat , cum pertractet casum Oppositum praecedenti ; in quo erat sermo , quando comprehendi non poterat , quod colli. git Eminent. CMet. ex illa particula. Si autem te , tuaque libuerando interfecisti; quae est advers tiva praeci Vide Caiet. r. r. s.
Secundo constat eX pluribus Iuris textibus. Ita habetur ini. Juremss. adlegem Corneliam de Sicariis ad legem Aquiliam. Unde Cicero pro Μilone ait: Haec lex non est scripta, sed naturalis, ut latrones, o infidiatores viarum in isse fonem bonorum occideremisimus. Et thoe extendunt communiter Doctores etiam ad Clericos, i& R eligiosos, ut colligitur ex cap. Digessi o, bis sem
Ratio etiam id suadet & simul praeci uditurobjectio de vita
Proximi , quae pluris esset existimanda, suam reS tempora. les cuilibet imminet cura rerum suarum, praecipue in ordine ad virtutem , non autem cura alienae vitae, missi in casu neces
sitatis ; sed qui sque tenetur magis proVldere iis , quorum cura sibi imminet absolute quam iis , quorum Cura imminet in casu , quando non urget casus : ergo magis tenetur quisque providere rebus suis, quam vitae Proximi extra casum ne cessitatis, & consequenter non debet praetermittere defensito nem bonorum , d illam postponere vitς ProXimi. . Sed in ca
su quςstionis non sumus in casu necessitatis, quia invasor spm' te se ponit in tali easu , inferendo talem injuriam Proximo ergo non debet prςtermiti defensio bonorum , etiam V mqς
194쪽
sequatur mors invasoris, eX consequenti tamen, & per accidenS . . 1 Hoc limitandum existimo quando sit Dominus bonorum retermitteret illam defensionem , quam non posset aliter exequi , nisi morte invasoris , faciliter posset alia via res suas recuperare ; puta si iurem cognoscit , & habet testes , quibus in Iudicio probare posset furtum , & alias fur habet una de restitutio fieri posset a Iudice ; quia in tali casu parvi momenti esset ad modicum tempus privari rebus suis , quod non videtur morte alterius compensandum . Et ideo puto m. 23. homicidii reum judicari occidentem furem diurnum , quia , cum die cognosci posset , in judicio posset contra eum pro
Et quamvis ipse Dominus habeat jus ad defendendas res suasne illis etiam ad tempus privetur : tamen si haec dilatio notabile detrimentum ipsi non asserat , & certo moraliter ei constet,
posse rem suam aliter recuperare, non Videtur servasse moderamen inculpatae tutelae, ob defensionem occidendo: secus umrb si fur cognoscatur, sed si t ex Sicariis, qui difficulter comprehendi possit , nec habet unde restituat domi , & si alias omissa
defensione aliud malum timetur personae. 3 Sequitur ex his : licitum esse ad repellendam violentiam stupri, adulterii, sodomiae, impudicorum taetuum, amplexuum, & similium honesto juveni , honestaeque puellae, vel matronae se defendere, etiam si mors invasoris sequatur ex defensione , dum tamen moderamen inculpatς tutelς adhibetur, ut si minis cohiberi possit, praetermittantur verbera , sin mi; nus, Pugni, alapae, Verbera &c. adhiberi possunt, se tuen do; invasoremque repellendo; & demum si haec sint inutilia ,& ille armis retundat, & aliter pudicitia servari nequit, armisse defendere potest, illumque repellere, etiamsi mors ejus inde sequatur . Ita fere communiter Doctores cum Cariet. loco cit. Ratio est, quia hoc est majus bonum, quam facultates temporales , nempe libertas suorum membrorum, quς plus rebus exterioribus existimantur. Tum etiam , quia infamia inde oritur . Tum denique periculum magnum consensius in delectationem imminet , qui contrariatur bono Virtu
195쪽
tis . Unde Tullius in orat. pro Μilone laudabiliter commedi brat militem adolescentem, qui ne turpiter pateretur oributa militari, propinquo Crii Μarii, ipsum interfecit.
3. n. 7. citans de Lugo, asserens, quod si osculum iam accepit tu venis, vel puella, potest laudabiliter pugni , alapa, vel fusi e statim, non tamen graViter repercutere; illicituminquam eri. simo, & parem casum ei, qui post impactam alapam fugit iac proinde eisdem rationibus in prςc. Pr posistisne adduetis ini pugnatur . Μinis potest terrere, Verbis constantiam suam osten dere: qudd si nolit discedere, nec ipsa puella, Vel juvenis possit alibi se recipere, ad ipsum expellendum potest fuste uti , cum ejus ibi commoratio esse posset suspecta puellς pudicitiς ,
s His igitur suppositis: Dissicultas prodie et Propositionis
consistit in hoc, quanti valoris debeant esse bona, ob quo tuemda possit quis furem occidere. Solus asserit debere esse bona in gni momenti. Bonac. debere esse bona magni valoris. Mol.non satis esse valorem trium, quatuor, Vel quinque ducatorumi. Et alii, quos legi, videntur insinuare notabilem summam requirit. Unde optime prςdicta Propositio damnatur, quς ait re gulariter M. quod est generaliter, & extra castam: cum stati liat tam parvam quantitatem, qualis est in se unius aurei, ut licitum sit occidere hominem. 6 Dico igitur, regulariter illicitum esse occidere furem pro defensione unius aurei. Probatur: Regulariter aureum, nec
est ita necessarium ad vitam, ut sine ipsis nedum simpliciter , sed etiam commode vita substineri nequeat, nec ita prodesto potest acquisitioni virtutis , ut ipsius privatio possit ejus acqui sitioni valde nocere , sed ideo ostimanda est pecunia , cum ad hos usus licite sit ordinata : immoderata ejus ςstimatio sit avaritiς vitium : ergo non debet ita defendi , ut vitς homini praeferatur: si enim ob id licite aestimatur, ob id quoque licito defenditur: di immoderata defensio, utpote a mala radicς immoderatς ςstimationis proveniens , illicita erit. Observa tamen ly regulariter nam in aliquo casu licitum PQ
test esse alicui pro defensitone unius aurei, ccteris adhibiti. Vix
196쪽
cumstantiis, occidere iurem: puta cum alicujus inopis in te grum patrimonium in illo aureo consistit. Unde, ut recte ob servavit Tambur. summam, &Valorem rei, pro qua licitum sit iurem occidere , illam defendendo , non debere absolute praefigi, dicendum est, sed ex circumstantiis personae, & copi rum ejus pensandam esse: unde, vel debet esse magni momenti in se, vel in sui aestimatione , vel ex damno consequente. Hinc sententiam Mol. tom. q. trarit. 3. disp. I 6. Π 7. receptam a Bonae & Tambur asserentis, qudd etiam pro valore unius aurei, vel minoris, si fur, resistente Domino, vel custoede, vellet auferre, seu ejus possessionem occupare, possit in te fici, quia non solum est injustus, verum etiam graviter contrumeliosus Domino prςsenti, approbare nequeo: nam si Ialor non est magni momenti, nec gravis contumelia Domino infertur , si fur aliud non tenet, quam rem arripere. Et licet aliqui magnifaciant actionem propter furis temeritatem, & magnam imiuriam sibi fieri conclament, alii tamen pecuniae cupidi parvismciunt hanc injuriam : unde eX immoderato enectu pecuniae , illi quaerimonias evulgant: unde saepe aliis inculcantibus , obtemeritatem interficiendum fuisse: alii animi liberalis, ob rem tam parvi momenti, Valde indecorum , hominem occidisse
Propositionem 32. & 33. require supra Prinpositione 3O. num. 8.
Licet procurare abortum ante animationem fortus, ne puella deprehensa gravida occidatur , aut infametur .i πN nullo casu licere procurare abortum laetus animati di-λ recte, &per se, certum est apud omnes. Immo poena mortis hujusmodi procurantibus irrogatur, L. penuit. C. ad legem Corneliam, & etiam poenam excommunicationis incurrunt latam a Greg. XIII. etiam effectu non sequuto. Dixi directe ,
197쪽
i 8 Gedeonis Gladius . . & per se, itaui etiam si mater gravidδ sit ia firma, non pbi a
pro sua salute sumere potionem directe ordinatam ad intefbriptionem scelus; quia sic occideretur directe innocens, qu6d εα intrinsece malum, Tum etiam, quia non sunt lacienda misi ut eveniant bona. Quod etiam extendendum est ad istum ita
nimatum propter eandem rationem; licet contrarium .astera, aliqui apud Tambur. lib. .F. in D caccap. λ I v qui sipsi magis adhaeret: nec ratio eorum est valida; nam aeque militaret de istu animato ; non minus enim aggressor est istus animatu, quam inanimatus. Nec existimandus est instar pravi humori, qujppe ille est nomo in Via; pravus autem humor est supet fluus individuo, nihilque ad conservationem speciei confert. Tamen indirecte, & per accidens, abortum procurare etiam animatum licet: ut si praegnans fumat pharmacum directe aegritudini lex pellendae proportionatum: CX quo per accidens
sequatur foetuS Occisio, nam mater ex justa causa utitur jure suo quaerendi manitatem : nec facit malum, ut sequatur bd.
num; sed directe, & per se bonum, ex quo per accidens se. quitur malum ; & actus morales sumunt speciem ab eo, quod est per se: non verba b eo, quod est per accidens, ut dixi in simili de licita defensione , ex qua sequitur mors inVasoriS-Vide infra in Append.
Quantum vero attinet ad praesentem Propositionem, eam docuerunt aliqui apud Dian. p. 3. tract. s. resol. 11. oep. 6 traji.8. refot. 37. contrariam tamen communiter docuere Theologi , &Iuristae. Candidus tom. a. dissulf. 1. t. a. ait:; illam priorem essse improbabilem: imo Diana ait, suo tempore audivisse fuissed a mnatam Romae in Congregat. S. Ossici i. a Dicendum: omnino falsam, &a principiis Ethicae alionam esse praefatam Propositionem. Probatur primo . Non sunt facienda mala , ut eveniant bona, vel ut mala vitentur; sed est intrinsece malum procurare abor tum ante animationem ; quia contra finem naturae impeditur generatio; ergo non potest procurari hic abortus, ut vitetur mδ' tum infamiae, vel mortis puellae pregnantis.
Secundo: quia sic licitum esset reo ad mortem damnando pro
Ptςr delictum , cujus habet testes, occidere testes, ut sic Cygdδ
198쪽
mortem: nam foetus eodem pari modo innocens est, . nec aliud
damnum infeci; nisi testificando delictum. Tum etiam quia eodem modo dici posset in pari casii de fortu animato;nam etiam hic est occasio infamiae , aut mortis puellae; & eademiratio mulitat, quia si vere esset aggressbr ut movet dubitando Caram.
in Theolog fundameut 9 non minus hic, quami ille esset aggressor Nec refert animatio, , Vel inanimatici: nam non minus est licitum se defendendo occidere animali brutum , quam hominem, si alteruter sit aggressbr ut patet : ergo ad rem non facit disparitas animationis; Vel inanimationis . Revera tamen neuter est aggressor , . sed occasionem praebens parentibus , sive taeteris cum Ortum ducat a culpa mulieris , sibimet imputare debet: foetus namque non est culpandus, quia manifestat crimen occultum; quia consequitur naturaliter ad actum antecedentem nec voluntarie, aut sua electione hoc praestat, sed necessaria, & naturali sequela Tum etiam quia si hoc liceret etiam licitum esset sumere Venenum sterilitatis, yel etiam semibnare extra Vas: quia magis licitum est impedire aggressorem , &impedimenta ei objicere, ne ad aggressionis actum perveniat , quam actu aggredientem Occidere. Haec autem quis unquam admittet absurda λ Probatur tertio ex supra tradita doctrina . Non licet actione directe ordinata ad alterius mortem uti , etiam propter defensionem honoris, vel vitae; sed in praesenti casu di reete ad interemptionem: foetus ordinaretur potionis. sumptio: ergo.
Videtur probabile , omnem furtum quandiu in utero est, carere ansema rationali, ct tunc primum incipere eandem babere cum paritur ac consequenter dicendum erit in nudo ab ortu bomicidium
1 A ramuel i n sua THOL fundam. a n. I 623. usque ad I 628. a, duas resert opiniones extremE oppositas quorundam medicorum, alteram asserentem prςsentem Propositionem oZIteram vero asserentem a principio conceptionis laetum statim N 2 ani-
199쪽
animari anima rationali. Hanc posteriQxζm mihi quondam cybat Μedicus quidam, cujus ingenium si tiS ROVi, se rationibu magni ponderis, tam philosopbiCi. , qu m eX Μedicina e .sumptis probare, si1 dubium aliquod contra Ecclesiae constiti tiones non esset de eaque consuluit ΜesIanae Adm. R. P. Qgistrum Fratrem Thomam Arcuri, doctrina, & moribus exi
mium, a quo consultus fuit, ne in re tam graVi, ad quam it. regularitas, & Ecclesiasticae censurae sequuntur, contra praxini Ecclesiae aliquid novi evulgaret. Communis tamen opinio ex Arist. animationem tribuit mari potest ψO.dies, mulieri post 86 licet aliter ex Hippocrate lib. de natura fortus alii sentiant. Pr6 eo autem, quod ad praesens spectat. a Dicendum, improbabilem, & contra S. Scripturam esse prςiatam Propositionem. Patet primo eX illo Ierem. Ι . Ante. quam exires de vulvasanctis avi te. Sanctitatis autem, quae fit per gratiam non est capax, nisi anima rationalis. Idem patet de S. Ioanne Baptista, quem in utero matris sanctificatum colit Ec. clesia ex S. Scriptura. Estque communis praxis Ecclesiς, quam SS.PP. Theologi, & communiter fideles amplectuntur quom, do ergo probabile est quod S. Scripturae, communi Ecclesiς sen.
sui, SS. PP. Scholasticis, & omnium fidelium menti repugnat
Permissum en furari non solum is extrema nece im e , sed etiam im graνi .
3 I mertatio primo, necessitatem rerum temporalium tri-λ fariam dividi. Alia est extrema, alia gravis, alia commu- Ris . Necessitas extrema est illa, qua Proximus, ita auxilio in diget, ut si eo careat, brevi sit moriturus; vel malum morti si mile sit incursurus ; oempe morbum incurabilem , amissionem membri principalis, vel sensus corporis. Ita Bann. AngeluS 1SQto, re passim alii, brevi, autem intelligitur in una hiemς γ n uno vere, immo longius ait Soto, dum tamen certo con
siζt , ni succi atur, in prςdicta mala prolapsurum, tali ter qV04
200쪽
Propositio X XXV I 1 3 ipericulum sit praesens, ct certum , ct dispositiones in actu
pro attingendo termino futuro. ψNecessitas gravis est; quando quis est constitutus in gravi periculo, at non certo morbi incurabilis, vel gravis, vel abbreviationis vitae, vel captivitatis injustae, vel cadendi notabiliter a suo statu. Et haec necessitas habet plures gradus, sicuti majora, vel minora sunt praedicta mala. Necessitas communis est, qua qais, non cadendo notabilitera suo statu, laborat indigentia aliquarum rerum, cui ipsemet cum aliqua morali sollicitudine succurrere potest.
Σ Praemitto secundo: certum esse apud omnes licitum esse furari in extrema necessitate, immo verius ut ait Caiet. 2. 2. q. 66. art. 7. licitum esse accipere sine furto ad sic indigenti sub veniendum sive ipsummet indigentem, sive alitam; uti probat S. Th. loco mox cit. Nam in tali necessitate , omnia sunc communia, & ita in tali necessitate constitutus, non alimnum accipit , sed quod sibi faetum est commune . Secundo
quia Ius naturale non potest derogari per Ius gentium, vel positivum ; de Iure autem naturae est, ut res inferiores, & temporalia bona deserviant hominum necessitati; ideo enim a Deo sunt instituta: divisio autem hujusmodi est ex Iure gentium,& positivos ergo non potest per hanc divisionem derogari illi in necessitate constituto, ut ex illis suae necessitati subveniatur , quod est de Iure naturae. Dubium igitur est de gravi necessitate: & de hac ait Tambuta
lib. 8. Deca trin. Z. cap. 6. V. I. n. a. sibi esse certum licere; Malios citat. Contrarium tamen est de mente D. Th. Ac. cit.Caieta ει Bonn. ibid. Turr. AZor. Sol. & aliorum: & nunc jam certum Summi Pontificis declaratione. Pro quo.
3 Dicendum : non est licitum furari in gravi necessitate . Haec conclusio est expresse D. Th. in loc. cit. ubi in corpore dustinguit duplex genus necessitatis: aliud, in quo non licet necessitatem patienti accipere; sed in quo pro arbitrio suo potest necessitatem patientibus distribuere bona sua, qui habet unde subveniat: aliud, in quo licitum est necessitatem patienti accipere
res alienas, quorum secundum est eXtrema necessitas; ac prO-
inde excludit gravem, ut possit quisque accipere. Quod autem