장음표시 사용
101쪽
Liber Secundus Rhythmopoeiam quoqtie in vulgari consuetudine comple statur;
nihilominus, si suum cuique ossicium tribuere volumus, ad usum consonatiarum earumque collocationem propite referenda est: tam in organorum , quam vocum concentionibus. ScXtodecimo subiungemus Hypocriticam quamquam a priori longius dissitam. ea vero humani corporis motus ordinatim, ac numerose disponens, Rhythmicae quodammodo tradux ternas in species propagata est primum oratoriam, qua corporis flexiones, ac gestus membrorum in actione oratoria, ut concinne atq. ρυ ιλως fianti ostendit secundo histrioniam; quae actuosior est ac propius ad saltationem accedit magisque adeo concinnitatem Rhythmicam persequitur tertio Orchesticam siue saltatoriam quae saltationuOmnes species earumque staticulos, ut Romani veteres dicebant, ad mensuram ac decorem exigit vel adiuncto cantu vocali org nicoque, vel sine illis siue pedum cruriumque dumtaxat, si uototius corpori motiones contemperet Hypocriticam subsequetur organopoeia, septimumdecimum gradum apud me obtinens rquae tota circa musicorum organorum constructionem versatur; ut pote quae in ijs non fabricam tantum sed etiam materiam; praecipue dimensiones, ac symmetriam partium consideret. γ stremum denique claudet agmen caeterarum iudex atque arbitra Critica pars: quae proprium locum, ac tribunal non minus hic meo iudicio sibi vindicare potest ac debet, quam in latissimis ramaticae finibus. Atque ita non minus quam octodecim capitibus viri-usq. Musica ,Veteri ac nouae rationes conseremus.Papconquiras εμοί uso tam multas ne partcs seu species, usica disciplina complectitur: et omnes ne percipiendet sunt ei qui perfectus mutacus esse atque haberi velit ri prouinciam laboriosam lin quam .haud scio an quisquam ad hunc us'. diem pro dignitate sustinu rit' Non pauciora bus partibus uolyci Chara raso facultas musica constat quas tamen omne nemo Vnquam exacte percepit taut perceptas habere necessarium illi est, qui absolutus musicus dici clit; sed plerasque tantum ac potiores. Quod si pauca qua udam neotericis delibare mos est, quid de ijs eκistimandum sit vos statuetis quantum enim ad me attinet, sicut omni tempore plurimi versificatores reperti sunt, poete perpauci cita multos hodie
102쪽
go De Praefigantia Musitae Veteris
symphoniastas res citri paucos musicos affirmare non Verear. Sed his omissis, quae non huius loci sunt, ad contentionem utriusque inusicae priscar, nimirum ac recentis, per singulos gradus accedamus. Ac primo quidem circa Historiam, ac Philologiam quid recentiores elucrubauerint, quod quidem momenti sit alicuius, vix sane quidquam occurrit. Sunt aliqua apud nonnullos autores parsim atque obiter notata; sed pauca admodum,& in plebe- ij plane ac contemptissimis monumentis Quam multa vero ac potiora fere ignorantur ut de plerisque musicis instrumentis ite de chordis aereis multisque cantionum, ac melodiarum speciebus,
ac nouis diagrammatum seu notularum figurisci quarum inuentores rerum prorsus in obscuro latent. Quis porro vitas priae stantium musicorum , quos nupera haec aetas, aut proxima secula tulerunt;
aut res ab ijs laudabiliter gestas litteris consignauit ut apud antiquos tam multi,4 quidem maxime insignes ac nobiles ut Aristoxenus, alij que apud Plutarchum, atque Athenaeum memorati Θquorum scripta qui legerit agnopere miretur oportet, qua diligentia, qua curiositate veteres Graeci omnia etiam vel minima ad musicam artem eiusque historiam spectantia, litteris tradiderint. satis magno videlicet argumento quanti tunc ea fierent quantoque eius professores in pretio essent quantumque incitamentum posteri haberent ad maiorum suorum sectanda vestigia. Non illi poetarum; non Vari generis musicorum nomina in singula eoru opera; qtiae Athenis primum, deinde Alexandriae, aliarumque in theatris ciuitatum edita sinat, indicta reliquerunt. Non illi carminum, non Rhythmorum, non Melopoeiarum species, non varij generis Nomi, non organa varia quaeque, a quibus,in quota Olympiade atque anno reperta fuerint, reticuerunt. Non infimorum etiam artificum nomina, in suo tamen genere praestantium, ut exempli causa tibicinum neque ipsa porro musicorum quorumdas commata, ac dicteria ut Aristonici citharoedi posteros ignor,
revoluerunt. Hinc Aristo Xeni, Archestrati ac Phyllidis Delij de tibici:ribus libri: mencchmi Sicyoni de artificibus hinc eiusdem Aristoxenide tibijs, ac mu ficis instrumentis inristeae Hieronymi descii halcedis: Semi Deli de poematibus . Aristoclis ycro complures libri de choris. Mitto alios innumeros, qui vel alias
103쪽
Ziti Secundus. rasias cum musca res complexi esse videntur ut praeter Menaechmum nuper laudatum, Menecharmum qui etiam de artificibus scripsit ut Ephorum,&Scamnonem qui de Inuentis fecerunt libros ut alios sexcentos, tiorum nomina tempus deleuit sed non paucos eos fuisse, ex aliis rebus coniectare licet. Quantum vero per Deum immortalem illud est, quod qui Annales, Chrο- inologias; puesicas etiam Descriptiones quae intemplorum sacra-rijs asseruabantur, quaeque in aere, ac marmor cincidii olebantiac publice in columnis cippisque exponi consecerunt, inter res maxime memoria dignas, musica inuenta eorumque autores potissimum adnotarunt PTe Polyaenum testem appello quem lepisse scio libellum nuper in Britannia uulgatum, rarissima quaeda monumenta ex Assi illuc allata continentem quorum unum di uersas temporum epochas complectens Terpandri, Telestis,Phialoxeni, aliorum insignium musicorum inuenta exhibet. Quibus ex rebus quid sequatur videtis iac in Mufica parte veteres vel diligentissimos fuisse nostros autem maxime negligentes , atque incuriosos; vine comparationi qui de locus sit ullus. De ea vero
parte, quae Physiologiam siue naturalem philosophiam attin rit; quid dicemus tarquatos a neotericis antiquos fuisse Minime gemitum. Nam etsi circa hanc hypothesin quaedam extant non inc riose a recentioribus obseruata exempli causa circa diuersitate
sonitus metallorum,ex quibus chordae fiunt; item circa congruentiam appensorum ponderum, neruis harmonica ratione commen suratis multo tamen plura , pulchrioraque adnotata uiue cre
dendum est a tot celeberrimis solertissimisque philosophis, quos
de Musica proprijs operibus tractaui si e supra dicebam me communione vero quam Musica facultas cum Civili scientia siue Poliatica habet, ne requirendum qui dena puto , an notabile uicipiana
apud recentiores extet cum potius ridiculus hodie sit futurus, quita referre dicat quonam musicae genere ciuitates tantur; Gu: in illa vim possideat, aut regendis, aut vitiandis moribus disquiret dum censeat. Et tam multa tam i hac super re disceptata visse, videmus, ut dicebam, a Platone, atque Aristotele a quibus utrictb. addo etiam ab Aristide Quintiliano, a Plutarcho grauissimis pru- dentiffinisque scriptoribus. Q focirca multumhicctiam amiquos
104쪽
81 De Praestantia Musi Veteris
superiores videtis. De Isagogicis ac Methodicis veterum ac recentiorum libellis pauca dicenda sunt. Nam sit illinc Ariitidem,
Bacchium,&nonnullos alios statuamus hinc uidonem, Bam tholomeum Ramis Io: Spatharium, Stephanum Vanneum, atque his simile, ne semiantiquos illos ac penitus barbaros Francone, aut Ioannem de Muris, aut eiusdem farinae reIiquos aduocem nemo non videbit, qui sincere accurateque rem aestrinare velit, ac possit, quantum utrique inter se discrepent. Summam in illis stilicet reperiet breuitatem, perspicuitatem, ordinem, eruditione in his autem omnia fere secusci certe quamplura inutilia, alq. superqua ut eorum scripta legenti manifestum fiet De antiquioribusve quorum scripta non extant, nihil in uniuersum dico: hoc tamen silentio praeterire non possum, adeo floruisse olim hanc Musicae partem, ut nec mulieribus ipsis intentata fuerit Porphyrius enim in suis ad Ptolomaei Harmonica commentariis, Ptolemaidis cuiusdam Cyreneae meminit, quae Pythagolicae muscae elementa,siue Isagogen accurate tradiderit. Ninto loco perpem denda venit Harmonica,&canonica disciplina; que totius Musiccnos quodammodo est, vi quasi apex. In qua si eius qui harmonsecam proprie digessit atque ordinauit, Aristoxeni videlicet, doctrinam, ac methodum aestimare volumus, nihil aptius potuisse fieri statim agnoscemus praesertim ubi totam illam in septem partes ingenti solertia discrevit, Phthongos x idelicet, Interualla, sit mala, Genera, o nos, litationes, Melopoeiam Multa hic qui dem Salinas 'ac Zarlinus docte accurateque scripserunt sed si ea demas quae mutuati sunt ab antiquis quae l. ipsi proprie excogit runt expendas Deum testor me non haec obtrectandi animo, sed eruendae veritatis profario Iiquanto plus verborum quam solidς
verae l. doc trinae deprehendes.Nisi forte vehementer ad rem pertinere putamus, aut quae tam prolixe de Proportionibus aut Ominimis ac dis nis etiam interuallis ab utroque dicuntur. quae certe non magnu crat negotiu ij superaddere, que κε μαιοδε ρ
a Boethio iam posita erant aut quae de Modis priscis parum tunc intellectis: aut hodiernis ferme inutilibus diceruntur aut de monochordi nimium minutis conciliunculis cin quibus
Enarmonis generis vim ac Potestatem ambo positam esse falso
105쪽
diderunt quae vero tam Zarlinus quam Gallileius longis ectionum ambagibus moliti sunt,ut Diapasen in duodecim equulia interualla diuiderent, laboriosa quidem sunt,atque adeo ingeniosa sed inutilia prorsus cum falsa hypothesi nixantur receptu-sima tamen apud Neotericos xhodierna testudines similiaq instrumenta aequalibus uti semitonijs . Quod non sine causa miratur Donius noster tanto consensu ab ijs assirmari;nullo eius rei experimento, quod orat facillimum, ante praesumpto . Videtis igitur quot erratis ac paralogismis,praecipua musicae pars, in magni ponderis theorematis,4 quaestionibus, hodie scateat. Quidquid vero de usucanonis ac Monochordi recentiores commentati sunt, velim ingenue nobis dicantharum periti rerum, an aequipolleant subtilissimis ijs cogitationibus quas Ptolomaeus in suis harmonucorum libris exposuit verbigratia ubi libri 3. capite et octo tam tum chordis unisonis, atque omnimodo aequalibus constitutis, magadiorum opera totum Disdiapason per omnia generum ac tonorum discrimina solerter digessit: Maius ne opus fuerit Ii strumentum Helicona dictum excogitare; in quo quaternis neruis extensis omnes primaria consonantiae mathematicis rationibus multifariam reperiantur an illud augere atque perficere quod ingeniose quidem ac feliciter Salinas effecit, ad secundarias u que facili nesotio deprehendendas Possumus etiam circa hanc Canonicam facultatem Didymum musicure, ex ij quae de illo re fert Ptolomaeus, vel solertissimum fuisse suspicari quamuis eum in multis reprehendat: suo more vidclicet antiquiores paulo ania mosius incusando Donius obseruauit Sequitur sexto loco Rhythmica pars in qua veteres vel felicissime versati sunt nos fautem hic propemodum caecutimus. Quis enim extat qui purucherrimam hanc facultatem ab ovo ut dicunt, ac plene sit exsequutus . vix prosecto paucula quaedam, eaq. si ustillatim suis Lbris asperserunt; nedum ut luculentum aliquod syntagina quisquam extuderit nonnulla quidem Salinas delibauit sed eap tius ad metricam, ac Rhythmopoeiam spectant, quam ad meram sinceramque Rhythmicen olim vero Graecorum quamplurimi diligentissime hic sunt versati, ac proprijs ctiam Opcribus; seo sim a reliquis Musicae partibus, hanc picnissime pertractarunt: qui a pecu-
106쪽
peculiariter Rhythmici vocabantur de quibus elegans, ac Vetustus Grammaticus Terentianus Maurus, a Mus inq/iroi.ec Da cIase maga or Rhγ hmio siue Musi: Quare praeter Aristoxenum.
ac Dionysium H alicarnas eum iuniorem quem huius argumenti totos viginti quatuor libros composuisse nudiustertius dicebam Trebonianus Sidetes, Suida testante, alij l. permulti strenue tria hoc stadio desudarunt ut qui apud Bacchium memorantur Phaedrus, Leophantus, Nicomachus, DidymuS.. fissis c s cum Ηιquanrulum Chariciorus instιtisset quas memina iiD excidis , qua uuamproximo loco sicae partem ad examen citari Vortiret, Phil' nuso umiori seu vera finis haesitatione animaduersa a ιν tuu multus
Iamdudum inquit expecto ,.quid tandem de Metrica parte que in scholis puerornm tradituri, dignum tam illustri certamine proferre possis. Et alti Redite admonec inquiro Metrica septimo loco se offert quae tractari quidem in scholis solet a ludi magistris nec tamen adeo puerile, leue que negotium est, ut opinaris Philopone. Nam4 Rhythmicae scientiae praecipua, ac nobilissina a propemodum pars est, subiectamque materiam habet omnium confessione pulcherrimam ac praestantissimam humanum nempe sermonem poeticis numeris illigatum: multasque complectitur qua stiones ac theoremata, mirae subtilitatis atque elegantiae Huic propterea adiungo Melodica, quod cu perfecta melodia Dicti nem etiam, quam lex in Graeci vocant, contineat, utrum l. nobis inspiciendum erit, Rhythmi species, quae carminibus competit; sermo ipse, qui rursus duabus ex rebus conflatur sono videlicet siue pronunciatione litterarum atque verborum: thrasi siue i cutione. Et primo quidem quam fuerint veteres hac in partec riose subtiles ac diligentes,cognoscite. Omnia illi momenta temporum, accentuum, litterarum, ac syllabarum minutissime eXam narunt adeo ut moram illam quam acutus accentus inducit, non
integrum epus Rhythmice locutionis, quo breuis vocalis pro sertur; sed dimidiu illius aequare obseruarint: quod apud nescio que Graecum grammaticum, e Musica aliquo seu Rhythmicae magistro adnotatum memini. Quinimmo ipsorum etiam vocabulorum qualitates, veteres musici considerabant ut alia essent laeuia siue qui
da alia aspera alia teretia siue aequabilii alia tumida ac reli
107쪽
qua ad eum modum quorum exempla quaedam Tabentur in eleganti illo perihermenias libello, qui Demetrio Phalereo tribui solet Apud hodiernos autem musicos nihil simile ferme reperitur quod enim quidam praecipiunt melis mos atque melismatae iiiij syllabis, quae A, vel E, velo habent, procipue requentanda esse, non perinde quae I vel V quod altera sit exilis soni, alterae
insuauis leviculum sane est satisque ostendit recentiores vocalibus litteris nonnullam adhibere curam consonis vero nullam. Nec mirum cum secundum vulgarem hanc canendi rationem, O multum eae consueuerint exauditi nisi quod postremis his temporibus paulo accuratius hic se gerunt; ex quo Academicorum Florentinorum opera, Mono dici cantus quodammodo reuixersit: atque explanata vocum expressio elegantior interuallo ruinis
ecphonesis siue prolatio haberi cepit in pretio quam in hanc Vrbem maxime intulit Loretus quem domi suae aliquot annos perhumaniter aluit Nicolatis Donius familiaris illius nostri consan- uincus ac musicis studijs diligentissime institui curauit. Quod eci a vero ad carminum rationem, nemo negabit opinor, quiantiqui nobis decuplo saltem vel vigecuplo antei uerint . nam siem pressius disquirere velimus, vernacula Italorum, Galloruit , Iispanorumque lingua vi senas septenasque carminum species gnoscit Latina olim vel xiinquagenis facile usa est Graeca, ro pene innumeris . Atqui dicet aliquis:non omnes luculentunia habent, ac satis notabile sensibus discrimen quid tum postea P certe non minus quadraginta aut quinquaginta versuum formas
ostendere vobis possem si huiusmodi minutias persequi opus es.set)quae longissime inter se distant lac peculiares quasdam obtinent μφα,ει ac proprietates. Videtis igitur quam nulla ferme sit proportio inter recentiore has ac vernaculas versuum species, Italicas, Gallicas, atque Hispanicas,atque illas prisca Latinas, at-
. que Graecanicas. Quid quod pulcherrimae quaeque vulgarium ho- ω rum versuum idear, contemtissimis fere antiquorum respondent; iii Ecce enim Heroicus noster Undenarius, Rhythmum sortitus est Phaleucij veteris recentiorum vero Graecorum Politicus qui di- citur, quindecim syllabis constans, Ionico prisco omnium qui
suit eneruatissimus, ad unguem re pondet meritissimo quidem,
108쪽
86 De Praestantia Musicae Veteris
iure atque hodierno Graeciae statui congruenter quae cum prisca Virtute ac libertate, maiestatem quoque Heroici carminis amisit infelix Neque est quod quisquam parui hoc momenti existimet. Tantum enim in rebus musicis valet carminum Eurythmia ac Polyrhythmia, ut pulcherrima quaeque cantiones, ac saltation in μελ hi quibus magna pars,ac suauissima cantuum meo iudicio continetur diuersiitate versuum innitantur. Quamobrem quo plures eorum species quam hodie, olim extiterunt; tanto maiorem fuisse
vernacularum, ac patriarum cantionum varietatem penes Graecos Latinos l. consentaneu est. Nam quod quidam moliti sunt longarum, breuium q. syllabarum discrimen in Italicam Gallicam q. linouam inducere: atque exemplo veterum versus pedibus metiri,
musasque eorum species inde cringerri parum prospere ijs celsit:
nec quidquam hactenus memoria dignum effecerunt harum linguarum videlicet genio repugnante qua licet quasdam habeant syllabas manifeste aliis productiores ut cum acuto accentu tertia a fine notantur, proxime quae sequitur aliquanto breuior apparet)cum tamen destituantur vocalibus suapte vi productis, quae duabus breuibus aequi polleant, Graecae Latinaeque lingua Rhythmopoeiam, ac versificatoriam praxinimitari nonnihil possunt, assequi plane ac reprς sentare no possunt. Caeterum non institui hoc loco vernaculas tres linguas e Latina oriundas cum illa, Graecaq. conferre hoc tamen obiter dixerim, si nulla alia in re, certe in prosodia atque accentibus, multo veteres illas praecelluisse ac propterea vocalem corum musicam siue melodicam cui caeterae famulantur partes longe etiam fuisse praestantiorem. Quis enim neget hodiernasia grauitate ac maiestate destitui, quae sine dubio
elono arum vocalium pronuntiatu oriebaturi Sed transeamus ad accentus; quo seminarium musica non inepte Martianus Capella vocavit ex quoi stacitur ut qua cum l. linguae illos habent dulcedine ac varietate maiori praedit O , μωαικωτερα quodammodo censeri debeant ac modulatiores. Non contendo cum Latina vern culam nostram ac mat crnam, ne, quam plurimi semper soci ac dilexi, infensior ci videri queam . verum camdem cum Graecata
conferre nulla opinor religio cstri quando vel ipsi Romani , qui caeteris imperarent gentibus bonaque sua pulci re intelligerent,
109쪽
citra ullam controuersiam primatum ei deserebant adeo ut Fabius Quintilianus grauissimus ac politissimus scriptor,&quibul-dam litteris,quae suauissime apud Graecos sonant, accentibus ipfis,Latinam linguam multum ijs cedere fateatur. Latin inquit
mihι facundia ut inuentisne aispositione consil1o. terι'. huius generis artibus similis Graecae ac promus di quia eius videtur,ita circa rationem eloquenai vix habere imitationis locum. Nam ipsi sa-rim es onus dario quando es iucundisimas ex GVcis ityeras non habemus , vocal m alter/m , alteram consonantem quibus nullia pud eos dulcius parant e quas mula ri solemus, quoties illorum nomanibus utimu . quod cum contingit nescio quomodo hilarior
protinus renidet oratio ut in Zephrris , Zopyri .e quae se noctris ritteris scribanιαν , absurdum Midaam ct barbatum scienici sed melut in locum earum secedunt tristes es horrise,qMibus Grςci curent. Et cum multa de singulis litteris dixisset,de accentibus haec pauca.deu accentus quo linquit cum rigore quodam,tum militudine ipsam ιnu, aues habemas cisura visim Duaba nec acuta nqua Nexciratur ne exa circumducitur sed ingrauem,vel in duasgraues cadit semper. Itaque tanto est fermo Graecus Latino iucundior,ut nos ripoe t q.oties dulce carmen es votaerunt, illorum inominibus exoνnent.
Haec uintilianus qui eum tam libere, ac vere linguae suae patrici addo etiam tunc regnatricis defectus, prae Graeca detegere non sit veritu, admonere nos debet, ut si opus sit, idem etiam in vernacula hac nostra factitemus. Sed minime, ut antea professus sum, hoc facere institui nisi quantum ad pronuntiationem pertianet, Melodiae ut dicebam aretissime connexam. Et quod acce tus quidem spectat, quamquam hac in parte Latinam nostra haec an cessere videtur, quod nonnullas habet voces acuta postr ma syllaba terminata, nequaquam tamen cum Graeca contendere potest quae plura habet Q .μεν vocabula, ac prosodias dulciores, ac magis varias. Quod si quis mihi obijciat reperiri apud nos dictiones quasdam, quae in quarta a fine syllaba, immo etiam in quinta, acutum habent tonum; id nullius sere momenti est aut ad melopoeiam usus quando consequentes syllabar sic praecipi tantur, ut vix ullo modo μελοπε- θα possint Sed palmaris est desectus ille, quem vulgaris haec linsua in acitu modulandi,ob extre
110쪽
marunt syllabarum terminationem patitur: quae cum Vbi q. sere in V Ocale aliquam desinant,primu similitudine ipsa insuauiores sunt: dcinde o lepore priuantur, qui quarumda semivocalia peculiaris est, ut Ris S tertio ob collisiones, quae inde necessario nascuntur,scnsus nonnunqua non leuiter obscuratur quod animi aduertenti facile appa libit. At si quis forte in eo insistat Greca Latina 1. lingua semimortua potius, qua penitus e Xtincta esse hoc est in ore hominu intercidisse vigere in chartis multasq; Latinas cantiones, praesertim sacras hodieq; audiri, omnibus musicae legibus astrictas na in rcca quide, preter troparia, pauca'; eiusmodi psalmodias, quotidie cu ipsis Graecis deficientes, vix quidqua concini tui)quid de huiuscemodi cantionibus sentiam , non verebor effari Latina
quidem verba me iiij agnosceret qualia vero mox videbimus
pronuntiationem autem veram, germanam, ac veterem, minim
usquam gentium: sed aliam omnino,corruptam, infractam, sordidam, ac barbaram atque eo usque a pri lca illa maiestate degenerantem, ut in absonam plane ac seruilem speciem coinmutata sit: viij testantur qui hac de re diligenter, ac subtiliter commentati sunt quorum optimos quosque non oscitanter uolui vixillum latinitatis vestigium iiiij deprehendas. Quod nisi creditis, consulite per Deum quaeso illos quos dixi autores natanta, quae Donius noster curiose ad hanc tractationem collegit praesertim e peregrinis, atque exoticis linguis, ac de accentuum ratione potissimum,nondum in vulgus prodierunt. ae si vera sunt ut certe sunt verissima, cadauer potius Latinae lingue, quam ipsam linguam babemus ut modulationes quoque, quibus hoc cadauer substratum, nihil vegeti atque animum vellicantis habere positat, sed scutorem potius, nec hodiernis naribus , si emunctae sint, nec antiquorum, si reuiuiscant, tolerandum. Superest in hoc gradu elocutio ac phrasis consideranda sed pauca prius de pocinatum generibus praemittenda. Parvaine videtur vobis hodierna musice imperscctio, quod quae pulchellima vulgo habetur melodiae spe- cic si symphoniastica, ut iam antea audistis, a me dicitur, quod c5- sonantiarum praecipue, atque claboratissimae symphoniurgiae ratio in ca habetur humillimo ac implicissimo poematis soneri Moti tali Oinairum adaptetur mulio hodie maiori in pretio