장음표시 사용
91쪽
Liber Secundus. 69sonantia habetur, caeterarum rerum fere nulla . Quae nam illae sunt dicet quispiam quae paulo ante recensui, Meli, Rhythmi, Lexis siue sermonii; itemque Decoris,Energiae elegantis Ecphonesis Eusynesices ac reliquarum eiusmodi conditionum, quae Optimam quamq; Monodiam, VI praecipue commendant. N im
Melos quidem , tametsi quam pulcherrimum cilicere conentur, post Cyprianum saltem pantea enim parum id curasse videntur quoniam tamen dispertienda eius elegantia est, per omnes Partes ut vocant iam si unam aliquam, quantum licet,comeres castigare institueris, reliquae illepide prorsus atq; ineleganter canent inde euenit ut Melodiae gratia, ac lepos sic fusus ac discerptus non satis emineat. In Numeris vero siue Rhythmo qui tantania, obtinet in Musica vim, ut Pythagore masculam ac potiorem partem ei tribuerint muliebrem vero ac sequiorem πώμ ειθ neq;admodum etiam excellit,ac pollet haec symphoniarum species.Nairi ob diuulfionem sensuum confusionemq; multarum ac diuersissimarum motionum, quas polymeliae usus, ac multiplices battilogiae inducunt; nulla certa Rhythmisimi forma sed incerta potius, ac dissipata consurgit quae enervatam quamdam, ,ut ita dicam, febriculosam musicae speciem reddunt. Vt enim qui febricitant inordinatum habent pulsum atque incostantem sic in huiusmodi
concentionibus, Numeri ferme inordinati confusique sunt unde actuositas illa atque energia, quae in saltationum chorearumque mele si tantopere aures, animosque nostros assicit, ac delectat,vchementer ibi desideratur. Sic enim est diuersorum Rhyti, morum implicati , hebetat retunditque singulorum vim proprietatem ut nihil languidus ac fractius fieri possit Scio hic me aduersus symphoniurgorum sententia pertendero; qui potiores habent Scoliasmatum cantus, Symphoniasticum is hunc modum, quam hyporchematicum, chorealem siue choricum . Sed dicant porro quod lubet fas enim esse puto ab eorum placitis dissentire nonnunquam 4,quod Pomponius Secundus tragoediarum scriptor insignis olim faciebat, adiudiciuna populi prouocare quem certe multo magis decantatis hyporchematis, quam Scollasmatis delectari constat. Atinicuiq. in arte suam inae credendum est sane, nisi iudicium priuatis quibusdam
92쪽
o De Praestantia Musis Veteris
affectibus offuscetur perturbeturq unde distortae quaedam abyssi communi ingenitis q. notionibus abhorrentes opiniones existunt quod in re nostra non infrequeliter contingit Philauti enim causa est, cur symphoniurgi consci multi laboris atque atalentionis, quam daedaleis eiusmodi concentibus impenderunt, multo pluris eos propterea faciant,quam hyporchematicas illas, simplicioresque cantiones, his tamen ob uniformitatem Meli, Rhythmique, caeterarumque partium unionem, multomagi d lectant homines claboratae huius musicae ignaros:immo saepe etiahuius artis peritos si modo verum fateri vellent auderentque, ac non plerique ab ijs dis entire vexerentur, quos Didiaturam
quamdam in Musarum ditione Xercentes vident. Eo Eumolatis
Nunc demunt i quiro intellexisse videor cur eiuscemodi variorum Rhythmorum permistio in Matrialibus omnem prope Aerem,
ut dicunt,offuscet, at l. obliteret tantarnm enim,ac velocium
motionum mistura, quasi frigoris & caloris inuicem pugnantium, id q amboru viribus refracatis, tepor quidam existit plane ingratia ac languidus. Cui Cho νίημι,Rem pene tangis inqMM nondum tamen arcem huius theorematis tenes etsi apta similitudine usus es. Nequaquam enim in uniuersum verum est, veloces tardasque motiones admiscendas non esse; hoc enim pacito Dialyses siue dissolutiones Rhythmorum usurpandae non osse quae pubcherrime tamen cedunt sed contrarios aut nimium disparatos Rhythmos non esse iungendos, si quis Melos vegetum atq; aetuO- sum velit cilicere. Itaque licebit quidem, dum una Pars iambo decurrit, alteram choreo siue tribracho vii cum nihil aliud fere hic sit quam Iambi dissoluti, non tamen trochaeo aut anapaesto, qui toto genere ac proprietate distant. Quod minus equidelia miror in Rhythmica facultato parum vulgo animaduersum;cum etiain Melica, non aspernandae eruditionis musicos in simileni opinioni tua errorem delapsos videam . Caue enim Galli leto credas in
hodi is concentibus grauium acutorumque sonorum mistione impedimento,sse,quo minus in excitandis, vel temperandis affectibus sint cilicaces Eulatum enim istud absolute sic prolat unx minimc verum est neque enim e Xempli causa acutiores sonitus, semper laeti sunt, aut grauiores moest, saepe nim contrarium accidit
93쪽
cidit sed totum hoc ratione Tonoriiiii consid randum est. naim. quaecumque vox acuta veIgrauis , siue intensius quam pro natu 'rao consuetudine sua,canit, vehementius expi imit patim , tam in incestis nam laetis argumentis: siue ad grauiores sonos ulrra naturalem tenorem delaendit clanguidum nescio quid ac soluta iam Vtramque partem praesesert quod enuclaatius ideo non eXpono, quonia accurate ab amico illo nostro explicatum est. In organis vero cum haec differentia ex propria vi non appareat,eX Omparatione certe cum humanis vocibus γαλ ω considerari potest. Intentiores enim eorum sonitus, verbigratia, qui regione ut ita dicam, Iixolydi Toni peruagantur, eius etiam obtinent analogice proprietatem: non tam per se ac seorsim, quam huma 'rus vocibus copulati;vel ad eos relati Caeterum obiter hic adii
tare potestis duas insignes huiusmodi symphoniarum imperfectiones quae vel ex diuertissimis atq;extremis vocibus conflantur vel quamuis circa medios Tonos versentur eous' singulae perte dunt , quousque maximo conatu sursum vel deorsum pertingeri possunt . Primum quod hebetatur quodammodo ac restingitur totum prope Ethos,ac Pathos. Secundum quod cum in hanc mi cellam omnes vocum gradus congerantur, minus ij postea licet diuersas pro ratione Tonorum concentiones quod gratissima auribus foret discriminare perinde ac si in unum ferculum,quae Ie erat olim Laustarocaccabus, aut hodie olia Hispanica, omni pene edulia inferciantur quae separatim proprijs in lancibus patinisque apposita; &peculiaribus condimentis instructa, gratiora etant, lautiores epulas efficerent. Aut siquis pictor in unicaret 'tabulam omnia pigmenta, colorum misturas illineret sequvi propterea ea variandi facultate priuaret,quae non paucis picturis nouitatis gratiam conciliaret Tertio vero loco, si dictionenia, siue sermonem eiusmodi canticorum expendamus, quanta hic sit perfectio, nullo negotio cognoscemus. Nam Latina quidem e
sacrae Scriptura verbis sere consarcinantur, quos Moultos vocit: quae non modo Metro carent immo omni pene numerositate sermonis; sed phrasi quoque ipsa ac sententia constant vehementera Musica abhorrenti Vernacula vero ferme sunt, mis diis avocantur; quo nullum pocmatum genu apud nos vel breuitate, vel i
94쪽
α De Praessantἰa Musicae Veteris
vel humilitate sensuum simplicius, atq; contemptius quamquam complura reperiri scio suauissima prorsus ac mollissimis asse ictibus plena. Sed nihil ad rem quam agimus id enim solum propositum est nobis, ostendere, pulcheri minam quae hodie habetur Melodia speciem neglectissimo poematum gelieri adaptari quoniam videlicet concisae quaedam breuesque sententiolae huiusmodi stylo qui perpetua quadam battologia constat non alta quadrat poemata vero sublimiori characi ere, ac longioribus ver- bobum gyi is contexta quales sunt Pindaricae strophae aut Eneidis aliqua portio aut Tassiani poematis octastica, non facile quis huic adaptauerit stylo Quare nunqnam satis persuadere mihi potui pulcherrimam hanc esse musicae specie, quae pulcherrimo e poesico: iuenire no posset longeq; melius existimasse videntur antiqui: qui musice excellentiam in Dithyrambis sitam esse iudicabant ut Halicarnaiseus Dionysius scriptum reliquit. Nam praeter phrasis ac sententiae sublimitatem qua praediti eranti ridiculi eniti sunt qui poematia quaedam vernacula Dithyrambos indigitarunt: quae
potius Paloenia vocanda erant: cum nihil aliud fere quam Inuitationes,Vmu Pocula praeferant) Melos cotinebant&rhythmo vatium; Generibus ac Tonis variegatum: plenitudine concentus aures implens & nihilominus ob unica synecphone si nisi
ob adiunctam vero multiforme simul agilemq; saltationem, Vegetum, atque actuosum Obtibiarum choricarum autem concinem tiam, iucundum, senorum, ac prope diuinum. At enim deficiebatur ij clxaae nunc pulcherrima habentur Homophonesibus, Epim lismatis, Hypechesibus, terationibus alisque eius cemodi oper soribus lusibus . vocale quidem Melos ijs non utebatur neq; enim adhiberi possunt suae summa ipsius labed corruptione quin autem organicum, idest ipsarum tibiarum concentus, ea adhibuerit, vix equidem dubito. Nam ut caetera id minime suaderent, eximia certe illa veterum Graecorum subtilitas; longissima exerci flatio atque, ut arbitror, nihil ab iis in hac facultate intentatum, facile persuadent. Quaenam tamdem est inquiet aliquis tanta ista bus& corruptela, quam usitatissima haec hodie artificiali sciunt musicae disciplinae' non modica neque una Audite igi
95쪽
Libe Secunaus. tur si placet quaedam obiter delibata ex ampliori Donj opusculo,
quem de perfectione Melodiarum vernacula lingua uulaauit. Primum cum tria sint genera Matrialium , ut reliquorum etiam poematum, Actiuum, Narratiuum, Mistum aliqua dumtaxat primigeneris eiusmodi esse videntur, ut symphoniastico huic stylo decenter aptari queant quod accuratius in eo libro exponitur. Itaque ex tanto collasmatum numero, quae hodie per manus eunt, a centesimum quodque argumentum habet huic stylo Oneum. Vniuerse autem loquendo eiuscemodi palilogiae nescio quid plebeium ac vulgare sapiunt & leuioribus tantum cantionibus congruenter meo iudicio accomodari possunt ac ne sic quidem nisi bis, aut ter ad summu usurpandae videntur: cςteris autem in poematis, exceptis intercalaribus versibus, Musis Gr iij ique inuiti prorsus interponuntur. Et, si verum fateri lubet, ii Xuriantis potius metopoeie, atque omnia sua νΠλη α α effund regestaentis, foetus sunt, quam compositae decoreque modulationis Polylogias vero quae tunc fiunt, cum eodem tempore diuerse cantionum siue carminum membra canuntur quis o nixe adeo tueri audeat, nisi qui sermonem mel hoc est princiapem ac nobiliorem partem, ignobiliori famulari volunt vir centiores solent non contra, quod equitis est, sermoni melos su
seruire Quid enim absurdius Deus bone fieri potest Aut quisquam est qui duos altrinsecus ad aures uno tempore secum a rientes, etiamsi vehementer attendat, intelligere possit ita ut multa non intercidant Hoc enim vel maxime distare videntur oculi atque aures; quod unus oculus res longe plurimas ac diue 1issimas imul contueri potest duae aures non nisi singulas res pervice comprehendere queunt. Quare non video profecto uu possit excusata, confertalis plurium rerum ac sensuum copulatio.
Neque lis tamen in eam sententiam disputo, ut aboleri prorsus huiusmodi polylogias ac palilogias velim. Sunt enim nonnulle
hypotheses sed oppido perpauceo quae illas flagitare videantur;
' Donius in eo libello adnotauit sed ut ostendam tantum, quam imperfecta sit ea musice species, que vel absolutissima putatur-ςum prςcipua sui parte, sermone videlicet, sententia. compre
hensique t in manca sit atque distorig. Quid quod superioti state
96쪽
aetate usurgorum plerique id quod multis hodie etiam in mo
re est cuin alicuius carminis odos facere vellent, vetus aliquodnaelos eligebant, cui infelix illud carmen, ut poterant adaptabanti in quo necesse saepius erat multa distorqueri ac peruerti
non, ut aequius fuerat, nouum atque illi congruens melos procudebant. lnod perinde est ac sii quis hominem non suo, sed commodato vestimento induere velit nec quidquam pensi habeat an Propter angustiam manicarum ac tibialium, distorquenda ei int comprimenda brachia cruraque aut propter laxitatem male haerentibus . fossicantibus calceis dissiculter incedendum.
Coniecturam igitur hinc facere potestis quo habeatur in loco apud neotericos musicos princeps sine dubio melodia pars lexis aut sermo nempe quo vilissimum ac leuidense aliquod textum: quod, siue Babylonio, ut olim, siue ut nunc Gallico opere solertissime variatur discoloribus e sericolicij c quae multifariam ingeniosa matronarum acu ultro citroque ducta, nunc exprcssi simam Iridis imaginem iunc multiplices flores munc alias pulcherrimas species bellissime depictas exhibent Longe dispari tamen sorte nam ut eiusmodi polymitum opus eo pulchrius est, quo magis subiecta telam occultat, sic contra tales concentus eo absolutiores habedi, quo magis eminet atq.exactissime exprimitur c tionis sensus ac locutio Vultis etiam aliud huius rei non obscuruindiciumΘQuam multi quaeso hodie sunt e Musurgorum grege qui
Poetarum nomen suis canticis ascribant parum videlicet sua interesse putant, huius ne vel illius sint vulgaris ne atq. e triuio ranis exim ij cuiusdam atque edecumati cum omnes eodem ferme O- cohabeant. Quid quod pulcherrimas quasque melodias ' Ω-Pra dixi, non ut onus erat se lectissimorum autorum carminibus,
sed fortuitis ac plebeijs aptatas videmus nisi quod his quinquaginta annis delectus tamdem aliquis adhiberi cepit, ex quo nobiles illi Florentinoru coetus, Rinuccini, Chiabrerat,& similiti poeta rumodulata carmina protulerunt. Qui b. eκreb.quid ericiatu i quid agnoscitis; nimiru in hac symphoniastica ratione cocentuli, unicani symphoniam caeteris longe praepollere partibus adeo ut intolerabili quadam tyrannide, Omnia ad suum arbitrium trahat, misceat, atq; distorqueat. Sedit ad disputationem tuam Philo
97쪽
Secundus. pone reuertar unde me longius abstraxit refellendi popularis hi ius erroris occasio Concursationes mirificas hac in Urbe fieri opinor etiam in alijs si quando per festos dies παλυχι υν plenisque concentibus, multisque Organoruin speciebus templa circu- sonant, mirum profecto non est modulationibus enim etiam fere
aliquot, nedum homines, capiuntur. Quin ego ipse qui pulchrio x in quamdam symphoniarum deam animo mihi concepisse viad r, non inuitus eo me duci patior quid tu igitur eos censes, qui nihil perfectius, ac suauius fieri posse rentur Prauare non est quod communem vulgi consensum in quid lautiores quoq; existiment
mihi obijcias . Perpauci enim, quos aeqv. amariis Iuppiter,iudicia
harum rerum ferre possunt quotus enim quisque est qui aliquem abstrusiorum huiusmodi quaestionum gustum aut cognitionem habeat quotusquisque qui discrimen aliquod temporum statuere
possit; 'uid antiqui a semipriscis distent aestimare,aut proloqui An tu quaeso defuisse credis post annum Christi millesimum , vel
tribus aut quatuor ante hoc nostrum seculi. cum nondum vetus
ac vera architectandi ratio restituta esset, qui cum Maurorunia spatiosissima quaedam templa, aut nostrorum ingentes basilicas, plerasque Germanicis, aut etiam Arabicis modulis exaedificari conspicerent; turresque etiam altissimas de industria sic inclin tas, ut tu a casurae videantur quales Pisis ac Bononiae supersunt maior ne audacia an solerti, attolli modica Graecorum ac Romanorum delubri ampliora enim, ac potiora abolenda superstrutioni solo aequata iam pridem fuerant Theodofianis temporibus non despicerent ac veterem aedificandi rationem, prae illa quae
tum vigebat, magnopere deriderent Et tamen retum ma listervsus postea docuit, cum ex antiquis parietinis, ac M. Vitruvium ptis incredibilis quorumdam solertia veterem architectonice sstaurauit, maximo in errore atque ignoratione semipriscos illos fuisse versatos. Nec dubitandum quin musicae facultat idem allia quando sit euenturum; si modo studiosorum industria ac potentium, idest magnatum ac Principum fauor eodem conspira uerint. quod, ut nunc quidem sunt tempora, vereor ut optandum potiti quam sperandum sit. Tum mi aevo , Recte iudicasti Charidoneis
inquit in eo enim pene sint omnia, ut inter artifices si qui periunm
98쪽
76 De Praemntia Musicae Veteris
periuntur cum ingenio ac doctrina praediti tum elegantiae Verqq. laudis studiosi, noui generis cantilenas siue potius e vetustatem Petita componant, ac laboriose in ijs sese exerceant aliosque
non Oscitanter erudiant, Principum procerumque fauor i mentc iis aspiretmec tantum munificentia ac praemij eos foueat, atque invitet; verum etiam autoritate, hortamentis, patrocinio aduersus invidos, ac malevolos tueatur: quorum sit alterum decollat, ac nihilominiis quis sperat antiquam illam persectamquGmusicam rediuiuam aspicer vehementer deerrat. Nunc reliquas tibi videtur Charidore persequere i is Reliquum est Vltotam Musicam facultatem in suas spccies partesque tribuamus noquidem iuxta exacta Dialacticae regulas ; sed rudiri potius bnerua,quatenuSad eius proprietates, affectiones accidentia, appendices cognoscendas opportunius est. Sic enim comparatione minutatim faeta veteris ac recentioris status, melius licebit quid in uniuersum statuendum sit, vere iudicare . qua in diuisione non tam celebrium autorii in placita, quam proprias quas da rationes sequuturum me profiteor. Primum igitur Historicam, siue Phil logicam partem ad examen reuocabi inus ad quam videlicet pertinent omnia quae de inuentoribus rerum ad hanc facultatem spectantium, exempli gratia Instrumentorum aflaruntur tum Vita ac res gestae eius professorum tum aetatum successiones, ac temporuna , quibus quaeque contigisse dicuntur, notatio Secundo loco Physiologicam ad quam nempe referuntur, quae ad pr0prietates corporis sonori, sympathiam contemperatarum fidium,
harmoniarum ac meloruimericaciam, cum in animis, tum in corporibus humanis caeteraque eiuscemodi spectare dicuntur Tertio Politicem: quaecum sit disciplinarum e sententia Aristotelis moderatrix custos Musica quoque ad eius tribunal reuocanda est quatenus ei ius statuendi competit, quales melodiarum, ac rhythmorum specios in bene inse itutis ciuitatibus recipienda sint, aut repudiandae. quoue pacto ciuium mores eius ope,atque adminiculo temperari corrigique possint in quo multum laborauit Pythagoreorum vetus illa aes bilis schola sed praeter Gaeteros Plato: cum i in multis secutus in alijs palam ab eo dissidens Aril-toteles; ut ex compluribus illius de Republica locis, atque huius
99쪽
Politicorum octauo,postremoque libro videre licet quo pertinet etiam Aristidis Quintiliani de Musica tertius &si quid a nostris in sacra politia de Musicorum usu, incclesiasticis cantibus saltem obiter sancitum est atque haec quidem uniuersalia magis respi
ciunt. Ad ea vero quae propius artem tangunt, gradu i facien tes, quarto loco Isagogicam siue Methodicam partem irrusque seculi, antiqui videlicet ac recentioris propcnemus in qua nimirum ea compendiosius tradantur quae Harmonica, Melopoeia,
Rhythmopoeia, aliaeque huius disciplinae partes, fusius ac distuletius edisserunt; iocabulorum potius simplices quaedam notiones, quam interior plenaque πραγματε, explicantur. Dunto Harmonicam hoc est facultatis huius nobiliorem, ac potiorem po tionemo cui Canonicam adiungemus: quae arcta illi assinitate coniuncta est cum in priori quidem sonitus, Interualla, Systemata, Genera, odi, cilia eiusmodi considerentur in posteriori quae theo retica magis est numerorum vis,ac proprietas, quatenus hic locum habet; quaeque ex ijs nascuntur intelualla, tum conso ira, tum dissonaci eorumque copulationes , diuisionesque partim
ἁ4τοδικJικὼ CX Geometrica Arithmeticaque scientia desumptis
demonstrationibus ac figuris partim iudicio aurium,adhibito Monochordo: Canone perpenduntur. Hanc subsequetur sexto loco Rhythmice quae temporum ac motionum ordines iso mellta partim ad Mathematicas regulas exigit, partim ad sensuum perceptionem atque oblectamentum deducit atque horus omnium differentias, affectiones, ac minutias quam accuratissime tradit. Septimo gradu Rhythmicam Metrica excipiet illius quodamin do sobollas quae carminum componendorum, quatenus ad ten porum Rhythmorumque dimensionem spectant, rationem tradit: eorumque differentias, species, ac proprietates ostendit. quae qua' uis ad Rhythmicen tamquam ad genus latius patens reducatur :esus tamen dignitas propriam speciem iam olim constituit Oct ii Melopoeiam expendemus; hoc est cantuum ac melorumpange-dorum rationem atque sum quae nihil aliud est quani Harmo
nicae partis ad praxin applicatio quam idcirco nonnulli tamquam illius portionem considerant mos autem maioris p rspicuitatis gratia, scorum ius eiciem . . Non Rhythmor in liria hoc
100쪽
8 De Prae stantia Musicae Interis
hoc os artem conficiendii rusia Rhythmorum .in vocum potissi insim ruorum Cuccantibus quae licet sub Melopoeia comprehendi possit, quatenus raclo ipsum saepius adiuncto Rhythmo intelligimus praestat tamen eam separatim constitui; cum proprie loquendo ab ea diuersa sit. Decimo Phonasciam, quae non solum
ad canendi peritiam exercitationes suas dirigit δε erumetiam ad tuendam valetudinem quapropter iocis conseruandae augen- deque rationes e medicis etiam obseruationibus tradites vocum distentias ac proprietates subtilius ostendit ac fortasse etiam opportunas oratoribus earum flexiones, tamquam Hypocriticae socia moderatur Sequuntur eae partes quae nuda simpliciq. theoria magis etiam recedunt atque in ipso opere pertinacius versantur; quae in Pselli fragmentis partim ad περγαζικὶ partim ad ἐξαγγελτικta refertitur. EX quibus decimo loco Progymnasticam collocabimus, superiori valde connexam; at l. illi quod a inmodo famulantem: tota enim occupatur in vocalis lusicae rudimentis
ad discentium captum tradcndis; ijsque in ecphones interualloruedocendis quod paucarum syllabarum ope praestari solet. Hanc
duodecima apud me subsequitur ea pars,quam δικ, Graeci vocant, quod cantatoriam sonat non inepte Melodicam etiam vocare liceat qua ipsamine canendi artem atque usum , non tam praeceptis exponit, quam Opere actuque exercci nec nudam tantum interuallorum prolationem appcllationesque notarum persequitur, ut Progymnastica sedisti grana quoque L,in pei sectaque melodiam adscitis etiam variis ornamen is modulari docet; sue assa voce, siue adiuncta instrumeti alicuius pulsatione id fiat.
Hiiic adiuncta est quam tertio de imo loco statuemus, organica siue Crumatica nimiium organorum musicorum tra et alio, ita Xtaternas eorum species: quae nuda etiam ac per se considerari potest; vel humanae voci sociata . Decimoquarto Semaeographiam, seu Paralamanticen, ut eam Aristoxenus vocare videtur, accersemus idest artem ac rationem notulis. ac diagrammatis perscribendicantionem quae binas in species pariter tribui potest ut altera ad vocalem cantum, altera ad organicum spectet. Decimoquinto Symphoniurgiam, idest concentuum componendorum rationem