장음표시 사용
161쪽
TH. - QUODLIBETUM Riuvas 14 melior est qui disponit de artificio, et dicitur architector, quam aliquis manualis qui opera exequitur secundum quod ei ab alio disponitur; unde et aedificiis construendis majori mercede conducitur qui disponi do aedificio, licet nihil manibus operetur, quam manuales artifices, qui dolant ligna et incidunt lapides. In aedificio autem spirituali sunt quasi manuales operarii, qui pari i-gulariter insistunt curae animarum puta sacramenta ministrando,
vel aliquod hujusmodi particulariter agendo sed quasi principales artifices sunt Episcopi, qui imperant, et disponunt qualiter praedicti suum ossicium exequi debeant propter quod e Epissopi, id est superintendentes, dicuntur; et similiter theologiae doctores sunt quasi principales artificos, qui inquirunt et docent qualiter alii debeant salutem animarum procurare Simplicit'rergo melius est docere sacram doctrinam, et magis meritorium, si bona intentione agatur, quam impendere particularem curam saluti hujus et illius; unde Apostolus de se dicit, I ad Corinth. i. 7:
Dii enim misit me Christus baptizare, sed evangelizare; quamvis baptizare sit opus maximo conserens saluti animarum et I ad Timoth. II. 2, idem Apostolus : Commenda delibus hominibus φui idonei erunt et alios dorere. Ipsa etiam ratio demonstrat quod melius est erudiro de pertinentibus ad salutem eos qui e in se et in aliis proficere possunt, quam simplices qui in se tantum ip ficero possunt. In aliquo tamen casu necessitate imminente deberent et Episcopi et doctores, intermisso proprio officio, particulariter intendere saluti animarum. Ad primum ergo dicendum, quod nullam iacturam temporis patitur qui quod est melius operatur docendo sacram doctrinam, vel qui ad hoc per studium se disponit. Ad secundum dicendum, quod persectus dicitur aliquis duplieiter uno modo quia habet persectionem alio modo quia habet statum persectionis Persectio autem hominis in caritate consistit, qaae hominem Deo conjungit undo quantum ad dilectionem Dei' dieitur Genes. xvii 4 : Ambula oram me, et esto perfectus; 'quantum vero ad dilectionem proximi, postquam Dominus dixe ra : Diligite inimieos esιros, concludit Matth. v 48 : Estote ergo perseeι i. Statum autem persectionis habere dicuntur qui solemniter obligantur ad aliquid persectioni annexum. Est autem aliquid annexum persectioni caritatis duplici tm. Uno modo sicut praeambulum et praeparatorium ad persectionem, ut paupertas, eas itas et hujusmodi, quibus homo retrahitur a curis saecularium
162쪽
148 ROMAE AQUINATI OPUscULArorum, ut liberius vaco bis quae Dei sunt; unde hujusmodi magisviunt quaedam persectionis instrumenta; propter quod Hieronymus, exponens illud verbum Petri dicentis, Matth. ix, Me nos reιiquimus omnia, et seruti sumus te, dicit, quod non sussicit Petro dicere : Κω nos reliquimus omnia; sed addidi quod persectum est Et seruti sumus e. Quicumque ergo Vel Voluntariam paupertatem vel castitaxem servant, habent quidem praeparatorium persectionis, sed non dicuntun habere statum psrsectionis, nisi qui se ex solemni professione ad hujusmodi obligant. Aliquid enim solemne si perpetuum dicitur habere statum; sicut patet in statu libertatis vel matrimonii, et similium. Alio vero modo aliquid est annexum porsectioni caritatis ut essectus; ut scilicet aliquis curam
animarum suscipiat; est enim persectae caritatis ut aliquis propter Dei amorem praetermitia dulcedinem contemplativas vitae, quam magis amaret, et accipia activae vitae occupationes ad procurandum proximorum salutem. Quicumque ergo hoc modo saluti proximorum intendit, babet quidem aliquem persectionis effectum, sed non habet porsectionis statum nisi Episcopus, qui cum quadam solemni consecratione suscipit animarum curam Archidiaconi vero et parochiales presbyteri. magis habent commissa quaedam
ossicia quam quod per hoc in aliquo persectionis sιatu ponantur. soli ergo religiosi et Episcopi dicuntur perfecιi, quasi statum perlaetionis habentes; unde religiosi sunt Episcopi, sed non Amchidiaconi vel plebant. Cum ergo dicitur quod persecti tenentur ad id quod melius ost, verum est si intelligatur de his qui dicuntur persecti propter perlectionem caritatis. Huiusmodi enim obligantur ex lego interiori, quas inclinand obligat; undo ad hoc obligantur secundum mensuram suae persectionis, quod implent. Si autem intelligatur de his qui dicuntur persecti propter statum sicut Episcopi e religiosi, non est verum. Non enim tenentur Episcopi nisi ad ea ad quaeras extendit cura recepti regiminis; et religiosi
non tenentur nisi ad ea ad quae obligantur ex voto suae professi nis; alioquin esset obligati ad infinitum, cum tamen natura et ars et omnis lex certos terminos habeant. Dato tamen quodie laeti sempor tenentur ad id quod melius est, non esset ad propositum, sicut ex supradictis apparet. Ad terιium dicendum, quod licet praelatus teneatur subditum suum revocare ab omni malo, non tamen tenetur eum inducero ad omno melius. Haec etiam ratio in proposito locum non habet, sicut nec aliae, etc.
163쪽
Deind quaerebantur duo de his quae peretinent ad religiosos : o utrum religiosus teneatur obedire suo praelato, ut revelet sibi aliquod secretum quod fidei suae est commissum; et utrum teneatur sibi obedire, ut revelet occultam culpam fratris quam novit.
Circa primum sic proceditur. Videtur quod religiosus teneatur aliquod secretum fidei suae commissum relevaro praelato praecipionii. Ad obediendum enim praelato obligavi se religiosus pro- sessione solemni ad tenendum autem secretum obligavit se sim .plici promissione. Ergo magis debet obedire praelato quam servaro
Sed contra est quod Bernardus dicit Od quod est instiιutum
propter aritatem, non miliιat onιra earitatem. Sed professio obedientiae, quam religiosus facit praelato, instituta est propter caritatem. Ergo non militat contra caritatem, qua quilibet tenetur
Respondeo dicendum, quod, sicut Bernardus dicit in lib. sDispensatione et Praecepto, sufficiens obedientia est ut roligiosus obediat suo praelato de his quae ad regulam pertinent vel directe, sicut ea quae sunt scripta in Tegula, vel indirecto, sicut ea quae ad haec reduci possunt; sicut ministeria exhibenda fratribus, et poenas pro culpis inniciae, et hujusmodi Persecta autem obedientia est ut simpliciter in omnibus obediat quae non sunt contra regulam vel contra Deum. Sed quod aliquis obediat praelato in his quae sunt contra Deum Vel contra regulam, est obedientia incaulas illicita. Est ergo considerandum in proposito, utinam sit licitum religioso secretum fidei suae commissum revelare Circa quod distinguendum est de secreto Est enim aliquod secretum quod illicitum est celaro sicut quod in periculum vergit aliorum, quibus aliquis cavere tenetur; unde et in juramento fidelitatis continetur quod hujusmodi servi secreta debeant dominis revelare. Ad praeceptum
164쪽
I50 s. THOMAE AQUINATIM OPUscULA ergo praelati tenetur religiosus tale secretum pandere, etiam si promisit se non revelaro, dicente Isidoro In malis prσmissis res-einde dem nisi sorio in consession audierit, quia tunc nullo modo esset revelandum. Est autem aliud secretum quod de scelari potest sine peccato; et talo socretum religiosus nullo modo praelat praecipienti pander debet, si sit fidei suae commissum peccaret enim frangendo fidem commisso. Ad primum ergo dicendum, quod solemnior est obligatio adservandum ea quae sunt fidei et caritatis, quae est ex lege naturali, et ex promissione in baptismo facta, quam ea quae Sunt ex prose sione religionis.
Circa secundum sic proceditur. Videtur quod subditus debeat praelato piaecipienti revelaro culpam occultam alterius fratris. Quia, ut Hieronymus dicit, non debet occultari culpa unius in praejudicium multorum. Sed praesumendum est quod praelatus culpam unius cognoscere velit propter multitudinis bonum. Ergo praelato praecipienti debs culpa alterius revelari. Sed contra est quod Gregorius dicit, quod etsi aliquando propter obedientiam debemus aliqua bona dimittere, nullo tamen modo propter obedentiam debemus aliquod malum perpetrare. Sed malum esse videtur, culpam occultam detegondo, alium infamare. Ergo hoc propter obedientiam fieri uon debet. Ilespondeo dicendum, quod religiosus praelatus in capitulo praeegi sicut judex ecclesiasticus in foro judiciali unde ad ea potest ex praecepto subditos obligar ut ei pandantur, propter quae potest judex occlesiasticus in foro judiciali juramentum exigere. Est ergo sciendum, quod in criminibus triplex es modus procedendi unus per denuntiationem, alius per inquisitionem, alius per accusation0m IR via ergo denuntiationis intenditur correctio delinquentis; et ideo secundum praeceptum Domini, Haith. XxVIII, debet praecedere fraterna correctio, ut scilicet corripias eum intorto et ipsum solum; quod si non audierit, coram duobus vel tribus; et ultimo dicatur Ecclesiae caritatis enim est ut aliquis parcat
165쪽
XII. - QUODLIBETUM PRIMuu 151 cientiam fratris servata fama, soliιarie admonendo, et postmodum eoram duobus vel tribus tandem negligenda est fama ut emendetur conscientia, e dicendum est Ecclesiae : in quo etiam processu consuliιur conscientiae. Nam peccator si a principio videret .se publicatum, amitteret verecundiam, et obstinatior siere ad peccandum. In inquisitione vero debet praecedere infamia. In accusatione vero debet praecedere inscriptio, per quam ipse obligat se ad talionem. In inquisition autem et accusa ιione intenditur poena peccan bis propter multiiudinis bonum. Si ergo appareat accusator in capitulo qui se obliget ad talionem, potest praelatus praecepto veritatis confessionem exigere, sicut et judex ecclesiasticus iuramentum. Et similiter si praegedat iu lamia potest praelatus praecepto veritatem exquirere, et subditi tenentur obedire. Si autem procedaιur per viam simplicis denuntiationis, non tenetur religiosus praelato praecipienti culpam fratris revelare, nisi praecedent monitione eum videat incorrectum immo magis peccaret, si ad praeceptum praelati revelaret quia . plus tenetur obedire Evangelio quam praelato; et mulιο magis praelatus peccaret, si subditum induceret ad pervertendum ordinem Evangelii. Ad primum ergo dicendum, quod de peccato praeterito, do quo am aliquis correctus est ad secretam admonitionem, vel de quo potest sperari corrigendus, nisi contrarium inveniatur, non potest imminero periculum multitudinis; sed do peccato suturo, quod est periculosum multitudini vel spiritualiter vel corporaliter, procedi ob actum. Tunc enim non oportet admonitionem secretam expectare, sed statim periculo occurrere unde et Dominus non
dicit: Si pseeare intendat in futuro, sed si peeeaperit in praeterito.
Deinde quaeruntur quatuor ad culpam portinentia : o utrum peccatum si natura aliqua; 2st utrum periurium sit gravius peccatum quam homicidium 30 utrum peccet qui propter ignora tiam constitutionem Papae non servat 40 utrum monachus peccet mortaliter comedendo carnes
Utrum peccatvin sit aliqua natura.
Ad primum sic prooedebatur. . Videtur quod peccatum non
166쪽
152 ROMAE AQUINATI OPUscULA nihil, id est peccatum. Sed quod est natura aliqua, non potest diei
nihil. Ergo peccatum non est natura aliqua. Sed contra, si peccatum non est natura aliqua, oportet quod sit privatio pura sed privatio pura non dicitur secundum magis et minus, ut mors et tenebrae. Ergo unum non esset gravius altero: quod est inconveniens. Respondeo dicendum, quod peccatum, maxime transgressionis, est aetus inordinatus Ex parte ergo actus, peccatum est natura
aliqua sed inordinatio est privatio, et secundum hanc peccatum dieitur nihil. Et per hoc patet solutio ad objecta.
circa secundum sic procedebatur. 4. Videtur quod striurium sit gravius peccatum quam homicidum. Dicit enim Bernardus, quod contra praecepta primae tabulae non potest dispensare nec Deus nec homo; contra praecepta autem secundae tabulae potest dispensare Deus, sed non homo. Ex quo potest accipi quod gravius sit peccare contra praecepta primae tabulae quam contra praecepta secundae. Sed periurium est contra praeceptum primae labulae, quod est, Non assumes nomen Dei tui in vanum homiei-dium autem est contra praeceptum secundae tabulae : Non oeeides. Ergo gravius peccatum est periurium quam homicidium. 2. Praeterea, gravius est peccare in Deum quam in hominem. Sed periurium est peccatum in Deum, homicidium in hominem. Ergo gravius peccatum est periurium quam homicidium. Sed contra, poena proportionatur culpae. Sed gravius punitur homicidium quam periurium. Ergo est gravius peccatum. Respondeo dicendum, quod, sicut Apostolus dicit ad Rebr. vi, 46, homines per majores se jurant, et omnis eoiaropersio eorum nisest iuramentum Frustra autem in causa h0micidii controversiae finis esset iuramentum, si homicidium esse gravius peccatum quam periurium praesumeretur enim quod qui majorem culpam homicidii commisisset, non vereretur minorem periuri incurrere. Unde ex hoc ipso quod in causa cujuslibet peccati desertur juramentum, manifeste ostenditur quod periurium pro maximope
167쪽
aΠ. - QUODLIBETUM PRi MuM 153ealo debet haberi; nec immerito, quia periurare nomen Dei, ido-iur quaedam divini nominis denegatio unde secundum locum post idolatriam peccatum periurii tenet, ut ex ordine praeceptorum apparet; sed et apud Gentiles jusjurandum erat honoratissimum, ut dicitur in I Metaphysices. Primas autem rationes concedimus. Ad illud vero quod in contrarium objicitur, dicendum, quod in judicio humano non semper quantitas poenae respondet quantitati culpae interdum enim infligitur major cena pro minori culpa, quando gravius nocumentum imminet hominibus ex minori culpa.Sed secundum Dei judicium gravior culpa graviori poena punitur; unde, ut ost0ndatur gravitas idolatriae et periurii, postquam in primo praecepto dixerat: Non adorabis ea nequ8 Mes, subditur, Exodi xx M: Ego sum Dominus Deus tuus... visitans iniquitates patrum in Alios et postquam dixerat vers. Non assumes nomen Domini Deiavi in vanum, subditur mee enim habebit insontem Dominus eum qui assumpsit nomen Domini frustra.
Ad tertium sic proceditur . . Videtur quod qui tacit contra constitutionem Papae per ignorantiam, non peccet. Ut enim Augustinus dicit, peceatum adeo si voluntarium, quod si non est voluntarium, non est peccatum. Sed ignorantia causa involuntarium, ut dicitur in III Ethic Ergo quod si per ignorantiam, non est peccatum. 2. Praeterea, secundum iura, dominus potest repetere servum suum ordinatum post certum tempus. Hoc autem debet eomputaria tempore ordinationis, non a tempore notitiae. Erio obligatioeonstitutionis Papae obliga a tempor notitiae. Sed contra, ignorantia juris non excusat. Sed constitutio Papassaeit jus Ergo qui laci contra constitutionem Papae per ignorantiam, non excusatur.
Rospondeo dicendum, quod ignorantia quae est causa actus, causa involuntarium; unde semper excusat, nisi ipsa ignorantia sit peccatum. Est autem ignorantia peccatum, quando ign0rat quis
168쪽
J54 s. THOMAE AQUINATI OPUScULA quae potest scira et tenetur. Constitutionem enim Papae omnes suomodo scire tenentur. Si ergo aliquis nesciat per negligentiam, non excusatur a culpa, si contra constitutionem agat. Si vero aliquis habea sussiciens impedimentum, propter quod scire non potuerit puta si sui in carcere, vel in terris extraneis, ad quas constitutio non pervenit vel propter aliquid similo talis ignorantia excusaι u non peccet contra consιitutionem Papae agens
E per lio pate solutio ad objecta.
Circa quartam sic proceditur . . Videtur quod monachus pecca mortaliter comedendo carnes Dicit enim canon de Cons 'cratione dist v, cap. Carnem, quod monachi non debent comedere carnes; et, si contra secerint, debent incarcerari. Sed talis poena non instigitur nisi pro peccato mortali. Ergo monachi comedentes carnes peccant mortaliter. 2. Praeterea, sacer contra votum est peccatum mortale. Sed monachi ex voto obligantur ad servandam regulam Beati Ben dicti, in qua continetur quod monachi a carnibus absιineant. Ergonaonachi peccant mortaliter comedendo carnes. Sed contra, nullum peccatum mortale conceditur alicui rationec:ijuscumque infirmitatis. Sed comedere carnes conceditur mon cho ratione infirmitatis. Ergo comedere carne non Si peccat uni mortalo monacho.
Respondeo dieendum, quod nihil est peccatum mortale monacho vel religioso cuidumquo perras loquendo, quod non sit piccatum mortale alteri, nisi sit contrarium ei ad quod se voto pro- lassionis obligavit per accidens tamen, ut ratione scandali, vel alicujus hujusmodi, posset aliquid ei esse peccatum quod non osset alii peccatum. Es ergo considerandum quid si illud ad quod religiosus voto professiqnis se adstringit et si quidem religiosus profitendo vovere S regulam servaturum, videretur se obligare voto ad singula quae continentur in regula; o sic contra quodlibet eorum agendo, peccaret mortaliter De ex hoc sequeretur quod religionis status
p. et religiosis in laqueum peccaι mortalis, quod vix au udo
169쪽
XII. - QUODLIBETUM BIMu 155 quam possent declinare. Sancti ergo patres qui ordines instituerunt, nolentes hominibus injicere damnationis laqueum, sed magis viam salutis, ordinaverunt talem professi0nis sormam in qua periculum esse non posset sicut in Ordine Fratrum Praedicatotum est cautissima et securissima forma profitendi qua non promittit servare ρgulam, sed obedientiam secundum regulam ex voto obligantur ad servanda ea quae ponuntur in regula tanquam praecepta, e quae praelatus secundum tenorem regulae sibi praecipere voluerit. cetera vero quae non continentur in regula S l, praecepto, n0 cadunt directe sub voto unde ea praetermittens non peccat mortaliter. Beatus vero Benedictus statuit monachum profiteri non quidem observare regulam, sed quod prosi hens promittit conversionem morum suorum secundum regulam : hoc os dictu, ut secundum regulam dirigat mores Suo contra qu0d facit, si vel ea quae sunt praecepta in regula, transgrediatur, vel etiam contemnat regulam, secundum eam dirigere actus suos omnino recusans. 0 autem omnia quae in regula continentur, Sunt praecepta quaedam enim sunt monitiones sive consilia; quaedam, ut quod post Completorium nemo loquatur. IIujusmodi autem statuta quae in regula conlinentur, non habent vim praecepti; sicut nec praelatus statuens aliquid, intendit semper ad peccatum mortale obligare per praeceptum. Est autem praelatus quasi quaedam regula animata undo stultum esse putare quod monachus frangens silentium post Completorium peccaret mortaliter, nisi sorte saceret hoc contra praeceptum praelati, vel ex contemptu regulae. Absιinere autem a carnibus non ponitur in regula pali Benedicti ut praeceptum, sed ut Statutum quoddam undo monachii comedens carnes, non ex hoc ipso peccat mortaliter, nisi iocasu propter inobedietitiam vel contemptum.
Ad primum ergo dicendum, quod poena illa infligitur monacho
contumaciter et inobedienter carnes comedenti. Ad secundum dicendum, quod comedere carne non est contra votum monachi, nisi quando comederet ex inobedientia vel contemptu.
Quod vero in contrarium objicitur, essicaciam non habet procedit enim do his quae sunt secundum se mala, sicut homicidium, adulterium, et hujusmodi, quae sunt omnibus illicita, tam sanis quam insirmis. 0 autem procedi de his quae sunt mala quia
170쪽
Deinde circa bonum gloriae quaerebantur duo do corporibus gloriosis rast utrum corpus gloriosum naturaliter possit esse cum alio
corpore non glorioso in eodem loco; ' utrum hoc steri possit
Ad primum sic proceditur. . Videtur quod corpus gloriosum naturaliter possit esse eum alio corpore in eodem loco. Si enim prohibetur esse cum alio corpor in eodem loco aut propter grossitiem sive corpulentiam, aut propter dimensiones. Sed non propter grossitiem seu corpulentiam, quia corpus gloriosum erit spirituale, secundum Apostolum, I ad Corinth. xv similiter nec propter dimensiones, quia, cum tangentia sint quorum ultima sunt simul necesse est quod punctum unius corporis naturalis sit simul cum puncto alterius, et linea cum linea, et superficie pari oro ration e corpus cum corp0re. 0 ergo prohibetur corpus gloriosum quin naturaliter possit esse simul cum alio corpor in
2. Praeterea, Commentator dicit in iis Phys. ιext. comm. 82ὶ, quod partes aeris et aquae partim subintran se invicem, propter boc quod partim sunt naturae spiritualis, Sed corpora gloriosa omnino erunt spiritualia, ut jam dictum est. Ergo totaliter pol runt subintrare alia corpora, et similiter esse cum eis. Sed contra glorificatio non tolli naturam. Sed corpus humanum non potes naturaliter esse simul cum alio corpor in eodem loco in statuisto. Ergo neque postquam erit glorificatum. Rsspondeo dicendum, quod manifesιum est quod corpus humanum in statu isto n0n potest ess cum alio corpore in eodem loco. Si ergo corpus gloriosum naιuraliter possit esse cum alio corporo in eodem loco propter aliquam pr0prietatem inditam, illa proprietas aufert hoc propter quod corpus humanum in statu isto prohibetur esse cum alio corpore in eodem loco. Est ergo considerandum quid sit hujusmodi prohibens.