장음표시 사용
211쪽
ignotum, ut dicitur inra Phys. text. om. 56J. Infinitum autem
secundum formam est secundum se notissimum, sed quoad nosos ignotum, quia excedit nostri intellectus proportionem. Et quia quantitas est dispositio materiae, et infinitum quantitatis attonditur secundum potentiam in assumendo unum post alterum ideo infinitum quantitatis est secundum se ignotum, o non potest aliquis intellectus cognoseor infinitum quantitatis in post assumendo unum post alterum, scilicet numerando partem post
Item considerandum est, quod utroque modo contingit aliquid osso infinitum simpliciter, et aliquid secundum quid. Si enim aliquod corpus sit infinitum secundum longitudinem, non autemsscundum latitudinem est infinitum secundum quid ii vero sus-rit infinitum secundum omnes dimensiones, erit infinitum simplicitor. Similiter si intelligatur forma alicujus speciei osso non in materia, ut Platonici posuerunt, erit infinita secundum quid, quantum scilice ad individua illius speciei tamen erit finita, inquantum scilicet determinatur ad genus et speciem. Sed divina essentia est simpliciter infinita, quia est absoluta ab omni ei
cumscriptione generis vel speciei. Item considerandum est, quod duplex est scientia. Una dicitur scientia visionis, per quam cognoscuntur ea quae sunt, erunt vel suorunt. Alia simplicis notitiae, per quam cognoscuntur ea quae nec sunt nec erunt nec suerunt, sed esse possunt. Dicendum est ergo, quod Deus cognoscendo suam essentiam,
quia comprehendit eam, cognoscit scientia simplicis notitia infinita simpliciter, quia cognoscit Omnia quae ipse lacero potest; non tamen cognoscit ea in post assumendo, scilicet numerando unum post aliud, sed omnia simul. Anima vero Christi non eomprehendit essentiam Dei, et per consequens neque virtutem ejus undo non potest cognoscere omnia quae Deus sacere potest, otido non cognoscit infinita simpliciter; comprehendit autem anima Christi totam potentiam creaturae. In potentia autem creaturae sunt infinita non simpliciter, quia potentia creaturae non se e
tendit ad omnia quae Deus potest, sed secundum aliquod genus; sicut continuum es in potentia ad infinitas divisiones. Undo anima christi scientia simplicis notitiae cognoscit infinita secundum quid, quae sunt in potentia creaturae. Et per hoc patet responsio ad obiecta. Nam primae duae rationes procedunt de cognitione infinitorum simpliciter.
212쪽
l08 THOMAE AQUINATI OPUscuLA A tertium dicendum, quod voluntas animae Christi est virtus finita simpliciter, sicut et intellectus ejus meritum autem Christi habo infinitatem ex dignitato, in quantum scilicet est meritum Dei et hominis.
Ad secundum sic proceditur. . Videtur quod oculus Christi post mortem non fuerit aequivoco oculus Corpus enim Christi et quaelibet partium ejus substantificatur per hypostasim Dei Verbi. Sed hypostasis Verbi Dei mansit unita corpori Christi et partibus
eius post mortem. Ergo sui idem secundum substantiam corpus Christi post mortem et ante, secundum totum et secundum omnes partes ejus non ergo oculus Christi sui aequivoce oculus post
2. Praeterea, philosophi loqui non noverunt nisi de homine puro. Sed Christus non fuit purus homo, sed homo et Deus. Ergo quod Philosophus dicit, oculum hominis mortui esse aequivoce oculum, non habet locum in Christo. Sed contra, Christus est uni voco homo cum aliis hominibus; et mors eius sui vera, sicut et aliorum hominum mors cum ergo oculus cujuslib)t bominis mortui aequivoce oculus dicatur; id tu quod etiam oculus Christi post mortem sit aequivoco oculus. Bospondeo dicendum, quod aequivocum et uni vocum dicitur s0cundum definitivam rationem eamdem, vel non eamdem Ratio autem desinitiva cujuslibet speciei sumitur a forma specifica ipsius. Forma autem specifica hominis est anima rationalis; unde remota anima rationalis, non potos remanere homo uni voce, Sed sequivoce tantum. Oportet autem idem accipem in partibus quod est in toto nam sicut anima so habet ad totum corpus, ita pars animaeras habe ad partem corporis, ut visus ad oculum, ut dicituri II de Anima unde separata anima a corpore, sicut non dicitur homo nisi aequivoce, ita nec dicitur oculus nisi aequivoce et hoc indifferenter, si vo praesupponatur alia forma gubstantialis in comporo anto animam rationalem, ut quidam volunt; sive non, ut inagis videtur consonum veritati. Quodcumque enim essentialium principiorum subtrahatur, jam non remanebit eadem ratio sp eloi, unde nec nomen uni voce dicetur Solo autem hoc modo
213쪽
XH. AEUODUBATUM TERTiu Issanima recedent remaneret corpus humanum et partes eius s .cundum eamdem rationem speciei, si anima non uniretur corpori ut forma sed tunc sequeretur quod nec per unionem animae esse substantialis generatio, nec per separationem corruptio;
quod quidem ponere in corpore Christi est haereticum. Dicit enim Damascenus in II lib., quod corruptionis nomen duo significat;
significat enim humanas has passiones, samem, sitim, laborem, clavorum perforationem, mortem, scilice separationem animae a corpore, et quaecumque talia: significat etiam corruptio persectam corporis in ea, ex quibus compositum est, elementa, destructionem et dissolutionem, cujusmodi exparimentum corpus divinum non habuit, ut ait Propheta Psalm xv, 40 : Non dabis Sanetum ιuum videre hastoram, id est destructionem. Incorruptibile autem secundum insipientem Iulianum si Galenum corpus Dominum dicere secundum primum corruptionis significalum ante resurrectionem, impium est. Si enim incorruptibile, non musion scilicet consubstantiale, nobis; et non veritate facta sunt quae facta esse Evangelium ait opinione, et non veritate salvati sumus. Sicut ergo Christus in triduo mortis propter separationem animae aeorpore, quae est vera corruptio non dicitur suisse homo univoce, sed homo mortuus, ita nec oculus ejus in triduo mortis sui uni- voco, sicut oculus mortuus; et eadem ratio est de aliis partibus
corporis Christi. Ad primum ergo dicendum, quod substantia dicitur dupliciter. Quandoque enim sumitur pro hypostasi et sic verum est quod corpus Christi substantificatum mansit per hypostasim Dei Verbi;
non enim per mortem soluta est uni Verbi neque ad animam neque ad corpus et si remanet simpliciter idem corpus numero secundum hypostasim sive suppositum, quod est persona Verbi. Alio modo accipitur substantia pro essentia vel natura et sic corpus Christi substantificatur per animam sicut per suam sormam, non autem per Verbum, quia Verbum non unitur corporin forma; hoc enim est haereticum, secundum haeresim Arii et Apollinaris, qui posuerunt verbum esse in Christo loco animae. Sequeretur etiam quod esset uni Dei et hominis lacla in natura, quod partinet ad haeresim Eutychis. Sic ergo corpus Christi post
mortem est simpliciter idem secundum substantiam quae est ypostasis, non autem secundum substantiam quae est essentia vel natura Uni vocatio autem et aequivocatio non respicit suppositum,
sed ossentiaci vel naturam, quam significat desinitio.
214쪽
200 s. ROMAE AQUINATI OPUscULA Ad secundum dicendum, quod etsi Christus non sit purus homo, est tamen verus homo, et mors eius sui vera mors unde quidquid os verum do homino in quantum est homo, et de morio bominis, totum est vorum de christo et de morte eius.
Utrum Christus post resurreetion- sere comεdit, eibum sibi
Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Christus post resurre tionem vero comederit, cibum sibi incorporando. Quia, ut Augustinus dicit, in lib. xxxii Quaestionum, si fallit, veritas non est unde nulla fictio decet Christum qui est veritas. Esset autem fictio, si non vere sibi cibum incorporaret, quem ipso comedero videbatur Vere ergo comedit incorporando sibi cibum. Sed contra est quod Damascenus dicit, quod Christus, elatiustavi eibum post resurreetionem, sed non is naturae, sed dispensationis modo, veriιatem eredere saeiens resurreeιionis, e quod hineisaiam eam es quae passis est et resurreaeit. Respondeo dicendum, quod aliquid dicitur esso verum dupliciter : uno modo veritate significationis : alio modo veritate naturalis speciei; sicut vox est vera veritate significationis, quando significat osso quod est veritas autem naturalis speciei dependet ex principiis speciei, non autem ex effectibus, vel ex his quae quocumque modo consequuntur; unde vox dicitur vera veritato naturalis speciei, quando formatur debitis instrumentis, et exoro animalia prosertur cum quadam imaginatione, etiamsi a nullo audiatur, quod est effectus consequens vocem. Loguntur autem in Scripturis absque necessitato et Angeli comedisse, et Christus post resurrectionem; et utraque comestio sui vera, ut Augustinus dicit, ii do civit. Dei aliter tamen et aliter. In Angolis enim sui vora veritate significationis; quia, ut Augustinus dicit ibidem, Angeli comederunt, non quia indigebant, sed quia volebant in poterant, ut hominibus quadam sui ministerii humanitato congruorent. In christo autem sui vera comestio veritato naturalis speciei sui enim exercita naturalibus instrumentis ad hune actum ordinatis; et etiam sui vera oritate significationis, quia significabat veritatem humanae naturae in qorpore resurgente. Quod autem cibus convertatur in corpus est quoddam consequens o
215쪽
xU. - QUODLIBETUM TERTIUM 201 mestionem. Undo etiam in nobis si cibus non convertatur, sed statim per vomitum ejiciatur, nihilominus vera sui comestiori impraecessit. Non autem conveniebat ut in corpus Christi cibus converteretur, quod jam erat extra statum generationis et corruptionis undo cibus illo sui virtute Christi resolutus in praecedentem materiam, non autem in Christi corpus conversus; et tamen fuit vera comestio absquo aliqua fictione. Unde patet responsio ad obiecta.
Deindo quaesitum est de Angelis et circa hoc quaesita sunt tria rast utrum aliquo modo Angelus sit causa animas rationalis; et utrum Angelus instuat in animam humanam 3 utrum Angelus malus, id est diabolus, inhabitet substantialiter hominem in quolibet peccato mortali.
Ad primum sic proceditur. Videtur quod Angelus sit causa animae rationalis. Quaecumque enim parificantur in natura, ita tamen quod unum eorum est prius altero in ordine naturae id quod est prius est causae ejus quod est posterius. Sed anima eι Angelus pari sicantur in natura sunt enim homo et Angolus in natura pares, ossicio dispares Angelus tamen prius est in ordino naturas quam anima humana, quia est simplicior Ergo Angelus est causa animae rationalis. Sed contra, anima rationalis educitur in esse per creationem. Sed creare, cum sit potentiae infinitae, est solius Dei. Non ergo Angelus potest esso causa animae rationalis. Respondeo dicendum, quod impossibilo est, id quod per creationem producitur, ab ali causari quam a prima omnium causa; cujus ratio est, secundum Platonicos, quia quanto aliqua causa est superior, tanto ejus causalitas ad plura se extendit. Undo
oportet ut in effectibus id quod ad plura se habet, ad superiorsm causam reseratur Manifestum est autem quod in ordius principiorum essentialium quant aliqua larma est posterior, tanto est
216쪽
202 s. anoMAE AQUINATι8 ruscULA magis contracta, et ad pauciora so extondit. Quanto autem forma est prior, et propinquior subjecto primo, iani oportet quod ad
plura 3 extendat. Sequitur ergo quod formae posteriores sunt ab inferioribus agentibus priores vero et communiores a superioribus. Et sic relinquitur quod id quod est primum subsistens in unoquoque, sit a prima omnium causa. Quaelibet ergo alia causa praetor primam, oportet quod aga praesupposito subjecto, quod est effectus causae primae. ulla ergo causa alia potest creare nisi prima causa quae est Deus: nam creare est producere aliquid non praesupposito subjecto. Quaecumque ergo non possunt produci in esse nisi per creationem, a solo Deo creantur. IIaec autem sunt illa quae, cum sint subsistentia, vel hon sint composita ex materia et forma, sed sunt sormae in suo esso subsistentes, sicut sunt Angeli vel sunt ea quae si sint composita ex materia et forma, tamen materia eorum non est in potentia nisi ad unam formam, sicut est in corporibus caelestibus utraque enim haec producuntur absque productione primi subsistentis in eis. Possunt autem produci in actum absque production primi subjecti tam composita ex materia et forma, quorum materia est in potentia ad diversas sormas, et sic tu eadem materia possunt sibi diversae formae succedere tam otiam strina quae non sun subsistentes in suo esse, quas quidem non dicuntur esse quia ipso abeant esse, sed quia aubjecta habent aliqualiter esse secundum eas; unde nec ipsae secundum se dicuntur fieri vel corrumpi, sed in quantum subiecta fiunt entia in actu vel non entia secundum ipsas Anima autem rationalis est subsistens in suo esse, alioquin non posset habere operationem absque communione suae materiae. Unde relinquitur quod anima rationalis non possit produci in esso nisi per creationem; et ita patet quod Angelus nullo modo sit causa eius, sed solus Deus.
Ad illud vero quod in contrarium objicitur, dicendum, quod prima propositio inducta videtur includero opposita. Si enim
anima et Angelus parificantur in natura, Angelus non est prior anima secundum ordinem naturae nisi dicantur pari sicari in natura quia conveniunt in natura, non quidem speciei, sed generis. Νon autem oportet quod omnium quae conveniunt in natura generis vel speciei, id quod est prius, sit causa omnium aliorum; et quidem in eadem specie non potest unum esse prius altero, proprio loquendo, ordine naturae; quia species praedicatur aequaliter
de omnibus individuis, ut dicendum in tu Metaphrs. text. com
217쪽
XII. - QUODLIBETUM TERTIu 203 In generibus autem non est sic. am inter species unius generis una est naturaliter prior et persectior altera. Est autem in individuis unius speciei unum altero tempore prius; et quamvis aliquod individuum, quod est prius tempore, sit causa cuidam alii quod est posterius, ut pater est causa silii, sicut in obiiciendo tangebatur; non tamen hoc est universaliter verum; non enim omnes antiquiores sunt causa omnium juniorum. Similiter etiam contingit id quod est prius inter species ejusdem generis, esse aliorum principium et causam, sicut motus localis aliorum motuum, et binarius aliorum numerorum, et triangulus aliarum figurarum rectilinearuma nou lamen hoc est universaliter verum ΝΟ enim homo, qui est persectissima species animalis est causa activa aliarum specierum unde non oportet quod Angelus sit causa factiva animae Procedit autem haec ratio secundum opinionem quorumdam ponentium Deum agere ps necessitatem naturae, et quod ab uno simplici non sit nisi unum immediate, quod sit causa alterius, et sic usque ad ultima rerum. os autem ponimus Deum agere omnia per suam sapientiam per quam ordinem rerum disponit; et sic ab ipsa diversi gradus rerum immediate per reationem producuntur.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Angelus non possit influere in animam humanam. Duorum enim distantium unum non inguit in altorum nisi per aliquod medium. Sed Angelus et anima distant ab invicem cum non sit daro aliquod medium per quod influat influxus ab Angelo in animam. Ergo videtur quod Angelus non possit influere in animam. S)d contra Dionysius dicit, vii cap. cael Hier. Homines purgant ιr, illuminantur et perfletu utur ab Angelis. Sed hoc non fit nisi per quomdam influxum. Ergo Angelus potest innuero in animam humanam.
Respondeo dicendum, quod unumquodque agens agit secundum
modum suae naturae et ideo ubi ignoratur modus naturae rei, necesso est etiam ut modus actionis ejus ignoretur Modus autem
naturae angelieae est nobis ignotus secundum quod in se est non
218쪽
204 a. THOMAE AQUINATI OPUScULA enim in hac vita scire possumus de eis quid sunt; sed aliqualem cognitionem do eis habere possumus per similitudinem sensibilium rerum, ut Dionysius dicit, I et II cap. cael Hier. Unde ei modum actionis ipsorum cognoscere non possumus nisi per similitudinomsensibilium agentium. Invenimus autem in sensibilibus agentibus quod id quod est in actu, agit in id quod est in potentia; et quod agens conjungatur patienti secundum situm per corporalem contactum. Quanto autem natura intellectualis est superior, tanto est magis actualis; utpote Deo similior, qui est actus purus undo superiores Angeli possunt ager in inseriores Angelos et in animas nostras, sicut id quod est in actu, agit in id quod est in potontia; o hujusmodi actio dicitur influxus. Quod autem est in corporalibus situs est in spiritualibus ordo nam situs es quidam ordo partium corporalium secundum locum; et ideo ipse ordo substantiarum spiritualium ad invicem sufficit ad hoc quod una inguat in asseram; nec requiritur ibi medium corporat vel locato; quia hujusmodi actiones sunt supra tecum et tempus, quae in corporalibus sunt.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
Utrum diibolus inhabitet homin- mortaliter peccantem. - 1 pari. glimi II4 art. I, orF. et de Malo, quaest. 10, art. 12 ad M.
Ad tertium sic proceditur. Videtur quod diabolus semper substantialiter inhabitet hominem quandocumque peccat morialiter culpa enim mortalis opponitur gratiae. Sed Spiritus sanctus semper inhabitat hominem cum gratia, secundum illud I ad Corinth. I ii, Templum Dei estis; et Spiriιvs Dei habitat in vobis. Ergo etiam spiritus immundus semper inhabita hominem cum culpa mortali. Sed contra est, quod diabolus per peccatum inhabitat hominsinsicut per suum effectum. Sed non omne peccatum mortale est a diabolo, sed quandoque a carne et mundo. Ergo diabolus non semper inhabitat hominem culpa mortali. Rospondeo dicendum, quod diabolum inhabitar hominem, potest intolligi duplicitor uno modo quantum ad animam, alio modo quantum ad corpus. Quantum ad animam quidem non
potest diabolus inhabitare hominem substantialiter; quia solus
219쪽
xII. - QUODLIBETUM TERTIu 205 Deus illabitur monti; nec ita diabolus causat culpam sicut Spiritus sanctus gratiam Spiritus enim sanctus interius operatur; sed diabolus exteriui suggerit, vel quantum ad sensum, vel quantum ad imaginationem. Dicitur tamen inhabitar assectum hominis per effectum malitiae, non solum quando ex ejus suggestione peccatum perpetratur; sed etiam per quodcumque peccatum mortale quia ex quocumque peccato mortali homo servituti diaboli addicitur. Sed quantum ad corpus diabolus potest hominem substantialiter inhabitare, sicut patet in arreptitiis; sed hoc magis pertinet ad
rationem poenae quam ad rationem culpae Poenae autem corporales hujus vitae non semper consequuntur culpam, sed quandο- quo peccantibus non inseruntur, et quandoque non peccantibus inseruntur, ut dicitur Ioan Ix, de caeco nato; et hoc est secundum
altitudinem incomprehensibilium judiciorum Dei. Unde non cum qualibet culpa myrtali diabolus inhabitat hominem substantialiter
Et post hoc patet responsio ad obiecta.
Deinde quaesitum est de hominibus : et primo quaesila sunt quaedam pertinentia ad quosdam homines excellentioris status, scilicet ad doctores et religiosos secundo quaedam pertinentia ad homines inserioris status, scilicet laicos tertio quaedam perlinentia communiter ad omnes homines. De doctoribus sacrae Scripturae quaesita sunt duo; ' utrum liceat quod aliquis pro sopotat licentiam in theologia docendi 2 utrum auditores diversorum magistrorum theologiae habentium contrarias opinionos, excusentur a peccato, si sequantur salsas opiniones magistrorum
Ad primum sic proceditur. Videtur quod nemini liceat proras pater licentiam in Theologia docendi Doctores sacrae Scriptura adhibentur ministerio orbi Dei, sicut et praelati. Sed non ieet alicui potero praelationem : immo, ut Gregorius dicit in Registro, recusantibus dignitates ecclesiasticae sunt e0nserendae, petentibus
220쪽
206 s. 11OMA AQUINATI OPUsoULA autem sunt denegandae. Ergo nequo alicui licet peter cathedram magistralem ad docendum in sacra Scriptura. 2. Praeterea, Augustinus dicit, lx de Civitate Dei et oeus superior, siue quo populus regi non potest, etsi administretur ut decet, inconvenienter tamen oppeι itur. Ergo et inconvenienter petitur pari ergo ratione cathedra magistralis, quae est etiam locus superior.
3. Sed contra est quod Gregorius dicit in Pastorali, quod gradus magistrorum est periculosus, gradus autem discipulorum est securus. Sed hoc videtur ad persectionem pertinere ut aliquis propter aliquod bonum periculis se exponat. Ergo videtur esse laudabile quod aliquis cathedram magistralem appetat, et pro Se petat. Respondeo dicendum, quod ad evidentiam hujus quaestionis oportet triplicem disserentiam considerare cathedrae magistralis ad cathedram pontificalem quarum prima est, quod ille qui accipi cathedram magistralem, non accipit aliquam eminentiam quam prius non habiterit, sed solum opportunitatem communi candi scientiam, quam prius non habebat non enim illo qui licentiat aliquem, da ei scientiam, sed auctoritatem docendi. Hic vero qui accipit cathedram episcopalem, accipit eminentiam potestatis, quam prius non habebat, sed quantum ad hoc in nullo ab aliis differebat. Secunda differentia est quod eminentia scientiae quae requiritur ad cathedram magistralem, est persectio homini, Secundum se ipsum eminentia vero potestatis quae 'rtinet ad cathedram pontificalem est hominis per comparationem ad alium Tertia differentia est, quod ad cathedram pontificalem fit homo idoneus per caritatem excellentem unde Dominus antequam Potro suarum ovium curam committeret, quaesivit ab eo Simon Ioannis diligis me plus his ut dicitur Ioan ult. xv ad cathodram autem magistralem redditur homo idoneus ex sussicientiuscientiae.
His ergo consideratis, manifestum est quod appetere aliquid quod pertinet ad persection: in sui ipsius, os laudabile; undo appellitis sapientiae est laudabilis dicitur enim Sapient. I, concupiscenιia sapientiae perdueit ad reqnum perpetuum Appetitus autem potestatis ui per alios est vitiosus quia, ut rogorius di cit, contra isturam superbire est hominem homini uelle dominori. Uniis si ille qui dat licentiam ad cathedram magistralem pos et emi noni iam sapion lis dare, sicut illi qui pro in Ov0 ad calliodram pontificalem, dat eminentiam potestatis esset simpliciter Xpos-