장음표시 사용
221쪽
xII. - QUODLIBI:Ti3M TERTIuv meenda, cum lamen petero excellentiam potestatis sit turpo cum autem ille qui accipit licentiam ad catliedram magistratim accipiat solam opportunitatem communicandi, quod licet; petere hujusmodi licentiam quantum in se est, nullam viis tu turpituditae mcontinere; quia communicare aliis scientiam quam quis habet, laudabile est, et ad caritatem pertinens, secundum illud Sapient. viii, 3 tuam sine Aetione didiei, e sine invidia ommunieo; et I et iv, 40 dicitur inusquisque steti aerepit stratiam, in
alterutrum illam administrantes. Potest tamen turpitudinem coni iners ratione praesumptionis, quae esset, si illo qui non est idoneus ad docendum, petere docendi ossicium. Sed haec praesumptio non aequaliter est in petentibus licentiam ad docendum, ut in petentibus pontificatum Νam scientia, per quam aliquis est idoneu 3 ad docendum, potest aliquis cir per cortitudinem so habere; earitatem autem, per quam aliquis est idoneus ad officium pastorale, non potest aliquis pq certitudinem sciro se habere. Et ideo semper est vitiosum pontificatum petere non semper autem vitiosum est potero licentiam docendi; quamvis honestius sit quod per alium petatur, nisi sorte aliquando ex causa aliqua speciali. Per hoc ergo patet responsio ad primas duas rationes. Ad tertium dicendum, quod quicumque non cavet perieula, videtur contemnere id cujus detrim:)ntum poricula inducere poS- sunt et quia laudab is est quod homo contemnat bona corpo talia propter bona spiritualia, laudabile est quod aliquis periculis corporalibus se exponat propter spiritualia bona. Sed contemne robona spiritualia est valde vitiosum; et ideo quod aliquis periculis spiritualibus se exponat, est valde vitupqrandum imminent autem pericula spiritualia his qui liabent magistetit locum; sp poricula magis teli cathedrae pastoralis devitat sciontia cum caritale, quam homo nescit se ' certitudinem habere poricula autem magiSteri cathedrae mag stralis vita h0mo per scion tiam, quam Ute Sthomo scire so habera. Unde non si similis ratio de utroque.
Utrum diseipuli sequentes dirarsa opiniones magistrorum
curantur a peccato erroris, - 4 dist. 40, πσει. I,
Ad secundum sic procoditur. Videtur quod audi ιores diversorum magistrorum tenentium diversas opiniones, xcvS'ntur a peceat O
222쪽
208 s. ROMAE AQUINATI OPUscULA erroris, si opiniones magistrorum suorum sequantur. Dicit enim Dominus atth. xxIii 2 Super eathedram Moysi sederunt Seribae et Pharisaei omnia quos dirunt vobis, servate et facite. Multo ergo magis servanda Aunt illa quae traduntur a doctoribus sacrae Scripturae ergo non peccant qui eorum opiniones sequuntur. Sed contra es quod dicitur afth. xxv, 34 rat meus duealum eaeeo praealet, ambo in foveam cadunt. Sed quicumque errat, caecus est, in quantum errat. Ergo quicumque equitur Opinionem e rantis magistri, in oveam peccati cadit. Respondeo dicendum, quod diversae opiniones doctorum sacrae Scripturae, si quidem non pertineant ad fidem et bonos moros, absque periculo auditores utramque opinionem sequi possunt tunc enim habet locum quod Apostolus dicit ad Rom. xiv 5 Unusquisque in suo ena abundet. In his vero quae pertinent ad
fidem et bonos mores, nullus excusatur, Si sequatur erroneam
opinionem alicujus magistrici in talibus enim ignorantia non excusat alioquin immunes a peccato fuissent qui secuti sunt opiniones Arit, estorii, et aliorum haeresiarcharum. Nec potest excusationem habere propter simplicitatem auditorum, si in talibus erroneam opinionem sequatur. In rebus enim dubiis non est dosacili praestandus assensus quinimmo, ut Augustinus dicit in lib. iii de Doctrina christiana, eonsulere debet quis regulam fidei, quam a Seripturarem planior ibus eis et Ecelesiae aue oritate pereepit. Qui ergo assentit opinioni alicujus magistri contra manifestum Scripturae testimonium, sive contra id quod publicori netur secundum Ecclesiae auctoritatem nor potest ab erroris
Ad illud ergo quod in contrarium obiicitur, dicendum, quod ideo praemisit Super eaιhedram Noysi sederunt Seribo et Phar sopi, ut quod postea subdit omnia quae diserint vobis, sereat et faeite, de illis intelligatur quae ad cathedram pertinent, ad quam non pertinent ea quae sunt contra fidem vel bonos mores.
Dsind quaesitum est do his quae pertinent ad religiosos ot
primo quantum ad ingressum religionis secundo quantum ad ea quas conveniunt jam in religione existentibus Circa primum quaesita sunt quatuor utrum liceat juvenes inducere ad religionis ingressum per obligationem voti vel juramenti et utrum si obli-
223쪽
xII. - QUODLIBATUM TERTIUM . 20sgax voto vel iuramento, possio absque peccato in saeculo remanere; 3 utrum liceat peccatores ad religionem inducore 4 utrum
peccent qui aliquem jurare faciunt ne religionem ingrediatur.
Ad primum sic proceditur. 3. Videtur quod non liceat juvenes inducero ad religionem voto vel juramento. Illicitum enim osteontra Ecclesiae prohibitionem agere. Sed Innocentius IV prohibuit in quibusdam litteris ad religiosos directis hujusmodi voti
susceptionem. Ergo peccant qui voto vel juramento aliquos ad religionem obligare praesumunt. 2. Praeterea, Extra. De regularibus e tra eunιitrua ad relipionem, cap. I, dicitur : μιιus tondeatur nisi Giιima ιαι ει sponιanea voluntate. 0 quando adolescentes obligati voto vel juramento ad religionem suscipiuntur, tonsurantur non in legitima aetato nequo propria voluntato, sed necessitate obligationis voti vel juramenti. Ergo hoc videtur esse illicitum. 3. Praeterea, magis est necessarium ut aliqui adducanbur ad fidem christianam quam ad aliquam religionem. Sed ad idemehristianam non sunt aliqui inducendi necessitate, sed voluntato dicitur enim L dist. cap. de Iudaeis, quod non vi, sed libero animi solunιate et saeuitate ut donvertuntur suadendi sunt. Ergo multo minus imponenda est necessitas voti vel juramenti ut aliqui ad religionem adducantur. 4. Item, hoc esse videtur contra honestatem religionis Adoloscentum enim sicut facilis est ingressus ad religionem, i a etiam Iacilis est egressus. Sed ex hoc religio dehonestari videtur, quod do facili scipiat eos qui do facili exeunt. Ergo inconveniens vi deiur adolesceri ιes ad religionem recipere. 5. Praeterea, non sunt facienda bona ut veniant mala. Sed ex isto bono quod juvenes inducuntur ad religion0m, sequuntur multa mala, quia apostaiant et illegitimas nuptias contrahunt, et muli, alia illicita committunt. Ergo non sunt ad religionem advocandi. s. Praeterea Matth. xxi It 35 dici Dominus: Vos nobis, Seribae e Pharisaei, qui eirruitis mare e aridam, ut faetatis unum proselytum e eum fuerit faetus, sueui eum lilium gehennae dupla quam nos quod proposito Videtur Ma peter essiciuntur enim sic
224쪽
ιrant, scilicst contra prohibitionem Ecclesiae Psecundo, quia etiam malo exsunt apostatando. Ergo qui eos inducunt, vae divinae maledictionis incurrunt. . Itom hoc videtur esse contra necessitatem probationis. Dicitur enim I Joan. iv : Nolite omni spiritui redere; sed probate spiriιus, si a Deo sunt. Hoc autem non videtur esse a Deo, ut tales religionem ingrediantur, cum requenter exeant post ingres sum dicitur enim Act v, 38 Si est eae hominibus eonsilivm hoe et spus, dissolueιur; si ero sae Deo est consilium, non pot8riιi dis--εMvers. Ergo videtur quod a contra Deum laciant qui eos inducunt. Sed contra, quicumque potest se obligare diabolo, potest etiam so obligar Deo. Sed pueri possunt se obligare diabolo peccando, ut dicitur Extra. Deislietis puerorum, capit. Pueris. Ergo etiam possunt se obligare volo vel juramento ad serviendum Deo in religione.' Praeterea xx, quaest. I, dicitur, quod Arma frit uirginitatis professio, eae quo adulta iam optas esse ineeperit, et quo sole apta
nuptiis deputari. Ergo possunt etiam in tali stat aliqui obligari
ad religionem volo vel juramento. Rsspondeo dicendum, quod humani actus propter diversos casus uniforme judicium habere non possunt nec tamen, si contingit aliquid in aliquo casu esse malum, propter hoc iudicandum est esse simpliciter illicitum Posset ergo continger aliquis casus in quo aliquem adolescentem ad religionem obligare, vel etiam recipere, illicitum esset puta si constaret vel probabiliter crederetur de ejus inconstantia, vel si quid aliud esse hujusmodi, quae diligenter considerantur in religionibus bene institulis. Dicere autem, quod malum est recipere adolescentes ad religionem, est diabo licum quia super illud Exod. v 0vare Noyses et Aaron sollieitatis iopurum ab operibus suis' dicit Glossa rigenis: Hodis quoquasi Moyses et Aaron, id estpropheticus et sacerdotalis sermo, animam sollieitet ad 33rvitium Dei, exire de sagenio, renuntiara omnibus quin possidet, attendere legi et erbo Dei; eontinuo audies unanimes et amima Pharaonis dieenis et Videte quomodo eduruntur hominea, et pervertuntur adolesoentes. Et postea : ape erant tune verba
Phargonis, et uno amie ejus loquuntur. Est etiam contra Christi pra'ceptum dicitur enim Matthati xiv quod oblaι sun ei par vult, v et nanus eis imponeret et oraret diaeipuli autem iner G
225쪽
isιur diseipulos suos eondeseendere utilitatibus puerorum me ergoaιtendere debemus, ne per aestimationem sapienιiae meiatentioris e temnamus, quasi magni pusillos ecterio, prohibentes pueros senire ad Iesum. Si tamen pueri in tantum essent ut nondum usum rationis haberent, illicitum esset eos ad religionem attraheret absque consensu parentum. o quin etiam infra amos iubertatis pueri in religione recipi non possint de consensu parentum quia, ut dicitur , quaest. I, cap. Addidisιi, et montichi et qui- eumquo etiam pueri in infantias annis a parentibus monasterio tradi possunt sed hoc ideo dictum est, quia pueri quousque ad annos discretionis pervenerint, sunt secundum us natural in potestate parentum unde sicut invitis parentibus non sun in
delium filii ad baptismum rapiendi ita etiam ho sunt religioni
applicandi. Jam vero postquam usum rationis habuerint, perlHberum arbitrium habent sui ipsius potestatem in his cluae spectant ad salutem animae unde invitis parentibus possunt et ad baptismum et ad religionem iiduci. De voluntate autem parentum etiam in insantia ad baptismum recipiuntur ex ordinatione Apostolorum, ut Dionysius dicit uti cap. caelest. Hierar. ut in rebus divinis pueri nutriantur, et non habeant aliam vitam nisi divinam contemplationem. Et eadem rations in infantiae annis monasteriis pueri a parentibus offeruntur, ut dictum est. Sed quia in quaestion additur de obligatione iuramenti et voti; ne hoc remanea indiscussum, considerari debet, quod secundum divolsam conditrinem iuvenum os inrialibus procedendum. Si enim essent adso firmi quod non timeretitur a religionis proposito resilirs, non emo necessarium eos iuramento vel voto obligar re similiter si essent adeo nobiser, quod nec etiam crederentur juramento vel voto posse firmarici sed ut furimum contingit, quod simplex propositum do facili mutant : hligationem autem voti volturamenti omnino observant unde cum v0t Vel jura mento ad Irugem melioris vitae obligantur, magnum honeficium eis praestatur. Undo Augustinus dicit in epistola ad Armentarium et Paulinam Epist. 27 al. 45 num. III Nonas ovisa poenia Dat immo gavia jam l. non ieere φω eum tuo detrimanto levisset μι es Meessiιa quae in meliora eo eιit.
- Ad primum ergo dicenduisti, quod innocenιiu si quiseisi dissi,
226쪽
212 ROMAE AQUINATIM MUscULA litteris ad religiosos directis, quas incipiunt, Non actum in fano- eam, si dicit : oblata fraιrum nourorum Onaiιio, in uirιvis Medientiae sub poena Geommunieationis auetoritaιε praesemium distrioιius inhibemus cant annum probationis lapsum, qui est marim in subsidium fragiιuatis humanae vuιarius institvι , quemquam ad professionam vestri ordinia, seu ad renuntiaιionem ameia fariandam, eripere praesumatis. Quod autem ad probationem non recipiantur juvenes, vel quod voto vel juramento non obligoqtur ad intrandum sine praejudicio temporis probationis, nunquam iovenitur prohibitum. Ad secundum dioendum, quod legitima aetas iudicatur tempore pubertatis, ut patet per capitulum inductum tunc enim maximo insipi homo liberum usum rationis habere de his quas pertinent
ad suam salutem. Est autem sciendum, quod es duplex necem has : una quae excludit voluntatem, scilicet necessitas coactionis; si alia quas ex voluntaria obligatione causatur, et Voluntatem non
excludi, o hujusmodi est obligatio iuramenti vel voti. Unde poreoactionem po sunt trahendi homines vel ad fidem vel ad stigionem; sed volo vel juramento ad hoc eos obligaire, nihil prohi-bst sι de hac necessitato Augustinus diei Πιis neeraritas quae in maliora impellit. Et per hoc pate solutio ad tertium. Ad quartum dicendum, quod in rebus voluntariis, sicut et in naturalibus, non est judicandum satile quod contingit in paucioribus, sed quod contingit ut in pluribus. Quod autem intrantes roli. gionem, exeant, hoc contingit ut in paucioribus: multo enim plures
de intrantibus remanent, ut experimento probatur, quam exeant.
Ad quintum dicendum, quod cum dicitur: Non sunt faeienda
bona, ut veniant maιa si ly ut teneatur causaliter, est omninovsrum sectaret enim, si quis ea intentione aliquem ad intrandum religionem induceret, ut postmodum apostataret. Si vero lyut tenetur consecutive, sic ah omnibus bonis esset abstinendum; quia vix sunt aliqua humana bona ex quibus occasionaliter monpossint sequi aliqua mala. Unde dicitur Eccles xl 4 iui obur ista sanιum, non eminat et qui on/idera nubes, nunquam maιet. Tunc autem solum aliquod bonum esset praetermittesdum propior consequens malum, quand malum consequens esset multo m jusquam bonum, et ut frequentius accideret Dominus autem non praetermisit eligore duodecim discipulos, ex quibus unus erat su-ιurus diabolus, ut dicitur Joas. ne Apostoli praetermiserunt
227쪽
XII. - QUODLIBETUM TERTiuar Iastigore septem diaconos propter unum Nicolaum, qui ex eis periit. Nullo ergo minus religiosi debent praetermittere multorum salutem propter paucos qui apostatare inveniuntur.
Ad sextum dicendum, quod illi qui obligati juramento vel volo
religionem intrant, non satiunt contra probibitionem Ecclesias, ut ostensum est; unde ex hoc quod intrant, non essiciuntur filii gehennae, sed filii vitae aeternae, quam Dominus promittit Matth. ix, relinquentibus temporalia propter ipsum sed ex hoc quod exeunt post prosessionem, essiciuntur gehennae filii Sed hoc non praejudicat recipientibus eos, nisi eorum malis exemplis sint perversi; unde signanter Dominus dieit Faeiιia eum βιium gehennae duplo quam uos: quia, ut chrysostomus dicit, moιorum magistrorum promeatu empla, flebat pejor magisιris. Ad septimum dicendum, quod ratio illa sapit Manichaeorum haeresim, qui hanc rationem ad duas erroneas conclusiones addu- eunt. Primo quidem ad hoc quod omnia corpora corruptibilia non sunt a Deo. Si enim, inquiunt, a Deo essent, non dissolverentur. Secundo ad hoc quod caritas semel abita, nunquam amittatur; ii quod qui peccat morialiter, nunquam gratiam habuit. Si enim, inquiunt, gratiam habuisset, hoc suisset opus Dei, et illi dissolutum non suisset; quod etiam haec ratio intendit, ut scillest si aliquis non persevera in religione, quod propositum do intrando religionem a Deo non fuerit. Est ergo sciendum, quod verba illa non dicuntur ad ostendendum quod illa quae sunt a Deo, in perpetuum maneant, et corrumpi non possint; sed ad ostendendum insallibilitats divinae providentiae; non enim potes esse ut Dei providentia saltatur; ando signanter non dici opus Dei esse indissolubile, sed consi-Jium Secundum ergo divinam providentiam quibusdam datur do num gratiae ad praesentem justitiam, et tamen non datur eis donum persoverantiae quibusdam auιem datum etiam donum perseverantiae, ut patet per Augustinum in lib. de Bono perseverant as.
Utrum qui obligati sunt roto te juramento ad intrandum
religionem, non teneantur intraro. - 2-2, quaest. 8, art. 3, ad 2 et quae3t. 189, ori 1 . Ad secundum sic proceditur. 3. Videtur quod illi qui obligali
sunt voto vel juramento ad intrandum religionem, non teneantur
228쪽
2I4 s. oua AQUINATIA PUscULA intrare. Omnis enim Christi actio, nostra est intruetio. Sed D minus non imponebat eorum liberas voluntati undo dicebat cuidam, ut habetur atth. ix, Si sis ad siιam ingredi, ei amandata et iterum T. 24 Si si perseetus esse, vade, et veno omnia tu habes, et da pauperibus : et Apostolus I ad Cori vis 25 De virginibus autem praerepιum D mini non habeo, sons lium autem do. Ergo videtur quod non ex necessitate teneantur aliqui religionem intrare propter juramentum Vel Votum. 2. Praeterea, nullus potest juramento vel voto obligari ad aliquid in quo detrimentum persectionis patiatur. Sed per hoc quod aliqui religionem intrant, detrimentum persectionis patiuntur; impediuntur enim propter religionis observantiam a visitatione infirmorum, et collectione Ecclesiarum, et aliis operibus pietatis, in qua Summa christianae religionis consistit, ut Ambrosius dicit super illud I ad Tim. Pietas ad omnia vivis est. Ergo illi qui juraverunt vel 'overunt religionem intrare, non tenentur. . . Praeterea, Prosper dicit in Vita contemplativa rate aditinere ne jejunare debemus, ut non nos jejunandi neeesaiιati subdamus. Sed illi qui sun in religione, ex necessitate ipsius voti vel obedientiae abstinent vel riunant. Ergo minus merenturi non orgo ad religionis statum potest aliquis juramento vel voto obligari. 4. Praeterea, virtus est circa dissiciis et bonum. Sed dissicilius est bene vivere in saeculo quam in religione. Ergo magis est vir tuosum Pnon ergo ad statum religionis aliquis juramento aut voto obligari potest.
5. Praeterea, communis utilitas praeserenda est bono privato. Sed per hoc quod aliqui religionem intrant, derogatur communi utilitati; si enim omnes religionem intrarent, non essent quill bium curam agerent; et ita populus sine rectoribus remaneret. Ergo melius faciunt si non intrant religionem, quam si intrarent. Sed contra est quod dicitur in Psalm. xxv. Vovete, et reddite Domino Deo vestro; ubi dicit Glossa quod vovere voluntati eonsuliιur; sed post voti pi omissionem reddita necessario erigitur. Item Eccles v, 3, dicitur : Si quid opisti Deo, ne moreris reddere : displiea enim infidelis et .stulta promissio. . Praeterea, Augustinus dicit in epistola ad Armentarium et Paulinam ut sup . Qivia jam nonisti, iam te obstrinxisti aliud tibi facereviret priusquam esses voti reus, liber um fuit quod esses ta-feriore quamvis non sit gratulanda liberιa qua fit, non debeaιur quod eumauero reddiιur.
229쪽
XII. - QUODLIBETUM IERTtuM Id Respondeo dicendum, quod dicere quod illi qui voto vel iuramento sunt obligati ad intrandum religionem, non teneanxur intrare, est manifeste haereticum. Quicumque enim dicit non esse peccatum id quod es contra praeceptum Dei, haereticus judicatur: sicut haereticus judicaretur quicumque diceret quod ornicatio simpliciter non sit peccatum mortalo est enim contra hoc praeceptum: Non moeehaberis, ut Sancti exponunt. Sunt autem excΘllentiora praeoepta primae tabulae, quae ordinantur ad dilectionem Dei, quam praecepta secundae tabulae, quae ordinantur ad dilectionem proximi undo quicumque dicit quod sino peccato praeteriri possit aliquid pertinens ad praecepta primae tabulae, est manifeste haereticus. Cum autem impletio voti pertineat ad latriam, manifestum est quod quicumquo dicit votum non esse implendum, loquitur contra pri Rum praeceptum primae tabulas, quod est de culto latriae soli Deo exhibendo qui vero dicit juramentum non esse implendum, loquitur contra secundum praeceptum primae tabulae, quod est, Non assumes nomen Delavi in sanum. Unde manifeste est haereticus quicumquo hoc dicit nisi oris dicat quod intrare religionem sit illicitum juramenta enim vel vota facta de rebus illicitis non sunt obligatoria, secundum illud Isidorici In maιis promissis reseinde dem. Sed hoc iterum est haereticum dicere, quod non sit licitum intrare religionem est enim expresse contra Christi consilia. Unde quicumquo dicit, quod ille qui est obligatus voto vel juramento ad intrandum religionem, potest absque peccato in saeculo remanere, est manifeste haereticus, si tamen in hoc pertinaciter perseveret. Ad primum ergo dicendum, quod necessitas voti vel juramenti non excludit voluntatem, ut supra dictum est. Sicut enim aliquis ex lege communi obligatur ad observanda Dei praecepta, quae tamen Voluntario servat, unda et Dominus dicit: Si uis ad uitam ingredi, fama mandata; sic ille qui emisit iuramentum vel votum, obligatur ex quadam privata obligations et tamen voluntario implet juramentum vel votum, ita tamen quod ante juramentum et votum Iicitum est ei sacere vel non sacere undo et Dominus dicit: Si sis perseetus esse et Paulus de virginitate consilium dat: sed post iuramentum vel solum, illicitum est non implere. Ad secundum dicendum, quod illa ratio continet haeresim damnatama scilicet quod melius sit in saeculo remanere et operibus pietatis vacare, quam religionem intrare. Continetur enim inter
errores Vigilantii, contra quem Hieronymus scribens dicit Ias
230쪽
tatem, odias pudieitiam eonvim adre aurium eontra Sanetomni jejunia Melamare; et postmodum coistra singulos articulos a Vigilantio propositos disputans, venit ad istum articulum, dicens ouod autem amrit, eos meιius Deer qui utunιur rebus suis, et uulatim fruetus posMasionum pauperibus disidunt, quam in qui possessionibus senunciatis, me omnia largiuntur; non a me et sad alao respondebitur Si vis en perfectus, ade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, sequere f. Iste quem tu laudas, seruit a su tertis gradus est, quem et nos reeipimus, dummodo seiamus prima seeundi et tertiis praeferenda. Et ideo in lib. d Eeclesiae dogmatibus, cum aliis erroribus iste damnatur, eum dicitur : Bonum est aeuuates eum dispensatione pauperibus erogare maιius est pro intantione sequendi Deum in imu donare,e absoιutum soιιieiιudin egere eum Chrisιο Νο solus status reli gionis praesertur eleemosynis quas quis facit in saeculo, sed etiam
virginitati in saeculo observatae; dicit enim Augustinus in lib. do Virginitato : Nemo, quanιum puto, ausus fuit virginitatem prae
Ad tertium dicendum, quod idem opus lactum ex voto, laudabilius est et magis meritorium, quam si fiat sine volo; quod ex hoc patet, quia omnis actus de se tanto est magis laudabilis et meritorius, quanto ex digniori virtute procedit: sicut opus justitiae, si fiat ex aritate, laudabilius erit Manifestum est autem, quod cum aliquis jejuna absque volo, facit actum virtutis, qui est abstinentia; cum autem ieiunat implens votum, actum abstinentiae facit ex latria quae, cum ordine nos ad Deum, est nobilior virtus quam abstinentia, vel quaecumque alia virtus quae ordinat nos circa homi ereala; propter quod Augustinus dicit in lib. do Virginitaιs, quod ne virginitas, quia virginita est, honoratur; ad quia est Deo dieata quam vove et serpat eontinentia pietatis. Quod ergo Prosper dicit: Si abstinare debemus ut non no jejunandi e ubMinendi naeeMitaι avbdamus intelligandum est de necessitate coactionis, quae voluntatem excludit undo subdit: Ne tam non depoιi, sed insiti, rem voluntariam faetamus. Necessitas autem voι e iuramenti non excludit voluntatem, ut dictum est.
Dicendum autem es ulterius, quod si illi qui ieiunat ex voto, non placet secundum se jejunium, placet tamen sibi impletio voti. magis meretur, ceteris paributi quam ille ieiunans cui platat