장음표시 사용
271쪽
Π. - QUODLIBETUM QUARTUM M dici, quod sicut caelum empyreum dicitur igneum, non quia habeat speciem ignis, sed propter splendorem ita etiam aquae super caelos dicuntur, non quia habeant speciem aquae, sed quia habent diaphansitatem ad modum aquae; ut sic supremum caelum, secundum quod empyreum dicitur, si totum splendidum secundum autem quod aqueum sit totum diaphanum tertium autem coelum, quod dicitur sidereum, sit partim lucidum, partim dia-
Sic ergo secundum quamcumqus opinionem potest veritas sacrae Scripturae salvari diversimode. Unde non est coarctandus sensus sacrae Scripturae ad aliquid horum. Ad primum ergo dicendum, quod homo assimilatur majori mundo quantum ad aliquid in quantum constat ex corporali et a pirituali natisra, sicut e totum universum; non tamen quantum ad omnia assimilatur universo ordo enim partium in homino non est secundum quod exigit eorum natura, sed prout exigit ratio finis. Ponitur enim cor in medio u ex eo diffundantur operations vitae de sacili per totum corpus Cerebrum autem ponitur in supremo, ut operationes animales, quae ibi quodammodo per aiuntur, non impediantur per diVersas corporis transmutationes; sicut etiam ordo cognitionis humanae non est secundum ordinem naturalem cognoscibilium, Sed quo ad nos Augustinus autem non induci hoc asserendo, sed obviando his qui Scripturam prave interpretantur.
Deindo onsiderandum est de bis ad quae divina potentia soextendero potest; et circa hoc quaeruntur duo utrum sius possit aliquid in nihilum redigere; 'si aliquid esset in nihilum redactum, utrum Deus possit illud reparare idem numero.
ARTICULUS IV. Vtrum Deus possu aliquid in nikilum redigers. - lpari. ,
Ad primum sic proceditur. Videtur quod Deus possit aliquid in nihilum redigere aequalis enim est distantia non entis ad ens stentis ad non ens. Sed Deus potest ex nihilo aliquid lacero. Ergo Deus potest ex aliquo sacere nihil. Sed contra, Deus non p0les esse causa desectiva. Sed causa
272쪽
258 s. THOMAE AQBINATI OPΠsoULA quae facit tendero in non esse est causa desectiva. Ergo Deus non potest redigero aliquid in nihilum. Respondeo dicendum, quod de potentia Dei dupliciter loqui
possumus uno modo absolute, considerando eius potentiam; alio modo, considerando ipsam in ordine ad sapientiam vel praescientiam suam. Loquendo ergo absoluto de Dei potentia, sic Deus potest universam creaturam redigere in nihilum cujus ratio est, quia creatura non solum producitur in esse Deo agente, sed etiam per actionem Dei conservatur in esse, secundum illud ad Hebr. I, 3 Portans omnia verbo uirtutis suae. Unde Augustinus dicit, IV super Gen. ad litteram quod irtus Dei si aliquando ab eis quae reata
ut regendis essaret, simul et illorum enaret species, omnisque natura onrideret. Sicut autem Deus propria voluntate agit, et non ex necessitate naturae ad rerum productionem ita etiam ad earum conservationem et ideo potest subtrahere suam actionem
a rebus conservandis, et hoc ipso omnia in nihilum deciderent. Si vero loquamur de potentia Dei in ordine ad ejus sapientiam et praescientiam, sic non potest fieri quod res in nihilum redigatur, quia non habet hoc divina sapientia : ereavi enim Deus ut essent omnia, ut dicitur Sap. I, 44, non ut in nihilum cederent. Primum ergo concedimus, secundum quod procedit de potentia absoluta. Ad secundum dicendum, quod causa desectus alicujus potest esse aliquid dupliciter. Uno modo ex propria intentione, sicut cum aliquid subtrahendo lumen causa tenebras; et hoc modo non oportet quod sit causa desectiva illud quod causa desectum. Sic autem Deus potest esse alicujus desectus causa, Vel excaecationis, vel obdurationis, vel etiam an nihilationis, si vellet. Alio modo aliquid potes esse causa desectus praeter intentionem; et sic semper portet quod causa desectus sit desectiva, quia ex desectu agentis contingit quod non inducat persectionem in suo effectu Dei sic Deus nullo modo potest esse causa desectus, Vel tendendi in non 8se.
Utrum Deu reparare possit idem numero quod in nihilum est redactum. Ir 96 et 3 pari. quaest. I 3, art. 2 et UuSc. 0, cap. 8'.
Circa secundum sic proceditur. 4. Videtur quod Deus non possit
273쪽
xu. - ΠobLIBETval dAamu 256 id quod in nihilum redactum est, idem numero reparare. Dicit enim Philosophus in ii de Generatione text. com τοὶ quod ea
quorum substantia corrumpitur, non reiterantur eadem numero.
Sed eorum quae in nihilum rediguntur, substantia corrumpitur. Ergo eadem numero iterari non possunt. 2. Sed contra est quod Augustinus dicit, i de Civit. Dei XXII, cap. xx si ear humana omnibus periisse modis, nec ulla ejus materies in ullis latebris remansisset, nonne si vellet, eam re pararet omnipotens Sed nulla materia remanente de re corrupta, quod cor inpitur, in nihilum redigitur. Ergo Deus id quod in nihilum est redactum, potest idem numero reparare. 3. Praeterea, differentia est causa numeri, sicut Damascenus dicit. Ss nihilum non facit aliquam differentiam quia non entis non sunt species et disserentiae, secundum Philosophum. Ergo id quod reparatur a Deo, potest esse unum et idem numero, quamVis in nihilum fuerit redactum. Respondeo dicendum, quod in his quas in nihilum redigi possunt, est quaedam differentia attendenda. Quaedam enim sunt quorum unitas in sui ratione habet durationis continuitatem, stetit patet in motu et tempore Pet ideo interruptio talium indirecte contrariatur unitati eorum secundum numerum. Ea vero quae contradictionem implicant, non continentur sub numero Deo
possibilium, quia deficiunt a ratione entis; et ideo, si hujusmodi
in nihilum redigantur, Deus ea non potest eadem numero reparare. Hoc enim esset contradictoria simul esse vera; puta si motus interruptus esset unus. Alia vero sunt quorum unitas non abrii sui ratione continuitatem durationis, sicut unitas rerum permanentium, nisi per accidens, in quantum eorum esse subjectum est motui : sic enim et mensurantur hujusmodi tempore, et eorum esse est unum et continuum, secundum unitatem et continuitatem
temporis. Et quia natura agens non potest ista producere sine motu, inde est quod naturale agens non potest hujusmodi reparare eadem numero, si in nihilum redacta suerint, vel si fuerint secundum substantiam corrupta. Sed Dous potest reparare hujusmodie sino motu, quia in ejus potest'to est quod producat effectus sine causis mediis; et ideo potest calom umor reparare, etiamsi in nihilum elapsa sustrint. Unde patet responsio ad primum et secundum.
Ad tertium dicendum, quod nihilam non est disserentia alicujus entis, si per hoc quod aliquid reducatur in nihilum, interrumpatur
274쪽
Deindo quaesitum est de personalibus quae pertinent ad personam Filii : primo quantum ad naturam divinam secundo quantum ad naturam assumptam Circa primum quaesita sunt duo 4 utrum Pater eodem verbo dicat se et creaturam; ' utrum
Filius sua filiations distinguatur a Spiritu sancto.
Utrum Pater eodem serbo dieat 3 et creaturam. pari. , quaest. 34, art. 2, ad 3; et qu-t 30 art. 2 o. et ad M.
Ad primum sic proceditur. . Videtur quod Pater non eodem verbo dicat se et creaturam. Dicere enim se, soli Patri convenit; ut Augustinus dicit, vi de Trinit. Sed dicere creaturam conveniti οι Trinitati ea enim quae importan respectum ad creaturam, toti Trinitati conveniunt, ut patet per Dionysium, II cap. sdivin. omin. Ergo Pater non eodem verbo dicit se et creaturam. 2. Praeterea, creatura prodedit a Deo per modum voluntatis;
Filius autem, qui est Verbum qu Pater dici se ipsum, procedita Deo per modum naturae quia, ut itarius dici in libro 6
Synodis, omnibus ereaturis substantium voluntas Dei attulit; Filio autem naturam dedit nativitas. Ergo non est idem verbum quo Pater dicita ipsum, et quo dici creaturam. Sed contra est quod Augustinus dicit, ii super Genesim ad littoram, quod diaeit, et faeta sunt, id est Verbum genuit, in quo erat ut flere ereatura. Sed Verbum genuit dicens se ipsum. Ergo idem os verbum quo dicit se ipsum, et quo dicit creaturam. Respondeo dicendum, quod, sicut Augustinus dicit, v do Trinit. Verbum Dei repraesentatur aliqualiter per verbum nostri intellectus, quod nihil est aliud quam quaedam acceptio actualis nostrae notitim cum enim id quod scimus, actu considerando concipimus, hoc verbum nostri intellectus est, et hoc est quod verbo exteriori significamus. Sed quia nos non totum id quod habitu scimus, actu mente concipimus, sed de uno intelligibili movemur ad aliud inde est quod in nobis non est unum solum verbum mentale sed multa, quorum nullum adaequa nostram
275쪽
XII. - UOBMBETUM QUARTu 261 scientiam. Sed Deus quidquid scit, actu intelligit et ideo in mente ejus non succedit Verbum verbo: et sicut eadem scientia scit se et omnia alia, ita etiam eodem Verbo exprimi se ipsum et omnia alia me esset ejus Verbum perfectum, ut Augustinus in sodem lib. dicit, si aliquid minus esset in ejus Verbo quam in ejus scientia; und quidquid Pater scit, totum unico suo verbo dicit. Et sic necesse est quod idem Verbum sit quo dicit se ipsum et quo dicit creaturam. Ad primum ergo dicendum, quod dicere, Si proprie sumatur, est producere Verbum; quod soli Patri convenit; et ideo, si dicero in divinis proprie sumatur, solus Pater dicit, quia solus ipso generat Verbum. Hoc enim Verbo exprimitur quidquid tota Trinitas
scit, quia trium personarum est una cientia; et ex hac ratione Verbum importat respectum ad creaturam, in quantum est expressio quaedam scientiae quam Pater communiter habet cum aliis personis de creatura. Ad secundum dicendum, quod aliud est verbum, et id quod dieitur verbo : hoc enim verbo quod est lapis, significatur res quae non est verbum, sed corpus unde nihil prohibet creaturam procedere a Deo per modum voluntatis verbum autem quo dicitur creatura, per modum naturae.
Circa secundum sic proceditur. Videtur quod Filius distingua-iu filiations a Spiritu sancιο. Eodem enim modo aliquis constituitur, et ab alio distinguitur. Sed persona Filii constituitur filiatione, quae proprietas est personalis, id est constituens personam Filii Ergo siliatione distinguitur a Spiritu sancto. Sed contra est quod Boetius dicit in lib. de Trinit. quod solarslatio in divinis multiplicat Trinitatem et Anselmus dicit in lib. de Procession Spiritus sancti, quod ibi solum distinguuntur personas divinae ubi occurrit relationis oppositio. Sed Filius non opponitur relative Spiritui sancto filiatione, sed solum Patri. Ergo Filius non distinguitur filiations a Spiritu sancto, sed solum a
Respondeo dicendum, quod hoc modo se habent proprietates personales in divinis ad distinguendum personas sicut se habent
276쪽
262 s. TROMAE AQUINATI OPUscULA in rebus naturalibus formae substantiales ad distinguendas species rerum, sic tamen quod a creaturis exempla ad Deum assumpta non omnino similia sunt. In rebus autem naturalibus distinguitur aliquid per formam suam ab alio dupliciter. Uno modo secundum directam oppositionem formas ad formama et hoc modo distinguitur unaquaequo res naturalis ab omnibus speciebus sui generis; quae habent sormas oppositas, secundum quod genus dividitur oppositis differentiis; sicut sapphyrus distinguitur sua forma ab omnibus aliis speciebus lapidum Alio modo distinguitur res naturalis per suam formam secundum habere et non habero et hoc modo quod habet aliquam sormam naturalem, distinguitur ab omnibus non habentibus sormam illam, sicut sapphyrus per suam formam naturalem distinguitur non solum ab aliis generibus lapidum, sed a speciebus animalium et planiarum. Si ergo dicendum, quod Filius sua filiatione distinguitur quidem a Patre secundum oppositionem relativam filiationis ad paternitatem, sed a Spiritu sancto distinguitur filiatione, per hoc
quod Spiritus sanctus non habet siliationem quam Filius habet. Et per hoc patet responsio ab obiecta.
Deindo quaesitum est de Filio quantum ad naturam assumptam; et circa hoc quaesitum est, utrum sit unum numero corpus Christi ainxum cruci et jacens in sepulcro.
Et videtur quod non Quia quaecumque ditarunt specie, differunt numero. Sed corpus Christi appensum in cruco et jacens insepulcro, disseri specie eo modo quo mortuum et vivum differunt specie. Ergo non est unum et idem numero. Sed contra, quaecumque sun unum et idem supposito vel hypostasi sunt unum et idem numero. Sed corpus Christi iacens insepulcro et appensum cruci est unum et idem supposito sivo hypostasi, quia hypostasis Verbi Dei nunquam separata est ab ejus corpore. Ergo corpus Christi est unum et idem numero
appensum erue et iacens in sepulor0.
277쪽
XII. - QUODLIBETu QUARTu 263 Responde dicendum, quod circa hoc cavendae sunt duae damnata haereses. Quarum una est Arianorum, qui cum ponerent Christum animam non habuisse, sed Verbum fuisse corpori loco animae, per consequens posuerunt quod Verbum separatum est in morte a corpore; sicut manifeste patet in quodam sermon Arianorum, contra quem Augustinus disputat. Alia vero est haeresis Galanitarum, quae sui in sexta Synodo damnata; qui cum ponerent unam naturam compositam ex Divinitate et humanitate, posuerunt illam naturam simpliciter incorruptibilem; et ita posuerunt corpus Christi simpliciter incorruptum, non solum corruptione putrefactionis, quod fides catholica tenet, secundum illud Psalm xv, 40 : Non dabis Sanetum tuum videre eorrupιω-nem, sed etiam corruptione quae pertinet ad rationem mortis; quod est impium, ut patet per Damascenum in III lib. c. xxixi. Sic ergo, ad excludendam primam haeresim, oportet nos ponere identitatem secundum suppositum in corpore Christi appenso cruci et posito in sepulcro. Ad excludendum vero secundam haere sim, oportet nos ponere veram differentiam mortis et vitae. Sed quia prima unitas major est quam secunda differentia, dicendum est, quod est idem numero corpus Christi appensum cruci et jacens in sepulcro.
Ad primum ergo dicendum, quod ratio illa non tenet in corpore Christi, propter unitatem hypostasis.
Deinde quaesitum est de rebus humanis et ' de gratia; et de sacramentis 3 de actibus humanis.
Circa primum quaerebatur, utrum Deus semper faciat novam gratiam et videtur quod sic Augustinus enim, 8 super Genes. ad litteram, comparat infusionem gratias illuminationi : Sim inquit, aer, pros/entsclumine, non faetu estaueidus, ιο At quia ai
278쪽
264 s. ROMAE AQUINATI OP c Asie homo, Deo praesente, illuminatur, ,bsente autem, continue tembraιur, a quo non laeorum intervallis sed volunιaιis aversione dis-eeditur. Sed sol semper facit novum lumen in aere. Ergo Deus semper sacit novam gratiam in anima. sed contra, nobilioris creaturae nobilius est esse. Sed graua est nobilissima creatura, quia est persectio naturae rationalis creatae. Ergo ejus esse est nobilissimum non ergo durat solum in momento, et ita non semper Deus lacit novam gratiam. Respondeo dicendum, quod duplex est actio. Quaedam quae fit cum moιu; et talis actio semper est cum aliqua innovatione; quia semper in motu aliquid sit, et aliquid desinit esse, in quantum acceditur ad terminum et receditur a termino; et propter hoc Philosophus dicit, in viI Phys flexi eom. 56j, quod in omni motu est quodam modo fieri et corrumpi. Alia autem actio os quas est sine motu, per simplicem communicationem formae in quantum scilicet agens, suam imilitudinem imprimi reeipienti disposito; et talis actio in principio quidem est cum innovatione, secundum quod do novo acquiritur forma in subjecto; sed continuati ipsius actionis, sinu nullum habet motum adjunctum, sed simplicem influxum, sive communicationem, ita etiam nullam habet innovationem; et hoc modo causatur gravia a Deo in anima. Undo dicendum est, quod quamdiu durat gratia in anima, Dous in anima operatur causans eam; non tamen ita quod faciat semper novam gratiam, et quod Singulis momentis existens corrumpatur; sed quia eamdem gratiam quam primo infudit, semper operatur in anima, conservans ipsam Quod quidem dissiciis os ad intelligendum nyn valentibus abstrahere considerationem suam ab actionibus quae sunt cum motu, in quibus semper aliquid innovatur, ut dictum est.
Ad primum ergo dicendum, quod lumen semper iit in aere, quia semper actione solis illuminantis conservhitur; non quod sempersia aliud et aliud lumen.
Deinde quaesitum est de sacramenti gratia De 4 do sacramento paenitentiae utrum per absolutionem sacerdotis remittatur culpa 2 de sacramenι matrimonii; utrum vir possit accipere erucem, si timeatur de incontinentia uxoris non valentis virum sequi.
279쪽
Utrumfer absolutionem 3aeerdotis en a remittatur.
Ad primum sic procedebatur. 3. Videtur quod per absolutionem sacerdotis culpa omittatur. Dicit enim Hugo de Sancto Victoro in libro de Sacramentis, quod sententiam Petri aequitur sententiaeaeli. Sed sententia coeli est de remissione culpae. Ergo remissio
culpae sequitur sententiam Petri, quae est Sacerdotis absolventis. 2. Praeterea, sacramenta Sunt medicinae contra peccata Sed per medicinam sanantur vulnera vel aegritudines. Ergo aegritudo vel vulnus peccati sanatur per sacramentum paenitentiae. Sed sacramentum paenitentiae consummatur in hoc quod dicit: Ego tactωιτο, sicut sacramentum baptismi in hoc quod dicit: Ego obvιiro. Ergo per absolutionem sacerdotis dimittitur culpa.3. Sed contra est quod per solam contritionem dimittitur peccatum, secundum illud Psalm xxxI, 5 Diaei confitebor aduer-avm me injustitias meas Domino: et tu remisisti impietatem e ea: mei. Sed contritio praecedit absolutionem sacerdotis, quia sacerdos non debet aliquem absolvere, nisi aestimet eum contritum. Ergo remissio culpae praecedit abs0lutionem sacerdotis non ergo per absolutionem sacerdotis culpa remittitur. Respondeo dicendum, quod sacramenta dupliciter perantur :uno modo secundum quod exhibentur in actu alio modo secundum quod habentur in voto; et hoc ideo quia sacramenta operantur ut instrumenta divinae misericordia justificantis Dei autem est respicere hominis cor, secundum illud I Reg. xvi, Romines ident ea quos parent, Deus autem intuetur eor. Et ideo, quamvis res naturales non agant nisi praesentialiter adhibitae, sacramenta tamen agunt etiam Secundum quod sunt in voto sed plonius sacramentalem esseclum inducunt quando actu exhibentur, sicut in baptismo Νam catechumenus, si sit adultus, et habeat baptismum in voto, jam consecutus est effectum baptismi quantum ad emundationem a peccato, et consecutionem gratiae, quae est proprius effectus Dei; sed quando actu baptismum suscipit, consequitur plenius quosdam sacramentales effectus, quia suscipit characterem et remissionem totius poenae. Si quis tamen esset
qui non prius haberet baptismum in voto quam actu baptigar tur, sicut praecipue patet in pueris, simul recipit per baptismum
280쪽
260 s. THOMAE AQUINATIS PUScULA gratiam remittentem culpam, et omnem alium sacramenti effec-ιum. Et hoc etiam contingero in adulto, si simul cum baptigaretur, votum baptismi habero inciperet; et idem est etiam in Sacramento paenitentiae, quod consummatur in dispensationoministri absolventis. Cum enim aliquis actu absolvitur, consequitur plenario sacramenti effectum; sed si antequam absolvatur, habeat hoc sacramentum in voto, quando scilicet proponit so subjicere clavibus Ecclesiae, jam virtus clavium operatur in ipso, e consequitur remissionem ulpae. Si quis tamen in ipsa absolutione incipit conteri, et clavos Ecclesiae habere in voto in ipsa absolutione sacerdotis culpa ei dimittitur per gratiam, quae infunditur in hoc sacramento, sicut et in aliis sacramentis novae egis; unde quandoque contingit quod aliqui non persecte contriti, virtute clavium gratiam contritionis consequuntur, dummodo non ponant obicem Spiritui sancto; et idem est in aliis sacramentis novae legis, in quibus gratia consertur. Videtur tamen essedisserentia inter baptismum et paenitentiam propter hoc quod sacramentum poenitentiae semper exhibetur adultis, in quibus ut plurimum contritio praecedit tempore consessionem et absoluti nem baptismus autem multotios consertur pueris, in quibus votum baptismi non praecedit omnino autem simile appareret, Si etiam baptismus exhiberetur adultis. Ad primum ergo dicendum, quod verbum Hugonis non est sic intelligendum quasi sententia Petri in sacerdote absolvente pra cedat tempore sententiam coeli, id est Dei remithentis culpam; sed quia sententiam Petri approbat sententia Dei. Ad secundum dicendum, quod medicina sacramentalis operaturn0 solui actu adhibita, sed etiam in proposito existens; et ideo qnandoque sanatio vulneris praecedit sacramentalem absol
Ad tertium dicendum, quod nunquam potest esse vera contritio sine voto clavium Ecclesiae, quantumcumque sit dolor de peccato praeterito, et propositum absιinendi in suturum; et ideo in conuition culpa remittitur.
Utrum impossit accipere crucem zor nolente, si de ejus ineontinentia timeatur. - 4 dist. 3. art l, ad 1). Ad secundum sic proceditur. Videtur quod vir possit accipere