장음표시 사용
291쪽
xH. - QUODLIBETUM QUARTu 277oporist determinars quaestiones per rationes quam per auctoritates. Respondeo dicendum, quod quilibet actus exequendus est eundum quod convenit ad suum finem. Disputatio autem ad duplicem finem potest ordinari. Quaedam enim disputatio ordinatura removendum dubitationem an ita sit; et in tali disputations theologica maxime utendum est auctoritatibus, quas recipiunt illi cum quibus disputatur puta, si cum Judaeis disputatur, oporie inducere auctoritates steris Testamentici si cum Manichaeis,
qui vetus testamentum respuunt oportet uti solum auctoritatibus novi Testamentici si autem cum schismaticis, qui recipiunt vetus et novum Testamentum, non autem doctrinam Sanctorum nostrorum, sicut sunt Graeci oportet cum eis disputare ex auctoritatibus novi vel veteris Testamenti, et illorum doctorum quos ipsi recipiunt. Si autem nullam auctoritatem recipiunt, oportet ad eos convincendos, ad rationes naturales confugere. Quaedam vero disputatio est magistratis in scholis non ad removendum errorem, sed ad instrusndum auditores ut inducantur ad intellectum veritatis quam intendit et tunc oportet rationibus inniti investigantibus veritatis i adicem, et facientibus Scire quomodo Si verum c., cs quod dicitur : alioquin si inflis auctoritatibus magister quaestionem determinet, certificabitur quidem auditor quod ita est; sed nihil scientiae vel intellectus acquiret, sed vacuus abscedet. Et per haec patet responsio ad objecta.
Deinde quaesitum est de rebus pertinentibus ad vim appsti itivam et primo de bonis; seeundo de malis circa primum quaeruntur duo do martyrio rast utrum aliquis absque persecta caritato possit se ad martyrium offerre a utrum sustinere martyrium pro Christo sit in praecepto.
Ad primum sic proceditur. Vidotur quod aliquis absque persectaearitato possit se martyrio offerre. Quia super illud Psalm cxviii: Ideo dilexi mandata rua super aurum et pugion dicit Glossa,
292쪽
278 a. anoMAE QuinATis PusOUIA quod minima earitas plus diligi Dei iesem quam miliis auri et ar enti; et eadem ratione, quam omnia temporalia S id quod minus diligimus, exponimus prora quod magis diligimus. Ergo et
omnia temporalia, o etiam propriam jtam, poιρε exponer pro Christo qui habet minimam caritatem. Sed contra, si aliquis absque persecι caritat poysis se offerre martyri0, erε pari dxion poterit martyrium sustinere absque caritate perfecta. Sed hoc videtur 4se salsum, s.cundum ilhid10an. V. AEL: Majorem aritotem nemo hab4 qiιam v animam 3uam ponat quis pro amieis suis. Ergo aliquis absque caritate per feci non potest se ad martyrium offerre. Respondeo dicendum, quod in operibus virtutum duo sunt attendenda; scilidet id quod sit, et modus laciendi. Contingit autem idem actum quod sit secundum aliquam persectam virtutem, fieri eιiam non solum ab habente parvam virtutem, sedistiam a non habent virtutem : sicut aliquis non habens justitiam potest sacer aliquod opus justum. Sed si ιιendamus ad modum sa-ciendi ille qui non habet virtutem, non potes operari sicut illoqui habet me ills qui habet parvam, sicut ille qui babet magnam, qui operatur syciliter et prompto et delectabiliter, quod non ita lacit ilis qui care virtule, vel qui parvam habet. Sic ergo dicend qm est, quod hoc opus quod est ollarre se martyrio, Vel etiam martyrium sufferre, potest sacere non solum caritas persecta, sed etiam ille qui caro caritate, secundum illud Apostoli, I ad Corinth. xiiii M: Si tradidero orpus meum ita ut ardeam, aritatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Sed caritas perseet hoc laci prompte et delectabilitor, sicut patet de Laurentio et Vincentio, qui in tormentis hilarit tem ostenderunLΗ0 aulem op potest sacere cari id imperfecta, vel otiam illoqui caritat caret. Et per hoc patet responsio ad objecta.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod pati martyrium propter Christum non sit in praecepto Minus enim videtur quod homo de sua quam quod proprium eorpus ponat, ut dici Gre-
294쪽
mus motus non potest esse sino peccato. 'l
cohibero : est tamen veniale Peccatum et levissimum, ut patet
per Augustinum, xii do-ii nil huc 1 itur primus motus e o με u'-- imperimjΦi piis vias, i dies Voluntatis, cons . φω4- - ς' - ΜΦ,ijam: pq 's - : Peccatum mortale. Ad secundum dicendum, quod concupiscentia non potest sievitari quod nullus conoe mea ne I stim surgat; quia dum resi titur uni insArgi hi his. yossuque talpae vitari singuli et ex hoe quilibet habet aliquid do rations peccat i licet non habeat ratio-
295쪽
Utrum primi motus in insidelibus sint peceat mortalia. - Ι-2 quoeδι. 80 art. 3 ad 5; et δε Malo, quae3t 8 art. M.
Circa secundum sic proceditur. 4. Vidstur quod primi motus in infidelibus sint peccata mortalia. Quia, sicut Anselmus dicit in lib. de Gratia et lib. Arbit . eos ut non sunt in Christo Iesu, sequitur damnatio, si sentiunt eone viseentiam, etiam3 non eonsentiant. Sed sentire concupiscentiam, est habere primum concupiscentiae motum. Ergo infideles, qui non sunt in Christo esu, peccant mortaliter secundum primos motus, quia damnatio non debetur nisi peccato mortali. 2. Praeterea, quilibet homo debet habere originalem justitiam, Secundum quam concupiscentia reprimebatur Sm contra hoc debitum est quilibet concupiscentiae motus. Ergo quilibet concupiscentiae motus est peccatum mortale. Omne enim quod est contra debitum habet peccati mortalis rationem. Sed contra, quanto est gradus altior, tanto est casus gravior. Sed altior est gradus fidelis quam infidelis. Cum ergo primi motus fidelium non sint peccata mortalia, multo minus primimotus infidelium. Respondeo dicendum, quod primus motus, sicut dictum est, est motus sensualitatis praeveniens deliberationem rationis. Eadem autem natura sensualitatis est et rationis in fidelibus et in insidelibus. Ad naturam autem sensualitatis et rationis pertinet quod motus sensualitatis qui est absque deliberatione rationis, non possit esse peccatum mortale quia peccatum mortale est quod consistit in aversione a Deo, ad quem converti non potest homo nisi per rationem : et per consequens aversio a Deo, quae conStituit peccatum mortale, non potest esse nisi in ratione, ut patet
per Augustinum, xi de Trinit. Et ideo dicendum est, quod primi- motus insidelium non sunt peccata mortalia, sed venialia. Ad primum ergo dicendum, quod dictum Anselmi dependet ex verbo Apostoli, qui concludit, ad Roman. viii, , quod nihiι ει damnaιionis his qui sun in Christo Iesu, qui non seeundum earnem ambulant. Videtur ergo quod his qui non sunt in Christo Jesu, sit aliquid damnationis, etiam si non secundum carnem ambulent, motibus carnis consentientibus: alioquin nihil plus haberent hi qui sunt in Christo Iesu, si sentiant motus carnis, quamvis non
296쪽
282 s. THOMAE AQUINATI OPUscd consentiant. Quod quidem qualiter sit intelligendum, ex processu Apostoli apparet. Praemi erat enim, ceparationem gratiae inchoatam esse in his qui sunt in Christo Iesu quantum ad mentem, licet non quanxqm ad earnom praemiserat enim : Eois ψεε - te quidem aersio las Dat eum aulam egi peeeati, sellico, propter legem omitis, quae adhu manet in corporis membris. ΝΟ ergo hi qui sunt in Christo Iesu, viderentur adhuc pristinae damnationi subjacere propter lamitis motus, concludit Apostolus, quod nihil est M'inationis his qui sunt in chriat Iesu, si non seeundum earnem ambulant quia damnatio originalis peccat soluta est per
gratiam christi, quamvis actu remanes lames peccati damnationem vero actualis peccati non incurrunt, quia non ambulant secundum carnem, In infidelibus vero manet peccatum originalo non solum actu, sed etiam reatu ideo est in eis aliquid damnationis ex parte originalis peccati, non autem ex parte actualis, si concupiscentiis non consentiant. Ex hoc ergo non sequitur quod in infidelibus primus motus inducat damnationem peccati momialis; sed sequitur quod habeat annexam damnationem originalis peccati.
Ad secundum dicendum, quod debitum originalis iustitias ped-4inet ad ipsam personam infidelem rations humanae naturae quassia primo parente traxit, cui collata est originalis justitia; et ideo id quod pertinet ad defectum Originalis justitiae, pertinet ad peccatum naturae, scilicet ad peccatum originale; hon autem ad peccatum actuale, quale est peccatum mortale.
Quaestio est, utrum pueri non exercitati in praeceptis, sint recipiendi vel obligandi voto vel juramento, vel beneficiis alliciendi, ad ingressum religionis.
Et videtur quod non Persectio enim consiliorum, ad quam ordinantur religiones, a Christo exordium sumpsit. Sρ Christus primo consilium persectionis dedit adolescenti qui praeoepta ser-
297쪽
vaverat, ut patet Mailli. ix. Ergo soli illi qui sunt excita, in praeceptis, sunt ad religionem obtigandi, vel recipiendi.
2. Praeterea, Gregorius dicit super Ezech. : Nemo repente Atmminus; sed in bona conversatione a minimis quis inehoat, ut aumagna perveniat. Sed magna sunt consilia quae pertinent ad persectionem vitae minora autem sunt praecepta, quae pertinent ad omnem justitiam. Ergo prius debent pueri exercitari in praeceptis quam ad consilia inducantur. 3. Praeterea Exod. xxI, 33, dicitur : Si quia aperuerit istemnam ... decideritque bos vel asinus in eism, dominus eisternae reddet pretium jumentorum. Sed ille qui aliquem puerum nondum in praeceptis exercitatum ad religionem inducit, quodammodo aperit ei cisternam; quia plerique tales religionem ingredientes grediuntur, et in desperationem incidunt, quasi in quamdam spiritualem cisternam. Ergo videtur quod ille qui eum inducit, hoc ei imputetur ad peccatum. 4. Praeterea, illud quod est expediens communi utili ali, non est tollendum. Sed expedi communi utilitati quod homines propria libertate tantur ad bonum faciendum. Ergo non est aliquibus auferenda talis liberias per obligationem voti vel iuramenti. 5. Praeterea, beatus Benedictus monachorum institutor almisicus in sua regula statuit, quod venientibus ad religionem non sit acilis praebendus ingressus, sed probandum sit an spiritus a Deo sit. Ergo multo minus sunt aliqui muneribus vel beneficiis alliciendi. 6. Praeterea, Gregorius dicit, et habetur in Decretis, distinet. xLviii raeimus quod oedificati parietes non prius tignorum pondusaeeipiunt, nisi nativitatis suos humore 3 ieeenιur; ne si ante pondera quam solidentur aeeipiant, eunριam simul aduerram fabrieam deponant. Sed pueri qui nondum sunt exercitati in praeceptis, sunt quasi parietes nondum desiccati. Erg non sunt eis imponenda tigna, id est gravia religionis instituta. . Praeterea, status religi0nis est status poenitentiae. Sed pueri excipiuntur ab omni paenitentiae coercitione, ut habetur in Decrutis de paenitentia, distinct. IV. Ergo non sunt ad religionem inducendi. 8. Praeterea, sicut dicitur xx, quaest. 3, quod quis non optatne eligit, prostet non diligit quod autem non diligit, faeile eontemnit. Sed pueri antequam Sint exercitati, non habent firmam electionem. Ergo nec firmam dilectionem facito ergo religionem contemnent, si in tali aetate ad religionem inducantur. s. Praeterea, Prov. XIII, 2 Substanιia festinata minuetur. Sed
298쪽
284 a. TROMAE AQUINATI OPUscULA videtur esse nimia sestinantia quod aliquis ad consilia convolsi nondum in praeceptis exercitatus. Ergo videtur quod bonorum spiritualium substantia de facili minuatur ergo non sunt ad religionem inducendi.
40. Praeterea, non minor cura est adhibenda in ingressu religionis quam in susceptione ordinis. Sed in ordinibus prohibentur ad majores accedere qui minores non acceperunt. Ergo etiam eo debet aliquis ad observantiam consiliorum religionis transire, nisi prius praeceptis observatis. 44. Praeterea, duo sunt homini necessaria : scilicet intelligero verum, et operari bonum. Sed intelligendo verum stultus reputaretur qui prius ad dissiciliora se transferret quam leviora intelligeret. Ergo stultum est in operatione boni, quod aliquis prius transceat ad consilia quam in praeceptis exercitetur. 2. Praeterea, cuilibet in religione existenti convenit curam agere aliorum, vel saltem sui ipsius. Sed in his qui eliguntur ad aliquam curam ecclesiasticam, oportet eligere meliorem. Ergo oportet eos qui ad religionem assumuntur, eligere meliores. Hi autem sunt qui sunt exercitati in praeceptis. Ergo tales sunt ad religionem inducendi. 3. Praeterea, illud quod est in se bonum, si ex eo sumatur peccati occasio, est abjiciendum; sicut Serpens aeneus quem Moyses secerat ex mandato Domini ad sanandum filios Israe . ut habetur um xxI, Zechias combussit, quia ex eo sumebatur idolatriae occasio : similiter etiam quamvis benedictio sit secundum se bona, tamen reprehenditur, si minor praesente majoro benedicit. Cum ergo aliqui inexercitati in praeceptis sumant occasionem peccati ex ingressu religionis, ab ea recedentes; quamvis religio sit secundum se bona, tamen videtur quod inexercitatos ad religionem inducere si vitandum. 44. Praeterea, Gregorius dicit, et habetur in Decretis, distinct. xLviii : Casum appetit qui ad summi lae fastigia postpositis gradibus per abruptariineri ascensum. Sed procedere ad consilia non observatis praeceptis est postponere gradum. Ergo videtur quod hoc sit casum quaerere; et ita ad hoc non sunt aliqui inducendi. 5. Praeterea Damascenus dicit in II lib., quod non est ι iis ineaepertum aetatentem et improbaιum incorruptione frui, ut non in superbiam ineidat, et in laqueum diaboli. Ergo pari ratione non est. utile improbatos et inexpertos in praeceptis ad statum contemplationis assumi, ad quem religio ordinatur.
299쪽
XII. - QUODLIBETUM QUARTu 28546. Praeterea, Gregorius dicit in Mor. Post Liae amplexus ad Bactriam Deo pervenit, quia perseetus quisque ante aetiva vitae ad ferundiιatem jungitur, eιpos eontemplativae ad requiem copulatur. Sed activa vita onsistit in observantia praeceptorum, status autem religionis pertinet ad vitam contemplativam. Ergo non
sunt aliqui ad religionem inducendi antequam sint in praeceptis
4 . Praeterea, nulla promissio est facienda cuius solutio non est licita Sed solvero aliquid alicui pro ingressu oligionis non est licitum; unde dicitur i, quaest. 2 cap. 0uam pio : Nunquam lesimus Deum diseipulos, se eorum ministerio eonversos quempiam ad Dei ultum aliquo muneris intea ventu provocasse. Ergo non sunt
aliqui promissionibus ad religionem alliciendi.
48. Praeterea, nullus qui non est exercitatus in armis, secundum leges est admittendus ad militiam corporalem. Sed roligio est status militiae spiritualis. Ergo sunt aliqui recipiendi ad religionem, nisi prius exercitati in praeceptis quasi in quibusdam spiritualibus armis. 49. Praeterea, qui non potest se obligare ad minus, non potest se obligare ad majus, nisi sit neeessarium. Sed puer ante decimum quartum annum non potest se obligare ad matrimonium, quod minus est. Ergo multo minus ad religionem. 20. Praeterea, legitur Marcio, quod Dominus daemoniacum curatum non permisit secum intrare navim, quas significa crucem et religionem. Per daemoniacum autem curatum signantur homines a peccatis conversi. Ergo non sunt ad religionem accipiendi peccatores statim conversi, antequam in praeceptis exercitentur. 23. Praeterea bonorum operum fructus habere debemus, quando
de AEgypto eximus, ut dicit quaedam Glossa Exod. II. Sed extro de AEgypto est exire de mundo religionem intrando. Ergo illi qui volunt religionem intraro, debent prius fructum bonorum operum habere per observantiam praeceptorum. 22. Praeterea, Augustinus dicit, in libr. do Sermons Domini in monte, quod omnis praesumptio est coercenda. Sed magna praesumptio videtur esse quod aliquis velit ascendero ad arcem consiliorum, nondum observatis praeceptis. Ergo tales sunt coercendi, et non alliciendi ad religionis ingressum. 23. Praeterea, Augustinus dicit in eodem lib. quq maiora majoribus, et minora minoribus sunt exhibenda. Sed consilia sunt majora Ergo non sunt pueris inexercitatis exhibenda; et ita pueri
300쪽
286 s. THOMAE AQUINATI OPUscULAnondiim exercitati in praecopiis non sunt ad religionem trahendi. sed contra est quod dicitur xx, quaest si in qualibet, otinfra. I arentibus sane filior suos ad religionem tradere non m-plius quam altra deeimum artum annum aetatis suo lieentia esse poterit postea vero in eum voluntate parentum eorum, aut si suae denotionis sit solitarium votum, erit Aliis ieitum religionis assumer evitum. Sed post quartumdecimum annum non statim sunt homines in praeeeptis exercitati. Ergo possunt religionem ingredi pueri antequam sint in praeceptis exercitati. Praeterea, majus est quod aliquis assumatur ad regimen gui otaliorum, quam quod recipiatur in religione, in qua sub rogi minoalterius vivit. Sed Salomon adhuc puer existens, assumptus est ad regnum sui et aliorum unde dicitur DParat xxi : Loeutus est Dani rex ad omnemiseelesiam Galomonem lium meum eligit Deus adhue puerum et tenellum. Ergo multo magis possunt pueri non exercitati in praeceptis ad religionem recipi vel induet. Praeterea, illud votum non os illicitum ex quo non redduntue aliqui rei, si solvant. Sed, sicut dicit Ambrosius, illos qua in puerilibus annis eontinentiam voverunt, non constituuntur reue, si votum exsolvant. Ergo quod aliqui 'olo adstringantur ad religionem in puerilibus annis, non est illieitum. Praeterea, nihil est illieitum per quod aliquis a bono non retrahitur. Sed qui provocatur ad meliora, non retrahitur a bono. Ergo, cum status religionis sit melior, in quo observantur consilia, quam status vitae saeeularis in quo simpliciter observantur praecepta; videtur quod non sit illicitum inducero pueros ad religionem voto vel juramento, a ui etiam beneficio, antequam in praeceptis siniexercitati.
Praeterea xx, quaest dicitur : Firma tune erit uirginituιia professio, eae quo Multa jam aetas erae eo erit, et quae solet opta nuptiis deputari. Sed non statim in hac et ais viri vel mulierossunt praeceptis exercitati. Ergo antequam aliqui in praeceptis exercitentur, licite possunt religionis astringi voto vel juramento. Praeterea, si latis obligatio esset illicita, scilicet qua pueri non exercitati in praeceptis voto vel inramento ad religionem obligantur aut hoc esset quia est secundum se mala, aut quia est prohibita Sod non est secundum se mala; quia sic executio sivo adimpletio promissionis esset peror, e perseverantis pessima; ujus contrarium videmus; quia adimplentes ea quae promissant in εrilibus annis, ei in promissis perseveris es, maxime