장음표시 사용
281쪽
' II. - QUODLIBETUM QUARTUM Morucem ad transfretandum ultra mare nolent uxore, si de ejus incontinentia timeatur. on debet enim homo praetermittere propriam salutem pro saluis aliena. Sed homo procurat salutem propriam per hoc quod cruce signatur, consequens plenam remissionem peccatorum. Ergo non debet hoc praetermittere, ut provideat saluti uxoris. Sed contra est quod Augustinus dicit: Si abstines sine vetoris volunιaιe, tribuis ei fornieationis ιieentiam, et peeeatum illius tuae imputabitur absιinentiae. Sed accipiendo crucem impeditur a reddition dobiti. Ergo videstur quod peccatum uxoris, si contingat, viro imputetur. Respondeo dicendum, quod ea quae sunt necessitatis, non sunt praetermittenda propter ea quae sunt propriae voluntatis; unde etiam Dominus, Matth. xv reprehendit Pharisaeos, qui docebant praetermittere mandatum de honoratione parentum, ut aliquae voluntariae oblationes Deo offerrentur. Ex necessitate autem Viro imminet ut gerat curam uxoris, quia aput mulieris est vir, ut dicitur I ad Corinth. xi, 3. Sed quod accipiat crucem ad transfretandum, subiacet propriae voluntati. Unde si uxor si talis quae sequi non possit propter aliquod legitimum impedimentum, et de ejus incontinentia timeatur, non est ei consulendum ut accipiat crucem, et dimittat uxorem Secus autem est, si uxor continere voluntarie proponat vel velit, et possi sequi virum suum.
Ad primum ergo dicendum, quod hoc etiam ad salutem propriam viri pertinet ut gerat curam de salute uxoris, quae viri regimini committitur.
Deinde quaesitum est do actibus humanis it primo de actibus pertinentibus ad praelatos secundo do actibu qui possunt pertinere ad omnes.
Pertinet autem ad praelatos praecipere, dispensare in praecept0, excommunicare rebellantes praeceptis, et beneficia ecclesiastica conserre. Unde circa primum quaeruntur quatuor A do obedientia ad praecepta praelatorum utrum scilicet religiosus teneatur obedire praelato suo praecipienti ei in virtute obedientiae quod revelet ei crimen fratris occultum; et circa dispensationem utrum Papa possit dispensare in bigamia 3' circa excommunicationem;
utrum aliquis teneatur vitare excom nisatos illos de quorum
282쪽
268 s. THOMAE AQUINATI OPUscuLA excommunicatione etiam inter peritos est diversa sententia, qui busdam dicentibus eos excommunicatos esse, et aliis, non ess a 4 circa collationem beneficiorum; utrum praelatus Ecclesiae Ii cito possit dare beneficium consanguine suo idoneo existenti, Aiaeqna lacilitato occurrat ei alius magis idoneus.
Ad primum sic proceditur. Videtur quod subditus non teneatur obedire praelato praecipienti revelationem criminis occulti. ullus enim tenetur obediro alicui in hoc quod non subditur ejus judicio. Sed occulta non subduntur judicio humano, sed soli judicio divino. Ergo circa eorum revelationem nullus tenetur obediro praelato praecipienti. Sed contra est quod praelatus in capitulo religiosorum potest praecipero id do quo iudex saecularis vel ecclesiasticus potest exigere juramentum. Sed quandoque judex saecularis vel ecclesia ticus exigi iuramentum ab aliquo, ut revelet id quod scitio aliquo occulto, ut dicit quaedam Decretalis do Purgationibus. Ergo, pari ratione, ipso praelatus in capitulo potest etiam religiosis praecipere in virtute ipsius obedientiae, ut dicant ei si quid sciunt de aliquo crimine occulto. Respondeo dicendum, quod peccatum dupliciter potest esse occultum. Uno modo simpliciter ita scilicet quod ad multorum notitiam nullo modo pervenit; et talo peccatum occultum nocet soli lactenti; et ideo qui tale peccatum occultum si atris scit, solum hoc debet intendere ut fratris peccantis salutem procuret; und institutus est a Domino ordo correctionis raternae Matth. xviii , ut primo quidem corripiat aliquis fratrem occulte peccantem inter se et ipsum solum postm0dum adhibeat duos vel tres testes; et tunc tandem, si non corrigatur, dicat Ecclesiae contra quem ordinem si praelatus praecipiat ut peccatum fratris occultum ei dicatur, non est Obediendum, et ipse peccat praecipiendo quia oportet De magis quam hominibus obedire Act Iiij. Si autem peccatum fratris non sit adeo occultum quin per aliquas suspiciones in multitudinis notitiam veniat, unde multorum scandalum oriatur jam peccatum non solum nocet illi, sed multis. Et quia
283쪽
xΠ. - QvoBLIBETUM ovARTu 269 bonum multitudinis praesertur bono unius, ideo praelatus debet disquirer veritatem de facto, ut scandalum multitudinis vel cesset per poenam peccantis, Vel per ejus excusationem. Et ideo in tali casu potest praecipere scienti crimen fratris quod manifestet et illo cui praecipitur, tenetur praelato obedire. Sic enim cum non sit omnino occultum crimen, pertinet ad judicium praelati; et in hoc casu loquitur Decretalis, non autem in primo. Unde patet responsi ad objecta.
Utrum Papa possit dispensare super bigamia. 4 dist. 27, qutirat 3 art. 3).
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Papa non possit dispensare in bigamiae irregularitate. Non enim potest ab homino dispensari in his quae sunt divinitus instituta, ut Bernardus dicit in lib. do Dispensatione et Praecepto. Sed doctrina Apostoli, in qua continetur quod bigamus non prom0veatur, ut patet Iaim. III, et ad Tit. I, est divinitus promulgata, secundum illud Apostoli, II ad Cor ult. III : An eaepertulentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus Ergo Papa non potest cum bigamis dispen
Sed contra est quod in Decretis, dist. V dicitur, quod Papa cum quodam bigamo dispensavit. Respondeo dicendum, quod Papa habet pleni tuti dem potestatis in Ecclesia, ita scilicet quod quaecumque sunt instituta per Ecclesiain vel Ecclesiae praelatos, sunt dispensabilia a Papa Haec enim sunt qua dicuntur esse.juris humani, Vel juris positivi Circa ea vero quae sunt juris divini vel juris naturalis, dispensare non potest: quia ista habent essicaciam ex institutione divina. Ius autem divinum est quod pertinet ad legem novam vel veterem. Sed haec differentia es inter legem utramque : quia lex vetus determinabat multa tam in praeceptis caeremonialibus pertinentibus ad cultum Dei, quam etiam in praeceptis judicialibus portinentibus ad justitiam inter homines conservandam; sed lex nova, quae est lex phortatis hujusinodi determinationes non habet, sed est contenta praeceptis moralibus naturalis legis, et articulis fidei, et sacramentis gratiae Dunde et dicitur lex sidet, et lex gratiae, propter determinationem articulorum fidei, et efficaciam sacramentorum. Cetera vero, quae pertinent ad determinationem humano-
284쪽
270 s. 'ROMAE Aouisa in Orege ULArum judiciorum, vel ad determinationem divini cultius, libero permisit Christus, qui est novae legis lator, laetatis Ecclesiae et principibus christiani populi determinanda; unde hujusmodi determinationes pertinent ad jus humanum, in quo Papa potest dispensare. In solis vero his quae sunt de lego naturae, et in articulis fidei et sacramentis novae legis dispensare non potest hoc enim non esset posse pro veritate, sed contra veritatem Manifestum est autem quod bigamum non promoveri, neque est de lege naturae, neque pertinet ad articulos fidei, nequo est de necessitate sacramenti quod patet ex hoc quod si bigamus ordinetur, recipit ordinis sacramentuml; sed hoc pertinet adinamdam determinationem divini cultus. Unde circa hoc potest Papa dispensare, licet dispensare non debeat nisi ex magna et evidenti causa; sicut etiam posset dispensare circa hoc quod aliquis sacerdos non indutus vestibus sacris consecraret corpus Christi. Et eadem ratio est doomnibus aliis hujusmodi, quae ex institutione humana processerunt. Ad primum ergo dicendum, quod Apostolus dupliciter in doctrina sua aliqua proposuit quaedam quidem sicut promulgans jus divinum, sicut illud quod habotur ad Galat. Si circum-eidi nini, Christus vobis nihil proderit; et multa alia hujusmodi: et in hoc Papa non potest dispensare. Quaedam vero sicut propria auctoritate aliqua statuens : nam ipse dicit, I ad Cor. xi, 3. : cetera eum venero disponam e infra xv, manduvit ut collectae quae fiunt in sanctos, per unam sabbati fiant quod non pertinet ad jus divinum. Et similiter etiam quod dicitur de bigam non promovendo, non est juris divini, sed instilutio auctoritatis humanae divini ιus homini concessae.
Utram debeant sitari illi Geommunicati ire quorum
Ad tertium sic proceditur. Videtur quod non debean vitari illi
Oxcommunicati circa quorum excommunicationem sapientes contraria opinantur. Quia secundum jura Episcopus non potest auferro beneficium quod clerico concessit sine culpa Sed non mimis d herii communio fidelium cuilibet fideli quam beneficium clerico sibi ab Episcopo eollatum. Ergo nec communio sidelium est alicui
285쪽
xII. - QUODLIBEVUM QUARtuM BIsubtrahenda sine culpa Sed quando dubitatur an causa subsit, promptior debet esse animus boni viri ad interpretandum in mitiorem partem. Ergo ex quo dubitatur de excommunicatione aliquorum, magis debet aliquis pro hoc stare quod non sint excommunicati; et ita non debet eos vitare. Sed contra est, quod si aliquis percussus in bello, moriatur, si ignoretur quis eum percusserit, propter dubium quilibet qui in bello intersuit, irregularis habetur secundum jura. Ergo a simili videtur quod ex quo dubium est de aliquibus an sint excommunicati, propter majorem cautelam sint vitandi. Respondeo dicendum, quod dubitatio de excommunicatione aliquorum, aut praecedit sententiam judicum, aut sequitur. Si praecedit, puta cum nondum est declaratum per judicum consenSum aliquos esse excommunicatos non sunt vitandi quousque certo judicio terminetur. In hoc enim casu verum est quod in mitiorem partem interpretari debemus unde et Deuter xvii 8, dicitur Sidit telis et ambigitum apud t judicium esse perspereris et judi- eum intra portis tuos videris verba variari venies ad socerdotes, et ad judicem, quaeresque ab eis, et facies quodeumque diaeerint. Sed si ambiguum oratur post concordem judicum determinatio nem magis standum est sontentiae judicum, duplici ratione Primo quidem, quia judices sollicitius discutientes negotium, plenius poSsunt percipere veritatem, etiam si sint minus periti, quam alii qui perfunctoris constituuntur; et extraordinarie. Secundo, quia hoc esse in magnum nocumentum utilitatis communis status hominum, si sententiae non staretur, sed quilibet pro suo libito vellet sententiae calumniam ingerere, quia sic litigia essent interminabilia. Et ideo in tali casu magis est standum sententiae judicum, nisi sorte sit per appellationem suspensa. Et per hoc patet resp0nsi ad objecta.
Circa quartum sic proceditur. 4. Videtur quod praelatus Ecclesiae non possit Ecclesiae curam committere suo conSanguineo, quamvis idoneo, postposito meliori. Pater enim suae filiae quaerit εp0nsum quam magis potest idoneum et sponsae quaeri fidelissl-
286쪽
272 s. THOMAE AQUINATI OPuscu mum custodem pro posse. Sed major praelatus ad Ecclesiam sitii subjectam comparatur vel sicut pater ad filiam, vel sicut sponsus ad sponsam. Ergo debet iis persona idonea providero quantum
ad melius potest.2. Praeterea, Ioannes Evangelista maxime suit idoneus ottamen, quia consanguineus Christi erat secundum carnem, praetulit ei Petrum in regimine Ecclesiae. Ergo etiam praelatus si habeat consanguineum aeque idoneum, non debet ei providero in Ecclesia magis quam alii aequo idoneo multo ergo minus si sit minus
Sed contra est, quod secundum ordinem rectum caritatis homo plus debet diligere sibi magis conjunctos. Sed his quos magis ex caritate diligimus, etiam magis debemus providere, unde eorum meritum crescat. Cum ergo ex bona dispensatione Ecclesias crescat meritum bene administrantis, videtur quod praelatus magis debeat suis quam extraneis providere, etiam si sint minus idonei. Respondeo dicendum, quod aliter est dicendum de consanguineo praelati aeque idoneo, et aliter de minus idoneo. Si enim sit aequo idoneus, potest praelatus suum consanguineum praeserro, nisi orto ex hoc scandalum oriatur, vel aliqui exinde malum exemplum accipiant, ut probabiliter praesumi possit quod alii praelati hoc exemplo inducantur ad dandum suis consanguineis etiam minus dignis Det hoc ideo quia, ex quo nihil deperit utilitati Ecclesias, cum aequo idoneo providetur, licet circa hujusmodi provisionem etiam amori naturali satisfacere, qui n0 est contrarius caritati, sed magis caritate insormatur et hoc significatur Genes. LvII, 6, ubi Pharao dixit ad Ioseph de fratribus suis : Si nosti in eis siros industrios, eo ιitu eo magistros peeorum meorum. Si vero sit minus idoneus consanguineus praelati, non debet eum praeficero ad curam Ecclesiae postposito meliori duplici rations. Primo quidem, quia hoc videtur ess contra fidelitatem, quam in bono dispensator Dominus requirit. Non enim saceret fideliter negotium alicujus domini qui posse rem ejus meliorare, si hoc praetormitteret, ut suis consanguineis satisfaceret. Secundo, quia hoc videtur ad personarum acceptionem pertinere, quae consisti in hoc quod aliquis accipit pro causa conditionem personae quae non saei ad negotium; sicut si aliquis daret sententiam pro aliquo quia dives est, et non quia justitiam habet, quae est conditio sa ciens ad negotium. ESSe autem eonsanguineum, non est aliqua
288쪽
Versificari, vel etiam ex modo appetendi. Si enim sic aliquis appetat scire hujusmodi hnssilist notitiam praeserat aliis utilioribus rebus, inordinatus est appetitusa e similiter si sit talis
289쪽
xΠ. - QUODLIBRTUM AEVAt Tu 275 Ruturus quis ineedere, non ineedet. Ergo non oportet, nuntiabilo quod semel est verum, simper esse laturum Verum. 2. Praeterea, si partes sunt eaedem, et totum est idem sed partes enuntiabilis sunt praedidatum et subjectum et compositio. Ergo idem est enuntiabilo existent eodem praedicato et subjecto et compositione. Sed taliter existonio eodem onuntiabili contingit quod sit quandoque virum et quandoque salsum; sicut lis enuntiabilo Sohratem sedere, os verum eo sedente, secundum illud Philosophi in Pstrihor. Ex eo quod res est se non est, oratis est vera vel salsa Ergo enuntiabile quod semel est verum non propior
3 Sed contra, Ista enuntiabilia, Meratem eurrere. et Soeratam eueurrisse, et smeratem fore eursurum, non dissorunt nisi secundum diversam consigniscationem temporis. Sed divorsa consignificatio non tollit identitatem nomini : idem enim nomen dicitur esso per omnes casus et iii singulari et in plurali numero Ergo etiam praedicta tria nuntiabilia sunt id st enuntiabile. Sed i unum horum semel sit verum, s0mper portet quod aliquod eorum sit
verum quia si semel est verum quod Soerates virit, prius erat verum quod Socrates viret, et postea erit verum quod Sberates eueurrit. Ergo, si enuntiabilo aliquod semel est Verum, semper
Respondeo dicendum, quod huius dubitationis vis in hoc con .
sistit, ut sciatur utrum sit idem enuntiabile quod est d praesenti, piaeterito et tuturo. Si enim hoc verum sit consequens orit quodenuntiabile quod semel est verum, semper erit verum lice sorte hoc dubitationem aliquam habere possit circa enuntiabilia dolaturo contingonii; sed hoc os alιioris inquisitionis. Si vero sint diversa nuntiabilia de praesenti, praeterii et suturo es autem idem enuntiabile quod est de praesenti, qualitercumque res Sehabeat , manifestum est quod idem nuntiabile quandoquo est verum, quandoque salsum secundum quod philosophus diei in Periher. quod eadem oratio et opinio quandoque es vera, quandoque salsa. Ad cujus evidentiam sciendum est, quod secundum Philosophum in I perihermenias, tria quaedam per ordinem inveniuntur:
nam voces sunt signa intellectuum, intellectus aulem sunt rerum
similitudines uanifestum est autem quod utillas deis significa-liviae vel diversitas non dependet ex unitat vel diversitale rei
signiveaiae alioquin non esset aliquod nomini aequivocum;
290쪽
276 s. THOMAE AOUINATIS Puscura. cundum hoc enim si sint diversae res essent diversa nomina, tnon idem nomen Depende ergo unitas vel diversitas vocis significativae, sive complexae, sive incomplexae, ex unitate vel diversitate vocis vel intellectus; quorum unum, scilicet vox est signum et non signum tantum intellectus autem signum et signatum
sicut et res. Potest ergo nomen vel enuntiabile osse aliud et aliuo, vel propter diversitatem vocis tantum, sicut est in synonymis, in quibus est diversa vox, sed idem significatum omninos vel etiam cum diversitate vocis potest esse diversitas intellectus, sive propter diversitatem rei intellectae, sive propter diversitatem modi intolligendi et hoc contingit quandocumque es diversitas consignificationis' quae consequitur diversum modum intelligendi unam ιε eamdem rem et praecipue boc apparet in tempore, quod per socommisceretur operationi intellectus humani componentis et dividentis, ut dicitur in ii de Anima. E idso dicondum est, quod non est idem enuntiabile Soeraιem sedere, et Meratem sedisse, Vel sessurum Me sed Soeratem sedere est idem enuntiabile, quia est eadem Vox et idem modus significandi. Et ideo patet quod idem enuntiabit potest quandoque esso
Verum, quandoque salsum Unde duo prima concedimus.
Ad tertium dicendum, quod diversitas consignificationis tollit nominis identitatem, in tantum quod obliqui, secundum Philosophum, non sunt nomina; sunt tamen unum nomen non simpliciter, sed in quantum conveniunt in uno ordine declinationis.
Utrum determinationes theologio debeant fleri avetoritate, se ratione. - Contra sentiἰω, lib. I, οπ. 2, 8, et s).
Cire tertium sic procoditur. Videtur quod magister determinans quaestionssalleologicas magis debeat uti auctoritatibus quam rationibus. Quia in qualibet scientia quaestiones optimo determ nantur per prima principia illius scientiae. Sed prima principia scientiae theologicae sunt articuli fidei, qui nobis per auctoritates innotescunt. Ergo maxime quaestiones theologicae sunt determinandae per auctoritates.
Sed contra est quod dicitur ad Tit. I, Ut sit poιens exhortari
in Metrina sana, et ontradieente rem ere. Sed contradicentos melius revineuntur rationibus quam auctoritatibus. Ergo magis