장음표시 사용
311쪽
xII. - QUODLIBETUM dARTu 297 Matth. xiv ouinque millia pro quinque sensibus eorporis, ita sunt qui in mulari habitu aeterioribus reete uti operint hi quinque panibus, id est legalibus praecepιis adhuc neessa es ut instruanιur. Nam qui mundo integre renunιiant, quatuor millia sunt, e sepιem panibus, id est evangelisae perseeιioni, uni similes, et spiriι-li gratia re ieiunιur. Sed primo pavit Dominus quinquo millia hominum ex quinque panibus quam quatuor millia ex septem. Ergo praecepta sunt praevia consiliis, et non e converso. . Praeterea, dispositiones praecedunt persectionem, et ordinantur ad ipsam, Sed praecepta sunt dispo sitiones ad consilia dicit enim Glossa Hieronymi in principio Marci AEuatuor sunt quali-
tesιimoniis Ades, in Mempus perfectio ad quam pertinent consilia,
8. Praeterea, primo non es aliquid prius sed, sicut dicit quaedam Glossa super sal m. earitas primo move pedem ad reditum olim Do actu autem caritatis dantur praecepta. Ergo nihil ostprius in vita spirituali quam praecepta non ergo consilia ordinantur ad praecepta, sed potius e converso. s. Praeterea, super illud Psalm cxxx : Sieu ablaetatus super matrem suam, etc. dicit Glossa : Sicut quinquevempora notantur in praereatione earnali, ita et in spirituali. Primum ergo te vaea eoneeptionis, secundum est in utero alitionis, terιium amissionis, quartum portationis et laetaιionis, quintum ablaetationis : ια et in utero maιris Eoelestin, primo oncipimur, dum fide rvdimentis instruimur inde quasi in utero alimur in iisdem primordiis pro tetantes dei a manibus Eeele3iae portamur et laete nuιri mur, donee jam frandiuseuli a laet muιris aecedamus ad mensam paιris. Et postea subditur inulti vero hunc ordinem perverterunt, ut haeretiei et ehismatidicis ante empus a uot separanιes, unde
ιinguuntur. Sed separari a lacto est, facilioribus dimissis, ad dissielliora transtro cum ergo consilia sint dissiciliora quam praecepta, videtur quod periculo extinctionis se exponant qui ad consilia accedunt, nisi prius educati in praeceptis praecepta ergo
ordinantur ad consilia, et non e converso.
40. Praetersa, Gregorius dicit super Eaech. Guod est eae prae-eepto bonum saeers, inehoandum esι. Sed id quod est incipientium, ordinantur ad id quod persectionis est, et non e converso. Ergo praecepta ordinantur ad consilia, et non e converso.
312쪽
298 THOMAE AQUINATIS OPUScULA 44. Praetersa, virtus imitatur naturam. Sed natura operatue prius in corpor animalis ea quae pertinent ad esse, sicui membra principalia, quam ea quae sunt de bene esse. Ergo in progressu virtutis priora sunt praecepta, quae sunt de esse virtutis, tiam
consilia, quae sunt de bene esse ipsius : et sic idem quod prius. 2. Praeterea, sicut est ordo in addiscendo, ita etiam in operando. Sed in addiscendo oportet incipere a lacilioribus, ut ad dissiciliora perveniatur. Ergo in operando oportet prius implerct praecepta, quae sunt laciliora, et sic transire ad consilia. 3. Praeterea, atth. v, dicitur in Glossa quod sermo disinus est nobis via qua eurrimus. Sed sermo divinus praeordinat praecepta consiliis, ut patet Matth. v ubi primo ponitur id quod praeceptum est antiquis; et postea superadditur a Domino id quod persectionis est. Ergo videtur quod observantia praeceptorum sit praeordinanda Observationi consiliorum. 44. Praeterea, illud quod est minimum in aliquo genere, ordinatur ad id quod est maximum in genere illo. Sed nihil est minus in vita christiana quam observantia praeceptorum, nihil autem majus quam observantia consiliorum. Ergo praecepta ordinantur ad consilia. 5. Praeterea, Hieronymu dicit super attia : ui praee ιaleois implere neglistit, perseetiora implere non potest. Ergo oportet quod prius aliqui impleant praecepta quam consilia.
6. Praeterea, prius es a quo non convertitur consequentia e sendi. Sed a praeceptis non eonvertitur consequentia essendi ad consilia : non enim sequitur, si aliquis servat praecepta, quod servet consilia. Ergo observatio praeceptorum naturaliter praecedit, et ordinatur ad observantiam consiliorum. Sed contra est quod Augustinus dicit in Enchir. uineumque manda Deus, eae quibus unum est, o moechaberis De quineumquε non jubentur, sed spiriιuali eonsilio monen ιur, eae quibus unum αι, Bonum est homini mulierem non tangere tune eet Aunt eum
referunιur ad distendum Deum, et proaeimum propιer Deum. Sed haec duo cadunt sub praecepto, ut patet Matth. xxiI. Ergo consilia ordinantur ad praecepta. praeterea, illud quod est electionis, os dinatur ad id quod ostnecessitatis; quia electio est eorum quae sunt ad finem. - consilia sunt electionis, praecepta autem necessitatis. Ergo consilia ordinantur ad praecepta.
Praeteroa, illud per quod aliquid plenius perficitur, ordinatur
313쪽
XII. - QUODLIBATUM QUARTu dis ad illud. Sed per consilia plenius et tutius conservantur praecepta. Ergo consilia ordinantur ad praecepta. Respondeo dicendum, quod praecepta dantur de actibus viriu-tum. Duplex autem est virtutis actus, scilicet interior et exterior; et uterque actus sub legis praecepto cadit unde Augustinus dicit contra Faustum quia Iudaei, intelιigeban homiridium nisi per interemptionem eorporis humani, aperuit Dominus, omnem iniquum motum ad noeendum fratri in homicidii genere deputari. Similiter etiam tantummodo corporalem cum semina illicitam cohabitationem vocari moechiam, quas orat in lege prohibita; sed Dominus demonstravit etiam interiorem concupiscentiam ad hoc pertinere. Unde manifestum est quod etiam interiores actus vi tutum sub praecep o cadunt. Consilia ergo ordinantur ad praecepta et secundum quod sunt desinterioribus virtutum actibus, et secundum quod sunt de exterioribus actibus; sed diversimode. Νam ad interiores actus virtutum ordinantur sicut in finem. Omnes enim interiores actus virtutum moralium pertinent ad mentis puritatem ut scilicet mens hominis a passionibus inordinatis et ab exteriorum rerum cupiditate sit libera Dei ulterius omnes vi tutes, tam morales quam theologicae, ordinantur ad dilectionem Dei et proximi et ad haec duo omnia consilia ordinantur sicut addinem; scilicet ad caritatem Dei e proximi, et ad mentis puritat0m undo dicitur in collationibus Patrum uidquid nos ad virtutem ordis potest dirisere, tota virtute seetandum es : quidquid autem ab hae retrahit, ut pervieiosum et sitium desitandum est. Pro hae enim universa agimus atquε toleramus pro hari patria, parentes, digniιates, diviιiae, detieis mundi hujus et voluptas universa eonιemnitur, ut scilicet puritas cordis perpetua retineatur; et pote subdi : Pro hae jejuniorum inediam, vigilias, labores,
eorporis nuditatem, ιeetionem, eterasque virtutes debere nos useipere operimus, ut per illas ab universis passionibus Mita iliaesas praeparet eo nosti m e servare possimus, et ad perseetionemearitaιis istisi radibus inniιendo eouseendere. Et hoc idem Augustinus dicit de moribus Ecclesiae: Non ruiniendis, inquit generibus Aborum quasi pollutis, sed concupiseen ιiae perdomandos, et dilaetioni fraιrum retinendae innigila omnis intentio; et ibidem dicitur caritas praecipue ustoditur, si earitati virtus, euritati sermo, ea-riιαι habitus, aritaι uultus aptaιur. Unde o Apostolus I ad Corinth. II, virginitatis consilium ad hoc ordinandum docet,
u mulier innupta cogitet quae sunt Dei, quomodo placeat Deo;
314쪽
300 s. THOMAE AQUINATI OPUscULA et Dominus Matth. ix paupertatis consilium ad hoc ordinat ui homo Deum sequatur; quod sit per rectitudinem et puriιabem
interioris affectus. Sic ergo consilia ordinantur sicut in mem ad praecepta, secundum quod sunt de interioribus actibus virtutum; sed secundum quod sunt de actibus exterioribus, puta : Non occides, Non furtum faeies, et: ordinantur consilia ad praecepta non sicut ad finem. Νon enim propter hoc homo virginitatem servat ut ab adulterio abstineat; neque hoc sin aliquis suis abrenuntiat ut nou suretur aliena; cum exteriora opera consiliorum sint majora quam exteriora opera praeceptorum ordinantur tamen ad ea in quantum faciunt ea tutius et firmius conservari qui enim sua dimittit, multo magis abstinet a rapiendis alienis; unde et Augustinus dici in xl x lib. contra Faustum omnia eae Hebraeorum lese commemorata Dominus commendavit, ut quidquid eae persona sua insuper loqueretur, vel ad eaepositionem ommendandam valeret, si quid illa obscurum posuisset vel ad tutius conservandum quod illa
solvisset et in libro do Sermone Domini in monte dicit, quod dum unt illa quae adduntur ad perseetionem, multo magis unιula quae praemissa sunt ad ineMaιionem. Sic ergo patet quod consilia ordinantur sicut ad sinem ad praecepta, prou suntlas interioribus actibus virtuιum; sed ad praecepta, secundum quod sunt de exterioribus actibus, ordinantur consilia ad hoc quod tutius et firmius conserventur per modum removentis prohibens De primum horum est causa secundi firma enim exteriorum actuum observatio causatur ex interiori assections mentis bene dispositae. Ad primum ergo dicendum, quod secundum quosdam dives illa mentitus est, dicens se praecepta observasse, et praecipue quantum ad unum praeceptum quod ibidem commemoratur, pertinens ad inleriorem actum, scilicet : Diliges proaeimum tuum leui teipsum Undo Origenes dicit super Matiliaeum Seriptum es in Evangelio seeundum Hebraeos, quod eum Dominus diaeisset ei, rade, et vende omnia quo habes, oepit dires ea ere eaput suum, e non
plaevit ei. Et dixit ad eum Dominusu uomodo diei Feeiaesemet Prophetas Seriptum est enim in Ue : Diliges proaeimumcivum siev ι ipsum istisee muli fratres tui filii Abrahae amieti sunt
stereore, morientes pro fame, et domus tua plena est multis bonis, e non egreditur eae ea omnino aliquid ad eos Impossibilo enim est smplere praedictum mandatum, et esse divitem, et maxime liabero
315쪽
XII. - QUODLIBETUM QUARTUM 301 tantas possessiones. Et hoc idem confirmatur per Hieronymum, qui dicit super Mattho Mentitur adoleseras. Si enim quod positum est in mandatis, Diliges proximum tuum leuia ipsum, opere eomplesseι, quomodo postea audiens 'ende omnia quae habes et da pauperibus aristis abiisset Sed quia Chrysostomus et alii Oxpositores dicunt, adolescentem illum non fuisse mentitum, utrumque salvari potest. am hoc praeceptum iiιiges proaeimum tuum sieut te ipsum, dupliciter potest observari Uno modo imperfecto, ut scilicet aliquid non laciat contra proximum quod non vult sibi fieri, et ut sine detrimento proximo subveniat. Alio modo, ut scilicet ad subveniendum necessitatibus proximorum corporalibus ita se habeat sicut ad subveniendum necessitatibus propriis : hoc enim modo non implet hoc praeceptum qui, cum multas divitias habeat, sibi eas reservat, permittens proximum egere. Consilia autem ad hoc ordinantur ut praecepta persectius custodiantur : et ideo Dominus, observanti praecepta imperfecte, superaddi consilia, per quae praecepta persectius observentur. Ad secundum dicendum, quod persecti vitae in praeceptis, so- eundum quod sunt de interioribus virtutum actibus, consistit essentialiter : nam earitas est ineuium perfectionis, sicut Apostolus dicit ad Coloss. xl l ηις et ideo, cum Dominus praecepta caritatis posuisset Matthae V, 48, subjungit Estote ergo perfreti. Sed in eonsiliis, quae sunt de quibusdam exterioribus actibus, consistit persectio instrumentaliter; quia scilicet hujusmodi consilia sunt quasi quaedam instrumenta per quae facilius ad porsectionem pervenitur. Unde in collationibus Patrum dicitur Mejunia, nisiliae, meditath Seripturarum, nuditas, o privatio omnium saeu tatum, non perfectis sed perfretionis instrumenta sunt; quia non in ipsis remisti disciplina utius finis, sed per illa pervenitur ad Anem. Et Augustinus dicit in lib. de persectione iustitiae rate audiamus praeeepta perfectionis, ne eurrere negligamus ad perseetionem eari.-ιatis. Et Hieronymus super Matthaeum dicit exponens illud Eeea nos reliquimus omnia, et Mevti sum te fouio, inquit, non aus- ei tantam relinquere, iungit quod perseerum est Et secuti sumus te, quid ergo eri nobis 'quasi diceret Ferimus quod jussisti quid ergo des is praemii Praecepta ergo imperfecte observata pertinent ad commnnem justitiam; sed persectio vitae consistit in ipsa plena
Ad tertium dioendum, quod aliquid ad finem ordinatur duplieiter uno modo ut necessarium ad finem, in quo finis esse non
316쪽
302 s. ROMAE AQUINATI OPUseuLApotest, sicut cibus ad vitam orporis eonservandam; alio modo
sicut necessarium ad finem, sin quo ad finem non ita bene perveniri potest; sicut equus ordinatur ad iter, non quia sine equo aliquis ire non possit, sed quia in equo melius vadit. Similiter et consilia ordinantur ad praecepta, non quia sine consiliis praecepta Observari non possint et quantum ad interiores actus et quantum ad exteriores : nam Abraham, qui et conjugio et divitiis utebatur, fuit coram Deo persectus, secundum illud Gen. xvII, 4 Ambulaeorum me, et esto perseetus sed quia per consilia facilius et expeditius ad persectam praeceptorum observantiam pervenitur. Ad quartum dicendum, quod Augustinus in orbis illis intendit excludere quorumdam dictum, qui credebant virginitatem esse necessariam solum ad carendum tribulatione corporis, quae in matrimonio sustinetur. Observatio autem praeceptorum etsi in hoc saeculo fiat, non tamen pertinet ad hoc saeculum, sed laturo saeculo conjungit. Ad quintum dicendum, quod praecepta pertinent et ad activam et contemplativam vitam; eonsilia vero sunt instrumenta contemplativae vitae. Sed ibi praecessit mentio de praeceptis ordinantinus ad proximum, quae pertinet ad vitam activam. Ad sextum dicendum, quod etiam in ipso exercitio praeceptorum contingit inveniri differentiam persectionis. Unde non potest dici quod numerus quinquo millium pertineat ad praecepta, et
numerus quatuor millium ad consilia rae primum pertinet ad imperfectam observantiam praeceptorum, qualis etiam in Saeculari vita interdum habetur, secundum vero pertinet ad persectam observantiam praeceptorum, ad quam ordinantur consilia. ectamen quia primo Dominus pavit quinque millia quam quatuor millia oportet quod aliquis prius exerceatur in vita saeculari quam transeat ad religionem; quia etiam religionem intrantes, non statim persectionem adipiscuntur, sed ad perseetionem assequendam se exercitant; sicut et intrantes scholas logicae, non statimessidiuntur logici, sed ad hoc so exercitant; unde et religio quaedam persectionis schola est. Ad septimum dicendum quod exempla quas traduntur in Evangelio sunt exempla Christi, quae perlinent non solum ad consilia, sed etiam ad persectam observantiam praeceptorum Dundo e ibi-d 'm sithdit exempla, ut hic : Diseiis a me, quia miιi sum, et humilis eoi de Matth. I, 29ὶ.
Ad ocιavum dicendum, quod caritas habet multos gradus; nam
317쪽
TII. - QUODLIBRIUM UARetu 303 primo est caritas incipiens, et postea proficiens, et ultimo e secta Dundo caritas in spirituali vita est principium et finis. Ad nonum dicendum, quod observantia consiliorum est dissicilior quam observatio praeceptorum quantum ad exteriores actus; tamen observatio praeceptorum persecta quantum ad interiores actus est longe dissicilior Difficilius enim est deponere anImi cupiditates quam possessiones; et tamen dissicilius est observare exteriores actus praeceptorum sine consiliis quam cum consiliis, sicut ex praemissis patet.
Ad decimum dicendum, quod incipientes sunt in ordine instrumentorum ab aliis et ideo praecepto moventur ad aliquid faciendum tam in vita saetulari quam in religione sed quando jam perficiuntur, operantur ab interiori habitu, quasi ex se ipsis, non solum consilia, sed etiam praecepta. Ad undecimum dicendum, quod, sicut dictum est, caritas et est principium spiritualis vitae, et finis ot ideo et ipsa praecedit inchoata, tamquam deesse existens spiritualis vitae, et ipsa sequitur tamquam pertinens ad persectum esse spiritualis vitae; et
tamen ea quae sunt de bene esse, ordinantur ad conservationem eorum quae sunt de esse rei.
Ad duodecimum est dicendum, quod etiam in disciplinis prius addiscuntur ea per quae alia persectius intelliguntur, quamvis illa lacilius sit intelligero vel habere secundum communem modum sicut facilius est scire argumentari eo modo quo etiam idiotae utuntur dialectica quadam, quam scire regulas logicae; et tamen primo addiscuntur regulae logicas ad hoc quod aliquis persectius argumentari valeat quam communiter idiotae argumentantur. Et similiter saei lius est observare praecepta secundum impersectum modum quam observare consilia; et tamen qui tendunt ad pe sectam praeceptorum Observationem, oportet quod incipiant a consiliis sim a quibusdam instrumentis. Ad decimum tertium est dicendum, quod illa quae ibi Dominus superaddit, non sunt consilia, sed praecepta ut patet ex ipsis verbis Domini quas ibi ponuntur, tum etiam ex expositione Augustini in libro de sermons Domini in monte. Ad decimumquartum dicendum, quod observantia praeceptorum secunda imperfectum modum est minimum in vita spirituali;
sed est maximum, si observentur pstrsecte.
Ad doci muniquintum diesndum si, quod perlectiora Evangelii non solum sunt consilia, sed etiam praecepta, ut ex dictis patet.
318쪽
304 s. THOMAE AQUINATI OPUscULA Ad decimumsextum est dicendum, quod illud a quo non convertitur consequentia essendi, etsi sit prius natura quodammodo, non tamen oportet quod seniper sit prius tempore non enim in Angelis vivere praeeedit intelligere, quamvis non omne vivens sit intelligens; quia statim a principio Angeli vitam persectam habent; quae est intelloetualis. Et similiter qui volunt plenius praecepta custodire, statim a principio consilia assumero debent; licet
non omnes observantes praecepta, observent consilia.
319쪽
inde quaesitum est deis et Angelis et hominibus D Deo ἡ- situm est et quantum ad naιuram divinam, et quantum ad naturam assumptam. Quantum ad naturam divinam quaesitumestras scientia, et de potentia circa scientiam Dei quaesita sunt duos o utrum Deum sciat primum instans in quo potui crearo mundum a utrum praesciti a Deo possint demereri.
ARTICULUS I. Utrum Deus sola γ imum iratans in quo potuit mis m
Ad primum sic procedebatur. Videtur quod Deus sciat primum instans in quo potui mundum ereare Deus enim potui crears mundum antequam creaverit; non autem potuit crear ipsum in infinitum ante, quia sic esse ei coaetsrnus. Ergo est dare aliquod instans in quo primo potuit crearo mundum. Sed Deus sua scientia totum eomprehendit. Ergo Deus scit primum instans in quo po
Ss contra, Deus nihil scit quod eius Omnipotontiae praejudicoi. Praejudicaret autem ejus Omnipotentiae, si esset aliquod instans in quo primo potuit crear mundum : quia sic ejus potentia ad illud instans limitaretur. Ergo Deus nescit primum instans in quo
Respondeo dicendum, quod duplicitor dicitur aliquid fri in aliqua mensura loci Vol temporis Un modo, praesupposita ipsa mensura et sic particulares effectus producuntur a Deo vel ab aliis agentibus, in loco Vel tempore. Alio modo ut simul cum so quod si, produca ur mensura loe Vel smporis; et hue modo mundus a Deo in sos producitur 0 quidem quasi in aliquo loco vel tempore praeexistente Sed quia simul cum mundo stlocus et tempus producitur. Unde aliter est intelligendum cum dieitur quod Deus potui sacere aliquem particularem effectum, puta equum vel hominem, antequam lacerii, vel etiam alibi quam fecerit; et Iiter cum hoc de mundo dicitur. am cum de hoinins
320쪽
300 s. ROMAE AQUINATI OPUscULAvo equo hoc dicitur, signatur aliquod tempus vel locus aliquis esse in quo homo a Deo fieri potuerit; sed cum de hoc mundo dicitur, non signatur quod sit aliquod tempus ante mundum, nee aliquis locus extra ipsum sed significatur quod Deus potuit mensuram loci aut tempuris mundi lacero majorem. Si ergo quaeratur utrum potueri mundum sacere in infinitum antequam secerit; si hoc quidem reseratur ad potentiam facientis, manifestumost quod in infinitum ante lacero potuit Dei enim potentia est aeterna, cui nihil accrescere potuit, ut inciperet quandoque sacere mundum, cum prius non potuerit. Si vero reseratur ad ipsum mundam, sic non potui fieri ut esset semper, supposita catholicae fidei veritate, quas habet mundum quandoque non suisse. Sicut enim Deus non potest sacer ut quod sui non uerit, ut infra dicotur ita non potest sacere ut quod sui quandoque, nunquam non fuerit. Secundum hunc ergo sensum dicitur quod Deus non potuit mundum sacere in infinitum antequam saceret. Sed adhuc intelligendum est, quod infinitum dicitur dupliciter . Uno modo in actu; et sic dicitur secundum modum praedictum, quod Deus non potuit sacere mundum iis infinitum antequam secerit; id est quod duratio mundi in infinitum anto praecesserit. Alio modo dicitur infinitum secundum potentiam; et sic potuit Deus in infinitum mundum sacer antequam secerit; quia quantumcumque ante detur eum fecisse, adhuc potuit eum prius sacere; et sic non est dare primum instans in quo Deus potuit lacero mundum est autem dare primum instans in quo seuerit: sicut etiam est dare supremum ubi usquequo Deus mundum secerit; non tamen est dare supremum ultra quod sacere non potuerit. Et sic patet quod quaesti cessat.
G1 vm praefoui a Deo ponini demerari.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod praescit a Deo non possint demereri. Sicut enim aliqui sunt electi a Deo ab aeterno ad gratiam habendam, ita etiam aliqui sunt praestitiis ob ad
hoc quod suas naturae relinquantur sed naturalibus non mere- I tu neque demeremur. Ergo praescit a Deo non demerentur. Sed contra, nullus damnatur a Deo nisi propter demeritum,
eum Deus hi ji dex iustus. Sed praes iti gmn.intur a Deo. Ergo