장음표시 사용
321쪽
XII. - QUODLIBβTUu QUIN rvu MI Respyndeo dieendum, quod scientia Dei comparatur ad os creatas sicut ars ad artificiata; unde sicut ars non solum est cognoscitiva sed factiva eorum quae secundum artem siunt; eserum vero quae ab artis regulis deviant, est cognoscitiva ita eriam acientia Dei est activa et cognoscitiva omnium bonorum mal Hrum Vero, Sive peccatorum, quae sunt deviationes. quaedam ab interna lege ipsius, eientia Dei est eognoscitiust, non autem cau---tiva. Et sic patet quod boni qui per gratiam justificantur, nostsolum sunt a Deo ab aeterno praecogniti, sed etiam electi ad gratiam habendam : peccatores autem qui non justissipantur pedgratiam, non sunt electi vel praeordinati a Deo ad culpam, sed, solum praescit quod non sint gratiam habituri, sed suae naturae sint relinquendi. Quia vero omne agens potest in id quod est infra se, non autem in id quod os supra se natura sibi rolicta non potest in actum meritorium, qui es supra facultatem naturae potest autem in actum peccati, qui est domerii orius, sicut in aliquid infra naturam humanam existens; homo enim peccando descendit a dignitate suas naturae. Et sic palpi quod praesciti possunt demereri. ' Ad primum dicendum, quod hoc quod dicitur, quod naturalibus non meremur neque demeremur, potest. intelligi dupliciter. Uno modo sic quod naturalia ipsa non sunt merita vel demerita; at sic verum est quod merita sunt supra naturam, et demerita sunt contra naturam. Alio modo potest intelligi sic quod naturalia non sint principia merendi vel demerendi, et si salsum est; naturalia enim adjuta per gratiam sunt principia merendi, sibi autem relicta possunt esse priscipia demerendi, ut dictum est.
Deindo circa potentiam quaesita sunt duo utrum Deus o sit virginem corruptam reparare; st' utrum Deus possit peccare, si vult.
Utrum Deus possit mrginem reparare. - Ir 73, ει 130, cors. et 2-2 quaSt. 15 art. 3, ad 2 et 3 et pari. quωδι. 80 art. 3 ad 1 . Ad primum sic proceditur. Videtur quod Deus possit virginem teparare. Ad omnipotenιiam enim Dei pertinet quod non si im
322쪽
m a. THOMAE AQUINATI OPUscULA possibile apud eum omno verbum, ut dicitur Lueas I Ss hoe quoddam verbum, virginem reparare post lapsum. Ergo noui potest virginem reparare post lapsum. Sed contra est quod Hieronymus dicit cum Deus reιera possit, non potes reparare virginem pos ruinam; et habetur in decreto
Respondo dicendum, quod in virginitato duo possumus considerare. Quorum unum es ipsa integritas montis e corporis; etsi Deus virginem potest reparare post ruinam potest enim mentem reintegrare per gratiam, et corpus consolidare per mira aulum Alia autem est causa integritatis praediolae, quia scit jicet mulier virgo non fuisset cognita a viro, et quantum ad hoc D us non potes virginem post ruinam reparare: non enim potest sacere ut jam ea quae est cognita a viro, non fuerit cognita Psicut noedo aliquo quod factum est, potest sacere quod actum non uerit. Potentia nimio se extendit ad totum on unde solum id a Dei potentia excluditur quod repugna ration entis; et hoc est simulosso et non esse; et ejusdem rationis est, quod fuit, non uisso. Undo Augustinus dici 2 contra Faustum tuisquis didit, si omnipoιena es Deus, saeta ut ea quae faeta sunt, Det non fuerint, non ilia schoe dieere saeiat, ea quae vi ra sunt, eo ipso quo uera sunt falsa sint. Ad primum ergo dicendum, quod cum verbum sit conceptus mentis, nihil quod contradictionem implicat, orbum dici potost, quia non eadi iii concepi mentis, ut probatur in I Metaphys.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod haec sit salsa, Deus potest pereare, si vuli. De quocumque enim possum dicor qliod homo vim sacere si vult, potest etiam dici simpliciter, quod homo missi acer illud. Si ergo haec propositio est vera, Deus μιαι pereare a vult, sequitur quod haec si vera, Deus potest perare. Sed hoc est erroneum. Ergo et primum. Sed contra, quicumque Vult peceare, peccat. Sed sequitur: Samua pereat, potrat pecuare. Ergo sequitur si vuιt, ιει peeears Respondet dicendum, quod haec conjunctiori ordinem quemdam
importat. Poιest autem in proposito duplicem ordinem importarΘ.
323쪽
XII. -- QUODLIBETUM AEumrvae 300M quidem modo ordinem causae sivo priiscipit; et hoc modo propositio salsa est voluntas enim Dei est principium et causa
respectu creaturarum, non autem respectu eorum quae pertinent
ad divinam naturam unde non dicimus quod Pater genuerit Filium voluntate, sed naturaliter, ut patet per Hilarium in libro do Synod Potentia autem Dei ad ipsam naturam divinam pertino :undo hoc ipsum quod est Osso mecare, non es subjectum divinae voluntati; alioquin voluntas Dei esset principium immutationis divinae, quod est impossibile. Alio modo potest importaro ordinem consequentiae; et sic haec locutio os vera : Si Deus svumreare, potes pereare. Sequitur enim sine conditione, si argumeniamur ex impossibili posito : Deus via pereare, ergo potest pereare. Omnia enim quae vult, potest; sed non e converso. Ad primum ergo dicendum, quod eum dicitur. Si homo vult currere, potest currere, antecedens est possibile, et ideo consequ0n est simpliciter possibile; sed cum dicitur sic : Si Deus sultpeeeare, potes perear antecedens est impossibiis undo nihil probibe conditionalem esse veram, consequente existente impossibili.
Deinda quantum ad naturam assumptam quaesita sunt nocito utrum totus sanguis quem Christus in sua passion effudit, in rosurroclione ad corpus eius redierit et in quo Christus nobis majus signum dilecuonis exhibuerit utrum in hoc quod Christus passus est pro nobis, vel in hoc quod corpus suum dedit nobis sub sacramento in cibum.
Circa primum sic proceditur. 3. Videtur quod totus sanguis Christi, qui est in passione eius effusus, ad corpus Pius in resurrectione redierit. Resurrectio enim nostra consorinis erit resu
reetioni christi, secundum illud ad Philip iii, Reformabit mrpus humiιiιaιi nostrae eonfiguratum eoῬqri claritaιis suae sed
324쪽
veritate humanae naturae. Sanguis autem Christi in passion ess sus, in resurrectione ad eorpus ejus redierit. 2. Praeterea Verbum Dei nunquam deposuit quod in nostra natura assumpsit, partibus humanae naturas ab invicem in passione separatis. Sed Verbum Dei assumpsit in natura nostra non Bolum corpus, sed etiam sanguinem Elgo sanguis illo nunquam sui a Verbo depositus : rediit ergo ad ipsum in resurrectione.
Sed contra est quod in aliquibus Ecclesiis sanguis Christi usque
hodis dicitur servari. Respondeo diceydum, quod in resurrecti Oetam Christi quam nostra, totum quod sui de veritate humanae naturae, reparabitur; non autem illa quae do veritate humana naturas, non fuerunt et quamvis circa ea quae sunt de oritate humanae naturae, sit di- VerSa diversorum opinio; secundum quamlibet opinionem non totus Sanguis nutrimonialis, id est qui ex cibis generatur, pertinet ad veritatem humanae naturae. Cum ergo Christus ante passionsmcomederit et biberit, nihil prohibet in eo fuisse aliquem sanguinem nutrimentalem, qui ad veritatem humanae naturae non pertinet, et quem oporteret ad corpus ejus in resurrectione redire. Sed quia specialiter si quaestio do sanguine in passione effuso pro redemptione humani generis do hoc magis dicendum videtur quod totus in resurrections ad corpus Christi redierit 'rifici ratione. Quarum prima accipi potest ex aetate Christi patientis. Passus est enim in persectissima aetate, in qua maxime ea quae in homine inveniuntur, ad veritatem humanae naturae pertinere identur, tamquam ad maximam persectionem adducta. Secunda sumitur ex merito passionis. Si enim Sanctorum Martyrum illae partes in quibus passionem pro Christo sustinuerunt, quemdam privilegiatum fulgorem in resurrectione habent, ut Augustinus dicit xxi de civitate Dei; ergo multo magis sanguis Christi, quem pro salute humani generis effudit, ad gloriosam resurrectionem reparatus est. Tertia ratio potest sumi ex ipsa virtute passionis. Sanguis enim ille in passione effusus humanum genus sanctificavit, secundum illud ad Heb. ult. xii Mesus, ut sanetifiearet per
8anguinem suum populum, eaetra portam pa3sus est. Humanitas au
tem Christi saluti seram virtutem habuit ex virtut Verbi siri uniti, ut Damascenus dicit in I lib. Undo manifestum est quod sanguis in passione effusus, qui maximo sui salubris sui Divini-- taxi uniιus; et ideo oportuit quod in resurrectione jungeretur illis
325쪽
humanitatis partibus Sanguis autem christi quirin quibusdam
Ecclesiis ostenditur, dicitur ex quadam imagino Christi percussa miraculos fluxisse, vel etiam alias ex corpore christi. Et per hoc patet responsio ad objecta.
Utrum Christus majus dilaetionis signum ostendi tradendo
eorF- num in cibum quam patiendo pro nobis.
Ad secundum sic proceditur. Vidotur quod Christus majus dilectionis signum nobis ostendit tradendo corpus suum in cibum quam patiendo pro nisis Caritas enim patriae persectior est quam caritas vitae. Sed beneficium illud quo nobis Christus contulit corpus suum dans nobis in cibum, magis assimilatur caritati patriae, in qua plene fruemur Deo passio autem quam pro nobis subiit, magis assimilatur caritati viae, in qua nobis pro Christo ita mine patiendum. Ergo majus est dilectionis signum quod Christus corpus suum tradidi nobis in cibum, quam quod Chri tus passus est pro nobis. Sed contra est quod dicitur Ioan xv, 4M Nolorem ariιalam nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Responde dicendum, quod illud quod est potissimum in unoquoque genere, est mensura omnium eorum quae sunt illius generis, ut patet per Philosophum in metaphys Potissimum autem in genere amoris hominum est amor quo quis amat se ipsum; et ideo ex hoc amore necesse est mensuram accipere omnis amoris quo quis alium amat. Unde et in Ix Ethic Philosophus dicit, quod amicabula quo sun ad alterum, veniun eae amicabilibus quae sunt ad se ipsum. Pertinet autem ad amorem quo quis amat se ipsum, ut velit sibi bonum Dundo tanto aliquis alium magis amare probatur, quanto magis bonum quod sibi vult, propter amicum praetermittit, secundum illud Prov. xii 26 tui negligit damnum propter amieum, justus est. Vult autem thomo sibi triplex bonum particulare quae sunt anima, corpus, et res exteriores Est ergo aliquod signum amoris quod aliquis in rebus exterioribus propter alium detrimentum patiatur majus autem amoris signum, si etiam corporis proprii detrimentum patiatur, vel labores vel verbera pro amico sumendo maximum autem dilectionis signum, si etiam anima in suam deponere velit, pro amico moriendo. Quod orgo Christus pro nobis patiendo animam suam posuit, maximum
326쪽
3I2 s. THOMAE AQUINATI OPUscdLA sun dilectionis signum; quod autem corpus suum dedit id cibum sub sacramento, ad nullum detrimentum ipsius pertinet uno patet quod primum est majus dilectionis signum : undo et hoc sacramentum est memorale quoddam et figura passionis Christi;
veritas autem praeeminet figurae, et res memoriali.
Ad primum ergo dicendum, inin mhibitio corporis Christi in sacramento habet quidem figuram quamdam caritatis qua diligit nos Deus in patria sed passio ejus pertinet ad ipsam Dei dile tionem, nos a perditione ad patriam revocantem dilectio autem Dei non est major in patria quam si in praesenti.
Doinde circa Angelos quaesitum os unum; scilicet utrum Luci- se sit subjectum aevi.
Et videtur quod sic Sicut subiectum temporis est primum tomporale simplicissimum, ita subjectum aevi videtur esse simplicissimum eviternum. Hoc autem est Lucifer, qui inter Angelus
supremus sui secundum suam naturam creatus aevum autem non respondet gratiae, sed naturae alioquin corpora coelestia, quas non sunt susceptiva gratiae aevo mensurari non possent. Cum ergo
dona naturalia integra remanserint in daemonibus post peccatum, sicut Dionysius dicit, I cap. de divin. omin. videtur quociaevum sit in Lucifer. sicut in subjecto. Sed contra, aevum est quaedam aeternitatis participatio. Sed Angeli beati magis sunt in participation aeternitatis quam Lucisor, qui est beatitudinis expers. Ergo Lucifer non est subjectum aevi, sed magis supremus beatorum Angelorum. Respondeo dicendum, quod ex ignorantia linguae graecae provenit quod communiter apud multos aevum ab aeternitate distinguoretur, ac si distingueretur anthropos ab homine. Quod enim in graeco dicitur aevum, in latino aeternitas Det sic etiam Dionysius, x de divin. omin. pro eodem utitur aeternitato et aevo. Sed quia nominibus utendum est ut plures si utrumque dis,inguamus ab invicem, aevum nihil aliud erit quam aeternitalis par-
327쪽
XII. - QUODLIBEetum Mumetu aisticipatio ut scilicet essentialis aeternitas ipsi Deo attribuatur,
invum autem quasi participata aeternitas substantiis spiritualibus, quae sunt supra tempus. Quia ero id quod per essentiam dicitur, semper os mensura illius quod dicitur per participationem potest dici quod prima mensura omnium aeternorum est ipsa Dei aeternitas, sicut etiam substantia Dei est mensura omnis substantiae, ut dici Commentator in x Metaphys. Si quis amo velit accipere mensuram homogeneam, idest ejusdem generis; dicunt quidam, quod non est una mensura communis, sed quod libotaeviternum habet suum aevum sed hi propriam vocem ignorant;
sic enim esset verum quod dicunt, si omni aeviterna essent aequaliaci sic enim unum eorum non esset mensura alterius. Hoc autem
non est verum quia in Angelis est accipere primum, medium, et ultimum non solum Secundum diversas hierarchias et ordines, sed etiam secundum diversos Angelos in eodem ordine, ut patet per Dionysium, x capit caelestis Hierar. Et quia spmper illud quod est simplicissimum est mensura in quolibet genere, sicut dicitur in x Metaph. text. comm ' ; ideo necesse es ut duratio simplicissimi eviterni sit aevum omnium aevi ternorum et ita simplicissimum eviternum est subjectam aevi. Sed attendendum, quod substantiae spirituales mensurantur aevo non solum quantum ad earum substantiam, sed etiam quantum ad earum propriam operationem. Unde in libro de causis dicitur, quod sunt in momento aeternitatis secundum substantiame operationem De sic oportet quod ille Angelus qui est subie ιum aevi, sit simplicissimus non solum quantum ad essentiam, sed etiam quantum ad operationem. Talis autem es supremus omnium Angelorum bonorum, cujus peratio maximo est in uno, quod est Deus, unita. Unde Supremus omnium Angelorum est subjectum aevi non autem Lucifer.
Ad primum ergo dicendum, quod aliqui posuerunt Luciserum non fuisse supremum Angelorum sed, sicut Damascenus dicit, sui primus eorum qui praeerant ordini terrestri. Si vero concedamus socundum Gregorium, quod fuerit supremus omnium tunc dicendum est, quod sua operaiio aversa est ab uno primo, et conversa ad multitudinem inseriorum rerum, quarum primatum appetiit; et secundum hoc daemones decidunt a summa simplitato xvi. Undo Dionysius dicit, i cap. de divin. omin. quod daemones dicuntur mali, propter hoc quod infirmantur circa operationem naturalem.
328쪽
Deinde quaesitum est de hominibus is primo quantum ad ea quae possunt omnibus esso communia secundo quantum ad ea quae pertinent ad quosdam horum status Circa communia vero quaesitum est quadrupliciter : primo quidem de his quae pertinent ad naturam hominis; secundo de his quae pertinent ad sacramenta tertio de his quae portinent ad virtutes quarto de his quae pertinent ad praecepta Circa primum quaesita sunt tri quantum ad personas hominum utrum scilicet si Adam non peccasset, iidem homines numero salvarentur qui nunc salvantur 2 quantum ad intellecιum, utrum scilicet verbum cordis si species intelligibilis 3 quantum ad voluntatem uirum scilicet ea quae per timorem fiunt, sint voluntaria.
Vtrum, cadam non peccasset, iidem homine numero 3alaarentur qui nunc salsantur. - art. 63, Sed contra, et
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod si Adam non peccasset, non iidem homines numero salvarencur qui nunc salvantur. Si enim Adam non peccasset, soli electi nascerentur. Ergo non fuissent nati illi peccatores qui finaliter sunt reprobati, et per consequens nec eorum filii; quia si non sunt iidem patres,
consequens est neque filios esse eosdem Multi autem nunc salvantur ex reprobis parentibus nati. Ergo si Adam non peccasset, non iidem salvarentur qui nunc salvantur. 2. Praeterea, ecundum Philosopbum, semen est superfluum
alimenti. Sed aliis cibis homo usus fuisset in paradiso, si non peccasset, ab his quibus nunc utitur. Ergo aliud fuisset semen, et per consequens alii filii. Sed contra est quod Gregorius dicit iv orat. : Si primumpstrentem nulla putredo preeoti eorrumperet, nequaquam eae se filios gehennae generaret; sed hi qui nune per Redemptorem saluandi
sunt, soli ob eo eleel naseerentur. Respondeo dicendum, quod cum in generatione hominis, si ut et aliorum animalium, semen patris sit agens, materia vero a matre ministrata sit sicut patiens, ex quo corpus humanumis
329쪽
XII. - QUODLIBETUM cumrv. 315 matur impossibilo est eumdem filium nasci, sive sit alius pater, sive sit alia mater sicut etiam non est idem numero sigillum, sive si alia cera, sive sit aliud corpus sigilli, ex cuius impressione cera sigillatur. Et quamvis superfluum alimenti sit semen, secundum Philosophum, divorsitas tame alimentorum non sussiceret ad diversificandum filios qui ex semino nascuntur : quia ex illis cibis non sumitur semen nisi quatenus aliqualiter in substantiam
Dicunt quidam sequentes Anselmum, quod si homo non peccasset in illa prima tentatione, statim confirmatus suisset et ipso e omnes qui ab eo nascerentur, ita quod omnes qui nascerentur, suissent electi. Unde, cum nunc mulι qui sal- 'antur, ex peccatoribus nascantur, sicut in objiciendo tangs-batur consequens est quod essent alii parentes salvandorum, et per consequens alii filii Sed haec positio non vid stur esse Vera : quia, secundum Augustinum, xiv d Civit. Dei, status corporis in homino proportionabiliter responde statui animae. Quamdiu ergo homo habui corpus animale, potens mori et non mori, indigens alimentis tamdiu habuit animam potentem peccare elis' peccare habuit autem corpus animale quamdiu fuit in statu generandi; quod etiam suisset, si post illam primam lentationem non peccasset et ideo possibilo suisset, si primus homo tunc non peccasset, quod etiam ipse vel ejus poteri postmodum peccarent, ut Hugo de Sancto Victor dicit. Undo ex hoc non sequitur parentum diversitas, quod nunc sunt aliqui peccatores, tunc autem non essent; sed est aliud unde necesse est ponere diversitatem parentum quia in primo statu unus homo non habuisset plures uxores, nec etiam aliqui ex fornicatione vel adulterio nascerentur, quod nunc contingi etiam in his qui salvantur. Multi ni filii unius parentis ex pluribus uxoribus nati salvantur, sicut patetis filiis Iacob multi etiam ex ornicatione vel adulterio nati alioquin eis frustra sacramenta salutis adhibe
Unde relinquitur quod aliqui nunc salvantur, qui, si primus
homo non peccasset, non nascerentur, et per consequens non
salvarentur. ec tamen Dei praedestinatio salleretur; quia Deus praedestinavit homines habens scientiam futuri eventus. Quod vero Gregorius dicit, quod si primus homo non peccasset, nequa quam ex se filios gehennae generaret, indubitanter Verum est. Non enim in filios transsunderet peccarum originale, secundum
330쪽
316 s. ROMAE AQUINATI OPUscULA quod homines filii irae nascuntur. Quod autem subdit, quod hi
soli qui nunc salvandi sunt, nascerentur, intelligendum es quod pronomen laci simplicem demonstrationem; quia scilicet soli electi nascerentur quantum est ex ratione originis non autem demonstrationem personalem; quia aliae personae essent hominum qui salvarentur.
Et per hoc patet responsio ad obiecta.
Ad secundum sic proceditur. . Videtur quod verbum cordis sit species intelligibilis Verbum enim cordis est quo intellectus videt. Hoc autem est species intelligibilis. Ergo verbum cordis est species intelligibilis. 2. Praeterea, cognitio intellectiva a sensu oritur. Sed illud quod sensus sentit, est species intelligibilis. Ergo verbum corvis quo intellectus intelligit, est species intelligibilis,
Sed contra, verbum cordis interius est quod exteriori verbo significatur. Sed verbum exterius non significat speciem intelligibilem. Ergo verbum interius non est ipsa species intelligibilis. Respondeo dicendum, quod secundum Augustinum, xv de Trinit. verbum cordis importat quoddam procedens a mente, sive ab intellectu Procedit autem aliquid ab intellectu, in quantum est constitutum per operationem ipsius. Est autem duplex operatio in ιellectus, secundum Philosophum in IlIde Anima texi comm. 2 . Un quidem quae vocatur indivisibilium intelligentia, per quam intellectus forma in se ipso desinitionem, vel conceptum alicujus incomplexi . Alia autem operatio est intellectus componentis et dividentis, secundum quam format enuntiationem. Et utrumque
istorum per operationem intellectus constitutorum vocatur verbum; quorum primum significatur per terminum incomplexum, secundum ver significatur per orationem Manifestum est autem
quod omnis operatio intellectus procedit ab eo secundum quod es facitis in actu per specismintelligibilem quia nihil operatur nisi secundum quod est actu. Unde necesse est quod species intelligibilis, quae est principium operationis intellectualis disserata verbo cordis, quod est per operationem intellectus sormatum;