장음표시 사용
331쪽
quamvis ipsum verbum possit dici sorma vel specios intolligibilis, sicut per intellectum constituta prout forma artis quam intellectus adinvenit, dicitur quaedam species intelligibilis. Ad primum ergo dicendum, quod intellectus intelligit aliquid dupliciter : uno modo formaliter, et sic intelligit specie intelligibili qua si in actu alio modo sicut instrumento quo utitur ad aliud intelligendum; et hoc modo intellectus verbo intelligit, quia
sormat verbum ad hoc quod intelligat rem. Ad secundum dicendum, quod cognitio sensus exterioris persicitur per solam immutationem sensus a sensibili undo per sormam quas sibi a sensibili imprimitur, sentit: non autem ipso sensus exterior sormat sibi aliquam formam sensibilem hoc autem lacit vis imaginativa, cujus formae quodammodo simile est verbum intellectus.
circa taetium sic proceditur. Videtur quod ea quae fiunt ex timore, non sint voluntaria Necessitas enim voluntati contrariatur, ut dicitur in v Metaph. text. 0m. 6ὶ Sed ea quae fiunt ex timoro, dicuntur ex necessitate fieri. Non ergo sunt voluntaria. Sed contra, omne quod quis operatur propter finem, est voluntarium. Sed ea quae quis operatur ex timore, operatur propter
sinsim scilicet ad vitandum malum quod timet sicut qui projicit merces in mare, vita submersionem navis. Ergo hujusmodi sunt
Respondeo dicendum, quod eum bonum sit voluntatis objecium hoc modo se habet aliquid ad hoc quod sit voluntarium, quo modo se habet ad hoc qyod sit bonum. Contingit autem aliquid in universali consideratum ess bonum, quod tamen secundum aliquas partieulares circumstantias redditur malum; sicut generare filios est bonum, sed generare filios ex non sua uxoressi malum. Et similiter contingit, aliquid in universali consideratum esse malum, quod tamen secundum aliquas particulares circumstancias sit bonum; sicut occidere, secundum se est malum; sed oecidere hominem perniciosum multitudini, est bonum. Et quia actiones circa singularia judicantur bonae vel malae, et per consequens voluntariae vel involuntariae, simpliciter quidem om.
332쪽
318 s: TMMAE AQUINATIS OPUscULA sideratis singularibus circumstantiis, secundum quid autem cundum quod in universali considerantur ea quae ex timor fiunt, in universali quidem considerata sunt mala et involuntaria; sed si considerentur secundum singularia quae circumstant, sic sunt bona et voluntaria : sicut projicere merces in mare, secundum S eonsideratum est malum o non volunιarium; sed in tali casu ost num e voluntarium. Unde e Philosophus dicit in iii Ethim. quod hujusmodi mixta sunt ex voluntario et involuntario; simpliciter autem sun voluntaria, secundum quid autem involuntaria, ex necessitate facti.
Et per hoc patet responsio ad obiecta.
Deinde circa sacramenta quaesitum est. Primo de sacramento Eucharistiae. Secundo do sacramento paenitentiae. Tertio de sacramento matrimonii. Circa Eucharistiam quaesila sunt duo 40 utrum sorma panis annihiletur Ist utrum sacerdos dare debeat hostiam non consecratam peccatori occulto hoc petenti.
Vtrum forma panis in saeramento Eueharistia annihiletur. 3 part quae3t. 75 art. 4 et 6 eorF. et ad 3).
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod forma panis in saeramento Eucharistiae annihiletur. Illud enim annihilari videtur, quod desinit esse et in nihil convertitur. Sed sorma panis, lacia consecratione desinit esse, nec est dare in quod convertatur e non enim convertitur in materiam corporis Christi, ne etiam informam ejus, quae est anima; alioquin anima esset ibi ex vi sacramenti. Ergo forma panis annihilatur.
2. Praeterea, Augustinus dicit super illud Joan. xvii : clarifiea me, Pu er etαὶ Si humana natura eonsertiιur in Verbum, si dulgentiu eogitamus, homo periret in Deo. Sed illud annihilari dicitur quod parit. Ergo, si panis convertitur in corpus Christi, videtur quod an nihilatur. Sed contra est, quia, sicut Augustinus dicit, lib. XXXlII
quaest. Deus non est auctor tendendi in non esse. Est autem
auctor sacramenti Eucharistiae. Ergo in illo saeramento nihil annibilatur.
333쪽
XII. - QUODLIBETUM MUNetu 3Is Respondeo dicendum, quod annihilatio quemdam motum importat. Omnis autem motus denominatur a termino ad quem; undo terminus annihilationis est nihil. Consecratio autem panis in sacramento Eucharistias non terminatur ad nihil, sed ad corpus Christi; alioquin non esset dare quomodo eorpus Christi incipiatesseran sacramento; non enim incipi ibi esse per motum localem, alioquin desineret esse in coelo. Relinquitur ergo quod in consecratione panis non est aliqua annihilatio, sed transubstantiatio panis in corpus Christi. Ad primum orgo dicendum, quod sicut in generation naturali neque sorma neque materia generatur aut corrumpiιur, sed totum compositum; ita etiam in sacramento altaris non est quaerendum seorsum de sorma aut materia in quid convertatur; sed totus panis convertitur in totum corpus Christi, inquantum est corpus: quia si in triduo morιis Christi suisset consecratio laota, non fuisse ibi anima sed corpus exanime, sicut in sepulcro jacebat. Ad secundum dicendum, quod perire diceretur natura humana, si converteretur in Verbum, in quantum esse desineret, quod pertino ad terminum a quo; non autem si annihiletur quantum ad terminum ad quem.
Utrum saeerdos debeat dare hostiam non onMeratam sedeatori oeevlto hoe petenti.
Circa secundum sic procedebatur. 4. Videtur quod sacerdos non debeat dare hostiam non consacratam peccatori occulto hoc potenti. Non enim debet sacerdos peccatum occultum publicare. Publicaret autem, si ei daret hostiam non consecratam, eum aliis sociis daret consecratam. Ergo sacerdos non debet dare hostiam non consecratam peccatori occulto hoc petenti. 2. Praeterea hostia consecrata a sacerdote alicui fideli porrecta, a circumstantibus adoratur. Si ergo exhibet hostiam non eonsecratam loco consecratae quantum est in se, laciet populum idolatrare quod est grave peccatum ΝΟ ergo sacerdos debet eccatori occulto peten dare hostiam non consecratam. Sed contra est, quia sacerdos est medicus animarum; sapiens uιem medicus vitat, quantum potest, periculum infirmi quem Recepi in cura peccatori autem, cujus curam habet, imminet
maεnum peripulum, si in ensolemia mortalis peccati corpus
334쪽
Christi accipiat; quia qui mandueat e bibi indigna, audirium sibi
mandum et bibit, ut dicitur I cor. I, 29 Ergo sacerdos Mnesacit si ejus periculum evitet, porrigens ei hostiam non consocratam.
Respondeo dicendum, quod veritati non est aliqua fictio lungenda, quia nulla est conventio lucis ad tenebras ut Apostolus dicitu ad Cor. et propter hoc Augustinus probat in lib. LXXXII quaest quod corpus Christi non sitit phaniasticum, quia veritas,
quae est Christus, non potuit allere; et ideo in sacramentis Ecclesias nihil os per fictionem agendum, et praecipue in Sacramento altaris, in quo totus Christus continetur. Esse autem quaedam fictio, si hostia non consecrata loco consecratae daretur; cum etiam sacerdos, quantum in se est, populo fieret idolatrandi occasio; qui quamvis peccatum idolatriae non incurrerρt, aestimans probabiliter hostiam esse consecratam; ams sacerdos in hoc quod hostiam non consecratam populo exhiberet adorandam, idolatriae crimen incurreret. Unde hoc in nullo casu est aciendum, ut hostia non consecrata exhibeatur uni vel phiribus tamquam eonsecrata. Debe ergo sacerdos secatorem occultum primo quidem monere ut poenitentiam agat, et sic ad sacramentum accedat
quod si poeniter noluerit, debet ei occulte inhibere ne aliis communicantibus in publico se immisceat quod si se immiscuerit, debet ei daro hostiam consecratam. Unde prima duo concedimus. Ad tertium dicundum, quod stultus esse medicus, qui cum majori suo periculo minus periculum infirmi velle impediro putas vellet ipse venenum bibere, ne infirmus biberet vinum. Multo autem magis peccat sacerdos fictionem aciens in sacramento Christi quam peceator indigne sumens. Unde stultus esse sacerdos si, ut vitaret peccatum subditi, ipse gravius pecearet, fictionem lactens in sacramento veritatis.
Deinde circa sacramentum paenitentia quaesita sunt duo 4 utrum praelatus debeat subditum suum ab administration removero propter aliquid quod ab eo in consessione audivit; a utrum in meliori statu moriatur illo qui moritur in via eundi ultra maro, quam ille qui moritur in redeundo.
335쪽
Circa primum sic proceditur. Videtur quod praelatiis possit su tum suum ab administratione removere propter aliquid quod ab in consessione audivit. Quia quod institutum est pro caritate, ontra caritatem non militat. Sed sigillum consessionis institu ium,st pro caritate. on ergo militat contra caritatem, ex qua tene-ur praelatus saluti subditorum provider ast autem quandoquorouisa salutem subditi, si ei administratio dimittatur ut puta si habeat occisionem recidivandi in peccatum. Ergo non obstants sigillo consessionis, praelatus debet eum ab administraιione renio-
Sed contra est, quia nihil est faciendum in praeiudicium thesessionis Esset autem praejudicium conses,ionis, si subditus ab administratione removeretur propter crimen quod suo praelato consessus est; quia per hoc alii retraherentur a confitendo. Non orgo debet praelatus subditum ab administratione removero propter peccatum quod ei consessus est. Respondeo dicendum, quod id quod per consessionem auditur, nullo modo est manifestandum nec verbo nec signo nec riti tu neceιiam aliquid est iaciendum, unde in suspicionem peccati aliquis possit devenire. Si ergo amotio subditi ab administration possit inducere ad manifestandum peccatum in consessione auditum, vel ad aliquam probabilem suspicionem habendam de ipso nullothodo praelatus deberet subditum ab administratione removero;
puta, si in aliquo monasterio esset consuetum quod priore non amoverentur de suis prioratibus nisi propter culpam, manifestaretur peccatum confitentis per remotionem ab administrations.sndsis Abbas hoc lasergi, graviter peccaret tamquam opsessionem revelans Posset autem cum secreto caritativo admonere ut eum instantia peteret cessionem, si hoc videret saluti eius expedire. Si vero per amoti0nem ab administratione peccatum nullatenus maiuseflaretur puta, si in aliquo monasterio esset eoasiletum quod Abbas pro' suo libito do facili aliquos ab administratione removeret tunc alia ccasione accepta posset subdi- tuo sibi consessum ab administratione removere, et deberet hod
336쪽
322 ROMAE AouINATI OPuscuLAsaeere, eum debila tamen cautela, si talis administratio esset subdito periculosa in posterum quamvis stiam et in hoc casu melius oss)t quod eum inducero ad aessionem p6tendam. Si vero periculum in posterum non timeretur, non portet quod pro peccato praeterito per poenitentiam deleto eum ab administrationaremoveret; sicut etiam Augustinus dicit in lib. de adultorinis Conjugiis cur adhue apuιamua diateros quos redimus poenitentia rara sanatos Quandoquo enim paenitentos innocentibus
Et per hoc patet responsio ad objecta.
Utrum ius moriatur erveesignatus qui moritur in is eundi ultra mare, quam qui moritur redeundo. Irt. 38; et 4 dis 20, quaest. I art. 2 quoe3t 3 ad 4).
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod melius moriatur crucesignatus qui in via eundi ultra mare moritur, quam illo qui moritur redeundo. Qui enim moritur in eundo, moritii quasi prosequendo votum suum, ut se exponat morti pro Christo, et ita moritur tamquam martyr qui autem moritur redeundo, non moritur in proposito so exponendi pro Christo; et ita moritur quasl -tηAgor. Sed major est status inartyrum quam consessorum. Ergo in meliori statu moritur qui moritur in eundo, quam qui moritur in redeundo. Sed contra, qui moritur in redeundo, jam consummavit votum suum; qui aulam moritur in eundo, nondum consummavit, sed est quasi in principio Persectum autem melius est imperfecto, et
finis principis. Ergo melius moritur in redeundo qui moritur ineundo.
Respondeo dicendum, quod quanto aliquis cum pluribus meritis moritur, tanto melius moritur Herita autem manent homini, non solum illa quae actu agit, sed etiam illa quae jam fecit, quasi
Apud Deum deposita, secundum illud II ad Timoth. i, ν Seio
weredidi; et rerιus sum tapoum ea deposuum meum e/iare. Nanifestum est autem, quod ille qui moritur in redeundo do illi ramare, ceteris paribus, cum pluribus meritis moritur quam ille qui moritur in eundo 'abia enim moritum ex assumptione itineris, et ulterius ex prosecutio , in qua sorte multa gravia est passus; et ideo, ceteris paribus, melius moritur illo qui moritur redeundo ;
337쪽
XII. - QUODLIBETUM GUINTu 323 quamvis ire si magis meritorium quam redire genus operis considerando.
Ad primum ergo dicendum, quod illud propositum exponendi se morti propter Christum, habuit otiam iste in eundo nec hoc meritum perdidit, si se a peccato immunem custodivit.
Deinde circa matrimonium quaesita sunt duo si aliquis despondeat aliquam per verba de suturo, et postea carnaliter cognoscat, non quidem quasi consentiens in matrimonium, sed solummodo volens fraudulenter surripere copulam carnalem, si postmodum contrahat cum alia per verba de praesenti, utrum secunda sit uxor Hus 2 si vir accuset uxorem do adulterio occulto, utrum mulier teneatur in judicio suum peccatum confiteri.
Utrum ille qui eognori earnalite quam poponderat, ponitharire vetorem illam eum qua postea contrahi per serba depresenti. - 4 dist. T. art. 2 qum3t. 2, 3 eo . et dist. 28, art. M.
Circa primum sic procedebatur. Videtur quod ille qui cognovit carnaliter quam desponderat per verba de suturo, non possit habere uxorem illam cum qua postea contrahi per verba de praesenti dudicio enim Ecclesiae compellitur Stare cum prima, quam carnaliter cognovit Sld Ecclesia potest lacoro personas illegitimas ad contrahendum. Ergo videtur quod talis non possit cum alia mulier habere matrimonium; et ita illa cum qua secundo contraxi per verba de praesenti non erit uxor Sua. Sed contra est, quod error hominis non praejudicat veritati
matrimonii. Sed ex errore hominis praegumentis esse consensum
ubi tui carnaliter copula contingi quod per judicium Ecclesias compsi litur aliquis illam habere quam cognovit carnaliter post
contractum per verba de suturo. Ergo non praejudicat veritati secundi matrimonii, quod est rite contractum par verba do praesenti. Respondeo dicendum, quod sicut Leo Papa dicit, causa matrimonii est consensus per verba de praesenti expressus, in quo cetera etiam cum coitu subseeula frustantur Remota autem causa removetur effectus Dunde, cum in primo matrimonio ponatur non
338쪽
suisse consensus, manifestum est quod non sui matrimonium: si quia posita causa ponitur effectus, consequens est ut secundum fuerit matrimonium, in quo ponitur fuisse mutuus consensus per verba de praesenti expressus inter personas a matrimonio solutas.
Ad primum ergo dicendum, quod Ecclesia in his quae ad matrimonium pertinent, tripliciter se habet. Uno quidem modo per modum judicantis et quia boni ines vident ea quae apparent, secundum quod dicitur I Reg. VI, p0rtet quod judex ecclesiasticus judicet secundum ea quae ibi apparent per consessiones partium, et per idoneos testes, et per alia legitima documenta quibus omnibus adhibitis contingi quandoque veritatem latere; et praecipuo in his qua pertinent ad interiora cordis, quae humano testimonio probari non possunt, etsi per aliqua signa exteriora de his possit aliqua conjectura haberi. Et ideo judicium Ecclesiae circa ea quae ad matrimonium pertinent, si veritas lateat, non impedi sequens matrimonium contrahendum, nec dirimit jam contractum. Alio modo se habet per modum prohibentis vel punientis Det hoc quidem impedit matrimonium contrahendum, sed non dirimit jam contractum puta, uxoricidae cenam imponit Ecclosia ut ulterius a matrimonio abstineat; si tamen contraxerit, matrimonium non dirimitur Teletio modo se habet per modum statuentis, quod fit solum auctoritate summi Pontificis et secundum hoc personae aliquae redduntur illegitimae ad contrahendum, ita quod si etiam contrahant, matrimonium dirimitur, ut patet in quibusdam gradibus consanguinitatis et allinitatis vel etiamus adultera, cum quis dedit ei fidem de contrahendo, vel cum
machinatus est in mortem uxoris.
Utram mulier acoligata de adulterio occulto tenentur suum seooatum in judicio consiteri. - 4 dist. 37, qvίθει. 2,art. I, et di3t. 42 art. 4, quaeSt. 3, ad M.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod mulier accusata doadulterio occulto, non teneatur suum peccatum in iudicio confiteri. ullus enim tenetur suum peccatum occultum publicare Ssi adultorium mulieris est oecultum. Si autem in judicio confiteretur ipsum, veniret in publicum. Ergo non tenetur mulier accusata de adulterio suum peccatum in iudicio confiteri.
sed contra est, qui debet praestare iuramentum de veritato
339쪽
dicenda. Sed nullo modo debet dejeram. Ergo debet veritatem
confiteri de suo peccato. Respondeo dicendum, quod circa hoc est distinguendum. Si enim adulterium sit omnino occultum, non debet pecc tum suum in judicio confiteri nec debet ab ea exigi duramentum do veritate dicenda, quia occulta soli divin iudicio reservantur, secundum illud I ad Cor. iv Nolite ante tempus judieare, quoadusque veniat Dominus, qui illuminabit abseondua tenebrarum. Sed quando ea adulterio procedit infamia, vel aliqua signa evidentia apparent, quae vehementem Suspicionem sacere possunt, Vel quando est semipleno probatum tunc debet ab ea exigi iuramentum de veritate dicenda, et ipsarienetur confiteri veritatem. Et per hoc patet responsio ad objecta.
Deinde circa virtutes quaesita sunt duo circa iustitiam; seilicet si aliquis incidens in latrones, promittat eis pecuniam pro sua liberatione, si mutuo eam accipiat ab aliquo suo amico, utrum restiιuero teneatur 2 circa abstinentiam, utrum aliquis peccars
possit nimis jejunando vel vigilando.
Utrum ille qui eouniam accepit mutuo ut redimeret saalatronibus, teneatur eam re3tituere. Ad primum sic procedebatur. 4. Videtur quod ille qui pecuniam
accepit mutuo ut redimeret se a latronibus, non teneatur eam restituere. Quia, ut Augustinus dicit, tempore necessitatis omnia sunt communia. Sed nullus debet quasi proprium peter id quod est commune, ut Ambrosius dicit, et habetur in Decretis dist. Iv. Cum ergo ille qui in latrones incidit, fuerit in maxima necessitato constitutus, utpote in periculo mortis existens, videtur quod sactum sit sibi coinmune aliquid quod erat alterius et ita non teneatur ei restituere qui mutuavit, ac si esset proprium ejus. 2. Praeterea, nullus tenetur sacere recompensationem alicui pro eo quod ille fecere tenebatur. Sed illo qui mutuavit pecuniam, tenebatur proximum suum a mortis periculo liberare, secundum illud Prov. xiv ν Erue eos qui dueuntur ad mortem. Ergo vi-
340쪽
Sed contra est quod Dominus, Matth. Ii, 42, dicit omnia ι- via ut faeiant nobis homines, et nos farite illis. Sed illo qui liberatus est a latronibus, vellet sibi restitui, si quid mutuasset Emqetiam ipse debet restituere quod mutuo accepit. Respondeo dicendum, quod justitiae actus est unicuique reddere quod sibi debetur. Unde cum ratione contractus bonae fidei, qui fuit inter mutuantem et mutuo accipientem, restitutio debeatur ex rustitiae praecepto tenetur illo qui mutuo accepit pecuniam, eam reddere creditori; et tant magis, quanto in majori necessitato creditor sibi subvenit. Ad primum ergo dicendum, quod tunc in necessitato sunt omnia
communia cum homo non potes sibi de suo subventro ridiculum enim esset, si quis famem patiens 'llet accipere panem quem haberet in arca, et dicere se accipero panem alienum quasi communem quae autem per amicos possumus, per nos aliqualiter possumus, ut dicit Philosophus in v Et hic Isto autem qui in latrones incidit, potest se per amicos liberare mutuum accipiendo; et ideo non fiunt ei Omnia communia. Ad secundum dicendum, quod unusquisque tenetur ad liberandum proximum a morte secundum suam conditionem et moduin; et hoc quidem convenienter implevit illo qui pecuniam mutuavit; non autem tenebatur eam donaro in casu quo ille potera per mutuum liberari.
Utrum homo possit peccara nimis jejunando se sigilando. 2-2, quae3t. 88 art. 2 ad 3, et gumi. I 47, arι. I ad l).
Circa secundum sic proceditur. Videtur quod homo non possit peccaro nimis si unando vel vigilando. Deus cnim non potest nimis ab homine diligi. Sed probatio dilectionis os exhibitio Oporis ut Gregorius dicit in hom quadam. Ergo videtur quod non possit aliquis peccaro nimis ieiunando vel vigilando propter Deum. Sed contra est quod Bernardus confitetur so peccasse de hoc quod nimis corpus suum jejunando et vigilando debilitavit. Respondeo dicendum, quod secundum Philosophum in I Polit. aliter est iudicandum do sino, aliter de his quae sunt ad sinum, illud enim quod quaeritur tamquam sinis, absque mensura quaeren-