장음표시 사용
351쪽
XII. - QUODLIBETUM AED1Netuu 337 ipso moιus paenitentiae est moritorius. Unde talis non meretur
Ad primum ergo dicendum, quod conversioni fidolium Mastur aureola praesupposito merito essentialis praemii in eo qui praedigavit; lioquin locum habet quod dicitur Matili xvi, id prodes homini, si uniuersum mundum ιuereιur, animos vero suae ιν imenιum patiatur' Ad secundum dicendum, quod aureola virginitatis dobetur integritati carnis, quae manet post poenitentiam e ideo debetur virgini poenitenti aureola sed aureola doctrinae debetur actui doctoris, qui transit; et ideo post paenitentiam non debetur aureola doctori, nisi actus rei teretur.
Utrum riser doetrinam alio us aliqui ret; ahuntur a me liori bono, ille teneatur suam doctrinam repocare.
Circa secundum sic proceditur. 4. Videtur quod si per doctrinam alicujus aliqui retrahantur a meliori bono, ille tineatur suam doctrinam rovocare. Talis enim doctor in sua docti ina adit sean datum activum; quia doctor informat intellectum, intell0cius alitem informat affectum, et per consequens actum. Sed scandalum activum tenetur quilibet removere. Ergo talis doctor tonotur
2. Praeterea, spiritualia sunt temporalibus potiora. Sed in lemporalibus, ut Augustinus dieit, non dimittitur peccatum, nisi rostituatur ablatum. Ergo multo magis doctori, qui suci damnum in spiritualibu', non dimittitur peccatu nit, nisi restituat ablatum , quod fit per revocationem doctrinae. Sed contra es quod Gregorius dicit reritus non es dimitιenda propier eandalum. Respondeo dicendum, quod hic distinguendum videtur. Si enim doctor doceat salsam doctrinam, tenetur eam modis omnibus re- voeare o maxime si ex ea spirituat damnum sequatur. Si vero doceat veram doctrinam potest ex ea sequi detrimentum spirituale in auditoribus dupliciter. Uno modo ex desectu ipsius qui doce : uno modo quia doctrinam subtilem et altam proponeret rudibus, qui non essent illius doctrinae capaces qui ex hoc detrimentum salut incurrerent contra exemplum Apostoli, qui dicit, I ad corinth. Iii, Q Tamquam parpulis in Christo lae poιum dedi
352쪽
338 s. THOMAE ODINATI OPUscULArobis, nouisseam alio modo, quia consus et inordinato proponit, nun praeserens majora minoribus, contra id quod Gregorius dicit in Pastorali rate laudanda sun bona summa, ne despiciantur ultima si nutrienda sunt bona ultima, ne dum ullicere reduntur, nequssquam tendatur ad summa. Et in his casibus tenetur. doctoro cujus doctrina damnum spirituale accidit, contra hoc damnum remedium ponere in quantum potest, expon0ndo saltem doctrinam suam. Alio modo potest contingere ex desectu aliorum puta si aliqui, dicendo aliqua erronea, inducerent homines ad aliquam religionem ut p0to si dicerent quod quicumquo intrat talem religi0nem, statim erit aequalis meriti sicut Beatus Petrus. Et in hoc
caS non tenetur cessare a sua doctrina. Intrare enim religionem propter errorem non es bonum. Unde sic non retrahit homines a
meliori bono talis doctor et hoc est quod Gregorius dicit in Pastorali Gieu ineuuta loeuιio in errorem proιrahit, ita indiseretum silenιium eos qui erudiri poterant, in errore derelinquit. E per hoc patet responsio ad objecta.
Deinde circa religiosos quaesita sunt duo utrum religiosi teneantur alienter tolerare injurias sibi factas 2 utrum illo qui jurat se non intraturum religionem, possit licito religionem intrare.
circa primum sic proceditur. 4. Videtur quod religiosi non debeant tot orare suos impugnatores. In impugnatione enim perseC- torum virorum Deus impugnatur : unde Dominus Saulo persequerili difici pulos Christi dixit, Actuum lx, Sat Ie Saule, dni persequeris Sed persecti viri non debent impugnatores Dei tolerare. Ergo neque impugnatores proprios. 2. Praeteros, quilibet perfectus debet obviare his quae statui porsectionis praejudicant: unde Apostolus dicit, I ad Corint. vl 3QUt non niturpe relur ministerium nostrum Sst per hoc quod peri cit impii gnantur, statui persectionis derogatur. Ergo persecti viri non debent toturare uos impugnatores.
353쪽
Sed contra est quod Gregorius dicit : Non sumus perseeti, si
alioruin inordinationes ferre non po33umus.
Respondeo dicendum, quod persecti viri dupliciter impugnari
possunt: uno quidem modo quantum ad personas proprias, utpote cum inseruntur eis injuriae personales; alio modo possunt impugnari quantum ad statum eorum, ut puta cum aliquis verbis vel lactis persectionis statui derogat: et haec duo anguntur aac. II, 6: Nonne divites per potentiam opprimunt vos quod pertinet ad personales injurias : Nonne ipsi blasphemant bonum nomet quod in- voeatum est super vos quod pertinet ad religionem vel statum. In injuriis ergo personali bais dece perfectos viros esse maxime patientes, ut sint etiam parati plura sufferre, secundum illud Mattha3 v, 39 : Si quis pereusserit in deris marissa, praebe ei et alteram Stalum vero suum impugnari non debent pali, quantum resistere possunt; hoc enim vergeret in injuriam Dei unde contra quosdam dieitur EZech. xiii 5 : Non aseendistis eae adretrio, nec opposuistis vos murum pro domo Israe . Et ideo Dominus injurias quae contra humanitatem ius inserebantur, patienter toleravit, sicut cum Judaei dicebant: Eee homo ora et potator vini, ut
habetur Matth. i. 9; et sicut diabolus dixit ei: Mitte te deorsum, quod videbatur ad propriam injuriam pertinere; sed injurias Dei non tolerabat unde Pharisaeos dure redarguit Matthaei xlI, quia dicebant quod in Beelgebub Hiceret daemonia, quod pertinebat ad injuriam Spiritus sancti. Et similiter cum diabolus si dixit Hatth. Iv, me omnia tibi dabo, si eadens adoraveris me quod ad injuriam Dei pertinebat statim enim eum repulit, dicens: Vade, Satana, ut habetur Matthaei iv ubi dicit Chrysostomus allius
discamus Memplo nosιras quidem injurias magnanimilar sustinere; Dei autem injurias nee usque ad auditum svlberre quoniam in propriis injuriis esse quemlibet patientem cludabile est injurias autem Dei dissimulare, nimis e impium. Et per hoc patet responsio ad objecta.
Utrum qui jurari δε non intraturum religionem, po33iιlioite intrare.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ille qui juravit sn0 intraturum religionem, non possit licite intrare. Omnis ni itiobIigatio licita est adimplenda. Sed licitum erat ei non intrars
354쪽
340 s. THOMAE AQUINATI OPUscULA religionem. Ergo, cum ad 9 juramento se obligaviι, vidstur quod teneatur non intrare. Sed contra est, quia nullum impedimentum spiritualis prosoc ιus est ex Deo. Sed juramentum est ex Deo. Ergo per iuramentum non impeditur spiritualis prosectus intrandi religionem, Respondeo dicendum, quod obligatio juramenti tripliciter sopotest habere. Quandoque enim es illicita obligatio, et do ro illicita puta cum aliquis jurat se fornicaturum; et tale jurame tum non tenetn homo adimplere, nec etiam est licitum implori. Quandoque oro est obligatio licita otius o liciis, puta cum aliquis jura so eleemosynam daturum e tale uramentum praetorire non licet. Quandoque vero est obligatio illicita, sod do rolicita puta cum aliqtiis urat se non acturum aliquod majus
bonum, quod tamen sacere non tenetur, puta jejunare, vel non dare aliquam eleemosynam, vel religionem non intrare tunc enim
id ad quod se juramento obligat, licitum est, sed tamen obligatio est illicita; quia per hoc homo, quantum in se est, obfirmat socontra gratiam Spiritus sancti, quas lacit hominem in suo ordo ascensiones disponere. Unde tale juramentum licito potes homo implere, abstinendo ab illo bono quod sacere non tenetur; non tamen cogitur ex illo iuramento ad hoc quod impleat quod juravit; quia juramentum, ad hoc quod sit obligatorium, debet habero tres comites, judicium justitiam, et veritatem, ut habetur Hierem iv. Huic autem juramento deest judicium discretionis, quia vergit in deteriorem exitum, retrahendo a meliori boni.
Vtrum liosa elerico qui tenetur ad hora eanonieas dicere matutinas requentis diei de sero. - Art. 67; ει 3 pari. quae3t M art. 8, ad M.
Deinde circa clericos quaesitum est unum; utrum scilice liceat clerico qui tenetur ad horas canonicas, dicere matutinas sequeniis diei do sero; et videtur quod non Dicitur enim Ecoli. xx, vir: Laseivus et imprudens non serpabit tempus. Sed isto in dicendo matutinas non observat tempus Deum enim dies incipiat a media nocte, videtur quod matutinas sequontis diei dicat in dis praecedenti. Ergo videtur quod hoc ad lasciviam et imprudentiam pomiineat; et ita videtur esse peccatum.
sed contra, Deus elementior est quolibet homine. Sed homo
355쪽
pus. Ergo multo minus Deus. Respondeo dicendum, quod hic consideranda est intentio ejus qui praevenit tempus in matutinis dicendis, vel in quibuscumquo horis canonicis. Si enim hoc facit propter lasciviam, ut scilicet quietius somnolentiae e voluptati vaceat, non est absque peccato. Si pro hoc faciat propter necessitatem, et licitarum honestarum oecupationum, puta si clericus aut magister debet videre lectionsa suas do nocte, vel propter aliquid aliud hujusmodi licito potest de sero dioere matutinas, et in aliis horis canonicis tempus praevenire, sicut etiam hoc in solemnibus Ecclosiis fit quia melius est Deo utrum quo reddere, scilice et debitas laudes, o alia honesta ossicia, quam quod per unum aliud impediatur Ad primum dicendum, quod quantum ad contractus et alia hujusmodi dies incipit a media noete sed quantum ad ecclesia licum omium et solemnitatum celebritates incipit dies a vesperis Dunde, si aliquis post dictas vesperas et completorium, dicat matutinas, jam hoc pertinet ad diem sequentem.
356쪽
Quaesitum eqsed Deo de Angelo, de homine, et a creaturis puro corporalibus circa Deum quaeqitum est unum utrum sciliae unitas essentiae ponat in numerum cum unitate personae.
unitas essentiae poneret in numerum cum unitate porsonae, sequeretur quod in Deo esset quaternitas quod est haereticum. Non ergo unitas essentiae poni in numerum cum uni lato orsoluo. Sed contra, si unitas essentiae sit penitus idem cum uni lato personae, non ponens cum ea in numerum sequeretur, quod de quocumque praedicatur unum, praedicaretur et reliquum. Sed unitas essentiae praedicatur de tribus personis; dicimus enim, quod Pater et Filius et Spiritus Sancius sunt unum. Ergo unitas personalis praedicabitur de eis ut dicatur, quod Pater et Filius et Spiritus Sanctus sunt unus; quod patet esse salsum. Respondeo dicendum, quod unumquodque in quantum est unum, in tantum est ens unde ens et unum convertuntur. Est autem unumquodque ens per suam formam; unde et unumquodque per suam sormam habet unitatem is inde est quod quae es c0mparatio sormae ad sormam, eadem est comparatio unitatis ad unitatem Deus autem est formali ιθ Deus per suam essentiam; proprietas autem personalis est quasi forma consti' tuens personam: quae quidem realiter distinguitur ab alia persona propter oppositionem relativam . sed proprietas personalis non distinguitur realiter ab essentia; alioquin sequeretur quod in Deo esset compositio, et quod aliquid adveniret ei per modum accidentis, nam omns quod es extra essentiam rei, accidentaliter advenit. Dissert tamen proprietas personalis ab essentia, secundum modum intelligendi et significandi am ossentia dicitur absolute proprietas vero personalis importat relationem. Unde
357쪽
IUL, QUODLIBATUM IRMu 343 patet quod unitas personae non ponit in numerum cum unitate issentiae quasi realiter ab ea disserens, sed solum secundum modum intelligendi. Et per hoc patet responpio ad objecta. Nam primum procedobat secundum differentiam rei quae quia non est in divinis intor unitatem essentiae et personae, ideo non potest poni quaternitas in Deo Secundum vero procedebat secundum disserentiam quae es ex modo intelligendi et significandi, ex quo proveni quod dicimus, quod Pater et Filius et Spiritus
Sanctus dicuntur unum, Sed 00 unus,
Deinde circa Angelos quaerebantur duora de actione ipsorum; utrum scilicet quidquid agunt agant per imperium voluntatis; 2 de loco ipsorum utrum scilice possint esse in convexo caeli empyrei, quod etiam quaerebatur circa corpora gloriosa.
ARTICULUS II. Utrum quidquid agit Angelus, agat per imperium
soluntatis. Circa secundum sic proceditur . . Videtur quod non quidquid agit Angelus, aga per imperium voluntati3. Voluntas enim aequaliter so habe ad propinqua et remota Si ergo Angelus agere per sylum imperium voluntatis, sequerotur quod non differret, ad hoc quod Angelus aliquid ageret, quod esset propinquum vel remotum illud in quod agit et sic nunquam oportet quod de coelo ad terram descenderet ad aliquid hic agendum : quod est contra
traditionem sacrae Scripturae. 2. Praexeroa, quantum ad voluntatem non differt unitas et mutatitudo : sicut enim aliquis potest velle movere unam rem, ita potest velle movere plures res, vel etiam totum universum. Si ergo Adgelus agere solum per imperium Voluntatis, sequeretur quod posset movero totum universum; quod impossibile, cum ipi e sit pars universi. Non ergo Angelus agit solo imperio volun talis.
Sed contra omnis actio est ab aliqua virtute Sed in AngelonD e, alia virtus quam intellectus et voluntas inteliscius autem non agit nisi per voluntatem. Ergo omnis actio Angeli est per imperium voluntatis.
358쪽
344 s. THOMAE AQUINATI OPuscULA Respondeo dicendum, quod omnis actio cujuscumque rei est per sormam naturae illius rei. Nam etsi sint aliquae formas accidentales principia actionum alicujus rei, oportet quod hujusmodi actiones reducantur, sicut in primum principium in formam specificam illius rei agentis; sicut actio caloris ignis reducitur sicut ad primum principium in formam substantialem ipsius, quae est etiam principium omnium accidentium propriorum ignis. Et ideo oportet se aliter habere in actionibus alicujus rei habentis naturam simplicem, quam in actionibus alicujus ci habentis naturam compositam. Si enim fuerit aliquid habens naturam simplicem, omnis actio ejus erit secundum proprietatem otmodsim illius naturae; quod non contingit, si habeat naturam compositam. Omnis enim actio ignis est secundum proprietatem naturas ignis in cultello autem ignitio est quaedam actio non pertinens ad proprietatem ignis, scilice incisio. Et hoc etiam considerandum est in substantiis spiritualibus. Anima enim humana non est totaliter intellectus, sed participat intellectualitatem; unde est in ea aliqua virtus et actio quae non pertinet ad intellectualem naturam, sicut praecipue patet in his quae perlinent ad animam vegetabilem. Sed Angelus est totaliter intellectualis naturae et ideo portet quod omnis ejus actio sit secundum intol- laetum Pundo Beatus Dionysius dicit, Iu capit de divin. omin. , quod angeli habent substantias et virtutes et operationes intel- loctuales. Intellectus autem non agi nisi mediant voluntato;quia motus voluntatis est inclinati sequens sormam intollectam;
undo oportet quod quidquid Angelus agit, agat per imperium
Sed tamen considerandum est, qu' cum virtus sit media intoressentiam et operationem, porte quod virtus et operatio cujuslibet rei proportiolietur essentiae eius; unde superioris Angeli, cujus est essenii nobilior est etiam virtus emcacior sicut ad in-ιslligendum, ita etiam ad agendum in res exteriores Det secundum hoc actio Angeli limitatur ad aliquem effectum, quia nec virtutomnec essentiam habet infinitam. Ad primum ergo dicendum, quod actio voluntatis angelieae radicatur in essentia ejus, a qua procedit eius virtus et operatio roportet autem movens ess simul eum mobili quod ab eo mov-tur, ut habetur in II Physic. text. comm. 42ὶ et ido oportet substantiam Angeli aliqualiter conjungi rebus quas movet. Ad secnndum dicendum, quod quia actio voluntatis limitatur
359쪽
XII. - QUODLIBETUM AEExetu 345aecundum modum essentiae, non oportet quod Angelus possit agero omnia quae potest velis.
Ad primum sic proceditur. 3. Videtur quod Angelus non possitosso in convexo caeli empyrei. Dicit enim Anselmus o nihilo Mihi esse potest. Sed extra caelum empyreum nihil est. Ergo Λngelus non potest esso in convex coeli empyreici sic enim osset
2. Item, videtur quod nec corpus gloriosum ibi possit esse. Omno opim corpus necesse est in loco esse. Sed extra caelum empyreum non est aliquis locus. Ergo non potest esso corpus gloriosum extra
Sed contra, si non potes esse ibi Angelus aut corpus gloriosum: aut hoc est quia non potest ibi ascendere aut quia non potest penetraro profunditatem seli empyrei aut quia indigst loco continente aut quia indiget conservante Sed omnia haec sunt romota a persectione corporis glori0si mult0 magis conditione Ang6lorum. Ergo corpus gloriosum et Angelus possunt esse in convoxo coeli empFrei. Respondeo dicendum ad evidentiam hujus quaestionis, quod apud antiquos de loco suerunt duae opinione maximo probabilos . Quarum una fuit, quod locus si quoddam spatium, sive dimen-giohos per se existentes quae quidem opinio Si vera esset, corpori deberetur locus ex hoc ipso, quod eorpus es dimensiones habens, ad quas necesse est aliquas dimensiones occupare. Sed haec opiniod loe est a Philosopho in V Phys reprobata. Unde asia opinio serius, quod locus sit supersietes corporis ontinentis, non quidem in quantum est hujusmodi c0i Pori quod immediate eontinet; alioquin sequeretur quod e0rpus quiescens non semper esssi in sodo loco puta si homo Stare in uvio, per cujus decursum sompω renovarentur diversae superneis aquae circa ipsum; sed superficies corporis immediat e0ntinentis babet quod sit loeus xordine ad primum continens unde accipitur idem locus secundum eumdem situm ad primum continens, et propter hoc locus est immobilis. Secundum ergo hanc pinionem, quae vera est, necessitas exi
360쪽
346 a. ROMAE AQUINATI OPUSOULA tendi in loco convenit corpori ex hoc quod dependet a primo continente et propter hoc, primum continens non est in loco nisi per aceidens et secundum partes, ut dicitur in I Physic. text. com 45 Angelus autem non dependet a primo continente nec etiam corpus gloriosum, quod perficitur per animam ex divinas ruition beatificatam; et ideo nulla necessitas est quod corpus glorificatum aut Angelus ab aliquo locali orpore ambiatur; et propter hoc nihil prohibe corpus glorificatum, vel etiam Angelum, in convexo caeli empyrei esse.
Ad primum ergo dicendum, quod ferbum illud Anselmi intelligendum os in vi assirmationis. Non enim possibile est quod aliquid sit in nihilo tanquam in continento; sed isto intellectus non facit ad propositum. Ad secundum dicendum, quod ratio ista procedit de corpore
dependente a primo continente.
Deindo quaesitum est de his quae pertinent ad hominem. Et primo de spiritualibus Secundo de corporalibus Circa spiritualia quaesitum est Primo do sacramentis. Secundo de virtutibus. Tertio do peccatis circa sacramenta quaesita sunt duo de ba tismo 40 do necessitaι baptismi uirum scilicet puer qui nascitur in deserto ubi non potest aqua haberi, moriens sino baptismo, salvari possit in fide matris fidelis 2 de impedimento matrimonii quod provenit ex baptismo utrum si Christianus qui baptizat Judaeam, cui primo dedera fidem de contrahendo, si baptizaretur; cognoscenseam postea carnaliter, consummet matrimonium.
Circa primum sic procedebatur. 4. Videtur quod puer in deserto natus possit absque baptismo salvari in fide parentum. Non enimos minori essicaciae fides tempore gratiae quam tempore legis naturas. Sed tempore legis naturae salvabantur pueri in do pa- rentum, ut Gregorius dicit. Ergo etiam nunc tempor gratiae. 2. Praeterea, per chrisιum non est arciata hominibus via saluιis,