장음표시 사용
391쪽
m. AEUOBMBATUM APTIuu 377 plura intelligit. Ergo intellectus angelicus singularia cognoscere
4. Si dicatur, quod non cognoscit per unam speciem omnia, sed per unam speciem omnia individua unius speciei, et non alia , contra Illa una species non se hane magis ad unum individuum quam ad aliud. Sed portet quod per speciem intelligibilem intellectus determinetur ad determinatum cognoscibile. Ergo per speciem illam non poterit cognoscere hoc particulare dete
Sed contra est quod dicitur ad Hebr. I, M omnes sunt administraιorii spiritus, in ministerium missi propter εο qui heredi tatem eapiunt saluιis; quod non posset esse, nisi cognoscerent singulares homines. Respondeo dicendum, quod Angelus absque dubio singularia cognoscit. Ut autem videamus modum quo hoc possibilo sit, sciendum est, quod ad hoc quod singulare aliquod cognoscatur, oportet quod in potentia cognoscitiva sit similitudo ejus, in quantum particular est. Omnis autem larma de se communis est unde additio formae ad formam non potest esse causa individua tionis quia quotcumque sormae simul aggregentur, ut album, hicubitum, et crispum, et hujusmodi, non constituunt particulare, quia haec omnia simul sunt in uno, et ita in pluribus potentiis est possibilo invenire Psed individuati formae est ex materia, per quam sorma contrahitur ad hoc determinatum Undo ad hoc quod particulare cognoscatur, portet quod in cognoscenis non solum sit similitudo formae, sed aliqualiter materiae. Similitudo uismrsi eognitas dupliciter est in cognoscente uno modo sicut causata a re, sicut in his quae cognoscuntur per speciem abstractam a rebus alio modo sicut causa rei, ut patet in artifice, qui com sei artificiatum per illam sormam per quam ipsum facit Species autem quae est in sensu causata a re sensibili, in quantum non est omnino a conditionibus materialibus depurata est similitudo formas secundum quod est in materia et ideo per eam cognoscitur particulare. Sed quia secundum quod in intellectu nostro reeipitur species rei sensibilis, est omnino iam a materialibus eonditionibus spurata, non potest intellectus noster per eam directe particulare cognoscere, sed per quamdam rellexionem intellectus ad potentias sensitivas, a quibus species intelligibiles abstrahuntur. Per formam autem, quae est ausa rei, hoc modo eognoscitur res secundum quod sorma illa est ausa eius. Et quia
392쪽
378 s. Roua Aoum Is Pus6ULA artifex homo per tormam artis non producit materiam, sed materia praesupposita inducit formam artis forma artis, quae est in mente artificis, non est similitudo artificiat nisi quoad formam tantum
unde per eam non cognoscit artificiatum in particulari, nisi lar mam artificiati per sensum accipiat Artisex autem increatus, scilicet Deus, non solum producit formam, sed etiam materiam Unde rationes ideales in mente ipsius existentos non solum sunt effeγces ad cognitionem universalium, sed etiam ad singularia cogno cenda a Deo. Sicut autem illas rationes deales saeuunt in res producendas in esse suo naturali, in quo particulariter unumquodque subsisti in sorma et materia ita procedunt in mentes angelieas, ut sint in eis principium cognoscendi res secundum suum totum esse in quo subsistunt; et sic per species influxas sibi ab arte divina Angeli, non solum universalia, sed etiam particularia cognoscunt, sicut et Deus. Est tamen differentia 4 duobus. Primo, quia ideae quae sunt in mente divina sunt sormae lactivas rerum, et non solum principia cognoscendi; sed species quae recipiuntur in mente angelica sunt solum prinoi pia cognoscendi, et non sunt activae, sed exemplatae a factivis. Secundo, quia intellectus quanto est altior et perspic ciqr, tanto ex uno potest plura cognoscere Dei quia intellectus divinus est altissimus, per unam simplicem essentiam suam omnia cognoscit, nee est sibi aliqua pluralitas sormarum ideatium, nisi secundum diversos respectus divinae essentiae ad res cognitas. Sed in intellectu creato multiplicatur secundum rem quod est unum secundum rem in mente divina, ut non possit omnia per unum cognoscere ita tamen quod quanto intellectus creatus est altior, iant pauciores habet formas ad plura cognoscenda Meacea : et hoc est quod Dionysius dicit, i cap. ael. Hierarch. quod Superiores ordines habent scientiam magis universalem inferioribus; et in lib. do causis dicitur, quod intelligentiae superior inhent sormas magis universale hoc tamen observato, quod in infimis Angelis sunt formas adhuc universales, in tantum quod per unam formam possunt cognoscere omnia individua unius speciei, ita quod illa specios sit propria uniuscujusque particularium secundum di Versos respectus ejus ad particularia, sicut essentia divina octieitur propria similitudo singulorum secundum diversos respectus Sed intellectus humanus, qui est ultimus in ordine substan harum intellectualium, habs sormas in tantum particulatas quoia non poιest per unam speciem nisi unum quid cognoscere is oleo
393쪽
XII. - QUODLIBATUM APTIMuar 37ssimilitudo speciei xistens in intellectu humano qn sussicit ad cognoscenda plura singularia; et propter hoc intellectui adjuncti Sunt sensus, quibus singularia accipiat. Ad primum ergo dicendum, quod Angelus nullo modo cognoscit
singularia per speciem acquisitam : quia nec per speciem acceptam a re, sic enim res agerent in intellectum ejus, quod est impossibile; neque per aliquam speciem de novo influxam a Deo revelanis ipsi Angelo aliquid do novo, quia species quas Angelus habet apud se concreatas, sussiciunt ad Omnia cognoscibilia cognoscenda : sed secundum quod per altius lumen intellectus Angeli elevatur, in altiores conceptiones ex illis speciebus prodire potest; sicut etiam ex eisdem phantasmatum speciebus intellectus Prophetae lumine prophetiae adjutus aliquam cognitionem accipit, ad quam non sussiciebat naturale lumen intellectus agentis. Restat ergo ut Angelus cognoscat singularia per species concreatas. Sicut autem per unam speciem concreatam potest cognoscere diversa individua, ita etiam multo amplius potest per unam cognoscere quidquid est in uno individuo, ut non oporteat eum aliam speciem habere, non qua cognoscit colorem unius pomi; sed simul cognoscendo hoc pomum, cognoscit quidquid est in pomo illo et essentialiter et accidentaliter. Effectus autem non est in causa sua ut in ea possit cognosci, nisi sit causa determinata ad effectum illum; sicut patet in causis necessariis, quibus cognoscuntur effectus earum; sed causa contingens non determinatur ad egestum suum nisi quando actu producit ipsum unde in causa contingonte non est effectus ejus ut in ea possit cognosci, nisi quando jam actu productus est. Et ideo Angelus per species
concreata cognoscens causas universales omnium singularium contingentium, non cognoscit naturali cognitione effectus earum antequam sint in actu, sed stahim cum actu sunt.
Ad secundum dicendum, quod, quando aliquid incipit esse prae sens, Angelus de novo cognoscit illud non facta aliqua innovatione in ipso Angelo, sed in re cognoscibili, in qua est aliquid quod prius non suit, quod sine ea cognita non cognoscitur. Ad tertium dicendum, quod applicatio illa os intelligenda per modum illum quo Deus ideas ad res cognoscendas applicat, non sicut medium cognoscibile ad aliud, sed sicut modus cognoscendi ad rem cognitam alias nihil valeret ad propositum, sicut ostensum est in objiciendo.
Ad quartum dicendum, quod intellectus Angeli neque una specie
394쪽
380 ROMAE AQBINATI OPuscu cognoscit omnia, neque tot species habet quot sunt individuo, ut ex dictis patet. Ad quintam dicendum, quod illa una species essicitur ratio cognoscendi quodlibet individuum, secundum respectum ad ipsum, ut ex dictis patet.
Utrum notitia, quae ab Augustino disitur proles mentis, si in mente sient accidentis subreto.
Circa quartum sic procedi ιur. . Videtur quod notitia, qua ah Augustino dicitur proles mentis, non sit mente sicut aecidens in subiecto. Nullum enim accidens excedit suum subjeetum. Sed notitia excedit mentem, quia mens non solum se ipsam, sed et alia per notitiam novit. Ergo notitia non est accidens mentis. 2. Praeterea, nullum accidens est aequale suo subjecto. Sed nobilia est aequalis menti alias in notitia, mente et amar non consistere imago Trinitatis, quod Augustinus ponit. Ergo notitia
3. Praeterea, hoc idem videtur ex verbis Augustini, qui in i lib. d Trinit. dicit, quod notitia et amor in anima existunt
substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam accidens in subjecto, ut color aut figura in corpore. Sed contra notitia mentis nihil aliud esse videtur quam scientia. Sed scientia est accidens, cum sit in prima specis qualitatis. Ergo et notitia. Respondeo dicendum, quod notitia quatuor modis accipi potest. Primo pro ipsa natura cognoscitiva; secundo pro potentia cognitiva tertio pro habitu eognoscitivo quarto pro ipso cognitionis actu Sicut etiam hoc nomen sensus, quandoque nominat naturam sensitivam, prout scilicet est principium hujus naturae, quod est sensibile quandoque Vero nominat ipsam potentiam; quandoque vero actum. Loquendo ergo do notitia primo modo accepta, constat quod non est in substantia mentis sicut accidens in subjecto, sed substantialiter et essentialiιer; sicut dicitur, quod rationale est in vivo, et vivum in ente. Si autem loquamur donotitia tribus aliis modis accepta; sic dupliciter potest consido rari vel secundum quod comparatur ad cognoscentem; et sicinest cognoscenti sicut accidens in subiecto, et sic non excedit
subiectum, quia nunquam invenitur inesse alicui nisi menti vel
395쪽
secundum quod comparatur ad cognoscibile; et ex hac parte non habet quod insit, sed quod ad aliud sit. Illud autem quod ad aliquid dicitur, non habet rationem accidentis ex hoc quod est ad aliquid, sed solum ex hoc quod inest et inde est quod sola relatio secundum rationem sui generis cum substantia remanet in divinis, nec tamen est ibi accidens; et propter hoc notitia secundum considerationem istam non est in anima sicut in subiecto: et secundum hanc comparationem excedit mentem, in quantum alia a mente per notitiam cognoscuntur. Secundum hanc etiam considerationem ponitur Trinitatis imago, quia etiam personae divinas distinguuntur secundum quod ad alterum sunt; et secun dum hoc etiam est quaedam aequalitas notitiae ad mentsm, inquantum se extendit ad omnia ad quae potest se extendere mens.
Et sic pate responsio ad objecta.
Deindo quaeritur de stultions animas Christi in passions.
Utrum fuerit fruitio animae Christi insanione. - 3part. ,
Et videtur quod illa ruitio perveniret usque ad essentiam animas. Anima enim Christi persecto lauebatur. Sed non esset persecto fruitio, si ad elsentiam animae non perveniret, sed consisteret tantum in una potentia, scilicet in superiori ratione. Ergo perveniebat usque ad essentiam animae. 2. Praeterea, anima Christi persectius Iruebatur quam animes Sanctorum in patria. Sed fruitio Sanctorum in patria pertingit usque ad essentiam animae. Ergo multo sortius in christo. Sed contra, nihil ruitur nisi quod cognoscit; quia, secundum Augustinum, fruimur cognitis, in quibus propter se voluntas delectata conquiescit. Sed cognoscere non est essentiae animae, sed potentiae. Ergo Duilio ad essentiam animae non perveniebat. Respondeo dicendum, quod ruitio in actu quodam consistit, quo Deus videtur et amatur actus autem non est nisi rei subsistentis; unde, proprie loquendo, neque potentia animae fruitur, nequo essentia, sed homo, vel anima per se subsistens; sed tamen
396쪽
3M a. THOMAE AQUINATIS PUscULA. potentias animae sunt principia operationum vitae, sicut essentinanimae est principium osse viventis. Et secundum hoc oportet dicere, quod superior ratio, cujus objectum est res aeterna, qua fruendum est, est principium ruitionis, quo scilicet anima frui tur ad alias autem vires, vel ad animae essentiam, fruitio pertinere non potest nisi per quamdam redundantiam; prout sciliget ex illa ruitions superioris rationis aliquis effectus in ossentia animas vel in potentiis inferioribus relinquitur : et sic aliquomodo perveniebat fruitio ad essentiam animae Christi in passione, e aliquo modo non . Si enim consideretur essentia animae in passion Christi prout est actus corporis, sic ruitio ad eam non perveniebat alias corpus ejus glyriosum factum fuisset similiter nec ad essentiam, secundum quod est radix inferiorum virium quia sic fruitionis gaudium dolorem passionis, qui erat in viribus inferioribus, totaliter evacuasset perveniebat autem ad ementiam animae secundum quod erat radix superioris rationis. Et quia essentia animae est simplex, et est tota in qualibo potentia; ido dicitur quod tota anima lauebatur in Christo; in quantum scilicet est radix superioris rationis Det tota patiebatur in quantum scilicet est actus corporis, et radix inferiorum virium. Ad primum ergo dicendum, quod non impeditur persectio rei nisi per hoc quod tollitur aliquid do essentialibus rei gloria autem corporis et inferiorum virium pertinet ad gaudium accidentalo beatitudinis; et ideo, quamvis in Christo fruitio non perveniret ad essentiam animae, secundum quod est actus corporis, et Secundum quod est radix inferiorum virium, non sequitur quod fruitio fuerit imperfecta in Christo, sive beatitudo. Ad secundum dicendum, quod anima Christi persectius fruebatur quam animae Sanctorum in patria, loquendo intensive, non autem loquendo extensive qui ad patria gaudium ruitionis ad inferiores vires et etiam ad corpus glorificatum perveniet; quod si in Christo fuisset, viator non uisSet.
Deinde quaeritur de pluralitato in substantiis spiritualibus i Venta et quaeruntur duo uirum immensitas divina excludat pluralitatem personarum 2 utrum angelica simplicitas patiatur compositionem ex subiecto et accidente.
397쪽
Utrum immensuas disina Geludat pluralitatem.
Ad primum sic proceditur. . Videtur quod immensitas divina excludat pluralitatem personarum. Omne enim immensum, cum sit indeterminatum, stat in uno Sed quidquid est in divinis, est immensum. Cum ergo persona sit in divinis, stabit in uno, ita quod non erun ibi plures personae. 2. Si dicatur, quod personae hoc modo in uno stant quod omnes sunt una essentia; contra Sicut essentia os immensa, ita et persona. Sed immensitas essentiae laci quod si una essentia tantum. Ergo immensitas personae facit quod si una persona tantum. 3. Si dicatur, quod persona non est immensa nisi immensitate essentiae contra Persona secundum intellectum addit aliquid supra essentiam. Sed quidquid intelligitur in divinis, intelligitur ut immensum. Ergo praeter immensitatem essentiae est in Deo immensitas personae, quae facio in divinis unam tantum personam. Sed contra est quod dicitur II Joan. v vii area sunt qui testimonium dan in eoela. Respondeo dicendum, quod immensitas non excludi pluralitatem, nisi secundum quod tollit determination0m, quae est pluralitatis principium primum Sicut autem dictum est prius, art. hujus quaest. ad , duplex est determinatio scilicet limitationis et distinctionis. In divinis autem nullo modo cadit determina tio limitationis cadit autem ibi determinatio distinctionis dupliciter uno modo secundum quod distinguitur per essentiam ab omnibus creatis ut non limitatum a limitato; alio modo secundum quod persona distinguitur a persona per relationem originis et quae quidem distinctio non est propter aliquam limitationem, sed ratione oppositionis quae est in relation unde hanc distinctionem immensitas divina non excludit, et per consequens nec pluralitatem personstrum.
Et per hoc patet responsio ad primum. Ad secundum dicendum, quod quamvis persona si immensa, tamen immensitas est essentiale, sicut persona est bona bonitate essentiali unde non oportet quod immensitas faciat indistinctionem in personis, sed solum in esse naturae.
Ad tertium dicendum, quod persona non dicitur aliquid secu dum intelleuium addere supra essentiam, quasi intellestus de a
398쪽
384 s. ROMAE AQUINATI OPUsouLA. intelligero aliquid additum essentiae esset enim intellectus salsus; sod quia intelligendo personam, intelligo essentiam de necessitate. sed non e converso unde obiecto non procedit.
Circa secundum sic proceditur. . Videιur quod in Angelis non sit compositio accidentis et subjecti. Quia esse accidentalo au- satur ab esse substantiali Ergo et compositio accidentalis a composiιions substantiali. Sed in Angelis non est compositio substantialis, quia sunt substantiae simplices, ut Dionysius dicit. Ergoenec composilio accidentalis. 2. Praeterea Boetius dicit in lib. de Trinit. quod forma simplex subjectum ess non potest. Sed Angeli sunt formae simplices, secundum Dionysium. Ergo non possunt esso subjectum accidentis. Sed contra est quod Augusιinus substantias spirituales ponit deficor a simplicitato divina per hoc quod est in eis compositio accidentis et subjecti. Respondeo dicendum, quod ex hoc aliquid est susceptivum formas substantialis vel accidentalis, no aliquid habs possibilitatis qui do ratione potentiae est ut actui substernatur, qui forma dicitur. De Angelis autem diversi diversa sentiunt. Quidam enim dicunt, quod sunt ex materia et forma compositici alii dicunt, quod sunt compositi ex esse et quod est, u Boetius dicit: et utroque modo oportet ponere potentialitatem in Angelo Doprimo enim modo patet Psimiliter patero potest de secundo quia omne quod non est suum esse oportet quod habeat esse receptum ab alio, quod est sibi causa essendi. Et ita, in se consideratum, est in potentia respectu illius esse, quod recipit ab alio si hoe modo ad minus potentialitatem ponere oportet in Angelo, quia Angelus non est suum esse, hoc enim solius Dei est; et ita relinquitur quod Angelus possit esse subjectum accidentalis formae. Ad primum ergo dicendum, quod substantialis simplicitas in Angelis excludit compositionem materiae et formae, non autem compositionem ex esse et quod est; quam compositionem ad minus accidentalis compositi in Angelis praesupponit. Et iterum non oportet quod, si esse accidentale causatur a substantiali, compositio accidentalis a compositione substantiali causetur; quia subs-
399쪽
Im. - QUODLIBATUM Romuutantia aliquo modo simplex potest esse subiectum accidentis, ut dictum est.
Ad secundum dicendum, quod Boetius loquitur scilla sorma simplici quae est actus purus, cui nihil potentialitatis admiscetur;
1 einde quaeritur do sacramento altaris; et circa hoc quaeruntur tria : o utrum corpus Christi secundum totam suam quantitatem contineatur sub speciebus panis 2 utrum in eodem instanti sit panis et corpus Christi; 3 utrum Deus possit sacere quod albedo et aliae qualitates sint sine quantitate, sicut lacit quod quantitasia sacramento altaris sit sine subjecto.
Circa primum sic proceditur. Videtur quod non possit totum corpus Christi sub illis speciebus panis contineri. Non enim potest otiam per miraculum fieri ut duo contradictoria sint simul vera, ut Augustinus dicit contra Faustum. Hoc autem sequeretur, si totum corpus Christi subesset illis speciebus : si enim est sub illis speciebus totum, non 8 majus illis speciebus, cum non excedat eas; et tamen secundum rei Veritateri est majus, cum sit bicubitum vel amplius; et sic erit eodem majus et non majus. Ergo non potest, etiam per miraculum, fieri quod sub illis speciebus
Sed contra, ubicumque est pars alicujus corporis, est totum corpus, nisi corpus sit divisum. Sed corpus Christi non est divisum, cum sit impassibile. Ergo, cum aliquid corporis Christi sit sub illis speciebus, ut dicitur Matth. XXVI, 2 mxe8 eoum meum; oportet quod sub illis speciebus otum corpus Christi contineatur. Respondeo dicendum, quod sub illis speciebus absque dubio continetur totum corpus Cesisti, et tota quantitas eius. Ad cujus evidentiam sciendum est, quod in sacramento altaris dupliciter aliquid continetur et uno modo ex vi sacramenti alio modo ex naturali concomitantia Verbi gratia, sub speciebus panis conti-
400쪽
386 s. et nou AouINATI OPuscuLAnetur et eorpus et sanguis Christi; sed corpus ex vi sacramenti, sanguis ex concomitantia naturali quia corpus Christi non est sine sanguine sub speciebus autem vini est e converso. Illud
autem continetur sub sacramento ex vi sacramenti quod est tra substantiationis terminus; et propter hoc anima et Divinitas non continetur in sacramento ex vi sacramenti, cum panis et Vinum in ea non convertantur, ed ex naturali concomitantia, qua anima
inseparabiliter unitur illi corpori, et Divinitas humanitati. Cum autem ex parte panis substantia transeat, et quantitas maneat cum reliquis accidentibus, patet quod directe transubstantiationis terminus est substantia corporis Christi; et sic ipsa substantia corporis Christi est ibi ex vi sacramenti, sed quantitas ex naturali concomitantia. Unde patet quod substantia corporis Christi immediate habet ordinem ad dimensiones panis remanentes; quantitas autem corporis Christi quasi ex consequenti. E converso autem est, in ordine locati ad locum; quia substantia locati ordinatur ad locum mediantibus dimensionibus propriis et inde est quod oportet dimensiones locati commensurari dimensionibus loci continentis;- non autem dimensionem corporis Christi commensurari dimensionibus specierum; et ideo sub cujuscumque parvis dimensionibus panis potest esse totum corpus Christi, sicut tota natura substantiae alicujus corporis salvatur in qualibet parto illius corporis. Ad primum ergo dicendum, quod non sequitur ex hoc corpus Citristi non esse maius illis speciebus, quia non continetur sub eis quasi commensuretur; et si non sequitur contradictoria esse
ARTICULUS IX. Utrum in eodem instanti sub speeiebus illis sit substantia
Circa secundum sic proceditur. 4. Videtur quod in eodem instanti sub speciebus illis sit substantia panis et corpus Christi. Accipiatur enim ultimum instans in quo est corpus Christi. Aut ergo sunt duo instantia, aut unum. Sed non duo quia, cum inter quaelibet duo instantia sit tempus medium esset aliquod tempus dare in quo non esset ibi nec corpus Christi nec substantia panis.