장음표시 사용
401쪽
est panis et corpus Christi. 2. Si dicatur quod non est ars ultimum instans in quo ostpanis; contra. Esse panis mUsuratur quodam tempore. Sed mensura propria aequatur mensurato Ergo in quolibet instanti illius temporis est ibi panis, et sic in ultimo instanti. 3. Praeterea, sicut se habet tempus ad motum continuum, itas habet instans ad mutationem instantaneam. Sed tempus includi utrumque terminorum motus continui. Ergo et terminum tran- substantiationis, quae es mutatio instantanea. Rus autem termini sunt panis et corpus Christi. Ergo in eodem instanti est panis et corpus Christi. 1. Praeterea, in qualibet mutation instantanea simul est verum dicere quod fit et factum est, quia in instanti non est acci poro prius et posterius. Ergo, cum transubstantiatio sit mulatio instantanea; simul verum est dicero quod sit ibi corpus Christi et factum est ergo corpus Christi simul est ibi et non est. Sed quando non est ibi corpus Christi, es ibi substantia panis. Ergo simul in eodem instanti os ibi corpus Christi ot substantia panis. Sed contra, duae forma substantiales disparatae non possunt in eodem instanti eidem inesse. Sed forma panis et corpus Christi sunt hujusmodi. Ergo non possun simul Oidem inesse et in eodem instanti. Respondeo dicendum, quod nullo modo in eodem instanti est ibi corpus C isti et substantia panis; nec es assignaro ultimum instans in quo est ibi panis, sed ultimum tempus quod continuatur ad instans illud in quo primo est ibi corpus Christi. Ad cujus evidentiam sciendum est, quod in rebus naturalibus mutation0s instantaneae sunt termini motus semper; cujus ratio est, quia hujusmodi mutationes habent pro terminis sormam et privationem, sicut generatio ignis ignem et non ignem. Intor sormamauit m et privationem non potest esse aliquod medium nisi peraecidons in quantum scilicet illud quod privatur sorina, magis et nainus appropinqua ad formam ratione alicujus disposiιionis ad
formam, quae intΡnditur vel remittitur per motum continuum et ideo oportet praeexistere motum alterationis, qui terminetur adgem rationemra et sic alteratio habet duos terminos unum suigri Hriri scilicet ultimam disposibionom, iis est ni cessitis ad sol main, quia alteratio est motus in quillitate: t alium altietius generis, Scilice sormam substantialem. E eodem modo illuuiia
402쪽
388 s. THOMAE AQUINATI OPUscdLAnatio est terminus localis solis, qui est mutatio instantanea Oxis tens inter formam luminis et privationem ejus, scilicet tenshras. cujuslibet autem motus qui mensuratur aliquo tempore oportet quod ultimus terminus sit in ultimo instanti temporis. Unde cum forma substantialis sit quidam terminus alterationis, oporte quod in ultimo instanti illius temporis introducatur sorma substantiaIis. Corruptio autem et generatio simul currunt, quia generatio unius est corruptio alterius. Oportet ergo quod in ultimo instanti illius temporis sit terminus corruptionis unius, ut aeris, et terminus generationis alterius, ut ignis. Terminus autem corruptionis est non esse oportet ergo quod in ultimo instanti illius temporis sit primo non aer, et primo ignis. Sed ante ultimum instans alicujus tempori non potest accipi penultimum quia inter quaelibet duo instantia est tempus medium, secundum Philosophum; et sic non est acciper ultimum instans in quo sit aer; sed in toto temporo mensurint motum alterationis erat aer, et in ultimo instanti ejus es t primo non aer, et primo ignis. Et similiter transubstantiatio est terminus cujusdam motus, qui consistit in prolationa
erborum Dundo in ultimo instanti temporis mensurantis illam prolationem est primo non panis, et primo corpus Christi; et sic non ast ultimum instans in quo est panis, sed ultimum tempus. Inisti tempus autem et instans non oportet quod aliquid cadat medium, sicut nec inter lineam et punctum; et sic non oportet quod aliquando nequo sit panis nequo corpus Christi. Et ita patet soluti ad primum. Ad secundum dicendum, quod punctum additum vel subtractum lineas non facit majus vel minus: et similiter est de instanti apposito tempori vo subtracto ab eo. Unde quamvis in ultimo instanti temporis mensurantis esse, panis non sit panis, tamen non sequitur quod tempus illud sit majus quam duratio esse panis, et
sic quod mensura non aequatur menSurato.
Ad tertium dicendum, quod instans dicitur mensurare mutationem aliquam instantaneam, in quantum mensura terminum ejus a puem, quia terminus a quo jungitur cum toto motu praecedenti; et ita mensuratur tempore mensurante motum praecedentem; sed tempus mensura motum alione utriusque termini; et ideo non est simile.
Ad quartum dicendum, quod im dicitur dupliciter. Uno modo, moveri ad osso; et sic illud quod generatur, in toto tempore alterationis praecedentis dicitur fieri et hoc modo loquitur Philoso-
403쪽
phus d fieri in vi Physici, ubi ostendit quod omno faetum esse
praeeodit fieri, et omne eri praecedit faetum esse; et sic non est vorum quod aliquid sta et factum sit; sed sic est verum quod illud quod fit, non est. Alio modo dicitur fieri res quando introducitur sorma et sic fieri non est moveri, sed terminari motum; undo sicut simul motus terminatur et terminatus est ita simul aliquid fit o factum est; sed hoc modo illud quod fit, ost quia terminus factionis est esse, in quo ponitur ess illud esse quod dicitnr hoc modo moveri.
Ad tortium sic procoditur. . Videtur quod Deus non possit sacer quod albedo aut aliqua qualitas corporalis sit in quantitato. Quia quantitas est prima dispositio corporis, ex eo quod immediate adhaere substantiae, ut dicit Boetius. Sed primum in quolibet genere est causa eorum quae sunt post, ut dicitur inii Metaph. ιαι com 3ὶ Ergo a quantitate habent omnia alia accidontia quod sint dispositiones corporale Dergo remota quantitato, nulla qualitas corporalis remaneret. 2. Praeterea, qualitas spiritualis, ut scientia vel virius os nobilior quam qualitas corporalis. Sed qualitas spiritualis etiam miraculose non posset esse sine subiecto ut videtur. Ergo multo minus qualitas corporis posse esse in subiecto, ad minus quod es quantitas. 3. Praeterea, magis est remotum a natura quod qualitas corporalis sit omnino sine n ecto, quam quod sit in subiecto spiritualici quia esse in subjecto spirituali est qualitatis spiritualis, quas est in praedicament eodem eum qualitate corporali sed ess omnino sine subiecto est Substanitae, quae est aliud praedkamentum. Sed non posset miraculos steri quod qualitas corporalis esse in subiecto spirituali, ut albedo in Angelo Ergo multo minus potest fieri quod qualitas corporalis non habsia subjeclum,
ad minus quantitatem. 4. Praeterea, magis dependet qualitas a substantia quam e converso. Sed Deus non posset sacere aliquam substantiam creatam
absqus omni accidente; quia ad minus oportet quod reaturae
404쪽
300 s. THOMAE AouINATI OPUsouLAinsit relatio ad suum Creatorem. Ergo multo minus potest Bri quod qualitas sit absque omni subiecto. 5. Sed contra, propter hoc potest fieri quod in saeramento altaris quantitas sit sine substantia, quia quantitas per Montiam substantia differt. Sed similiter qualitas differt per essentiam aquantitate. Ergo eadem ratione fieri posset ut qualitas esset sino
quantitate. Respondeo dicendum, quod divinae potentiae, ratione suae immensi talis, attribuendum est quidquid in desectum non sonat: tamen aliqua sunt quae natura creata non patitur ut fiant, propter aliquam repugnantiam quam important rations contradictionis implicitae Det de talibus consuevit a quibusdam dici quod Deus potest sacere, quamvis fieri non possint. Ut ergo videamus utrum fieri possit a Deo quod albedo sit sino quantitate, sciendum est, quod in albedine et qualibet alia qualitate corporali est duo considerare : sollice ipsam naturam albedinis, per quam speciem sortitur; et individuationem ejus, se undum quod est haec albedo sensibilis ab alia albedine sensibili distincta. Posset ergo fieri miraculo ut natura albedinis subsistet et absque omni quantitate tamen illa albedo non esset sicut haec albedo sensibilis, sed esset quasdam forma intelligibilis admodum formarum separatarum, quas Plato posuit. Sed quod haec albedo sensibilis individuata esset sine quantitate, fiori non posset, quamvis fieri possit quod quantitas individuata sit sine substantia; quia quantitas non individuatur solum ex subjecto, sicut alia accidentia, sed etiam ex situ, qui est de ratione ipsius quantitatis dimensivae, quae est quantitas positionem habens. Et ideo possibilo os imaginari duas lineas sparatas ejusdem speciei numero diversas secundum diversum situm alias linea non esset divisibilis ex ipsa rations sui generis: non enim dividitur linea nisi in lineas Plures autem albedines ejusdem specie sino vh-jecio imaginari, est impossibile; et sic patet quod albedo non individuatur nisi ex subjecto Det propter hoc non posset esse individua, nisi esset in aliquo subjecto, ad minus in quantitato sed quantitas habet undo individuetur etiam absque subjecto; et ideo potest per miraculum esse haec quantitas sensibilis etiam absque subjecto, sicut patet in corpore Christi. Ad primum ergo dicendum, quod si albedo sine quantitate θη-set, jam non esset corporalis qualitas, sed spiritualis, ut ex dictis
405쪽
TII. - QUODLIBETUM APTIMUM . 30 . Ad secundum dicendum, quod do qualitate spirituali omnino idem dicendum videtur quod de qualitato corporali dictum est. Ad tertium dicendum, quod cum substantia spiritualis quantitate careat, non potes fieri quod qualitas corporis si in substantia spirituali nisi per modum illum quo potest esse sine quantilate, ut dichum est. Ad quartum dicendum, quod ex hoc ipso quod substantia creata comparatur ad Deum, consequitur ipsam aliquod accidons, sicut ipsa relatio creationis, aut servitutis, aut alia similis ratio unde, sicut Deus non potest facere quod creatura non dependeat ab ipso, ita non .sset sacere quod esse absque hujusmodi accidentibus posset autem facere quod esset absque aliis accidentibus. Accidens autem non habet subjectum ex hoc quod domparatur ad
Deum; et ideo nihil prohibet quin Deus sacero possit aliquod
Ad quintum quod objicitur contra, patet quod non est eadem ratio de quantitate et qualitate, it ex dictis patet.
Deinde quaeritur de corporibus damnatorum; et circa hoc quae inruntur tria rao utrum corpora damnatorum sint incorruptibilia 2 uirum resurgent cum suis deformitatibus 3 utrum punientur in inferno verme et fletu corporali.
Utrum corpora damnatorum erun incorruptibilia. - 4 disr. 44 quoe3t 3 art. 2 quoeδt 2; et coni sent. 4, cap. 80; et osuSc. 10, cap. 25, et opusc. II, cap. 10 et 2R.
Ad primum sic proceditur. . Videtur quod corpora damnatorum non erunt incorruptibilia. Corpus enim non potest esse incorruptibile nisi per naturam, ut caeleste, vel per gratiam innocentiae, ut corpus hominis in primo statu, vel per gloriam, sicut corpus Christi in resurrectione. Sed nullum istorum com-pειit corporibus damnatorum. Ergo corpora damnatorum non erunt incorruptibilia. 2. Si dicatur quod erunt incorruptibilia ex decreto divinae justitiae ut perpetuo puniantur contra Culpae non debetur poena
perpetua nisi secundum quod habet aliquid perpetuitatis. Sed
406쪽
392 s. THOMAE AQUINATI OPuscu perpetuitas culpae non es ex parι corporis, sed ex parto voluntatis, quae eligit perpetuo in peccat manere. Ergo divina justitia
non requiri quod corpus aeternalitur puniatur. 3. Praeterea, corpus non punitur pro peccato animae nisi inquantum est organum animae operantis peccatum Sod in aliqualibus actibus potest esse peccatum mortale in quibus corpus non communicat, sicut pate in peccatis spiritualibus. Ergo si aliquis pro eis solis dapnetur, corpor ejus non deb0tur poena psrpetua. 4. Praeterea, sicut aliquis damnatur propter peccatum transgressionis, ita damnatur propter peccatum omissionis. Sod in omissione nihil cooperatur corpus. Ergo non debetur sibi poena perpetua, si propter peccatum omissionis aliquis damnetur; et sic divina justitia non requirit corpora damnatdrum esse incorruptibilia. Sed contra remota causa removetur effectus. Sed post resurrectionem cessabit motus coeli, qui eSt causa corruptionis in comporibus. Ergo cessabit corruptio e Sic corpora damnatorum erunt incorruptibilia. Respondeo dicendum, quod corpora damnatorum erunt incorruptibilia, quamvis sint passibilia Incorruptibilitatis autem prima causa et principalis est justitia divina, quae conservabit corpora damnatorum in perpetuis poenis; sed causa secundaria, e quasi coadjuvans, eri quies motus caeli quo quiesconte, nulla actio vel passio poterit ess in corporibus, pertinens ad transmutationem naturae. Unde et corpora damnatorum non patiuntur ab igne passione naturae, qua natura corporis humani transmutetura natura sua; sed patientur passione animae, Sicut organum sensus a sensibili, suscipiendo similitudinem qualitatis sensibilis. Ad primum ergo dicendum, quod ratio illa procedi ex insum cienti divisiono; est enim hic alia causa incorruptionis a rebus quae tanguntur in objectione; scilico decretum divinas justitias. Quamvis possit dici aliquo modo, quod etiam per naturam erunt incorruptibilia, in quantum scilicet removetur naturato corru tionis principium scilicet motus coeli. Ad secundum dicendum, quod peccatum et rationem culpae et perpetuitatis habe ex anima, non ex corpore; unde, sicut corpua punitur pro peccato, in quantum est instrumentum peccati rationem culpae habentis ab anima, ita perpetuo puniri debst, inquantum est instrumenιum peccati quod babet perpetuitetsae ex
407쪽
xu. - QUODLIBETUM APTIMuM 303 Ad tortium dicendum, quod haec non est ratio principaliter
quare corpus punitur pro peccato animae, quia est instrumentum animae operantis peccatum; sed magis quia est pars essentialis hominis, qui operatur propris enim loquendo, homo est qui peccat per animam te ideo, Si puniretur anima tantum, non puniretur qui peccavit, scilicet homo. Nec tamen est verum quod aliquis actus si hominis in vita praesenti in quo corpus non communicet quia, quamvis in actibus intellectivae partis non communicet corpus sicut instrumentum actus, communicat tamen sicut repraesentans objectum; quia objectum intellectus ostphantasma, sicut color visus, ut dicitur III s Anima text. com 30ὶ Phantasma autem non est in organo corporali et sic pals quod etiam intelligendo, et in aliis actibus animae, utimur aliquo modo corpore. Ad quartum dicendum, quod pro peccato omissionis non damnatur aliquis quia aliquid agatur; sed quia omittitur illud quod est
debitum fieri ab anima et a corpore, in quantum corpus communicat actionibus animae; et ita eodem modo peccatum transgressionis et omissionis pertinet ad corpus et animam.
Utrum corpora damnatorum resurgratisine deformitatibus. - 4 dist. 44, quωδt. 3, siri. 1 qumt. I; et contra serit. 4, cap. 8'.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod corpora damnatorum resurgent sino deformitatibus. Resurrectio enim fiet divina vi tuis, quae est persectissima. Sed virtutis perfectae persecta esι operatio et effectus. Ergo, sicut corpora resurgentium erunt persecta, ita corpora damnatorum resurgent sino deformitatibus. Sed contra est Sapientiae I, 4 Per quae pedeat quis, per haee torquetur. Sed damnati peccaverunt per corpora deformitatem habentia. Ergo resurgent cum deformitatibus. Respondeo dicendum, quod flarmitas in corpore potest esso duobus modis. Uno modo ex desectu alicujus membri et talis dasorinitas, ut communiter dicitur, in corporibus damnatorum non erit, quia omnes resurgen incorrupti, idest sine desectu alicujus membri, ut sic totum corpus puniatur in reprobis et praemistur in electis. Alio modo potest esse deformitas vel desectus
corporis ex indebita proportione partium; sicut labris addidi ex
408쪽
394 s. THOMAE AQUINATI OPusOULA indebita proportions humorum; et sicut gibbositas accidit o superabundantia carnis in aliqua parte et do tali deformitato vel desectu est duplex opinio. Quidam enim attendentes damnati nem reproborum, ut nihil eis mali deesset, dixerunt, quod talibus
deformitatibus non carebunt. Alii vero attendentes virtutem suscitantis, qui, sicut naturam condidit in opere creationis, ita naturam in resurrectione reparabit, dicunt, quod omnes desectus qui ex vitio naturae acciderunt, auctor naturae amo'ebit, ut se-brem et hujusmodi sed desectus qui ex prava voluntat processerunt, in reprobis remanebunt, sicut sunt maculae et reatus peccatorum. Qui autem horum verius sit, Augustinus in Ench. subdubio relinquit, dicens, quod nulla debet eras quaesιio de uishritudine illorum quorum est certa damnatio.
His visis, laciis patet solutio ad obiecta.
Ad tertium sic proceditur. 4. Videtur quod corpora damnatorum punientur vermibus et fletu corporalibus. Dicitur enim Iudith ult. 2 Dabit ignem et vermes in earnes eorum. Sed vermis spiritualis non datur in carnem, sed magis in animam. Ergo vermis quo reprobi punietur, non est tantum spiritualis, sed etiam corporalis. 2. Item Lucae xiii dicit quaesdam Glossa quod per fletum, quem Dominus reprobis comminatur, potest probari sera eorporem xesurreeιὰ quod non esset, si netus ille esset tantum spiritualis. Ergo etc. Sed contra est quod vermis quo punientur reprobi est immo talis Isai. ult. 24 Vermis eorum non morietur. Sed nullum animal habet ordinem ad immortalitatem nisi homo. Ergo vorinis ille non erit materialis. Praeterita, in stet corporali fit quaedam resolutio lacrymarum. Sed omno corpus finitum a quo aliquid continuo resolvitur, nisi fiat aliqua restauratio, tandem consumitur. Cum ergo in corporibus damnatorum nulla restauratio sat sperditi, videtur quod nutus, qui eri in eis perpetuus, non erit materialis.
Respondeo dicendum, quod circa hoc Augustinus, lib. X clo
409쪽
XII. - QUODLIBETUM EPTIMd 305 Cisit. Dei, ponit diversas opiniones, sic dicens In poenis maιorum et ineaeι insuibiιia ignis et visaeissimus vermis ab aιiis atque aliis aliter atque aliter est eaepositus. Alii quippe utrumque ad animum xetuιerunt; sιii utrumque ad eorpus, alii ad eorpus ignem, ad animum ιropis vermem quod esse eredibilius videtur. Unde sequentes Augustinum, dicimus, quod vermis ille erit spiritualis, ut ipso remorsus conscientiae interius animam eorrodens, vermis dicatur; et similiter fletus erit spiritualis, ut ipso dolor fletus dicatur. Aliquo tamen modo posset dici corporalis fletus, etiam sine lacrymarum emissione ut stetus dicatur non solum dolor animae, sed dispositio qua corpus disponitur, anima dolente. Ad primum ergo dicendum, quod locutio illa tropica est; et sic possumus per carnes exponere animas impiorum, qui carnalessuerunt.
Ad secundum dicenduiti, quod fletus corporalis modo praedicto sine lacrymarum emissione suffici ad veritatem resurrectionis insinuandam. Si tamen sustineretur quod vermis et stolus essent corporales; posset dici, quod divina virtute et vermis ille sustentaretur, et laerymarum deperditio restauraretur.
Deinde quaeritur de sensibus sacrae Scripturae; et circa hoc quaeruntur tria; utrum praeter sensus litterales in verbis sacra, Scripturae alii sensus lateant 2 de numero sensuum sacrae Scripturia 3 utrum illi sensus inveniantur in aliis scripturis.
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod in eisdem verbis sacrae Scripturae non lateant plures sensus. Quia dictionibus f mel sumpus non si utendum aequivoce vel multipliciter. Sed pluialitas sensuum saei multiplicem locutionem. Ergo in eadem
locutions sacrae Scripturas non possunt plures sensus latere. 2. Praeterea, sacra Scriptura ordinata est ad intellectum, a
410쪽
da intelleetum. Sed multiplicitas sensuum obnubilat intellectum.
Ergo non debent in sacra Scriptura multi sensus esse. 3. Praeterea, id quod potest esse occasio erroris, debet in sacra Scriptura vitari. Sed ponero alios sensus praeter litteralem in Scriptura, potest esse occasio erroris; quia quilibet posse exponere sacram Scripturam secundum quod ipse vellet, ad consirmationem opinionis suas. Ergo non debent esse plures sensus in sacra Scriptura. 4. Praeterea, Augustinus dicit, II super senerim adciitteram, quod major est sacrae Scripturae auctoritas quam omnis humani ingenii perspicacitas. Ergo illo sensus qui non habs auctoritatem ad aliquid confirmandum, non est conveniens sensus sacrae Scripturas. Sed nullus sensus praeter litteralem habet robur ad aliquid confirmandum, ut patet per Dionysium in epist ad Titum diei ι enim, quod symboιiea Theologiea, idest quae ex similibus procedit, non est arsumentativa. Ergo sacra Scriptura alios sensus praeter littoralem non habet. 5. Praeterea, quicumque sensus ex Verbis alicuius scripturae trahitur quem auctor non intendit, non es sensus proprius; quia auctor per unam scripturam non potest intelligere nisi unum, quia non contingit plura simul intelligere, secundum Philosophum. Ergo non possunt esse plures sensus proprii sacrae Scrip
Sed contra set quod dicitur Dan. II, 4 Pertransibun plurimi, et multiplemem seientia. Praeterea, Hieronymus dicit in prologo Bibliae loquensis Apocalypsi In verbis singulis multipιiees latent intelligentiae. Respondeo dicendum, quod sacra Scriptura ad hoc divinitus
est ordinata ut per eam nobis Veritas manifestetur necessaria ad salutem Manifestatio autem vel expressio alicujus veritatis potest fieri do aliquo rebus et verbis in quantum scilicet verba significant res, et una res potest esse figura alterius. Auctor automrerum non solum potest verba accommodare ad aliquid significandum, sed etiam res potest disponere inraguram allerius istseeundum hoc in sacra Scriptura manifestatur oritas dupliciter. Uno modo secundum quod res significantur per verba De in hoc consisti sensus litteratis. Alio modo secundum quod res sunt figuras aliarum rerum; et in hoc consistit sensus spiritualis, et fio sacrae Scripturae plures sensus competunt.