장음표시 사용
451쪽
XII. - QUODLIBETUM GAUM 437 occlesiasticum ossicium aliquem qui sit bonus simpliciter; quia r quodlibet peccatum mortale aliquis redditur indignus ad quodlibet spirituale exequendum Dunde dicit Dionysius in epistola ad Demophilum monachum, loquens de sacerdote qui non est gratia illuminatus : Non est iste sacerdos, sed inimicus dolosus, dehisor sui ipsius, et iapus upra dominicum populum, pelle armatus ovina. Non tamen oportet quod semper eligatur illo qui est molior simpliciter possibiis est enim quod illi qui est in caritato persectior, deficiant multa quae requiruntur ad hoc quod aliquis sit praelatus idoneus, quae in alio qui est minoris caritatis, inveniuntur : ut sunt scientia, industria, potentia, et alia hujusmodi. Unde non oportet semper eligere meliorem simpliciter, sed eum qui sit melior ad hoc ossicium. Si autem eligat quis eum quem reputa minus idoneum ad talo ossicium, peccat. on enim potest esse quod de duobus unus alteri praeeligatur nisi propter aliquid in ipso consideratum. Illud autem quod consideratur in e qui est minus idoneus, ad hoc quod magis idone praeseratur, est aliqua conditio indebito movens; vol samiliaritas, vel consanguinitas, vel aliquid hujusmodi; non enim potest esse aliqua conditio pertinens ad praelati idon0itatem, ex quo alter simpliciter magis idoneus reputatur; et sic indebito movet et sic in tali electione erit ibi acceptio parsonarum, quae sine peccato non fit.
Ad primum orgo dicendum, quod cum dicitur risus meliorem, intelligitur de meliori ad talem dignitatem. Ad secundum dicendum, quod in comparatione praelati debent
esse coteri quasi grex, non considerata sola sanctitato morum, sed discretione, et strenuitate, et aliis hujusmodi, quae in pastors exiguntur ad regendum. Ad tertium dicendum sicut ad primum.
Ad quartum dicendum, quod ille qui eligitur in praelatum, non eligitur quasi ad hereditatem possidendam; quia hereditas christianorum non est in terra, sed est in caelo, scilicet ipse Deus: s cundum illud Psal. xv Dominus pars εreditatis meas. Eligitur autem velut dispensator in lamilia domini alicujus, secundum illud I corinth. iv, Si nos misιimet homo ut ministros christi,
et dispensatores mysteriorum Dei. Dispensator autem non semper
eligitur qui es proqinquior, sed qui est magis idoneus Ad quintum dicendum, quod similiter etiam contingeret in procuratione servi alicujus domini temporalis quod non oportet
452쪽
438 s. KOMAE AoumATIs Pusculinquaerere hominem meliorem simpliciter, sed meliorem ad serviendum.
Ad illud vero quod in contrarium objicitur, dicendum, quod
Decretalis intelligenda est quantum ad hoc quod non semper Oportet eligere meliorem simplicitar, sed sufficit eligere bonum. Vel dicendum, quod non loquitur quantum ad sorum conscientiae, sed quantum ad sorum contentiosum, in quo non reprobatur electio ex hoc quod potest aliquis alius magis idoneus inveniri, dummodo illo qui eligitur, idonsus sit alias omnis oleotio calumniam
Ad secundum si proceditur. 4. Videtur quod malis praelaιis non sit exhibendus honor sicut enim dicit ostius in libro de consolatione, non pinum is honora reserendos judiear quos ipsis honoribus reputamus indignos. Sed mali praelati non sunt honoribus digni. Ergo non possunt judicari ess reverendi a suis subditis. . . Praeterea, honor non debetur praelatis malis ratione praelationis. Cum ergo sunt praelation indigni sun etiam per consequens indigni ad honoros, et ad alia omnia quae sunt praelaιionis propria. Sed contra os quod diei iur Exod. xx, Honora piarem ιuum; Glossa, ides prcelatum. Cum ergo indafinita loquatur, vim detur quod omnes praelati tam boni quam mali sint hon0randi. Respondeo dicendum, quod in praelato duo possumus considerars; scilicet personam propriam, et dignitatem, secundum quam est quaedam purgona publica Si ergo praelatus sit malus ratione personae suae, non est honorandus; quia cum honor sit reverentia alicui exhibita in testimonium virtutis, salsum testimonium do Eo proserret, si quis sum obtentu propriae personae honoraret; contra illud quod dicitur Exod. xx, Non loquaris onιra proximu ntuum falsum εstimonium. Sed in quantum os persona publica, sic gerit typum et locum non sui ipsius, sed alterius, scilicet
curishi, in eclesia, vel reipublieae, ut dominus in mularibus
453쪽
m. -- QUODLIBETUM OTAvuM 43s dignitatibus; et sic valor ejus non computatur secundum Pers nam, Sed secundum eum cujus loco praesidet sicut est de lapillo, qui in computationibus ponitur loco centum marcarum, cum in se nihil valeat, ut dicitur Prov xxvi M: Sieut qui miιti lapidem in aderuum Nereurii, ita qui tribu insipienι honorem Mercurius enim dicebatur deus latrocinii et mercationis. Et ita est ei honor exhibendus non propter se, sed propter eum cujus locum obtinet, sicut adoratio imaginis refertur ad prototypum, ut dicit Damasconus. Unde et malus praelatus idolo comparatur Zach. I, ATQo pa/ιor, et idolum, derelinquen8 gregem. Ad primum ergo dicendum, quod intonii Boetii est dicere, quod mali homines non judicantur ut reverendi in proprii personis, quamvis eis exhibeamus honores propter ossicia in quibus sunt constituti.
Ad secundum dicendum, quod malus praelatus o indignus est praelations et honoribus qui praelato debantur; sed illo cuius vicem gerit, dignus est ut ejus vicario talis honor exhibeatur; sicut beata Virgo digna es ut ejus imaginem depictam in pariete revereamur, quamvis tali reverentia ipsa imago digna non sit.
Deinde quaeritur do pertinentibus ad gratiam quantum ad omnes, et quae convenit omni statui et circa hoc quaerebatur tri do orationibus utrum oratio tantum valeat iacta pro alio sicut Iacta se 2 do suffragiis utrum magis prosint pauperi
magis digno quam diviti pro quo specialiter fiunt 3 do votis;
utrum votum simplex dirima matrimonium contractum.
Utrum oratio plus paleat prorae faeta quam pro alio. 9, dist. 45, quaest 2 art. 1, quae3t. ).
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod oratio plus valeat pro se lacla quam pro alio. Ita enim dicitur in quadam Glossa, quod speciales orationes plus valent. Sed illa est maxime speciali qua quis pro se orat. Ergo plus valet oratio pro se acta quam pro alio.
454쪽
440 s. THOMAE AQUINATI OPuscULLI. Praeterea, ut dicitur in lib. de Spiritu et Anima, oratio nihil aliud est quam devotio mentis in Deum. Sed magis devote aliquis
orat pro se quam pro alio. Ergo plus valet oratio pro se facta quam pro alio. 3. Sed contra oratio tanto amplius valet quanto magis est devota Sed quandoque quis devotius orat pro alio quam pro soipso. Ergo plus valet oratio pro alio quam pro se ipso. Respondeo dicendum, quod duplex est valor rationis. Unus qui est orationis proprius, secundum quem dicitur valere oratio ad impetrandum illud quod petitur; sicut oratio Petri valuit ad suscitationem Thabitae. Alius valor est communis orationi et aliis operibus virtutum, secundum quod oratio valere dicitur ad merendum aliquid ipsi oranti pro ut caritate informatur; sicut oratio Petri qua suscitationem Thabita impetravit, sui meritoria Petro vitae aeternae, in quantum erat actus caritate imsormatus. Loquendo ergo de primo valore, ceteris paribus, plus valet oratio facta pro se quam pro alio quia efficacia orationis in impetrando potest amittere suum effectum, quando pro alio fit, ex aliquo impediment quod invenitur in eo pro quo oratur. Undo una doconditionibus orationis quae faciunt eam emcacem ad impetrandum est ut aliquis pro se oret. Quantum autem ad Secundum a. lorem orati magis valet quae ex majori caritate procedit, sive pro se, sive pro alio fiat. Si autem de interiori caritate per exteriora opera debea judicari, tunc ista comparati potest dupliciter intelligi. Uno modo ut aliquis ita re pro alio, quod etiam pro soipso et tunc majoris meriti est pro alio orare et pro se ipso quam pro se tantum majoris enim meriti est amicum benevolum et beneficum osse sibi et alii quam sibi tantum Alio modo potest intelligi, ut aliquis oret pro alio, et non pro se e sic ostenderetur esse alteri benevolus magis quam sibi; et ita peccaret in ordino caritatis magis alium quam se diligens et hoc modo intelligendo
comparationem, melius est orare pro se quam pro alio.
Ad primum ergo dicendum, quod ratio- illa non est ad propositum; quia specialis oratio dicitur in Glossa illa, pro quocumquo specialiter fiat, sive pro se sive pro alio. Ad secundum dicendum, quod licet ut pluries homo proras ipso devotius oret, tamen quandoque devotius pro . aliori et ita secundum hoc non potest sum universale judicium, quae oratio plua
Similiter dicendum ad tertium in contrarium.
455쪽
Utrum sufragia magis 1 osint pauperi magis digno quam disiti pro quo specialiter uni. - 4 dist. 47, q-δι 2,
Circa secundum sic prqceditur. . Videtur quod suffragia Ecclesiae specia iter facta pro aliquo divite, aequaliter valeani pauperi pro quo non fiunt, si si aequalis meriti Ut enim dieit Augustinus, hujusmodi suffragia tantum valent unicuique post mortem, quantum meruit vivens ut sibi prodessent. Sed praedicti duo aequaliter meruerunt. Ergo aequaliter eis praedicta suffragia prosunt. 2. Praeterea, passio Christi somper plus prodest ei qui majoris est meriti. Sed Missa, quae est praecipuum suffragiorum est memoria passionis dominicae. Ergo aequaliter prosunt eis qui sunt aequalis meriti. 4. Contra, Deus accipit hujusmodi suffragia secundum inisn-tionem acientis. Sed lactens intendi quod plus prosint diviti pro quo facit. Ergo ei plus prosunt. 2. Praeterea, non est dicendum quod frustretur pia intentio eorum qui pro suis caris specialia suffragia laciunt. Frustraretur autem, si eis specialius non prodessent. Ergo magis prosunt eis
pro quibus fiunt. Respondeo dicendum, quod circa hoc est duplex opinio. Quidam enim dicunt, quod suffragia Ecclesiae specialiter pro aliquo lacia. valent omnibus qui sunt in purgatorio aequaliter quidem his qui sunt aequalis meriti, plus oro his qui sun majoris meriti, minus his qui sunt minoris; sicut candela accensa pro aliquo divit in aliqua domo, ubi sunt multi alii, aequaliter prodest aliis qui sunt aequalis visus, plus vero bis qui sunt majoris, minus his qui sunt minoris, quamvis sit diviti magis ad quemdam honorem prae aliis; ει sieut etiam lectio quae legitur specialiter pro aliquo clerico, multis simul audientibus, aequaliter Vale his qui sunt aequalis eapacitatis, plus his qui sunt majoris, minus Vero his qui minoris. Alii oro dicunt, quod suffragia plus Valen his pro quibus specialiter fiunt. Utraque autem opinio secundum aliquid vera ost. Ad cujus evidentiam sciendum est, quod opera unius non valent alteri quantum ad praemium essentiale, quia sic unusquisquo ex propriis actibus judicatur; sed solum quantum ad aliquod aee, dεntalo gaudium, vel quantum ad remissionem alicujus poenae
456쪽
442 a. THOMAE AQUINATI OPUscu temporalis; et sic suffragia vivorum possunt prodesse defunctis. Hujusmodi autem communicatio operum contingit dupliciter. Uno modo ex unione caritatis, qua omnes Christi fideles emciuntur unum corpus et sic actus unius quodammodo redundat in juvamentum alterius, sicut etiam in membris nostris orporalibus videmus De sic juvatur aliquis ex actu alterius, in quantum quilibet existens in caritate gaudet do quolibet bono opero; et quanto est majoris caritatis, tanto amplius gaudet, sive sit in Purgatorio, sive in paradiso, sive otiam in mundo. Et quantum ad hoc est vera prima opinio. Alio modo actus unius fit communis
alteri per intentionem facientis, quia laci pro illo vel vico illius; quod valet praecipue in debitis solvendis; et si suffragia Ecclesiae
valent defunctis, in quantum vivus solvi Deo satisfactionem quam mortuus solvera tenebatur; et sic valor suffragii sequitur inte ιionem facientis. Et quantum ad hoc secunda opini vera est. Ad primum ergo dicendum, quod meritum illud de quo loquitur Augustinus est meritum conditionatum meritur enim aliquis vivens ut sibi suffragia post mortem valeant, si pro eo fiant: qiue quidem conditio extat in uno, ex non exta in alio et ideo non aequaliter prosunt utrique.
Ad secundum dicendum, quod passio christi sui exhibita pro
omnibus, sacrificium autem Missae specialiter pro aliquibus ossem tu Det ideo non est simile Alia duo concedimus.
Ad tertium sic proceditur. Videtur quod votum simplex conti nentiae dirimat matrimonium contractum. Si enim aliquis et alicui quod prius alteri dederat, secunda ratio nulla ost. Sed ille qui emittit simplex votum continentiae, dat corpus suum Deo. Ergo, cum postea contrahendo matrimonium de corpus suum uxori, contractus isto matrimonii nihil valere videtur etc. Sed contra est quod Decretalis dicit, quod votum simplex matrimonium impedit contrahendum, sed non dirimit contractum. Respondeo dicendum, quod votum implex non dirimit mauimonium contractum, sed solum solemne et cujus ratio patet, si
457쪽
m. - QUODLIBETUM OTAUM 443 differentia atriusque voti inspiciatur. In voto enim simplici est Sola promissio, qua quis promittit Deo se continentiam servaturum is 8ola autem promissione non transfertur dominium; unde si aliquis promittat rem aliquam alicui, et postea de eamdem alteri hujusmodi donatio non potest rescindi per priorem pr missionem, quamvis malo lacia dando et sic ille qui emisit votum simplex continentiae, potest postmodum corpus suum tradere uxori et quamvis peccet hoc faciendo, tamen matrimonium non dirimetur propter votum praecedens. In voto autem solemni est simul promissio et collatio : tunc enim est votum solemne, quando simul aliquis cum voto consecratur Deo, et ponitur in aliquo stain sanctitatis vel per susceptionem ordinis, vel per professionem coriae regulae et si non potes ulterius corpus suum tradere uxori et si tradit, contractus nullus est. Et sic matrimonium dirimitur per votum solemne, non autem per Simplex.
Ratio autem in contrarium adducta salsum supponit scilicet quod per votum simplea aliquis de corpus suum Deo : non enim dat, sed promisit.
Deinde quaerebatur de his quae pertinen ad culpam De circa hoc quaerebantur quinque utrum peccet qui ad Ecclesiam vadit propter distributiones, qui alias non iret, quamvis a prit1-cipi praebendam acceperit ut Deo serviret 2 utrui aliquis habens de superfluo peccet, si non det pauperi petenti; 3 utrum quando sunt diversae opiniones de aliquo facio, illo qui sequitur minus tutam, peccet, sicii de pluralitate praebendarum 4 utrum
mendacium semper sit peccatum do utrum quantum aliquis intendit peccare, tantum peccet.
ARTICULUS I. . Utrum ille qui adi ad Oolesiam propter distributiones,
siam propter distributiones, alias non iturus, peccet. Ipse enim
videtur ponere obsequium divinum, quod est impretiabile, sub
458쪽
444 s. ROMAE AQUINATI OPUscd pretio rei temporalis. Ergo committit simoniam; et ita videtur quod mortaliter peccet. Sed contra, ille qui secit votum bona intentione si postmodum in proseculion voti mutetur voluntas ejus, ut invitus faciat quod
volens promisit, non evacuatur meritum voti, ut videtur Anselmus dicer in libro da Similitudinibus. Ergo, eadem ratione, qui accipit praebendam ut Deo serviat, non peccabit, quamvis postea mutetur ejus intentio. Responde dicendum, quod ad videntiam hujus quaestionis notandum est, quod aliquis actus dicitur esso spiritualis dupliciter . Uno modo ex parte principit; quando scilicet actus competit alicui personae propter aliquid spirituale quod in ipso est; sicut Episcopo consecraro basilicas, et diacono legero Evangelium Det in talibus actibus committitur simonia, si aliquis intendat suum actum vendere. Ali modo es aliquis actus spiritualis non ex parte principii, sed ex parto finis tantum sicut docere liberales artes; quarum veritas spiritualis est; sed. hujusmodi doctrina non competit alicui propter aliquod spirituale ossicium, cum etiam gentilibus liceat hujusmodi artes docere : et in his actibus committitur simonia, si vendatur finis, qui spiritualis est, scilicet ipsa veritas, non autem si aliquis sua opera locet. Celebrare ergo divinum ossicium in Ecclesia, os actus spiritualis primo modo, competit enim alicui ex hoc quod est clericus; et ideo simoniam committit qui hujusmodi actum vendero intendit. In qualibet enim vendition pretium accipitur quasi sinis. Et ideo in praedicto casu distinguendum est. Si enim hujusmodi distributiones recipit quasi finem sui operis principaliter intentum, simoniam committit, et ita mortaliter peccat. Si autem habet principalem finem Deum in tali actu, ad hujusmodi autem distributiones respici secundario, non quasi in finem, sed sicut in id quod es necessarium
ad suam sustoniationem constat quod non vendit actum spiritualem, et ita simoniam non committit, nec peccat. Si enim a coptio distributionum non erit causa quar ad Ecclesiam vadat, sed proprie hujusmodi determinatio quare nunc vadat, et non alia vice.
Et sic patet responsio ad primum; quia non ponit tapreti iis
sub pretio. Ad illud vero quod contra objicitur, dicendum, quod tunc in
vovente non evacuatur meritum voti, quando intentio voventis
sertur super illicitum ut cum aliquis vellet non sacere illud quod
459쪽
XII. - QUODLIBETUM 3c-VuM 445'ovit, si non vovisset. Si autem seratur directo super illicitum tunc evacuatur meritum voti ut cum aliquis vult absoluto illud
non lacere quod vovit. Ille autem qui vult ire ad Ecclesiam pro pecunia sicut proin principali habet voluntatem delatam super illicitum, et ideo peccat.
Utrum illa qui non dat pauperi petenti si habeat de superfluo peocet. - art. 133 et 2M qumt. 34, art. 5).
Ad secundum sic proceditur . . Videtur quod illo qui non aip.uperi petenti, si habeat de superstuo, peccet Facere enim ele6mosynam de superfluo est in praecepto Lucae xl 4 Verum-ιamen si quid si peres date eleemo nam. Ergo peccat, si petenti non tribuat. 2. Praeterea, aliquis tenetur inquirere de his quae sunt necessaria ad salutem, ut aliquis subveniat existenti in extrema necessitato Ergo tenetur quilibet inquirers, utrum pauper si in extrema necessitate, vel statim ei dare. In contrarium est, quia sic videtur quod omnes essent damnati. Respondeo dicendum, quod circa hoc distinguendum est. Supposito enim quod aliquis habeatis superstu et respectu individui et respectu personae, quod tenetur pauperibus erogare aut videt in pauper petente evidentia signa extremae necessitatis, aut non. Si videt, certum est quod tenetur dare, et peccat non dando in hoc enim casu loquitur Ambrosius : H3es fame morientem ainon paseris, oecidisti. Si ero non appareant; tunc non tensior dars pauperi petenti; quia quamvis teneatur dare superfluum pauperibus, non amen tenetur omnibus dare, nec huic dare; sed tenetur distribuere secundum quod sibi visum fuerit opportunum. Nec tenetur inquirere; quia hoc esset nimis grave, quod do omnibus pauperibus inquireret; et praecipue, cum ad eum qui necessitatem patitur, pertineat ut necessitatem suam expona:. Et per hoc patet responsio ad obiecta.
Utrum illa qui habet plures praebenda3 precet.
cire tertium sic proceditur. Videtur quod ille qui habs plures praebendas, peccet ex hoc ipso quod opiniones magistrorum sunι
460쪽
446 s. THOMAE AOUINATI OPUsoULA in contrarium quicumque enim committit so discrimini in his quae sunt ad salutem, peccat. Sed isto committit se discrimini, ut videtur, cum faciat contra multorum perliorum sententiam. Ergo videtur quod peccet. Sed contra potest esse quod in tali casu aliquis adhibet diligentiam, inquirens an habere plures praebendas si licitum, nec invenit aliquid quod eum moveat ad hoc quod sit illicitum Elgo videtur quod sine poecato possit plures praebendas babore. Respondeo dicendum, quod duobus modis aliquis ad peccatum
obligatur uno modo, faciendo contra legem, ut cum aliquis sornicatur : alio modo, faciendo contra conscientiam, etsi non sit contra luem ut si conscientia diciat alicui, quod levars estucam de terra sit peccatum mortale Ex conscientia autem obligatur aliquis ad peccatum, sive habeat certam fidem de contrario ejus quod agit, sive etiam habeat opinionem cum aliqua dubitatione. Illud autem quod agitur contra legem, semper est malum;
nec excusatur per hoc quod est secundum conscientiam Pet similiter quod est contra conscientiam, est malum, quamvis non sit contra legem. Quod autem nec contra conscientiam nec contra legem est, non potest esse peccatum.
Dicendum est ergo, quod quando duae sunt opiniones contraria de eodem oportet esse alteram oram et alteram salsam. Au ergo ille qui saei contra opinionem magistrorum, utpote habendo plures praebendas, laeti contra veram opinionem; et sic, cum faciat contra legem Dei, non excusatur a peccato, quamvis non faciat contra conscientiam; sic enim contra legem Dei facit. Aut illa opinio non est vera, sed magis contraria, quam isto sequitur, ita quod vero licet habero plures praebendas et tunc distinguendum est ' quia aut talis habet conscientiam do contrario, et sic iterum peccat contra conscientiam laciens, quamvis non contra legem aut non habet conscientiam de contrario, seu certitudinem, sed .men in quamdam dubitationem inducitur ex contrarietate opinionum; et sic si manent tali dubitatione plures praebendas habet, periculoso committit, et sic produldubio peccat, utpote magis amans beneficium temporale quam propriam salutem aut ex contrariis opinionibus in nullam dubitationem adducitur, et sic non committitis discrimini, nec peccat. Unde patet solutio ad obiecta.