장음표시 사용
461쪽
Ad quartum sic proceditur. L. Videtur quod non omne mendacium sit peccatum. Maius enim peccaιum est homicidium quam mendacium. Sed homicidium potest licite fieri, ut cum judex occidit latromm. Ergo et mendacium. 2. Praeterea, in sacra Scriptura quidam laudantur, qui tamen mentiti esse intolliguntur, ut obstetrices, acob et audiιh. Ergo
mendacium non semper est peccatum.
Sed contra est quod Augustinus determinat in lib. de Mendacio. Responde dicendum, quo quandoeumque aliquis actus habet aliquam inordinationem inseparabiliter annexam, nunquan potest bene fieri; quia ipsa inordinatio est aliquid superfluum vel diminutum, et ita non potest in tali aci medium accipi, in quo virtus consistit, ut patet per Philosophum in vi Ethio Hujusmodi autem actus es msndacium. Ad hoc enim inventa sunt verba vel voces, ut sint signa intelleetuum; ut dieitur in I Porther. ideo quando aliquis voco enuntiat quod non habet in mente, quod importatur in nomine mendacii, est ibi inordinatio per abusum vocis. Et ideo concedimus quod mendacium semper est peccatum. Ad primum ergo dicendum, quod homicidium semper est peccatum, quia inordinationem habet inseparabiliter annexam homicidium enim plus importat quam occisio hominis composita nim nomina frequenter plus important quam componentia : importat enim homicidium occisionem hominis indebitam et ideo homicidium nunquam est licitum, quamvis occidere hominem aliquando liceat. Ad secundum dicendum, quod, sicut Augustinus dicit lib. do Mendacio, et habetur in Glossa super illud Psalm. Perdas omnes qui loquuntur mendaeium, dupliciter aliquis laudatur in Scriptura. Quidam propter perfectum statum virtutis; et horum facta proponuntur omnibus in exemplum; et de talibus non legitur quod mentiti sint vel si aliqua dixerunt quae mendacia vicientur, secundum intentionem quam ex instinctu Spiritus sancti conceperunt, mendacia non sunt. Quidam ver laudantur propter
virtutis indolem; et sic in aliquibus mendacium fuisse legitur, maximo ossiciosum, sicut patet de obstetricibus. Non enim om-
462쪽
448 s. TROMAE AQUINATI OPUScULA mendantur quia mentitae sunt, sed propter misericordiam ex qua in mendacium inciderunι; e sic apparet in eis quaedam indoles, idest prosectus virtuιis, non autem persectio.
in oporteat quod si aliquis intendat precare mortalitem, quod peoee proster sto mortaliter. - 1-2, quast. 114, arι. 10, ad 2 et 2-2, quae3t 11 art. 3, ad M.
. Cire quintum sic proceditur. Videtur quod non oportet quod si aliquis intenda peccare mortaliter, quod pecce propter hoc mortaliter Deus enim pronior est ad miserendum quam ad puniendum, ut habetur in Glossa in princ Hierem. Sed si aliquis intendat peccare venialiter, non sequitur quod propter hoc peccet venialiter. Ergo nec oportet quod qui intendit peccare morialiter, quod propis hoc peccet morιaliter. Sed contra, quicumque intendit peccare mortaliter, lacit contra conscientiam. Sed omnis talis peccat mortaliter. Ergo etc.. Respondeo dicendum, quod improprio dicitur quod aliquis intenda peccare mortaliter aut venialiter malum enim est praeter intentionem et voluntatem ut dicit Dionysius, I cap. 6
divin. omin. Sed quod aliquis intendit sacer aliquid quod credit
esse mortale peccatum, ex hoc dicitur quod intendit pecearo mortaliter. Praedicta ergo quaestio nihil aliud quaerit nisi quare aliquis credens esse peccatum mortale quod facit, peccet mortaliter : non autem est necesso quod sit Voniale, si credat veniale esse ut si ornicationem credat osse veniale peccatum. Cujus quaestionis do sacili patet solutio muta, cum conscientia etiam erronea habeat vim ligandi, ex hoc ipso quod contra conscientiam facit, mortaliter peccat. Error autem conscientiae quandoque habet vim absolvendi sive excusandi quando scilice procedit ox ignorantia ejus quod quis scire non potest, vel scire non tenetur; et in tali casu, quamvis lactum de se sit mortale, iamen intendens peccare venialiter peccaret venialiter; sicut si aliquis intenderet accedero ad uxorem suam causa delectationis, et ita intenderet peccaro venialiter, si alia ei supponeretur eo nesciente, nihilominus venialiter peccaret. Quandoquo vero error conscientiae non habet vim absolvendi ut excusandi quando scilicet ipso error peccatum ost, ut eum procedit ex ignorantia ejus quod quis scire tenetur et potest; sicut si crederet fornicationem simplicem esse
463쪽
pereatum Malala; et tune, quamvis eraderet perear vinialiter, non tamen Mearet venialiter, ad mortalilari Et si patet responsio ad obiecta.
Deindo quaeritur do his quae pertinent ad poenam et gloriam. Et primo de his quae pertinent ad poenam. Secundo do his quae pertinent ad gloriam circa poenam autem quaere tur: primo de poena spirituali secundo de poena corporali damnatorum. Cirea primum duo quaerebantur uirum damnati videant gloriam sanctorum post diem iudieii; a utrum damnati vellent suos propinquos esse damnato .
Ad primum si pro ditae. . Videtur quod damnati post diem judicii videant gloriam sanctorum. Sicut enim se habe gloria admiseriam, ita miseria ad gloriam. Sed de perseeιiono gloriae sanetorum est ut videant miseriam amatorum, ut habetur Isaias ult. 24, Egredi uor, N-leat vera ea inrum. Et et do perseeuon miseriae damiatorum est ut idoant gloriam sanctorum; et sic post diem judicii, quando in miseria pars eis erunt, videbunt gloriam sanctorum. 2. Praetorea, post diem iudieii nulla afficti a damnatis subtrahatur Sad nunc affliguntur damnati de hoc quod vidsMaloriam sanctorum, secundum illud Isai. XVI, I rideant et eonfundanιur aeιantea mpiat. Ergo et post diem judicii gloriam sanetorum videhunt.
Sed contra .mnis doloeistionis materia damnaua post diem iudicii subtrahetur sed videro auctori in gloriam est quaedam materia delectationis. Et χα Respondeo licendum, quod vidoro gloriam boatorum dupliciter contingit. Uno modo ut capiatur quid sit ipsa gloria, et qualis et quanta et sic nullus potest videro glomin nisi qui es in gloria superat enim et desiderium et intellectum eorum qui non sunt in ea hoc enim est manna a conditum, et nomen novum seriptum inealeuis, quod nemo novi nisi q-aecipit, ut habetur Ammi ii.
464쪽
45 g. ROMAE AQUATIs MuscdLAAlio modo eontingit videro gloriam beatorum, ut videantur ipsibsati esse in quadam gloria inenarrabili et excedente intollectum;
o si damnati ante diem judicii vident gloriam sanctorum, non autem post diem iudicii quia tunc erunt penitus a sanctorum consortio alienati, ut qui ad summum jam miseriae pervenerunt, et ideo nec etiam sanctorum consortio digni habebuntur : nam videns aliquod consortium habet cum eo quod videt. 'Ad primum orgo dicendum, videro miseriam damnatorum omnino erit sanctis ad gloriam; gaudebunt enim do justitia Dei, etd sua evasione; secundum illud Psalm Luri 2. Laetabuur justus eum videri uindictam. Sed videro sanctorum gloriam aliquid importat, qua post diem iudicii damnati privabuntur. Ad secundum dicendum, quod damnati in insem existentes post diem judicii memoros erunt gloriae sanctorum, quam ante judicium et in judicio viderunt; et sic cognoscent eos esso in maxima gloria, quamvis non videant ipsos beatos, nec eorum gloriam; et ita invidia torquebuntur; et sic afflictio quae est in eis nunc ex tali visione, manebit vision sublata : de quo etiam magi dolebunt videntes s etiam visione sanctorum indignos reptitatos. Ad illud quod contra obiicitur, dicendum, quod videre sanctorum gloriam non es materia delectationis nisi secundum primum modum visionis videatur: qualiter a damnatis nunquam videtur secundo autem modo videre, et non habere, est magis inietionis causa propter invidiam.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod damnati non vellent suos propinquos esse damnatos. Dicitur enim Lucae xvI, quod dives in inferno damnatus petebat Lagarum mitti ad fratres suos. ut testaretur illis no venirent in locum tormentorum. Petitio autem est voluntatis designatio. Ergo damnati non volunt suos propinquos damnari. Sed contra est quod Isai. xiv super illud Surreaeerunt de soliis suis, dicit Olossa, solatium est damnaιis socios habere suae poenae. Ergo ipsi vellent omnes esse damnatos. Responde dicendum, quod vitia spiritualia in damnatis on-
465쪽
III. AEUODLIBETrmisorinci 451tinuantur; quod significatur Exsch. xxxii, 27, ubi dicitur da impii : quod eum armis suis ad infernum deuendunt; et ideo in
eis persecta invidia est, ad quam pertinet dolero do hono alterius quod ipse non habet; et sic etiam vellet omnes pati malum quod ipso patitur liberari enim a malo, quoddam honum est. Quae quidem invidia in aliquibus etiam in hac vita tantum invalescit ut suis propinquissimis otiam invideant do bonis quae non habeni ipsi. Undo multo amplius damnati, invidia stimulante vellent, Suos propinquos cum omnibus aliis esse damnatos; et dolebunt, si sciant aliquos esse salvatos. Sed tamen si non omnes debent damnari, sed aliqui servari, magis vellent suos propinquos quam alios a damnations liberari; quia in hoc etiam invidia torqu-huntur, si videant salvari alios, et suos damnari et per huno modum dives damnatus nolebat suorum damnationem. Et sic pale solutio ad obiecta.
Deindo quaerebatur do poena corporali damnatorum utrum sellice sit ibi tantum poena ignis, vel etiam poena aquae.
Et videtur quod sic per illud Job xxlv, s de impiis : Transibun ab squis nisium ad ealorem nimium. Sta contra omnis dolectatio et roseigerium damnalis aufertur. Sod non polses sesso sine quodam refrigerio, quod aliquis assiictus
calor ad frigus aquae trans at, si e converso. Ergo talis poenarum altornatio non rit in damnatis.
Rimpondo dicondum, quod, sicut diei Babilius exponens illud Psalm xxviii riae Domini intereidentis flammam ignis, in fino mundi ignis dividotur et alia ob menta et quidquid est in eis
pulchraim i clarum roman bit supprius ad gloriam beatorum; quod pro os in i is saecli lontum p poenο-um. μ csndθ in insemniiii ad pH'nam a uitia lom in si ita inclutria crHaturae in in se uuin colligitur, erit da innatis ad innatii, ut non solum patiet
466쪽
tur minam ignis iustum est enim ut qui creais uri, rudemini, ab omni ematura puniantur; unda dicitur Sap. 'rai, quod Minis ri nisi pro illo oontra λε--os. Ad illud auiam quod in eontrarium objicitur, dicandum, quodox hujusmodi variatato poenarum nullum ori in damnati relatia gerium. Ignis enim et aqua et hujusmodi non agent in corpora damnatorum actione naturae, ita quod relinquant suas qualita in eorporibus damnatorum secundum esse naturae, sicut ignis relinquit ealorem in lignis quae scit eas calida et alioquin eum eontraria non possint ossa simul in eodem oporter. eorpora damnatorum suas qualitates perdare etsi imum utata natura organorum, staret poma minus Mnsibilis r sed agunt in caepara damnatorum actione spirituali, imprimando sciliet auas qualitates in corporibus damnatorum secundum esse spirituale, per modum quo species colorum est in aere, vel etiam in pupilla, nollit quod fiant colorata. Undo corpora damnatorum sentient assiiγtionem ignis sine hoc quod eonvertantur in naturam ignis; et ideo varietas poenarum non laciet eis aliquod refrigerium. Restigerium nim nune ex alteratio Manarum proveniens ausatur
ex transmutatione naturae in quante per rigus aq M auperfluitas calefactione remittitur, o sic ad nn um venitur, quod Mi
Deinde quaerebatur do gloria satorum γε cire bo quaeruntur duo Ast utrum beatitudo sanctorum per prius e istatia intellectu quam in affectu, vel o converso ast utrum postris si
beati erantur ad videndum humanitatoae christi quam sius si nitatem.
Ad primum si proceditur. . Videtur quod Matitudo sanau - rum priscipue eonsistat in intellectu Sicut enim dicit Augustarunus x consess. beatitudo est gaudium do veritato. Sed veritas pertinet principaliter ad intelleetum. Ergo et beatitudo.
467쪽
a. -terea, Augostinus dicit, I da Trinit , quod fiat M uota mereas Merces autem est beatitudo. Ergo pertinet prinelpaliter ad visionem intelleolus. Sed contra, praemium respondet merito. Sed meritum prinet. palitar eonsistit in voluntate. Ergo et salitudo, quae est praemium.
Rospondeo dioendum, quod salicitas alvo satitudo in operatione oons istit e non in habitu, ut Philosophus probat in I Ethie. ;undo beatitudo hominis potes comparari ad aliquam potentiam
animae dupliciter. Uno modo sicut objectum potentiae t et fidi beatitudo praecipue somparatur ad voluntatem nominat enim beatitudo ultimum sinem ominis, et suinmum bonum ipsius. Finis autem et bonum sunt obiectum voluntatis. Alio modo sicutaeius ad potentiam et sic beatitudo originaliter et substantialiter consistit in actu intellectus formaliter autem et completivo
in actu voluntatis; quia impossibilo est ipsum otum voluntatis esse ultimum finem voluntatis Ultimus niminis hominis est id quod ea primo desideratum. Non autem Missi esse quod primo volitum sit aetus voluntatis. Prius enim est potentiam ferri in aliquod objectum, quam quod seratur super actum suum prius εnim intelligitur actus alicujus potentiae quam renoxio sius su paraeium illum actus enim terminatur ad objectum; et ita quae . li, potentia prius sertur in objectum quam in aetum suum: sieu visus prius videt colorem quam idea se videro colo-rsim; et ita etiam voluntas prius vult aliquod bonum quam valitso volis; et si actus voluntatis non potestisss primo volitum, si per consequens s ultimus finis. Sed quotieseumquo aliquod bonum exterius est desideratum quasi s nis, ille actus noster ostnobis quasi sinis interior, quo primo persedis attingimus ad ipsum; sieu dicimus, quod eomesu anis est et beatitudo eius qui ponit
cibum finam suum, et possessio ejus quisnom suum ponit pecuniam. Finis autem nostri desiderii Deus est; unde actus quo si primo eo ungimur, ast originaliis et substantialitor nostra satitudo. Primo autem Deo conjungimur pomaetum intellectus; et ideo ipsa Dat visio, quae est actus intellsotus es substantialiter et origin
litor nos a boatitudo. Sed quia baeo operatio persectissima est, et
468쪽
454 s. ROMAE AQUINATI OPUsed . convenientissimum obiectum; ideo consequitur maxima deloot tio, quae quidem decorat operationem ipsam et perficit eam, sicut pulchritudo iuventutem, ut dicitur 40 Ethic. cap. iv Pundo ipsa dolectatio quae voluntatis est, est sormaliter complens beati Ludinem; et ita beatitudinis ultimas origo est in visione, comPl mentum autem in fruitione. Tres ergo primae rations concedendae sunt, quia sisndunt quod beatitudo substantialiter consistat in actu intellectus. Ad illud autem quod contra objicitur, dicendum, quod meritum consistit in agendo, praemium autem in recipiendo. Actio autem primo pertinet ad voluntatem, quia ipsa movet omnes alias vires; sed receptio primo portinet ad intellectum quam ad voluntatem unde praemium per prius attribuitur intellectui meritum autem
Utrum beati in gloria prius ferantur ad eontemplandam raristi Disinitatem quam ejus humanitatem.
circa secundum sic proceditur. 4. Videtur quod beati in gloria prius ferantur ad contemplandam Christi Divinitatem quam ejus humanitatem. Altissimo enim statui altissimus actus primo et principaliter competit. Sed sati sunt in statu altissimo. Cum ergo actus intelligentiae, quae est potentia altissima, cujus est serri in Deum sit actus altissimus et nobilissimus videtur quod hic actus primo beatis competat ut Deum contemplentur. 2. Praeterea, hoc ad impersectionem viae pertinet quod oportet nos ab inserioribus ad superiora contemplanda conscendρre. Sed in beatis erit persectio contraria impersectioni viae. Ergo ipsi e converso per prius superiora contemplabuntur; et sic primo Christi Divinitatem quam jus humanitatem. Sed contra, ad extremum non pervenitur nisi per medium inter Deum et homines est Christi humanitas i ad Tim ii 5 Nediator Dei et hominum homo Christus Iesus. Ergo sancti non perveniunt ad contemplationem Divinitatis Christi, nisi prius contemplando ejus humanitatem. Rssponde dicendum, quod unusquisquo prius considerat illud quod est ratio alicujus, quam id cujus ratio est; sicut artifex prius considerat regulam operis quain secundum regulam ps-retur. Beati autem adeo sunt Deo conjuncti ut ipsa sit eis ratio
469쪽
XII. - QUODLIBETUM ocravuM 455 cujuslibet cognitionis et operationis; aliter enim eius beatitudinis per alias cognitiones et operationρ sanctorum impediretur et ideo illud et quod sancti primo attendunt, est ipse Deus ad cum habent medium cujuslibet cognitionis, et regulam cujuslibet operationis; et sic per prius contemplantur Divinitatem Christiqitam ejus hunianitatem. In utraque tamen contemplanda delectationem inveniunt; unde dicitur Joan. Iviedientur, scilicet beati, ad contemplandam Divinitatem Christipe egredientur ad contemplandam ejus humanitatem, et utrobiquo paseu inpenient, ides delectationem, ut exponitur in libro de Spiritu et
Anima. Duas ergo primas rationes concedimus.
Ad illud quod contra obiicitur, dicondum, quod ratio illa procedit quantum ad statum viae in qua nondum sumus Deo persecte conjuncti, sed oportet nos ad Deum per Christum accedere; sed cum jam Deo ina alitudine conjuncti erimus, per prius intendem is Chiisti Divinitati quam sius humanitati.
470쪽
Quaesitum est primo de captis christo, deinde do membris Dochristo quaesitum est triplieiter : ' quantum ad naturam divinam 2 quantum ad unionem humanae naturae ad divinam; a quantum ad speetes sub quibus in aeramento altaris conti
cire primum quaerebatur, uirum Deus-possit laeero infinita esse actu; et videtur quod non Deus nim potest sacere ali 1 iri maius omni eo quod acit quia ejus potentiam non adaequat opus, ut dicit Hugo de Sancto victore. Sed infinito in actu non potest res aliquid maius. Ergo non potest esse quod Deus saeiat infinitum in actu. Sad contra Deus potest plus sacere quam homo possit dieses vel cogitare, secundum illud Lucae I, 37 Non erit immisibila apud Deum omna verbum. Sed homo potest dicero eis infinitum in actu, stetiam cogitare; cum quidam bilosophi hoc posuerint, ut patet in III Physio steri comm. 37 . Ergo Deus potest laeers infinitum in actu. Respondeo dicendum, quod cum dicitur Deum non posse aliquid sacres, hoe non est propter desectum divina potentias, sed propior incompossibilitatem quae importatur in acto. Quod quidsm oontingit dupliciter. Uno modo quia repugnat sacto in quanium est sactum; sicut dicimus Deum non posse sacer aliquam creaturam quae se in esse conservet quia ex hoc ipso quod res aliqua ponitur habere superiorem, ponitur etiam indigere conse vatoro; cum idem sit causa essendi rem, et conservans rem inesse. Alio modo quia repugnat huic sacto in quantum est oelaetum, sicut si dicamus, Deum non posse sacer equum rati natem osse Esse enim rationale, quamvis non repugno facio inquantum est sactum, tamen hoc factum, scilicet esse rationale,