장음표시 사용
491쪽
eam agentes, facti sunt miseri. Et haec opinio nihil dissieulialis
habet, unde prae caeteris mihi magis placet. Tertii vero dicunt, quod fuerunt creati Angeli in puris naturalibus, et quibusdam conversis ad Verbum simul collata os gratias beatitudo : et hi dividuuntur in tres vias. Quidam enim dicunt, quod nunquam beatitudinem meruerunt. Sed hoc non videtur compotero nisi soli Christo, qui est Filius naturalis, ut haereditatem divinae fruitionis sine merito habeat. Alii vero dicunt, quod
morentur eam ex operibus quae circa nos agunt. Et hoc etiam non vidotur conveniens, ut meritum sequatur praemium cum magis
meritum sit dispositio ad praemium Tertii vero dicunt, quod in primo instanti beatitudinem meruerunt ex hoc ipso quod ad Verbum conversi sunt. Et haec opinio inter has tres probabilior est. Unde ad Hus evidentiam sciendum est, quod meritum si habet ad praemium sicut motus ad terminum, et sicut fieri ad lactum osso. In his autem quae successivo unt, prius est fieri quam laetum esse in his vero quae fiunt subito, simul est fieri s sacium esse, sicut simul aer illuminatur et illuminatus est, et simul res creatura et creata est cuius ratio est, quia instans illud in quo primo aliquid lactum est, si terminus temporis praecedentis, in quo non erat; et sic aliquid de aliqua proprietato illius om-poris retinet, in quantum potest dici quod ante hoc instans res ista non fuit. Et quamvis in his quae per modum successivum fiunt fieri attribuatur tempori praecedenti, in momentaneis tamon
laetionibus eri non potest attribui nisi ipsi instanti primo, quod
dividit inter esse et non esse rei. Unde quamvis in omnibus aliis instantibus sequentibus possit diei quod hoc actum est, non iamsnpotest dici quod fiat et sactum est, nisi in primo. Similiter dico, quod in prim instanti quo mens angelica convorsa est ad Verbi stultionem; et beata quidem erat ratione por- laevo fruitionis, quasi in sacto esse existens, et beatitudinem merebatur, in hoc quod convertebatur ad Verbum, non praepxistento beatitudinis persections sed quasi exis en in ipso fleri beatitudinis; sed postmodum mens Angeli est tantum beata, et nonhsaii iudinem meretur. Similiter es de contritione : quia in eodem instanti est terminus praeparationis ad gratiam, et gratias infusio. Ad primum ergo dicendum, quod non oporιet onero idem simul esse persectum et imperfectum; Sed idem simul esse persectum et terminum impersectionis, Vel nunc primo esse persectum.
492쪽
478 s. ouri cum is opusotr Ad seeundum diesndum, quod Angstus meretur ni lator, 'nquasi distans a termino, sed ut in termino viae existens. Ad teritum dicendum sicut ad primum.
Ad quartum sic proceditur. 4 videtur quod Angelus mousatur in instanti sieu emim dieitur in lib. Ihι0lligontiis, in motu Angeli magnitudo spatii distantiam non operatur. Sed propter distantiam, quam saei magnitudo spatii, contingit quod aliquid
non aeque cito perveniat ad propinquum et distans. Ergo Angelus aequo cito ad distans et propinquum pervenit. Sed omno talo movetur in instanti. Ergo Angelus in instanti movetur. 2. Praeterea, sicut se habet mobilh divisibilo ad motum divisibilem suecessivum ita so habet mobil indivisibi is ad motum indivisibilem et instantaneum sed chrpus, quod est mobilo divisibile, movetur successive in tempore divisibili Ergo Angelus, qui non est mobil divisibilo, o hoc qu6d caret quantitate, in vetur subito, vel in instanti. 3. Praeterea, Aristoteleg, I Phys. text. com η, probat, quod si aliquid moveretur in vacuo moveretur in instanti, prppter hoc quod medium mobili non resistit. Sed sicut vacuum non resistit corpori in motu, ita nec aliquid plenum ipsi Angelo Ergo Angelus movetur in instanti. Sed contra est quod dicit Λugusti nug, viii super Gen. ad litteram, quod Deus movet creaturam spiritualem per tam pus Angelus autem est creatura spiritualis. Ergo movetur per tempus, et non in instanti. Respondeo dicendum, quod in omni motu oportet intolligoro successionem et tempus per aliquem. modum, eo quod termini cujuslibet motus sunt sibi oppositi invicem, di incontingentes, ut palet in I Physic flexi com 64 . Unde oportet quod omno mobile intelligatur esse primum in uno termino motus, et posterius in altero; et sic sequitur successio. Sed iransire de uno termino ad alterum in motibus orporalibus contingit dupliciter. Uno modo sicut da instanti in instans. Hoc autem ess non potest nisi quando sunt tales termini motus inter qtio est acciper aliquomodo medium, sicut inter duo instantia est tempus medium, ut
493쪽
at hi motus dieuntur eon,inui peopter eontinuitatem eius super quod transii motus, cuius est plus et minus accipere. Alio modo transitu do uno termino motus in alium, sicut es smpor in instans; et hoc accidit in motibus quorum tormini sunt privatio
e sorma, inier quae eonsta medium non esse : unde non potest sic transiri do uno estiremo in alterum ut quandoquo in neutro extromorum sit, sicut transitur de instanti in instans, ita quod in neutro es instantium, sed in medio tempore et huiusmodi motus sunt generatio e corruptio, et illuminatio, et huiusmodi in quibus oportet dicere, quod unus terminus erat in toto tempor praecedents, et alius in instanti ad quod tempus terminatur. Hujusmodi autem mutationes sunt termini motus cuiusdam, sicut illuminatio diei est terminus motus loealis solis undo in toto tempore praecedent quo sol movetur ad punctum directae oppositionis, erant tenebrae in ipso vero instanti quo pervenit ad punctum praedictum est lumen is similiter os do generations e corruptione, quae sunt termlai alterationis. Et quia inter ieiu-pus et instans non cadit aliquod Qedium, nec est aliquod instans acciper immediale praecedens ultimum temporis, indo est quod in huiusmodi mutationibus absquo omni medio transitu do uno extremo in aliud nec est accipere ultimum ιempus in quo uelit in termino a quo, sed ultimum tempus, quod terminatur ad inglans in quo est in termino ad quem E ideo hujusmodi mutationes
Ηο autem dici non polos in motu Angeli, eo quod nullum ordinem liabet ad aliquem motum continuum, ut possit dici terminus eius. Undo oportet onero quod intelligatur ransire stermino motus in terminum motus, sicut transitur de instanti in instans, et non sicut transitu do tempor in instans, eo quod tempus non potes intelligi sine motu Gndo, cum ess Angeli in termino a quo a nullo motu dependeat, non potest dici quod sit ibi in tempore, sed in quodam nune et similiter in termino ad quem cum alio nune Sed huiusmodi nune non sunt termini hujusmodi tomporis quod est unierus motus caeli, eo quod motus
Angeli nullo modo dependet amotu caeli, ut eius numero mensuretur nec oportet ea continuariis mediuin tempus continuitas enim temporis sequitur continuitatem motus, et continuitas motus sequi ιur continuitatem magnitudinis upor quam transit moxus,
494쪽
480 a. THO LAE AQUINATI OPUscULLAngeli, ratione quarum dicitur moveri per diversa loca, non est invenire aliquam eontinuitatem, sed consequenter o hahon et undo et nune, quae mensurant motum Angeli, sunt consequentErse habentia, et non est inιer ea aliquid continuans; et ipsa pluralitas sic se consequentium est quoddam tempus, in quo dicimus Angelum moveri; et hoc consonat dictis Philosophi, ubi dieit quod ejusdem raιionis es indipisibila moveri, et Dispus omponi
Ad primum orgo dicendum, quod non requiritur tempus in motu Angeli propter distantiam, sed propter incontinentiam terminorum; quia scilicet non contingit Angelum esse in duobus
locis simul. Ad secundum dicendum, quod successio motus non solum s qui tu divisionem mobilis, sed etiam ejus super quod transit motus quia secundum prius et posterius in magnitudino est prius
et posterius in motu, ut dicitur in IV Physio itext. om. 40εὶ. Licet ergo Angelus sit indivisibilis, tamen loca secundum quae moveri dicitur, sunt divisa ad invicem; et ideo oportet in moturius intelligi aliquam divisionem. Ad tertium dicendum, quod quam is non impediat aliquid plenum Angelum in suo motu, tamen propter rationem jem dictam oportet in motu eius intelligi diversa nune Ratio autem Philosophi es magis ducens ad impossibilo quam ostensiva, ut commentator, ibidem dicit.
circa quintum sic proceditur. 4. Videtur quod Angeli non possint agere in haec corpora inseriora Actio enim non potest nisi inter ea quas habent aliquam convenientiam ad invicem. Sed Aii- gelus non habet convenientiam cum istis corporibus cum corruptibilium et incorruptibilium etiam genus non sit unum, ut dicitur in x etaphys. text. comm. 26ὶ Ergo Angeli in haec compora non possunt agere. 2. Praeterea, si agunt Angeli in haec corpora aut agunt per imperium, aut per inlluxum. Si per imperium, aequaliter agere possunt in propinqua et in distantia; quod est contra Damasconum, qui dicit, quod ubi operantur, ibi sunt. Si vero per in-
495쪽
xn. AEUODLIBETUM NONΠM 481 fluxum oportet quod illud quod inguunt, per medium transeat
medium autem corporale non est receptivum spiritualis impressionis. Ergo nullo modo possunt Angeli agere in haec inseriora
corpora, neque in animas nostras.
3. Praeterea, non possunt dici agere vel innuero sicut sons instultrivo, ut idem numero quod prius est in Angelo, postmodum in his in inferioribus fiat; quia sic in agendo aliquid amitteret necitorum illud quod in his inferioribus recipi dicitur, per eorum influxum creando; quia Angeli creatores non sunt nec iterum educendo de potentia in actum, quia ad hoc natura sussicit. Ergo Angsili nullo modo in inseriora agunt. Sed contra est quod Augusti mis dicit in II de Trinit. quod ea quae divinitus corporalibus sunt, ministerio Angelorum fiunt. Gregorius etiam dicit in i Dial. qu0d omnia corporalia per spirituales substantias administrantur. Respondeo dicendum, qu0 de actione Angelorum in haec inseriora corpora duplex est opinio apud philosophos, Commentator enim vult, in Metaph. quud Substantiae spirituales non possunt imprimere in haec tu seriora corpora nisi mediantibus corporibus coelestibus, quae a substantii inc0rpereis moventur, secundum philosophos Avicenna vero Iuli, in sua Metaphys et in xdo naturalibus, quod dupliciter imprimunt in haec inferiora Duno modo per motum orbium; et alio m0d per imperium immediat : quia Iormae intellectus eorum Sunt activae, secundum eum, et materia sensibilis obedit eorum conceptionibus plusquam quibuslibet qualitatibus activis et passivis : et exinde St, secundum eum, quod in istis inserioribus fiunt aliquae transmutationes quandoque ex conceptionibus Substantiarum praeter totum ordinem causarum naturalium. Sed haec opinio Secunda repugnat dictis Augustini in iliis Trinit. ubi dicitur, quod Angelis non servit ad nutum materia corporalis. Repugnat etiam rati0nici quia, quamvis quod est potentia in materia, sit exus in Substantiis, mulio nobilius tamen materia corporalis n0n Si proporti0nata potentia respectu talis actus, quo substantiae spirituales in actu sunt. Oportet autom agens quod educi de p0tenii in actum esse materiae proportionatum; und non p0test ess quod virtus substantias spiritualis creatae se extendat ad materiae transmutationem immediate, sed mediante aliquo agento naturali. Quamvis enim ei non obediat corporalis materia ad sormalem transmutationem, immediato tamen obedit ei localiter ad motum localem; et per hanc virtu-
496쪽
tem possunt congregare et circumponere aliqua agentia naturalia ad aliquem effectum perficiendum Ea vero ad quae nulla Virtus naturalis se extendit, fiunt sola divina virtute, quae sola poteStnaturalem ordino immutare. Sed quia mentes nostrae Sunt proportionatae et propinquas ad recipiendum actionem Angelorum, ideo in mentes nostras agere possunt dupliciter. Un modo, consortando intellectum nostrum, sicut in corporalibus minus calidum consortatur per magis calidum. Alio modo per agens naturale ipsius intellectus, sicut etiam agit in corpora et hoc est in quantum lumino angolico illustrantur phantasmata ad aliquas nobiliores conceptiones imprimendas quam lumino intellectus agentis exprimi possent. Ad primum ergo dicendum, quod Angeli habent convenientiam cum istis inlarioribus corporibus, quae est convenientia moventis ad motum possunt enim movere motu locali corpora, non solum illa coelestia immediate, sed etiam haec inferiora ut sic sententia nostra de actione Angelorum in corpora sit media inter duas opiniones philosophorum praedictas. Ad secundum dicendum, quod Angelus agit in haec corpora movendo ea localiter per imperium; sed imperium non dicitur hic sine virtute activa, quam oportet aliquo modo contingere corpus motum cum movens et motum oporteat esse simul, ut probatur in vi Physic. text. com ' Actio vero qua influere dicitur in animam nostram, confortando eam ad intelligendum, non oportet quod transeat per medium corporale quia hoc facit in spiritualibus ordo quod in corporalibus situs, Secundum Augustinum. Animae vero nostrae ordine naturae quasi contiguantur ipsis Angelis, sicut Angelus inserior superiori: unde non oportet quod interveniat medium corporale. Ad tertium dicendum, quod Angeli neque in anima neque in natura corporali aliquid creant, sed solum educunt de potentia in actum et quamvis naturale agens de potentia in actum educere possit, non tamen ita persecte sicut Angelus.
Deinde quaeritur de his quas pertinent ad homines. Et primo quantum ad naturam. Secundo quantum ad gratiam Tertio quantum ad culpam. Quarto quantum ad gloriam. Quantum ad naturam quaeruntur duo utrum vegetabilis et sonsibilis
497쪽
QUODLIBRTUM NONUM 483 anima sit a creatione 20 utrum imperaro sit actus voluntatis, vel rationis.
As primum sic proceditur. 4. Videtur quod anima vegetabilis et sensibilis educantur in esse per creationem Ut enim dicit Augustinus in lib. de vera eligione, substantia vivens naturae ordine praesertur substantiae non viventi. Sed anima sensibilis et vegetabilis, sunt substantiae viventes. Ergo sunt nobiliores omnibus substantiis non viventibus. Aliquae autem substantiae non viventes sunt immediate a Deo creatae, ut elementa hujus mundi. Ergo et anima sensibilis et vegetabilis immediate a Deo creantur, cum nobilitas facientis demonstret nobilitatem acti. 2. Praeterea, omne cui proprie competit fieri vel fit ex nihilo, vel sit ex aliquo. Sed animae vegetabili vel sensibili competit proprie sieri. Ergo eum non fiant ex aliquo, quia non habent materiam partem sui, relinquitur quod fiant ex nihilo, et sic exeunt inesse per creationem. Probatio mediae. Omne quod proprio abstiesse, si non semper fuit, propris dicitur fieri. Sod anima sensibilis proprio et vere habet esse, cum sit substantia operans, movet enim corpus nihil auto habet propriam operationem nisi quod habet proprium esse. Ergo, cum anima sensibilis hujus animalis non semper fuerit, proprie competit ei fieri; et si restat quod creetur. 4. Sed contra est quod Philosophus dicit in ii do Anima text. comm .is , quod sensitivi prima mutatio fit a generante. Prima autom mutatio sensitivi est secundum quam acquirit actum primum, qui est anima sensitiva. Ergo fit per generationem, et non perrereationem. 2. Praeterea, omne illud quod praecedit in semino hominis anto introductionem animae rationalis est per generationem, et non per creationem sed anima vegetabilis et sensibilis praecedunt in semine hominis, quia primum est vivum quam animal e animal quam homo, secundum Philosophum, xiv de Animalibus. Ergo etiam in homine est anima sensibilis e vegetabilis per senerationem
498쪽
484 s. THOMAE QUINATI OPUsdΠLA 3. Praeterea, cum Deus in instanti operetur, natura vero successiva omne illud quod per actionem successiyam exit in ess , est ab aliquo agente naturali. Sed anima sensibilis et vegetabilis producuntur actione successiva quia determinato spatio temporis vivificatur concepιus et sensificatur. Ergo anima sensibilis et vegotabilis sunt a naturali agente, et non per creationem. Respondeo dicendum, quod circa hanc quaestionem est duplex opinio. Quidam enim dicunt animam sensibilem et vegetabilem esse ex creatione alii vero ex traduco et haec diversitas apud philosophos invenitur non solum de istis animabus, sed etiam do omnibus formis substantialibus. Quidam enim, ut Plato et Avicenna, posuerunt omnes sormas ab extrinseco esse; qui praecipuo ex duobus movebantur. Primo quidem, quia cum sormae non habeant materiam partem sui, non possunt fieri ex nihilo, undsoportet quod a creant fiant. Secundo, quia in rebus inferioribus non videbant principia actionum, nis, qualitates activas et passivas, quas iudicabant insuilicientes ad productionem sormarum substantialium, cum nihil agat ultra suam speciem. Sed in hoc videntur suisse decepti quia attribuebant fieri proprio istis sor-mis, cum tamen fieri non sit nisi compositi, cujus etiam proprio
est esse : formas enim esse dicuntur non ut subsistentes, sod ut quo composita sunt; unde et fieri dicuntur non propria actione, sed per actionem suppositorum, quae transmutantur transmutations materiae de potentia in actum unde, sicut composita fiunt per agentia naturalia, ita etiam sormae quae non sunt subsistentes. Qualitatos autem activae agunt ad sormas substantiales in virtuto substantialium sormarum, quarum sunt instrumenta; sicut calor ignis agi ut instrumentum animae nutriti vas, ut dicitur in ii do Anima text. com .lὶ Anima autem vegetabilis et sensibilis non sunt formae subsistentes, alias remanerent post corpora unde oportet quod fiant a generante per actionem compositorum, sicut et ceterae formae materiales Sola autem anima intellectiva, quae habet esse subsistens, cum maneat post corpus est ab extrinseco per creationem. Si autem sensibilo et vegetabit et intellectivum in homine in diversis substantiis animae radicantur, tunc et vegetabilis et sensibilis hominis in generante erit.
Sed quia haec opinio repugnat dictis philosophorum, qui in uno
animato unam animam tantum posuerunt; ad quam omnes operationes animae pertineiat et etiam contra dicta Sanctorum, improbanxium pluralitate animarum, ut patet in lib. de ecclesias-
499쪽
XΙΙ QUODLIBETUM N0NUM 485ticis dogmatibus, ideo approbato quod in homine sit an Ium una substantia animae, cujus potentiae sunt vegetativum, sensilivum, et intellectivum dicimus, quod anima hominis, quae omnes has potentias animae Sustinet, a Deo creatur, quamvis per operationem naturalis agenti sat ut 0rpus organigatum actu persiciatur per p0tentias, quae Sun corp0ralium partium actus. Ad primum ergo dicendum, qu0 anima vegetabilis et sensiabilis non sunt substantiae viventes Sicut nec subsistentes, sed sunt principia vivendi et essendi et iterum non oportet, si quid minus nobilo sit a Deo immediate, quod etiam quod est magis nobiles: quia Deus, cum non habeat limitatam Virtutem, nec agat necessitate naturae, potest agere et nobiliora et minus nobilia secundum suam voluntatem, sicut immediate produxit prima individua brutorum animalium, quibus tamen homines, qui nunc genera
tur ex semino, nobiliores sunt.
Ad secundum dicendum, quod animae sensitivae non convenit ps se essi, ne sisti nec operari nulla enim est actio animae in qua corpus non communicet. Est enim duplex potentia motiva animae sensitivae : una quae im perat, scilicet appetitiva cujus actus constat, quae ilixa musculis et nervis est principium mobilitatis in eis; sed ipsa distincιi parιium corporalium facit quod una pars animalis est m0ven et alia m0ta; et ii possunt moveri
Alia quae sunt in contrarium, concedimus, nisi quantum portinet ad hominem, in cujus semino quamvis praecodat fgetaurae sensitiva anima imperfecte, cum illi cessantibus introducatur per creationem anima rationalis, quae persecto omine quod inois erat impersectionis Νam Secundum Avicennam in generations animalis ex semine interveniunt multae generationes et uorruptiones.
Ad secundum sic proceditur. Videtur quod impsrars sit actus rationis. Qui Philosophus dici I Ethic.: Rati reet ει ad optima depreeatur, et obedit ei quod ρε eontinεntis. Ergo imperaro et deprecari, et hujusmodi, Videntur ad rationem pertiners. Sed contra, imperare ad dominium pertinet. Sed nos sumus
500쪽
486 s. THOMAE AQUINATIM OPUscULA domini nostrorum actuum per voluntatem. Ergo imperare est actus voluntatis. Respondeo dicendum, quod in imperio duo concurrunt; quorum unum est rationis, aliud voluntatis. Qui enim imperat aliquid, inclinat ad faciendum, quod voluntatis est, ipsius enim est movere per modum agentis et iterum ordina cui imperat, ad ex quendum illud quod imperatur; et hoc ad rationem pertinst, cujus est ordinare. Et si duorum horum ordo consideretur, videtur primum esse inclinatio voluntatis in aliquid per electionem; M postea in principio executionis ordinatur per quos fieri debeat quod electum est. Et sic imperium erit immodiate actus rationis, sed voluntatis quasi primo moventis. Et per hoc patet solutio ad obiecta.
Deinde quaeritur, quantum ad graiiam pertinet, uirum caritas
secundum suam essentiam augeatur.
Utrum earitas per suam euentiam augeatur. - 2: quaeει. 24 art. 4 et 5; et I dist. 17, quasi 2 ari M.
Et videtur quod non. Cum enim augmentum sit quaedam mutati vel variatio quod secundum essentiam augetur, Secundum essentiam variatur vel mutatur. Sed quod mutatur vel variatur secundum essentiam, aut generatur aut corrumpitur. Ergo, si caritas secundum essentiam augetur, corrumpitur; non enim generatur, cum prius fuerit. 2. Praeterea, caritas non habet quantitatem nisi virtualem. Sed virtus caritatis est ipsa essentia eius. Ergo quantitas caritatis est essentia eius; non ergo potest esse quod varietur quantitas caritalis sine variation essentiae ejus et sic, si augetur secundum suam essentiam, oportet quod esse ejus vel generetur vel corrumpatur. Sed contra, praemium essentiale respondet ipsi essentiae caritatis. Sed qhidam proficiunt ad majus praemium essentiale. Ergo in eis caritas secundum essentiam augetur. Respondeo dicendum, quod caritas secundum suam essentiam augetur. Sed notandum est, quod haec praepositio aerundi- varias