장음표시 사용
511쪽
XII. - QUODLIBETUM DECIMUM 407
Praeterea, in judicio comparebunt non solum electi, sed etiam roprobi, qui habebunt corpora grossa et gravi an et sic non competit is locus coelestis, sed terrestris. Ergo judicium non est
futurum in coelo, sed in terra.
Respondeo dicendum quod judicium ordinatur ad retributionem praemiorum unde secundum dupls praemium, scilico animae et corporis est duplex judicium Dei. Unum quo beatificat usi damnat homines quo ad animam; et hoc judicium per totum Oet mpus agitur Aliud est judicium quo pr-niabuntur vel punientur homines etiam quantum ad corpora; et hoc judicium sis posiresurrectionem in fine temporis. Primum autem judicium convenit Christo ratione Divinitalis, sed secundum ratione humanitatis: quia, sicut diei Augustinus super Joan. Verbum Dei vivificat animas, sed Verbum caro lacium vivificat corpora undo etiam Ioan I, 28, dicitum Potestatem dedi ei judietum faeere quia 'lius hominu es . Sic ergo ultimum judicium est futurum in loco qui Christo competit rations suae humanitatis, scilicet circa terram illam ubi natus est et passus et reliqua humanitatis complevit ossicia propior quod dicitur, quod in alis dosaphat judicium os suturum, quia vallis illa subjacet monti Oliveti, undo Christus ascendit in coelum ut sic ostendatur idem esse qui ascendi ι regnaturus et qui descendit judicaturus, secundum illud Aetuum x, uemadmodum vidisιis eum aseendentem in eoelum, ita
Ad primum ergo dicendum, quod Glossa illa loquitur do primo judicio, quod competit Christo ratione Divinitatis rations cujus
otiam caelum ei pro loco assignatur; non quia Divinitas loco claudatur, sed quia in caelo praecipue inter ceteras corporeas creaturas apparent indicia majestatis divinae undo caelum locus Dbi dicitur, at Sanctorum, qui De Duuntur. Ad secundum dicendum, quod accessus ad locum iudicis, idosι ascensus in coelum, est praemium quod ex judicio reportatur undo debet judicium sequi, non praecedero : non autem ita sohabsit ad judicium humanum accessus ad locum judicisci et ideo
Ad tertium dicendum, quod in iudicio nequo christus nequo oleeti erunt in terra, sed solum reprobi Christus enim et electierunt in aere, secundum illud I ad Thessal. iv, 36 Rupiemur in nubibus obniam Christo in aera reprobi autem erunt non solum in valle illa, sed in regione circumquaqus; undo Christum e elec-
512쪽
l498 s. IIOMAE AQUINATI OPUscULAtos videre poterunt tum ratione altitudinis, tum ratione claritatis.
Ad tertium sic proceditur . . Videtur quod species Vini, quae remanet in sacramento altaris post consecrationem, alii liquori commisceri non possit. Quia, secundum Philosophum in I de Generatione text. comm . it, miscibilia sunt in mixto potentia, non actu. Si ergo illa sp'cies vini alteri liquori misceatur, post mixtionem non remanebit illa specie in actu. Sed deficiente specie desistit osse corpus vel sanguis Christi. Sed hoc est inconveniens; quia, secundum Philosophum, quae sunt miscibilia sunt etiam separabilia; et sic illa species alicui liquor admixta poterit iterum separari qua separatione facta, erit ibi verum corpus Christi cum ea, vel sanguis, cum tamdiu corpus vel Sanguis Christi sit sub specie, quamdiu species ost o sic sanguis Christi donovo incipiet essa sub specie vini alio modo quam per conSecrationem quod citam es inconveniens. Ergo et illud ex quo sequitur scilicet quod species vini post consecrationem alteri liquori misceatur. 2. Sed contra forma mixti est forma accidentalis. Sed accidens
superveniens non corrumpit subjectum. Ergo post mixtionem specie cum aliquo liquore, adhuc remanet ipsa species et Sic non sequitur inconveniens praedictum.
Respondeo dicendum, quod quidam dicunt illis speciebus nulloniodo posse admisceri aliquem liquorem, quin statim sub totis illis speciebus desina esso sanguis Christi; et hoc ideo, quia mutatis speciebus non remanet ibi veritas sanguinis Christi, peradditionem enim cujuscumque liquoris fit alia quantitas, quae subsistit in illo sacramento aliis accidentibus sit enim major quantitas et sic non remanet ibi sanguis Christi. Sed hoc non
non videtur verum quia species quae in sacramento post consecrationem remanent, eodem modo corrumpuntur et non litorquam accidisse do substantiis praeexistentibus, quorum Species manent sicut ad sengum patet quod interimantur, et aliis modis ιransmutentui omnin0, Sicut coidisset de substantia panis aut
513쪽
X II. - QUODLIBETUM DEOIMu sis vini an is consecrationem Constat autem per admixtionem unius guuae aquas non fuisse totum vinum destructum; unde nec propter hoc tola species vini corrumpitur post consecrationem; nec oportet, si augetur quantitas, quod propter hoc si ibi alia specios. Nam ipsa additio non tollit ossentiam dimonsionis, sed Variat terminationem ejus quae quidem variatur non solum per additionem, sed etiam per divisionem; undo si talis variatio susticoret ad hoc quod desineret esso sub speciebus corpus vel sanguis Christi, sequeretur quod per divisionem specierum similiter esse desineret; quod patet esse salsum. Et de dicendum, quod aliqua admixtio alterius liquoris facit ut totaliter desina esso sanguis Christi sub speciebus, et aliqua
non, sed solum sub parte specierum. Si enim esset substantia vini ibi; si alius liquor in magna quantitato admisceretur, totaliter illud vinum corrumperetur, et desineret esse vinum, si liquor admixtus esset alterius speciei vel desineret esse hoc vinum, si ossa ejusdem species. Si autem alius liquor in parva quantitateati misceretur, non posset illius liquoris permixtio ad totum vinum pervenire, sed ad aliquam partem ejus quam variaret Vel secundum Speciem, si esse alterius speciei, quam per mixtionem non totaliter amitteret vel secundum numerum, si esset ejusdem speciei; vel speciem suam per mixti 0nem totaliter amitteret, sicut gulta aquae projecta in amphoram vini. Sic ergo si specie post consecrationem fieret tanta permixtio extranei liquoris quae sufficeret ad totam substantiam vini corrumpendam, sic ibi desineret esso sanguis Christi sub totis speciebus is autem non sit tanta permixtio, desinit esse sub parte. Nam dato quod illo liquor permixtus in speciem vini mutetur, non tamen convertetur in sanguinem Christi. Ad primum ergo dicendum, quod facta permixtione specis cum alio liquore, non remanet species eadem vel secundum speciem vel secundum numerum, vel socundum totum vel secundum par-lom; et sic sub toto vel sub parto non romanebit sanguis Christi, sed substantia vini nec etiam facta separation denuo erit ibi sanguis Christi, quia miscibilia quae separantur a mixto, non redeunt eadem numero, sed eadem specie. Ad secundum quod in contrarium objicitur, dicendum, quod sorma mixtionis dupliciter potest intelligi. Uno modo forma perquam corpus mixtum in specie collocatur; et sic est forma substantialis; per hunc enim modum forma lapidis dicitur forma mixti. Alio
514쪽
500 a. ROMAE AquINATI OPUScULA modo dieitur forma mixti qualitas quaedam media resultans ex simplicibus qualitatibus commixtis cum ergo dicitur quod forma aecidentalis substantiam non destruit, posset dici quod verum
est, tamen destruit accidentia; et si species sacramentales, quae sunt accidentia, post commixtionem non manent. Sed haec solutio non est Meundum veritatem : nam forma mixtionis cum si quaedam qualitas media, non permutat nisi simplices qualitates ex quibus componitur : species autem sacramentales non destruuntur quibuseumque qualitatibus variatis; quia si odor vini vel color mutaretur, non propter hoc desineret ibi esse sangui Christi. nisi dimensiones quae ceteris accidentibus subsunt, vicem substantiae gerentes, secundum essentiam destruerentur; quod aliter accidero non potest quam accidere de substantia vini, si ibi esset. Et ideo aliter dicendum est, quod accidens non corrumpit subjectum effective, sed dispositive. Posita enim qualitate qua est necessaria dispositio ad sormam ignis, scilicet calor in summo, removetur forma aeris; et similiter posita media qualitate, quae est necessitas ad sormam mixti, aufertur forma corporis simplicis.
Deinde quaeritur de Angelo, utrum duratio Angeli habeat prius ut posterius.
Et videtur quod sic In eo enim cuius duratio non habet prius otiosterius, idem es esse et suisse. Si ergo in duration Angeli non est prius et posterius, idem erit Angelum ess et suisse. Sed hoc os impossibile; quia Deus potest sacer quod Angelus non
esset, cum non possit sacere quod non fuerit. Ergo inconvenienses dicere quod in duratione Angeli non si prius et posterius. 2. Praeterea nullum creatum est infinitum in actu. Sed duratio Angeli est infinita ex parto post Ergo non est tota simul in actu; et ita est ibi prius et posterius. 3. Praeterea, mensura debet esse proportionata mensurato. Sod esse Angeli est finitum in actu Ergo esse, quod est rius. mensura est finitum; et sic idem quod prius.
515쪽
- - QUODLIBETUM DEOIuda 3011. Praeterea ratio aeternitatis in hoc perficitur quod est tota simul; quia secundum Boetium in v de consolatipne, aeternitas est intaminabiιis vitae tota simia ae persetia possemo. Si ergo aevum, quod est Angeli duratio, non habeat prius et posterius, non videtur ab aeternitate differro. Sed contra, secundum Philosophum in IVPhysic. text. eom. 404 , propter prius et posterius in motu est prius et posterius in tempore, quod mensura motum. Sed in esse Angeli non est aliquis motus, nec illud esse aliquo modo motui subjacet. Ergo in aevo, quod est ejus mensura, non est prius et posterius. Praeterea tempus nihil aliud est quam umorus prioris et posterioris. Si ergo in aevo sit numerato prius et posterius aevum nihil differ a tempore. Respondeo dicendum, quod do ro aliqua possumus loqui dupliciter : uno modo secundum quod est in rerum natura alio modo secundum quod est in consideratione nostra Primo modo accipitur substantia rei cum omnibus suis dispositionibus et operationibus, quia sine his substantia non invenitur in rerum natura; sed secundo modo potest accipi substantia absque suis di xpositionibus, quia eonsideratio substantiae non dependet a considerations suarum dispositionum. Accipiendo ergo mensuram durationis secundum primum modum sic soli Deo competi duratio quae sit tota simul, et non alicui creaturae e quod solus Deus es immutabilis quantum ad essentiam, et quantum ad omnia quae circa essentiam considerari possunt. Quaelibet autem creatura est variabilis vel secundum substantiam, vel secundum aliquam dispositionem aut operationem: et secundum hoc Augustinus 2 quaest. ad Orosium, ponit omnes creaturas eSge in tempore, etiam Angelos. Sed accipiendo mensuram duratis Angeli secundo modo, prout consideratur ejus substantia absolute ejus mensura est aevum et non tempus de quo quidem aevo est duplex opinio. Quidam enim dicunt, quod in aevo est prius et posterius, sed non sicut in tempore Lin tempore namque est prius et posterius cum innovatione, in aevo autem sine innovatione. Sed hoc non est intelligibile. Impossibile est enim esse alicujus durationis duas partes simul, quarum una alteram non includat, sicut mensis iacludit diem, unde simul est aliquid in dis et in mense, sed duo dies et duo menses simul esse non possunt. Unde quandocumque in aliqua duratione ponuntur duae partes, quarum una est prior et altera posterior, portet quod una transeunte, alia de novo adveniat;
516쪽
502 s. ROMAE AQUINATI OPUscdLAe sic oportet in omni duration in qua est prius e posterius, quod fiat innovρtio. Mensura autem durationis innovationem habere non potest, nisi illud quod per durationem mensuratur, innovationem recipere possit. Esse autem Angeli est absqus
innovatione; quia ex quo coepit esse, immutabiliter perseverat; cum nec in eo sit motus, nec sit alicui motui subjectum sicut esse rerum corruptibilium est subiectum motui caelesti. Sic ergo si attribuatur mensura Angelo quantum ad substantiam tantum, illa non habet prius et posterius, sic enim mensuratur eorum ess aevo; et similiis si attribuatur eis mensura durationis quantum ad essentialem operationem beatitudinis, si enim sunt in participatione aeternitatis. Si vero attribuatur eis mensura durationis ratione aliarum operationum vel affectionum, Sic eorum mensura habet prius et posterius, e ita ιiam mensuratur tempore, secundum quod dicit Augustinu8, III super Genes ad litteram, quod Deus movet creaturam spiritualem per tempus, Ad primum ergo dicendum, quod rei aeternae Vel aevi ternae aliquid potest attribui duplicitor Uno modo ratione sui ipsius; et sic non attribuitur ei nequo fuissem que futurum esso, sed solum esse; quia in praeterito et futuro implicatur prius et posterius, non autem in praesenti. Alio . modo ratione mensurae adjacentis vel subjacentis, idest rations temporis; et sic attribuitur ei suisso per concomitantiam ad tempus praeteritum, et suturum esse per concomitantiam ad tempus futurum. Ipsum enim momentum aeternitalis adest toti tempori; undo dicit Augustinus do Deo, quod fuit, quia nunquam defuit. erit, quia nunquam deerit. Sic ergo Deus non potes sacer Angelum non fuisse, quia non potest sacer quin tempus praeteritum simul cum esse Angeli fuerit; potest autem sacere Angelum non esse, quia potest sacere ut esse Angeli non sit simul cum tempore quod pressens est nunc vel erit in futuro et sic ista diversitas magis dependo ex modo locutionis quam ex natura rei;
Ad secundum dicendum, quod infinitum dicitur dupliciter. Uno
modo privativs et sic non allibuitur nisi illis quae habent extensionem vel quantitatem, hoc enim soluit natum est habere finem, et ita sevum nullo modo habet infinitatem neque aliquam extensionem, nisi quatenus extensio in eo consideratur ex operatione mensurae subjacentis, scilicet temporis; et ita nullum creatum est
infinitum in aetu. Alio modo dicitur infinitum negative, idest quia non habet finem; et si indivisibilia dicuntur infinita, ut punctum
517쪽
xII. - QUODLIBETUM DEcIMd 503 et unitas, quia non sunt sinita; et hoc modo aevum est infinitum, quia scilicet non finitur. Sic autem aliquid creatum esse secundum aliquid infinitum actu, nihil prohibet. Ad tertium dicendum, quod per eumdem modum est infinitum ess Angeli et aevum. Ad quartum dicendum, quod inter aeternitatem et aevum potest assignari triplex differentia. Quarum una potest sumi ex praedictis; nam aeternitas mensura ipsam substantiam aeterni, Secundum quod est in rerum natura, idest cum omnibus quae ei attribuuntur, non autem aevum, ut dictum est. Alia sumitur ex hoc quod aeternitas mensura esse per se stans, unde aeternitas est idem cum substantia aeterni aevum autem mensurat SSecreatum, quod non est per se stans, quia os aliud a substantia entis creati Tertia potest sumi ex hoc quod aevum, quamvis sit indeterminabile ex parte finis, non tamen ex parte principii, aeternitas vero ex parte utriuSque.
Deinde quaelitur de anima : et primo quantum ad naturam: secundo quantum ad gratiam tertio quantum ad culpam inuarbo quantum ad gloriam Circa naturalia animae quaesitum est de ejus substantia, et de ejus operatione Circa substantiam quaesita sunt duo utrum anima sit suae potentiae 20 utrum secundum suam substantiam sit incorruptibilis.
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod anima sit suae potentiae. Quia in lib. de Spiritu et Anima dicitur, quod anima
est quaedam sua scilicet potentiae, quaedam vero Sua non est, scilicet virtutes. 2. Praeterea Augustinus dicit in lib. de Trinit quod memoria, intelligentia et voltιnta sun una mens, una vita, una essentia. Sed haec tria, Secundum Magistrum, III dist. I lib. Sentent, sunt tres animae vires. Ergo vires animae sunt ipsa ejus essentia. Sed contra est quod Dionysius ii cap. cael Hierar. distinguit superiores substantias, scilicet Angelus, in tria, scilicet substantiam, Virtutem, et operationem. Sed Angelus non est minoris
518쪽
504 s. THOMAE AQUINATI OPUscu simplieitatis quam anima. Ergo et in anima sua substantia non
est sua virtus sive potentia. Praeterea eorum quae sunt idem, si unum multiplicetur, et ει- liquum. Si orgo anima sit idem quod suae potentiae, videtur, cum potentiae sint multae, quod essentia animae una esse non possit. Rospondeo dicendum, quod de anima dupliciter loqui possumus. Uno modo secundum quod est quaedam substantia; et sic impo sibile est quod anima si suae potentiae, duplici ratione quarum uita sumitur ex eo quod est animae proprium; quia scilicet impossibilo es ut idem secundum idem sit naturaliter principium plurium et diversorum numero, immo quasi oppositorum. Anima autem secundum diversas potentias invenitur esse principium actuum diversorum secundum species, e quasi oppositorum. Unde impossibile est quod ipsa essentia animae, quae est una sit immediatum horum principium. Et ideo oportet ponere in anima, praeter ejus substantiam, potentia naturales, quae sunt horum uetuum immediaia principia Secunda ratio sumitur ex eo quod est commvno animae et omni substantiae creatae In nulla enim substantia creata est idem esse et operatio hoc enim solius Dei est. Essentia autem est essendi principium, potentia vero operationis. Ergo, cum ab uno naturaliter non sit nisi unum, nulla substantia, nisi divina es sua potentia. ec est instantia de potentia materiae, etiam dato quod sit una essentia; quia talis po-tΡntia non est ad operationem, sed ad esse. Alio modo possumus loqui de anima secundum quod est quoddam totum potentiato Et sic diversae potentiae sunt diversae partes ejus De ita anima praedicatur do potentiis, vel e converso, abusiva praedicatione, sicut totum integrato de suis partibus, vel e converso quamvis minor si abusio in toto potontiali quam integrali quia totum potentiale secundum suam substantiam adest cuilibet parti, non automistegrale.
Et per hoc patet solutio ad obiecta.
art. 6 6 p.). a s cundum sic proceditur. 4. Videtur quod anima rationalis sit corruptibilis. Quia, secundum Damascenum, nulla substantia
519쪽
XII. - QUODLIBETUM DEcIM- 505 potest esse sine propria operatione Propria autem operati ammae rationalis est intelligere, quae indiget corpore, cum non sit intolligero sine phantasmate, ut pate per Philosophum in ii do Anima text. Om. 30ὶ Ergo destructo corpore substantia animae rationalis non manet.
2. Praeterea, illud quod habet virtutem ut si semper, non invenitur quandoque esse e quandoque non esse omnis enim res est quamdiu virtus rei exposcit. Ergo quod invenitur quandoque esse et quandoque non esso, non habet virtutem ut sit semper. Sed omne quod incipit esse, invenitur quandoquo esse et quandoque non esse. Ergo nihil quod incepit esso, habet vi tutem ut si semper et ita nihil quod incepit esse, potest esse incorruptibile. Sed anima rationalis incepit esse. Ergo non potest esse incorruptibilis. 3. Praeterea, hominis compositi ex corpore et anima est quoddam esse. Aut ergo praeter hoc esse anima habet aliud esse, aut non . Si habet aliud osse ergo compositio advenit animae post esse completum Pergo hujusmodi compositio est animae accidentalis e sic homo non erit ens per se, sed ens per accidens; quod est inconveniens. Si autem non habet aliud esse anima praeteresso compositi ergo postquam defici esse compositi, anima esse non potest. Sed tu morte corporali deficit esse non potest. Sed in morte corporali deficit esse compositi. Ergo anima post mortem
4. Praeterea, anima est forma corporis Aut ergo per essentiam, aut per aliquod accidens. Si per accidens, sequitur quod compositio animae et corporis sit accidentalis, sicut hominis ad indumentum. Si per essentiam ergo, cum forma, in quantum est sorma, non possit esse sine materia, videtur quod anima post mortem
Sed contra est quod Philosophus dicit in I do Anima text. com 2 quod rationale separatur ab aliis sicut perpetuum a corruptibili. Praeterea, Philosophus in Ethic ostendit solicitatem contemplativam praeeminere civili, eo quod est diuturnior Sed civilis
durat usque ad mortem. Ergo contemplativa est etiam post mo tem et sic etiam anima post mortem corporis manet. Responde dicendum, quod necesso est ponere substantiam animae rationalis esse incorruptibilem. Si enim corrumpitur aut corrumpitur per se, aut per accidens Per se quidem corrumpi
520쪽
non posset nisi esset composita ex materia et larma contrarietatem habente quod esse non potest, nisi esset elementum aut eX elementis, ut antiqui philosophi posuerunt, quorum positiones in I de Anima reprobantur. Per accidens etiam corrumpi non potest, nisi poneretur quod non haberet esse per se, sed solum esse cum alio, sicut est de aliis formis materialibus, quae proprio non habent esse subsistens sed sunt per so compositorum subsistentium, quorum sunt partes; et sic per accidens corrumpuntur compositis corruptis. Hoc autem do anima rationali dici non potest. Nam quod non habet per se esse, impossibile est quod per semperetur; unde etiam aliae sormae non operantur, sed composit per sormas. Anima autem rationalis habet per se operationem, quam exercet nullo Organo corporeo mediante scilicet intelligere, ut probat Philosophus ii do Animae text. com 6 . on enim posset Omnium sensibilium formas cognoscere, nisi ab omnibus sormis sensibilibus esse denudata, vel nisi esset actus omnium, cum nihil recipiat quod jam habet. portet ergo, si anima per aliquod organum intelligeret; quod suum organum careret omni forma sensibili, cum omnes Ormas sensibiles sit nata intelligere; sicut pupilla caret omni color ad hoc quod visus possit omnes colores cogn08-cere Impossibile est autem esse aliquod organum corporale carens omni forma sensibili. Relinquitur ergo substantiam animae intellectivae esse incorruptibilem. Unde et Philosophus dicit in de Anima, quod intellectus videtur esse sub3tantia quaedam, et non
Hunc autem incorruptibilem intellectum quidam ponunt extra homine esSe, ponentes animam, quae est pars hominis, corri pli- bilem fore, qui ponunt intellectum separatum continuari dupliciter. Uno modo per illustrationem, secundum eos qui ponunt intellectum agentem separatum ineorruptibilem, intellectum vero possibilem conjunctum corruptibilem. Alio modo per continuationem intellectus ad phantasmata, secundum eos qui ponunt etiam intellectum posaibilem esse separatum incorruptibilem. Sed primum horum esse non potest; quia si in nobis non est aliqua virtus nisi materialis lumen intellectus agentis non poterit in nobis recipi nisi materialiter, cum receptum sit in recipiente per modum recipientis; et ita non recipietur modo intelligibili, et sic nos non poterimus esse intelligentes. Similiter secundum esse non potest nam phantasmata sunt in nobis per nostram operationem, quae sequitur esse substantiale quia sic homo non haberet esse