장음표시 사용
501쪽
dicitur Iste est albus secundum pedem, quia pes es subjectum albedinis quandoque vero sormam, ut cum dicitur Isto est coloratus secundum albedinem. Cum ergo dicitur aliquid secundumbo moveri potest intolligi vel subjectum vel forma. Cum enim
dicitur Iste movetur secundum manum, notatur subjectum motus cum vero dicitur Isto movetur secundum locum, notatur id quod sormaliter specificat motum. Sic ergo cum dicimus caritatem secundum essentiam augeri, denotatur subjectum augmenti, ut sit sensus, ipsa essentia caritatis augetur; sicut cum dicimus, album augetur secundum essentiam suam; non autem designatur forma specificans motum, ut sit sensus, augetur secundum essentiam, idest augmentum ejus est motus in esse vel in essentia si sic dicitur augmentum esse secundum quantitatem. Et quamvis quantitas caritatis, quae est virtus, sit idem quod essentia caritatis, non
tamen oportet quod essentia caritatis tollatur; quia etiam in augmento corporali ipsa essentia quantitatis non tollitur, cum semper maneat dimensio interminata; sed secundum diversas terminationes quas recipit, sit mutatio de parvo in magnum, quae recipit, fit mutatio de parvo in magnum, quae est augmentum ita etiam ipsa virtus caritatis non tollitur per essentiam suam, sed variatur terminatio ejus omnis autem sorma recepta in aliquo subjecto, torminationem recipit secundum capacitatem recipientis undo quanto subjectum caritatis magis disponitur ad caritatem, scilicet ad congregationem sui ad Deum, tanto majorem participat caritatem; et siccaritas secundum suam essentiam augeri dicitur.
Et per hoc patet solutio ab obiecta.
Deinde quaeritur de eis quae pertinent ad culpam et quaeruntur duo utrum Petrus negando Christum peccaverit mortaliter 2 utrum habere plures praebendas sine cura animarum, absque disponsalione, sit peccatum mortale.
Utrum Petrus negando Christum paeeavit mortaliter. - 2-2,sumi. 24 art. I, ad 2 Petri Uer. quaeει 2 art. 6,
circa primum si proceditur. 3. Videtur quod Petrus negando
502쪽
48 a. ROMAE AQUINATU PUscdLAChristum non peccavit mortaliter. Dicit enim quaedam Glossa, quod peccavi per subreptionem. Sed peccatum per subreptionomes veniale, et non moriale unde primi motus, qui per subre tionem sunt, sun peccata venialia. Ergo peccavi tantum venialiter
2. Praeterea Bernardus dici in lib. de dis Domini, quod in
Petro caritas sui sopita, non extincta. Sed per peccatum mortalo caritas extinguitiir. Ergo Petrus non peccavit mortaliter.
Sed contra est quod Gregorius dici in orat quod Petrus ab ipsis saucibus diaboli eripitur. Sed in faucibus diaboli non est aliquis nisi per peccatum mortale. Ergo Petrus peccavit mortaliter.
Respondeo dicendum, quod absque dubio Petrus peccavi mortaliter negando Christum; quod quidem patet ex duobus. Primo, quia negavi fidem in loco ubi periclitabatur, et ejus consessio requirebatur ira enim eonfessio fit ad saιutem, ut dici Lur ad Rom. x 40 in quo videtur quod sit de necessiιate salutis consessio fidei in casu praedicto; et sic praecipuo mendacium in his quae fidei sunt, est orniciosissimum secundum Augustinum uilib. de Mendacio. Secundo, quia desectui consessionis e mendacio addidit periurium e blasphemiam; quia, ut dicitur Matth. xxvi, 44 eoepi detestari et jurara quia non novirset hominam, quae constat esse gravia peccata Undo Glossa inicit ibidem Terιio eoepi detestari et jurare quia non opine hominem; quia
perseverare in peceaι da ineremenιum μειεrum; et qui minima spernit, adit in majora. Ad primum ergo dicendum, quod surreptio dupliciter accipitur. Uno modo secundum quod opponitur deliberationi et sic primi motus dicuntur esse surreptii; et fio Petrus ex surreptione non peccavit. Alio modo secundum quod opponitur electioni et sic Petrus ex surreptione occavit; quia non peccavit ex electiona quasi ex certa malitia, sede passione timoris. Talis autem sum reptio non excusat a mortali sicut patet in incontinente, qui so nicatur motus concupiscentiari cum tamen haberet propositum continendi.
Ad secundum dicendum quod Bernardus improprio loquitur; et Hus verbum, ut verincetur, est intelligendum do quadam diloetion lamiliaritatis quam Petrus ad Christum conceperat, quae in eo mansit etiam pos negationem vel si intelligatur de earitato
gratuita, intelligendum est, quod non sui extincta secundum
503쪽
XII. - QUODLIBETUM NONUM 489 praedestinationem divinam quae ejus paenitentiam praeparabat, quamvis esset in se extincta secundum actum.
Ad secundum sic proceditur. 4. Videtur quod habere plures praebendas sine cura animarum, absque dispensatione, sit peccatum mortale. Quicumque enim facit contra statutum Concilii, pecca mortaliter. Sed qui habet plures praebendas, sacit contra statutum Concilii generalis. Ergo peccat mortaliter. Probatio mediae Dist. vii dicitur in quodam decreto Urbani Papae quod incipit, Sanctorum anonumὶ omnino aliquem in duabus oelestis titulari non ieeat; sed unusquisque in qua titulatus est, in ea tantum anonietis habeatur. Licet enim piseopus dispositione unus diversis proeene possi Eeclesiis, eanonicus umeri proebendarius nisi unius Ecelesiae, in qua eonscriptus est, esse non debει. 2. Praeterea, 44, quaest. 3, dicit quoddam decretum septimae Synodici Clerieus ab instanti tempore in duisibus non eonnumeraιur Eeelesiis negotiationis enim est hoe et turpis lueri eommodum, et ab eelesiastita eonsuetudine penitus alienum; et sic idem quod
3. Praeterea, Chrysostomus dici ouod tenebra erui erubuit, lumen erubescaι quod Agurae non fuit doneenum, rei reor esse illieitum Figurae autem non sui concessum, quod inter Livitas qui capiebat in Bethleem capere in Hierusalem. Ergo, cum perfectiores esse debeamus; qui capi in Tyro, non capit in Da
4. Praeterea Bernardus dici oui non unus sed plures es in beneficiis, non unus sed plures erit in supplietis. Sed qui habet plures praebendas, plures est in beneficiis. Ergo plures erit in suppliciis et sic gravissime peccat. 5. Praeterea, quicumque committi s discrimini et periculo peccati mortali mortalis, peccat mortaliter. Isto est hujusmodi,
quia recipiendo plures praebendas jurat statula utriusque Ecclesiae, in quibus praebendatur, quae aliquando non possunt simul servari; utpote si eodem tempore vocetur ad electionem in utraque Ecclesia, vel ad aliqua Ecclesiae negotia peragenda; e pra
504쪽
cipuo si sit ausa inter duas Ecclesias, cum utrique teneatur. Ergo videtur quod peccet mortaliter. 3. Ss contra est, quia illud quod vergit in commvno periculum, non est ab Ecclesia sustinendum. Sed Ecclesia sustino ut aliqui communiter habeant duas praebendas. Ergo in hoc non est periculum peccati mortalis. 2. Praetorea, licitum est alicui patrimonium habenti praeb0ndam accipere. Sed major est convenientia inter ecclesiastica beneficia quam inter patrimonium et praebendam. Ergo etiam licet habenti
unam praebendam, accipere aliam.
Respondeo dicendum, quod omnis quaestio in qua de mortali
peccat quaeritur, nisi express veritas habeatur, periculos determinatur; quia error quo non creditur esse peccatum mortalo quod est peccatum mortale, conscientiam non excusat a toto, licet sorte a tanto Error vero quo creditur esse mortale quod nonost mortale, ex conscientia ligat ad peccatum mortale Praecipue
autem periculosum est, ubi veritas ambigua est; quod in haec quaestione accidit. Cum enim haec quaestio ad theologos pertineat in quantum dependet ex jure divino vel ex jure naturali et ad juristas, in quantum dependet ex jure positivo inveniuntur in ea theologi theologis et juristas iuristis contraris sentiro. In jure namque divino non invenitur determinata expresse, cum in Sacra Scriptura expressa mentio de ea non fiat, quamvis ad eam argumenta ex aliquibus auctoritatibus Scriptura forte adduci possint, quae tamen non lucide veritatem ostendunt. De terminando vero eam secundum jus naturale, sic videtur ad praesens de ea dicendum : quod actionum humanorum multiplexos differentia. Quaedam enim sunt quae habent deformitatem inseparabiliter annexam, ut fornicatio, adulterium, et alia hujusmodi, quae nullo modo bene fieri posisunt de numero talium non est haber plures praebendas alias in nullo casu dispensationem recipere posset, quod nullus dicit. Quaedam vero sutit actiones quae de se indifferontes sunt ad bonum vel malum, ut levare sestucam de terra, vel aliquid hujusmodi inter quarum numerum quidam computant habere plures praebendas, dicentes: Ita licitum est habere plures praebendas, sicut habere plura poma Sed hoc non videtur esse verum cum hoc q1io est habere plures praebendas, plurimas in s inordinationes contineat; utpote quia non est
possibile aliquem in pluribus Ecclesiis deservire, in quibus est praebendatus cum praebendae videantur esso ordinatae quasi
505쪽
4 II. - UoDMBET Uu NONUM 491 quaedam stipendia Deo ibido ministranti iam Sequitur etiam diminutio cultus divini, dum unus loco plurium instituitur. Sequitur etiam in aliquibus defraudatio volun latum testatorum, qui ad hoc aliqua bona Ecclesiis contulerunt ut certus numerus Deodoservientium ibi esset Sequitur etiam inaequalitas dum unus pluribus beneficiis abundat, et alius nec unum habere potest et multa alia hujusmodi, quae do acili patent. Undo non potest
contineri inter indisserentes actiones et multo minus inter eas quae sunt secundum se bonae, ut dare eleemosynam, et hujusmodi Sunt vero quaedam actiones quae absolute considerate, deformitatem vel aliquibus circumstantiis advenientibus bonae officiuntur; sicut occidere hominem vel percutere, in se deformitatem quamdam importat; sed si addatur, occidere malefactorem propter justitiam, vel percutere delinquentem causa disciplinae, non erit peccatum, sed virtuosum. In numero harum actionum videtur esse habere plures praebendas. Quamvis enim aliquas inordinationes contineat tamen aliae circumstantiae possunt supervenire ita honestantes actum, quod praedicta inordinationes totaliter evacuantur; utputa si sit necessitas in pluribus Ecclosiis ejusmbsequio, si possit plus servir Ecclesiae vel tantumdem absens quam alius piaesens, et si qua alia sunt hujusmodi et tunc istis conditionibus supervenientibus, cum recta intentione, non erit peccatum, etiam nulla dispensatione interveniente, si consideretur tantum jus naturale quia dispensatio ad jus naturale non pertinet, sed solum ad positivum. Si vero aliquis hac intentione plura beneficia habeat, ut sit ditior, ut lautius vivat, et ut sacilius ad Episcopatum perveniat in aliqua Ecclesiarum ubi est praebendatus, non tolluntur praedicta deformitates, sed augentur: quia cum tali intentione et unum beneficium habere, quod nullam inordinationem importat esset illicitum. Et sic quidem esse dicendum secundum jus naturale, etiam nullo jure positivo superveniente. Νunc autΡm certum est per antiqua iura hoc esse prohibitium patet etiam huic prohibitioni consuetudinem esse contrariam, per quam quidam dicunt illa jura esse abrogata .mam por contrariam consuetudinem jura humana abrogantur. Quidam vero dicunt, per hanc consuetudinum antequa jura non abrogari, em quod quaedam Decretalis ait multa per patientiam Merantur quae si in judicium fuerint etaeta, justitia cogente assarentur.
Et haec conιroversia iuristis est relinquenda quamvis hoo videst .
506쪽
492 s. THOMAE AQUINATI OPUscULAtur esse probabile, quod quantum ad hoc quod jura illa antiqua
conιinent, jus natural abrogari non possit per contrariam consuetudinem, utpote irrationalem. Quantum autem ad hoc quod solum de jure positivo continent, possunt ens abrogata; praecipue si simulantes hanc contrariam consuetudinem, in quorum pote lato est jus positivum mutare, intendunt per talem dissimulatio. nem antiqua jura mutare. Si ergo antiqua jura, quae hoc prohib-t, in suo robore maneant, contraria consuetudine non obstante, certum est non posse aliquent plures praebendas habere absque disponsatione, etiam illis circumstantiis supervenientibus quae secundum considerationem juris naturalis actum poterant honestare. Si autem antiqua iura sunt per consuetudinem abrogata, tunc praedicιis circum tantiis supervenientibus, etiam sino dispensatione licitum est plures praebendas habere; sin quibus circumstanotis liciιum non est, quantumcumque dispensatio interveniat eo quod dispensatio humana non aufert ligamen iuris naturalis, sed solum ligamen juris positivi, quod per hominem statuitur, et per hominem di pensari potest.
Et ex hisius lacili potes patere responsio ad obaecta.
Utrum omnes Saneti qui sunt per Ecelestiam eanonigati, sint in gloria, se aliqui eorum in inferno.
Deiud quaeritur, quantum ad gloriam pertinet, utrum Omnes Sancti qui sunt per Ecclesiam canonigati, sint in gloria, vel aliquisorum sint in inferno et videtur quod aliqui possunt esse in inferno de hiis qui sunt in Ecclesia canonigati. Nullus enim potesιosso certus do statu alicujus, sicut ipsems de se quia qMB sunt hominis, nemo novit nisi spiriιua hominis, quilas in ipso, ut dicitur I Corinth. ii 2. Sed homo non potes esse certus de se ipso, utrum sit in statu salutis dicitur enim Eccl. Ix, Nemo Miti utrum si dianus odio τε amore. Ergo multo minus Papa Scit ergo potes in canonigando errare.
2. Praeterea, quicumque in iudicando innitiιur medio saltibili, potest errare. Sed Ecclesia in canonigando Sanctos inniιitur te timonio humano cum inquirat per testes do vita et miraculis. Ergo, cum testimonium hominum sit laillibile videtur quod Eces si in canonizando Sanctos possit errare.
507쪽
XII. - QUODLIBETUM NONUM 403Ss eontra, in Ecclesia non potest esso error damnabilis. Sed hic esset error damnabilis, si veneraretur tamquam Sanctus qui sui peccator, quia aliqui scientes peccata eius, crederent hocesso salsum; et si ita contigerit, possent ad errorem perduci. Ergo Ecclesia in talibus erraro non pote8t. Praeterea, Augustinus dicit in epistola ad Hieronymum, quod si in Scriptura canonica aliquod mendacium admittatur, nutabit fides nostra, quae ex Scriptura canonica dependet. Sed sicut tonemur credere illud quod est in sacra Scriptura, ita illud quod os communiter per Ecclesiam determinatum unde haereticus judicatur qui sentit contra determinationem Conciliorum. Ergo commvno judicium Ecclesiae erroneum esse non potest; et sic idem quod prius. Respondeo dicendum, quod aliquid potest judicari possibilo secundum se consideratum, quod rotatum ad aliquid extrinsecum, impossibile invenitur. Dic ergo, quod judicium eorum qui praesunt Ecclesiae, potest errare in quibuslibet, si personae eorum tantum respiciantur. Si vero consideretur divina providentia, quae Ecclesiam suam Spiritu sancto dirigit ut non erret, sicut ipse promisit, Joan. XIV, quod Spiritus adveniens doceret omnem veritatem, de necessariis scilicet ad salutem certum est quod judicium Ecclesiae universalis errare in his quae ad sidem pertinent, impossibile est. Unde magis est standum sententiae Papae, ad quem pertinet determinare de fide, quam in judicio proferi, quam quorumlibet sapientum hominum in Scripturis opinioni; cum Caiphas, quamvis nequam, tamen quia Pontifex, legatur etiam inscius prophetasse, Joan. I. In aliis vero sententiis quae ad particularia facta pertinent, ut cum agitur de possessionibus, vel de criminibus, vel de hujusmodi, possibilo est judicium Ecclesiae errare propter salsos testes Canonigatio Sanctorum medium est inter haec duo muta tamen honor quem Sanctis exhibemus, quaedam professio fidei est, qua Sanctorum gloriam credimus, pie credendum est, quod nec etiam in his judicium Ecclesiae errare possit. Ad primum ergo dicendum, qu0 Ponti sex cujus est canonigaro Sanctos, potest certificari de statu alicujus per inquisitioisem vitae et attestationsm miraculorum; et praecipue per instinctum Spiritus sancti, qui omnia scrutatur, etiam prolanda Dei. Ad secundum dicendum, quod divina providentia praeservat
Ecclesiam ne in talibus per saltibile testimonium hominum saltatur.
508쪽
Quaesitum est de Deo, Angelo et anima De Deo quaesita sunt tria rast do ejus unitate et do ejus judicio 30 de ejus aera
ARTICULUS I. Utrum ita aliquid positis dieat in disinis,
et non remotionem tantum. Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod unitas aliquidis sitive dicat in divinis, et non remotionem tantum, secundum opinionem agistri. Ex privationibus enim non constituitur res aliqua. Sed ex unitatibus constituitur numerus, qui est res, cum sit species quantitatis. Ergo unitas non dicitur secundum privationem tantum. 2. Praeterea, numerus sequitur distinctionem. Si ergo unitas et numerus in divinis non dicerent rem aliquam, non esset in divinis realis distinctio, quod est haeresis Sabelliana. 3. Praeterea, si unitas et numerus in divinis dicuntur solummodo remotive per unitatem autem nihil aliud videtur removeri quam numerus, nec per umorum aliud quam unitas sequitur quod utrumque istorum in divinis dicatur secundum negationem negationis. Sed negatio negationis non est nisi secundum rationem tantum. Ergo unitas et numerus non essent realiter in divinis, quod est inconveniens; et sic unum et numerus aliquid positive dicunt in divinis. Sed 'nira, omne quod praedicatur do aliquo, praedicatur doe Secundum propriam rationem. Sed ratio unius in negations consisti est enim vitum quod non dividitur, secundum Philosophum. Ergo do Deo praedicatur secundum remotionem tantum. Praeterea, secundum Philosophum in x Metaphys si ext com s , unum et multa opponuntur sicut privatio et habitus Privatio autem dicitur per remolionem lantum. Ergu unum, quod inter praedicia duo tenet locum privationis, dicitur per remotionem
509쪽
XII. - QUODLIBETUM DEcIMuM 405 Praeterea, unum supra ens non addit aliquid secundum rem, quia si res non esse una per suam essentiam. Addit ergo aliquid secundum rasionem tantum. Sed quod est secundum rationem tantum, vel est negatio vel relatio. Cum ergo unum supra ens
non addat aliquam relationem quia ad aliquid non dicitur, vid tu quod addat negationem. Respondeo dicendum, quod unum quod est principium numeri, do necessitato aliquid positivo dicit in eo cui attribuitur; quia,
cum ex unitatibus numerus constituatur, nisi unitas res aliqua BSSet, numerus res esse non posset, et sic non posso poni in aliquo genere tamquam species. Si ergo unum quod convertitur cumente, sit idem quod unum quod os principium numeri oporteι quod etiam unum quod convertitur cum ento, aliquid positivo superaddat enti et hoc concedit Avicenna unde vult, quod unum quod convertitur cum ente, addat supra ens aliquid quod. ad genus mensurae pertineat. Sed hoc non potes esse : quia cum unum quod convertitur cum ente, de qualibet re dicatur, oportet quod etiam illa res quam addit supra ens, sit una et sic vel erit una per aliquam unitatem additam, et ita erit processus in infinitum; vel erit una per essentiam suam: quod si est, standum est in primo, ut scilicet en ipsum dicatur unum per essentiam, non per aliquam rem additam. Sic ergo intelligendum est secundum opinionem Aristotelis et Commentatoris eius, quod unum quod convertitur cum ente, non
superaddit enti rem aliquam, sed solum negationem divisionis; et sic hujusmodi unum, et ponit aliquid in quantum m suo intellectu includit ens, et dicitur remotivo quantum ad id quod superadditenti. Unum vero quod est principium numeri, quod superaddit
enu aliquid de genere mensurae, et similiter numerus cujus est principium, inveniuntur in rebus habentibus dimensionem; quia talis numerus causatur ex divisione continui; et hic numerus, scilicet ex divisione continui causatus est subjectum arithmeticae etiam secundum Avicennam. ulla autem conditio propria rei corporali potest dici de Deo, aut de aliqua substantia spirituali. Unde secundum hoc unum et numerus quae continentur in genere quantitatis, non dicuntur de Deo et de aliis substantiis incorporeis, sed solum unum quod convertitur cum enis, et multitudo
ei opposita ideo unitas in divinis non dicitur nisi remolivo, quantum ad id quod superaddit enti quamvis ponat aliquid, secundum quod includi ens Dest enim unum, ens indivisum.
510쪽
406 s. ROMAE AQUINATI OPΠscULA Ad primum ergo dicendum, quod obiecti illa procedit de uno quod es principium numeri. Ad secundum dicendum, quod obiectio illa procedit, si nullo
modo unum et numerus aliquid ponerent realiter in divinis ponunt autem ens et rem distinctam vel indistinctam quantum ad hoc quod ens includitur in ratione unius, ut dictum est. Ad tervium dicendum, quod in ratione multitudinis includitur negatio rei sed in ratione unius negatio negationis et rei simul quod sic patet. Unum enim est quod non dividitur divisio autem est quae negatur per unum quod convertitur cum ente. Oportet autem quod si talis, quod in omni divisione salvetur haec autem est divisio per affirmationem et negationem : et ideo huius divisionis negatio constituit rationem unius. Est enim unum quod non dividitur tali divisione quod sit accipero hoc et non hoc. Et sic unum, in quantum negat assirmationem et negationem, simulos negatio rei et negationis simul. Praedicta vero divisio includitur in ration multitudinis, e sic includitur ibi negatio reici quia multa sunt quae sic dividuntur, quod eorum unum non est alterum.
Ad secundum sic proceditur . . Videtur quod Christus non sit descensurus ad iudicium in terram. Quia super illud Psalm x x: Dominus in templa saneto suo, Dominus in coelo sedes ejus, dicit Glossa quod Deus in caelo sedens, de bonis et malis iudicat. Ergo judicium non es suturum in terra, sed in caelo. 2. Praeterea, ad dignitatem judicis pertinet quod judicandi ad eum accedant, et non e converso. Sed Christus est dignissimus judex, cujus locus est caelum. Ergo homines ascendent illuc ut ibi judicentur, non autem ipso in terram descendet hominos iudi
3. Praeterea, si judicium sit in terra suturum, praecipuo videtur quod sit laturum in valle Iosaphat, ut habetur Ioel. III. Sed locus ille non posset tantam multitudinem hominum capere, et sic non os ibi suturum iudicium. Ergo in nullo loco terrae. Sed contra est quod dicitur Pad Thessal. iv, 5 quod Christus in iussu et in oea Arehangeli et in tuba Dei desee et de oelo otita videtur quod judicium in terra, non in caelo si suturum.