장음표시 사용
521쪽
TII. - QUODLIBETUM DEcIMu 507specificum ex hoc quod est rationalis cum non si rationalis nisi ex hoc quod intellectui conjungitur. Restat ergo quod ipsa anima
humana, quae est sorma corporis, sit incorruptibilis. Ad primum ergo dicendum, quod anima indiget aliquo corporali ad suam operationem dupliciter. Uno modo sicut organo per quod operetur, icut indiget oculo ad videndum De sic ad intelligendum non indiget aliquo organo, ut probatum est. Si autem sic indigeret organo ad intelligendum esset corruptibilis, utpoten0n potens per se operari. Alio modo anima ad operandum indiget aliquo corporali sicut objecto, sicut ad videndum indiget corpore colorato, et sic anima rationalis indiget ad intelligendum phantasmate, quia phantasmata sunt ut sensibilo intellectivae animae, ut dicitur ii do Anima text. comm. 30 . Operatio autem quae sic indiget aliquo corporali a principio non potest sine corporali illo, potest autem postea : sicut anima sensitiva nullam operationem habere potest nisi prius moveahura sensibilibus quae sunt extra animam; sed praeterea remanet actus imaginationis, etiam sensibilibus abeuntibus; similiter destructis phantasmatibus operatio intellectiva in anima remanere potest. Ad secundum dicendum quod illa ratio est probatio Philosophi
in I Coel et Mundi, qui ostendit, quod omne generatum est corruptibil et habet locum in illi quae fiunt et corrumpuntur a turaliter in quibus ex defeci virtutis est quod non possunt nec semper fuisse nec semper fore: non autem habet locum in his quae per creationem fiunt, quae accipiunt a Deo virtutem ut sint Semper, per quam esse non possunt antequam eam accipiant. Ad tertium dicendum, quod anima esso suum communicat corpori; quod quidem ita acquiritur animae in corpore, ut secundum ipsum subsistere possit quod non est de aliis formis et sic ipsum esse animae sit esse compositi, et tamen manet composito destructo.
Ad quartum ergo dicendum, quod anima secundum suam essentiam est forma corporis nec destructo corpore destruitur anima quantum ad id secundum quod est forma, sed solum d sinit esse forma in actu.
Deinde quaeritur de operatione animae; et circa hoc quaeruntur duo 'utrum anima intellectiva omnia quae cognoscit, cogn0scat
522쪽
508 s. ROMAE AQUINATI OPUS LAin prima veritato 20 utrum anima separata a corpor habeat
actus sensitivarum potentiarum.
ARTICULUS VII. Utram anima quidquid inuilligit, inulliga in prima sari-
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod anima quidquid intelligit, intelligat in prima veritate Augustinus enim dicit in lib. Consesso: Si ambo sidamus id τε missa quod leo, tibi quaesosidamus 'Non ego in te, nec u in s sed ambo in ea quae supra nos est, ineommutabiι peritate; et sic omne verum quod anima cognoscit, in prima veritate videt. 2. Praeterea, verum addit supra ens manifestationem. Ergo prima veritas est per quam omnia manifestantur. Sed id quo aliud manifestatur, oportet esse maximo manifestum; sicut patet in principiis demonstrationis, et de Iuce corporali, per quam visus corpora videt. Ergo prima veritas est maxime omnibus mentibus manifesta; et sic non solum per eam, sed in ea omnia cognos
Sed contra, multi de conclusionibus demonstrativis veram cognitionem habent qui de prima veritato nihil considerant. Ergo non omne verum in prima Veritate cognoscitur. Praetorea, Augustinus dicit in lib. de lib. Arb., quod nullus doprima veritate judicat et nullus in ea recte judicat; et ita, si de ea non judicatur, non cognoscitur, nec alia in ea. Responde dicendum, quod, sicut dici quaedam Glossa supra illud Psal. xi Diminutae sunt veritates et . ab una prima veritate multae veritates in mentibus hominum resultant, sicut ab una facis hominis resultant multae lacies in speculo tracto. Haec autem resultati veritatis est quantum ad duo; scilicet quantum ad lumen intellectuale, de quo in Psal. v Signaιum est super suumen suιιus tui, Domine; et quantum ad prima principia naturaliter nota, sive sint comploxa sive imploxa Nihil autem po sumus veritatis cognoscere nisi ex primis principiis, et ex lumino intollectuali; quae veritatem manifestar non possunt, nisi secundum quod sunt similitudo illius prima veritatis; quia ex hoc etiam habent quamdam incommutabilitatem et insallibilitatem. Sic ergo in prima veritato secundum suam essentiam non omnia
523쪽
TII. - UoDMBRTUM DEcIMu 509 videntur a nobis in statu viae, cum nec ipsa per suam essentiam a viatoribus videatur; sed in ipsa ratione suae imaginis, scilicet veritatis ab ea exemplatae, omnis veritas a nobis cognoscitur : et exinde est quod duo idem verum vident, in quantum ab eadem prima veritate resultat exemplata veritas in mento utriusque et ita intelligendum est dicium Augustini. E sic patet solutio ad primum. Ad secundum dicendum, quod operas aliqua, sive movero, dicitur dupliciter . Uno modo sicut principio formali operationis vel motus; et sic oporto quod motio moventis vel operatio perantis terminetur ad id quod operatur non enim ignis calefacit. Alio modo sicut instrumento; et sic motio moventis terminatur ad id quod movet; sicut manus baculo movet lapidem, et baculum
movet. Id ergo quo cognoscimus Sicut instrumento oportet esse nobis primo notum; et sic cognoscimus conclusiones per principia naturaliter nota, ad quae comparatur intellectus agens sicut ad instrumenta, ut dici Commentator in iis de Anima Sed id quo cognoscimus sicut forma cognoscentis, non oportet esse no-ium: quia nec oculus vide lucem, quae est in oculi compositione, neque speciem per quam videt et ita etiam non est necessarium
ui quicumquo intelligit aliquid intelligat intellectum suum quo
intelligit, vel lumen intellectuale. Sic ergo veritas a prima veritato in mentibus nostris exemplata a nobis partim cognoscitur ut do necessitato, ad hoc quod alia in ea cognoscantur, scilicet quantum ad ipsa principia et partim de necessitate cognoscitur, scilicet quantum ad ipsum intellectuale lumen. Ipsa vero existens veritas a nobis per suam essentiam non videtur.
Utrum anima eparata possit habere actum sensitis mpotentiarum. - Quaeδι de antima arι 1H.
Ad secundum sic proceditur . . Videtur quod anima spparata actum sensitivarum potentiarum babere possit, Cassiodorus enim dicit in lib. do Anima, quod anima sine corpore vide et audit, et reliquis sensibus viget. 2. Praeterea, Lucae XVI. quasdam dicuntur do divit in interno
sepulto quae in actu sensuum esse non possunt. Sed constat quod ibi erat tantum anima divitis sine corpore. Ergo anima sino corpore operationem sensuum habere potest.
524쪽
510 s. ROMAE AQUINATI OP UscULA 3. Praeterea frustra est illa potentia quas non reducitur adacium. Sed in anima post mortem remanent potentiae sensitivae.
Ergo et actus sensuum. Sed contra sentire est operatio coriuncti. Ergo destructo conjuncto, in anima separata remanere non possunt. Respondeo dicendum, quod impossibile est in anima separata alicujus potentiae sensitivae actum esse : quod sic patet operatio namque potentiae sensitivae eodem modo perficitur in homino et bruto eodem enim modo videt homo per oculum quo equus. Actus autem sensitivae potentiae in bruto non es ipsius animae sensitivae per se, sed mediant organo. Si enim per so haberet operationem anima sensitiva in bruto, per se habere subsistentiam; et sic esset incorruptibilis, ut de anima rationali probatum est. Unde cum sit hoc inconveniens, impossibile est quod in bruto vel in homine potentia sensiliva habeat aliquem actum proprium; sed omnis actus ejus est conjuncti unde in anima Separata remaners non potest. Quidam lamen dicunt, animam sensitivam habere duos actus Dunum quem exercet organo mediante, qui post mortem non manet, alium quem per se ipsam agit, et hic manet post mortem. Hoc autem videtur attestari opinioni Platonis do anima qui ponebat animam sensitivam movere se ipsam, et sic movet corpus o sic illa operatio qua movebat so ipsam, erat sibi propria alia vero, qua movebat corpus erat conjuncti et propter hoc Plato ponebat animas etiam brutorum esse incomruptibiles hoc enim de necessitato sequitur, quod tamen isti non
Ad primum ergo dicendum, quod sicut operationes voluntatis propter quamdam similitudinem nominantur nominibus passionum, quae sunt in appetitu sensitivo ita eliam intellectus operationibus sensuum propter similitudinem Det sic loquitur Cassio
Ad secundum dicendum, quod illa verba quae dicuntur de divite, oportet metaphorico intelligi, vel secundum rerum similitudines, et non secundum res ipsas, ut Augustinus dicit. Ad tertium dicendum, quod secundum quosdam, in anima separata non manent potentiae sensitivae actu, sed in radice tantum. Si autem actu maneant, non ideo frustra erunt, quamvis actibus careant : manent enim ad naturae integritatem, sicut membra generationis in resurgentium corporibus.
525쪽
Drindo quaeritur d his quae pertinent ad gratiam; et circa hoc quaeruntur tria rastra praecepto honorationis parentum 2 do consilio quantum ad votum obedientiae 3 de voto continentiae.
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod ille cujus pater non potes sustentari a filio nisi contraho nil accipiat dotem undo patrem nutrire possit, n0 teneatur contrahere ut patrem sustentet. Cum enim caritas sit ordinata, plus aliquis tenetur sibi quam patri. Sed laudabile esset, si aliquis propter virginitatem Bervandam Se morti exponeret. Ergo non tenetur aliquis pro Servanda patris vita matrimonium contrahere. 4. Praeterea, praeceptum non contrariatur consilio. Sed de vir-nitate servanda est consilium, .ut patet I ad Cor. VII. Ergo per praeceptum de honoratione paron tum non obligatur gliquis ad hoc unde virginitatem perdat. Sed contra, praeceptum assirmativum obligat pro loco et tem pore. Sed tempus de honoratione parentum est quando parentes indigent. Ergo tunc obligatur aliqui ex tali praecepto et ita videtur quod teneatur matrimonium contrahere, si alias patri Subvenire non poSSit. Respondeo dicendum, quod a pus propositus non videtur esse de sacili possibilis Vix enim contingere potest quod aliqui parentes su8tentare non possit absque matrimonii contractu, saltem manibus operando, vel mendicando. Si tamen hoc contingeret,
esset idem judicium de virginitate servanda in isto articulo, et de aliis persectionis operibus, sicut est introitus in religionem, do quo quidam varie pinantur. Dicunt enim aliqui, quod si aliquis habet patrem indigentem, debet ei dimittere, si quid habet, ad jus sustentationem; et sic potes licito religionem intrariti parentum curam Patri coelesti committens, qui etiam aves pascit. Sed quia haec opinio nimis videtur aspera, ideo melius videtur dicendum, quod aut iste qui
526쪽
512 s. ΗΟHAD AQUINATI OPUScUM, habet propositum intrandi religionem, videt se in saeculo non posse vivere sine peccat mortali, vel non do facili. Si timet sibi periculum peccati mortalis cum magis teneatur saluti animae suae providere quam corporali necessitati parentum, non tenetur in saeculo remanere. Si autem videt se posse in saeculo conversari absque peccato, distinguendum videtur; quia si sine ejus obsequio parentes nullo modo vivere poS8unt, Sic tenetur eis servire, et alia opera persectionis praetermittere, et peccaret eos dimittens; si vero sine ejus obsequi possunt aliqua iter sustentari, non autem honorifice non propter hoc tenetur opera perfectionis dimittere. Secus autem est de illo qui jam religionem intravit; quia cum jam si mortuit mundo per professionem, solutus es a lego qua in mundanis obsequiis parentibus tenebetur, secundum doctrinam Apostoli ad Rom. vii In aliis autem spiritualibus, puta orationibus et hujusmodi, eis tenetur servire. Ad primum ergo dicendum, quod si aliquis non esset virginitatem professus, non deberet mori fame antequam matrimonium
Ad secundum dicendum, quod praeceptum contrariari consilio, nihil prohibet in casu.
Utrum religiosus qui amisit sotum obedientia, teneatur inomatibus praelato obedire, etiam ι indisserentibus. - 2-2, quaest. II0 art. 4 ad 5; et quot I87 art. 3 et 2 digi. 44, quae3t 2 art. 3)Circa secundum sic proceditur. 3. Videtur quod religiosus qui omisit votum obedientiae, tenetur in omnibus praelato obedire, stiam in indirerentibus. Quia per votum castitatis religiosus omni concubitui renuntiat. Ergo per volum obedientiae abrenuntiat propriae voluntati quantum ad omnia. 2. Praeterea, beatus Benedictus dicit in regula, quod etiam si praelatus impossibile jubeat, tentandum est. Ergo multo magis id indifferentibus obedire tenetur. 3. Praeterea, votum obedientiae ad statum persectionis pertinet. Hoc autem non esset, si non teneretur obedire nisi es his quae in regula continentur; quia quilibet subditus, etiam saecularis, tenetur suo praelato obedire in aliquibus quae pertinent ad jus suae
527쪽
om il- vadiis. - ωmra, stigiosus non istaeis ad μινι quam mei laris, nisi quatenus se per volum obligavit. Sed per votum persectic nisnon se obligavit ad obediendum nisi secundum regulam. Ergo in pluribus obedire non is telis quoa rasae sunt secundum regulam. Praeterea Bernardus diei in lib. de Dispens e Praecepto
Adriertium dicendum, quod per votum obedientiae supponitur
528쪽
514 a. Rouas Aoum- omseu religiosus praelato suo quantum ad generalem dispositionem vitae
sitae, lim non quantam ad omnes actus particulares Faeeularis autem suo praelato obedire tenetur quantum ad aliquos eius speetales, non quantum ad generalem dispositionem vitae suae.
Dum post sotum simplar eastitatis aliquis matrimoniam
η trahens, nec reddere debitam nee Siger e po3sit -
Ad tertium si proe itur. 4. Videtur quod post votum simplex
castitatis aliquis matrimonium contrahens, nec reddere debitum nec exigero possit. Quia apud Deum hon minus obligat volum simplex quam solemns, ut Canon dicit. Sed post volum solentne emissum aliquis nec petere debitum nec reddere potest. Ergo nec post emission 3m simplicis voti. 2. Praeterea, per peccatum nullus excusatur a peccato. Sed iste qui contrahit post votum simplo t. pccat, quando primo debilum reddit; quia adhuc potest votum inplero religionem intrando. Ergo postquam semel reddidit, adhuc peccat vel reddendo vel exigendo. Sed contra, celesia non cogit aliquos ad peccandum cogit autem reddere debitum etiam post votum simplex castitatis. Ergo reddondo debitum non Ρccat. Rimpondeo dicentium, quod quantum ad reddition' debili omnes conviniunt, quod post simplρ volum continentiae tenetur reddero debitum : quia votum mplex matrimonium contractum non dirimit; et ex quo matrimonium est contractum, vir non habs pol statem eorporis sui si distultor unis tenotur mulieridebitum reddore. Sed eirca petitionstm dobiti quidam dicunt quod cum quantum ad hoc sit in sua libertate, tim lur adhuc votum implere et ita p ceat debitum pot0ndo. Alii oro dieunt, quod si per signa appareat quod mulier volt sibi debitum roddi, quamvis ipsa petoro ruboscat vir potero debet, si iam post volum simplia e praecipuos timeatis uxoris opsu. S, tioc in idem rodit citin primo nam limis ex parto uxoriginitaedam intuproia i a
529쪽
XII. - QUODLIBETUM acrauu 15 uxoris gravius matrimonium: quoci esset, si semper eam expresse petere oportPret. Ad primum ergo dicendum, quod utriusque voti transgressio inducit reatum occati mortalis ex lio quod virumque aequalit et obligat apud hum so quantum ad impedimpntum matrimonii non habet utrum lite aequalom efficaciam. Nam per volu in soli ne iransfert so vovens quasi in corporatu obj equium ii ius Dei per suscsptionem ordinis vel introitum resigionis. Quod autem aliquiss 'mel uni dedit non potest postmodum alteri dare; et ideo post otum soli mne non potest aliquis se trador in potestatem uxoris matrimonium contrahendo; sed in 'to simplici est sola proniissio. Qui autem aliquid alicui promittit potes idem alteri dare, licet fidem promissionis non servet: et ideo ille qui simplex votum emittit potest postmodum matrimonium contrahere licet peccet, quia priorOm id sin irritam si cit. Ad secundum diesndum, quod primus coneubi ius non pxcupat sequentes, quibus debitum reddit, a peccato in quantum ostie eatum; sed in quantum est actus quidam matrimonii onsummativus.
heindo quaeritur do his quae pertinent ad ulpam et primo
quanium ad culpam quae contrariatur honis moribus : serundo quantum ad culpa in quae contrariatur Wcli fidei circa primum quaeriintur iria rastras acceptione personarum Ddo peccatori fainiae 3ρχου pretiositato vestium.
ARTITULUS XII. . Iram qui honora disium propter dieitiarisaeeet
Ad primum sic procoditur. 4 vi lotur quod qui honorat Iullom propi si divitiari occiit. Ita ni in dici Glossa lacob. ouod si ii troierit in ovom tu vestim sic. fundius ut perem uirit, di itein resa, ficta christi e eontra dore fustere. Sed sacer ciuili ando ut Christi piscatum est. Erg, honoraeo divitum propter dixi
530쪽
diviιias. Ergo non debetur ei honor propter divitias. praeierea ex verbis philosophi in i Ethio eolligitur, quod honoros exhibi ιio reverentiae in testimonium virtutis sed aliquaa dives non es virtuosus cim ergo alavin testimonium dieatur se me tum quod non debeostdri propter seandalum viιandum; videtur quod aee ei iam causa vitandi seandali dives debeat prον is diviιias honorari.
mveri, non Mesaeeat nisi ivi Ἀιaciadkσι. Ἀ-nis diιior, Duιο metior id ιur. - non semper aliquis hujusmodi exteri ribus honoribus diviti in honorano, eum propis hoc iudiea in liorsm Ergo non semps peccat. vos,innae dicendum, quod aeeipere perso m differ eoatra accipere causam Aesipero enim causam os iudieium sorinara ex aliquo iis suci ad ea am, quod laudabile esι; aeeipere varo
personam os formare judicium ex aliqua condition persona quae noli laci ad causam, quod vitium est. Unde contingit quod ex eadem condition personae considerata quando suo sit judicium justum, quandoqus es aeceptis poesonarum; sicut si in aliqua controversia dotur ententia pro aliquo quia os litteratior eriι
Meeptio personarum si autem ex hae consideratione in lire tIalido ad magisti rhim aliis praeferatur, non erit aereptio pers narum si ergo ali tuis honos divit exliibeatur propter eausas ad illas dis si in aηquid satiunt non erit seerptio perimnarum erit
autem si an hoc nilii divitiae operentur. RQ autem duillor honori Unus qui debetur alicui ratione sui ip ius propter ipsam virtu-ιuuii sicut est commendatio, invitatio, e bullismodi et ad hune honorem divitiae nihil laetunt undo si talis honor alicui propter divitiae pavid atur, erit ameptio personarum imεε dien Valerius Maxiluus quod honores qui viri Al dorum ur, sicut triumphi, a vita hujusm i, apud Romanos antiquos nulla pocunia emi poteran . Illustionos alicui di belur sociindum statum quom habet iam publiea sic enim in persona respublica honorantur; et propter hoc res sis principes a liuiusmodi P rsonae honorantur, 3 Peu dum illud l pei. s. r mosin M. ora Lais. Et quia in torronar pii bliea divites statum latinent altioi m. div civos colΘMigIIi ru ais in qua8 in Ribrionia peregrinanins di Nn pistravior quo converriantur, morem seruie u auguει nus diei in lib. da