M. Tullii Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita

271쪽

lices ). Haec autem praecepta Cicero non tanti esse censet, ut propterea a Veteri disciplina desciscet dum uexit inprimis quum ea omnia aditum habere nullum possint in urbem, in forum, in curiam, et hominum sensibus et rerum naturae atque usui l quendi repugnent ' . Haec sunt argumenta, quium Cicero Zeuonem et Stoicos inepte mutasse Veterem disciplinam, et quae ab iis novata, correcta et addita

essent, eorum multa salsa atque inania esse, demo atrare voluit.

XIX.

Iarn vero quum ab iisdem a quibus Peripatetici initiis naturae, animo et corpore et utriusque o servandi studio prosiciscantur, male Paullo post corporis plano oblivisci, et in exquirendo summo bono et malo unius animi rationem habere atque adeo v hementer sibi ropugnare, admirabili quadam sagacitate Pro lare aggreditur. Νam etsi corporis bona Parva sunt ad virtutem, et ab ea obscurantur et obmauntur, non sunt tamen plaue nihil, atque adeo, etsi parva tamen partes vitae beatae δὲ Deinde quum omnium naturarum simile sit id, ad quod omnia reseruntur,

272쪽

et quod est ultimum rerum appetendarum omnis autem natura nullam sui Partem deserat, neque tantum in optimo conservando Persiciendoque laborete nulla ratio est, quare summum bonum non in toto homine, sed in parte hominis Poriatur, neque totum hominem omnesque ejus Partes, sed optimum tantum sapientis, tanquam nihil Praeter ingenium esset homo, complectatur ). Quod Stoici dicunt, virtutem non Posse constitui, si, quae extra eam sunt, ad beatam Vitam pertineant, id totum contra esse, contendit. Nam cum virtus quaesita sit, non qua relinqueret naturam, ejusque initia, sed quae tueretur introduci Virtus non potest, nisi omnia, quae leget et rejiciet, unam reserantur ad summam Illud autem minimo

probari posse dicit, quod, ubi a Stoicis solum hone

stum in bona sede locatum est, tum rursus dicant, initia proponenda esse accomodata naturae, quorum

2 in IV. 13. 14. Stoici minime sibi constiterunt hac in re. Etenim nulla corporis et Aterna bona spernuut, et tamen ea positis λαψορνις, in disciplitiam suam receperunt Locus relinquitur, in quein virtus non pertiuero atque Vitia suam exserere potest. In morali autem doctrina, recte constituta, διαφοροι nihil loci relinqui debet. Honestus utin vir omnia atque singuIa virtutis vi agit Primus hunc Stoica doctrinas errorem auimadvertit Aristo, Chius, acutissiinus philosophus Fiu. III. 4. 15. V. i. Aeadem Il. 2.

273쪽

sole liouo virtus possit existere. Non enim est aequum aliunde siuem beate vivendi, ompe ab ho-

nesto aliunde Vero, nempe a natura, Principium agendi petere; sed una ratione utrumque contineri voviet Porro in illis consectariis omne bonum

laudabile, claudabile omne honesium; igitur omne bonum honestum; item in illo sorite quod bonum est id est optabile, quod optabile, e etendum, et

sic oris, sumi ea quae a Umine concedantur, nisi qui sola virtute uom honorum contiueri putet, st tuit Porro Zenonem, caussam non obtinentem, repugnante natura. verba versares coepisse, dicit: eundemque primum rebus iis, quae nos bona duciamus, Concessisse, ut haberentur aptae, habiles et adnaluiam accomodatae laterique coepisse sapienti, i. e. summe beato, commodius lamen esse, si ea quoque habeat, . quae bona non audet appellate. Docent, omnia peccata esse Paria, et tamen alia esse tolerabilia, alia nullo modo ), 'egat Platonem, si sapiens non sit cauom esse in causSa, qua tyrannum Dionysium. Harum angustiarum unam Caus5am esse profitetur Ciosero gloriosam illam in constituendo summo honoostera inlionein am cum, quod otiustum est, id 4 Fin IV, 17.

274쪽

i 255

solum bonum confirmatur, omnia ossicia vitae tollun-

tur ex quibus augustiis dum se vult expedire Zeno, nova quaedam dicere cogitur; sed ea cum aristoteleis Te consentientia, verbis discrepantia quae Verborum dissensio nilii Drosit v. c. ad contemnendum dolorem Idem do illis παραδοξοι statuendum censuit.

In hac disquisitione non possumus non mirari Ciceronis acumen atque subtilitatem, qua multa quibus stoica disciplina laborabat vitia aperuit atque detexit Quamquam, si quae a Zenone in veteri disciplina noVata sunt, diligenter pensitamus, Ciceronem gravius de Stoicorum philosophia tulisse judicium, nemo sa-cile insicias ibit Enimvero quod novis rebus nova Zeno vocabula posuerit, partimque vetera nova donaverit significatione ), ei sane vitio haud vertendum est. Tum vero haec a Zenone constituta disciplina non solum verbis quibusdam novis, et scribendi aedisserendi ratione, verum etiam summis Philosophiae

C in IV. 25. 26. Saepius Cicero Zenonis verborum novationem Perstringit atque traducit. f. quae congessit eierin xc VI ad si I. 3, 10 p. 322. Eleganter hac deos disseruit ille comment. I. de Stoic. h. or P. 43.

275쪽

momentis a Vetoli illa schola discrepat, atquo multas

N V. Staeudlinus V. C. I. c. v. 412. Ceterum, quale Phil sophiae moralis i incipium statuerit Cicero, exuere conatus est I. R. Thorheck iu dissert laudata P. 14 sq. Locus de hac, classicus legitur in IV. c. 17. ex quo dilucide apparet, Ciceronem nou e Stoicorum ratione principium gendi sive ossicii et summum bonum disiungendum judicasso , sed ex Aristotelis et Peripatolicoriiii seu-tentia ulrrimque arcte esse Ophalanthua. Omnia Diiu, quae sumenda, quaequo legenda aut exPetenda sunt inessed 'heu tu uirima bonorum, ut is, qui cam dePlus sit, Nihil praeterea desideret. Stoicos autem dicit, quibus nihil est aliud propositum, nisi rectum atque honestuma unde ossicii undo agendi principium nascatur, o TePE rire posse. Quibus natura, inquit, ure responderit, non esse verum, altitudo sinem beate vivendi, a so principia rei gerendae Peti esso uim unam ratiouem qua et xiii cipia rerum agetidarum et ultima honorum continereratur. Quid autem, pergit, minus consentatieum St, Urium, quod junt, cognito sum in bono, reverti e ad uataetram, ut ab ea petant agendi priucipium Onicii Non enitu rationis aut ossi ii vatio itii pellit ud ea, quas secranduit naturam sunt, appetenda, sed ub his et uppetiti et

276쪽

DE POLITICA. XXI. CONSTITUTIO IUIUS I. CI.

Restat denique postremus disputationis nostrae locus, qui est de politica, isque variis do caussis explanal est longe dissicillimus. In primis, quominita hoc argumetitum rite et ea qua erebat ratione pertractari absolvique posset, impedimento fuit id, quod Ciceronis de hac phiIosoplitae parte libri misero mutilati eorruptique ad nos PerVenorunt. De thris, quos Cicero de Republica conscripsit, quamquam supra uberius exposuimus Pauca tamen ad illustrandum hunc locum illis visa sunt adjicienda.

XXII

A primum quidem, si quaerimus, quodnam in conscribendis hi libris Cicero sequutiis merit consilium, idem fuisse videtur, quod in onmihus philosophicis scriptis Ciceronem sequutum esse, supra significavimus. Etenim Cicero, patriae civiumque su-oium amantissimus, quum rempublicam vetustate jam evanescentem atque excellentissima illas priscorum Romanorum virtutes paene extinctas videret, ci-

277쪽

vibus. suis alendere voluisse Vuletur, qua civitatis gubernatione, quibusque moribus usi veteres Romalii ad tantum potentiae, pleridoris majestatisque astigium escenderint item id essicere studuisse, ut antiqui majorum mores Virtutes, leges at e stituta revocaret

atque reduceret Quantumvis in conficiendo hoc scripto Ciceroni Platonis opus facem praetulit, et multa quoque de dispositionis ratione, deque singulis sententiis ille ab hoc mutuatus est utriusque tamen operis et consilium et ingenium atque indoles diversissima sunt Cicero enim Platonis quidem exemplo scripsit hos libros de Republica, neque t

me ita eam informavit, ut in re ac natura inlator non posset, sed ut, Aplicita humanae societatis ovistgine atque indole optimam civitatis omam estingeret eamque in exemplum Proponeret, ad quod, mana respublica revocaretur atque emendaretur ).

Quam quidem sententiam egregie probant ea, quae in secundo libro ' Laelius Scipioni dicit mos vero

videmus, et te quidem ingressum ratione ad disputandum nova, quae nusquam est iu Graecorum libris.

s Cic. do Rep. III. 29. ubi v. Maj. p. 259. - de Rep. V. 1. Illam o insilium sequutus est in Iaria de Legg., ubi v. c. I 13. ait Ad res publica firmandas et ad stabiliendas ires, sanandos populos omnis nostra Pergit oratio. 2 Μyiietib. Bibl. erit. Vol. I. 3. . T. a de Rop. II. 11.

278쪽

Nam princeps ille, quo nemo in scribendo praestantior suit, aream sibi sumsit, ii qua civitatem exstrueret arbitratu suo praeclaram ille quidem fortasse, sed a vita hominum abhorrentem et a moribus. Reliqui disseruerunt sine ullo certo exeimplari sormaque reipublicae de generibus et rationibus civitatum. Tu mihi videris uti umque acturus es enim ita ingressus, ut quae ipse reperias libuere aliis malis, quam, ut secit apud Platonem Socrates, ipso singere, et illa de urbis situ revoces ad rationem, quae . Romulo casu aut necessitate acta sunt; et disputes non vaganti oratimse, sed deta in una republica.

Huc quoque alius ejusdem libri locus pertinet ' i Plato civitatem optandam magis quam perandam ' quam minimam posuit, non quae possit esse, sed in qua ratio rerum civilium perspici posset, ess cit. Ego autem, si quo modo consequi potuero, rationibus eisdem, quas ille vidit, non in umbra et imagine civitatis, sed in amplissima reptiblica enitar, ut cujusque et boni publici et mali caussam tanquam virgula videar attingero ' . Diversitas utriusque operis clarius etiam inde apparebit, quod saepius eadem

illa a Scipione in his libris repelitu sententia, opti-4 Cie de ep. H. 30,5 Vide Morgenstern de ep. latonis P. 162.6 ubi v. Auget Mai. p. 188 q,

279쪽

mum longe statum civitatis esse eum, quem majores sibi reliquissent scit aevo Scipionis I . Constituere voluit Cicero eam rempublicam, quae possit esso diuturna quod quidem Plato ' quoque legislatorem spectare jubet.

Deus hominis naturam ad societatem conjunctio-

nemque instituit. Enimvero insignis est humani g

neris similitudo depravatio tantum consuetudinum opinionumque varietas imbecillitatem animorum torsit atque flexit ). Ad participandum igitur alium ab alio communicandumque nos natura facti sumus ). Huc accedit, quod omnes inter se naturali quadam indulgentia et benevolentia, tum etiam societatis jure

da Rep. I. 21. Logg. II. - de Rep. II. 39. Quod autem

exemPIO nostra civitatis usus suin, non ad desiuiendum optinium statum valuit; nam id fieri potuit sino sempIo; sed ut a civitate maxime cerneretur quale esset a quod ratio oratioque describeret. Sin autem sine ullius Populi exemplo genus ipsum AEquiris Primi statua, naturae imagine utendum est nobis.

280쪽

continemur matura enim vi rationis hominem concilia homini et ad orationis et ad vitae societatem: ingeneratque inpximis Praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt impellitque ut Ilominum coetus et celebrationes esse et a se obiri velit, ob easque caussas studeat parere ea, quae suppeditent et ad cultum et ad victum, nec sibi soli, sed conjugi, liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat ). Nemo in solitudine itam gere vult, ne cum in ita

quidem voluptatum abundanti Prima igitur in

societatem civilem coeundi caussa os non tam imbecillitas, quam nainralis quaedam hominum quasi congregatio, et beato honesteque vivendi studium ). Civitas igitur non omni ho num coetus quoque modo congregatus, sed coetus multitudinis uris consensu et M Leta. I. 13. 4 Ossie. I. 4.

5 Fiu. ΙΙΙ. 20. - CL de Amicli. e. 23. Orat. Pro Sextio e. 42. de Iuvent. I. 2. Addo Ioea a Boiero ad Ossic. I. 16. P. 121 laudata. - L. Ollic. I. 44. 6 d Rep. IV. 3. Aristot Reip. III. 9. Plato contra in Rep. II.

P. 369. aussam societatis civilis ieces5itatem esse Ceuset: dein tamen de Legg. LII. P. 678. naturalem dicit esso ho-iuinum congregationem solitudinis odio V. Mai. P. Tin Ciceroni advorsatur etiam Hugo Grotiris do . . et P. I. 4, T. 88 P. m. qui Ponto adductos holutus arbitratur exueriinstito ius ruituti familiarum adversus violstitiam in societatem ci iluin coiiss . Dissiligo b Cooste