M. Tullii Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita

61쪽

conjuncturus. Sed itineris maritimi laboribus deses- aua Μoriar, inquit, in patria saepe servata' et regressurus in villam ' obviam venit iis, qui ab An- 1oui dimissi erant ad ipsum occidendum. Constanti igitur animo servis, qui herum suum defendere parati erant, deponere lecticam, qua gestabatur, et quietos pati quod sors iniqua cogere jussis, cervicem immotam xtra lecticam sicariis praebuit praecidendam. Periit magnus vir anno aetatis LXIV. d. VII. Idus

Dec. DCCX. . .

In Ciceronis vita uti magnam animi iusirmitatem atque timiditatem reperimus, quae ex ejus si ii genio natae videntur ita mirificus in eo inerati triae libertalisque amor, summumque concordiae civium ac pacis tuendae studium quo quidem plura Ciceronis facta, quae nobis inconstantiam atque an mi abjecti sollicitudinem arguero videantur, excusari debent. ' Huc accedebat insatiabilis quaedam laudis gloriaeque adipiacendae cupiditas quam sane, naturali quadam inliditato temperatam coquasi gubernatam ejus Plurimarum actionum lantem atque caussam videri

62쪽

posse, recte judicavit Quintilianus Etsi nemo insidias ibit, Ciceronena nou sempe ad Pliilosophiae, divinae illius praeceptricis, leges, quale in scriptis

consignavit, naturam, mores actionesque Suas composuisse: inuino tamen ejus alumus ad omnes ρ-nestos excelsosque sensus tenerrimus atque multis

egregiis cumulatus fuit virtutibus. Sed satis lia de re pro nostrae disputationis sine plura si quis cupit, adeat Middietonum, de Cicerone immortalite meritum, qui et elegarito et docte et acriter de hoc a gumento disputat , Uberius nobis versandum erit in adumbranda imagine quadam Ciceronis ingenii. Quod si ejus universa scripta diligenti lectione perscrut

mur, ex iis omnibus ingenium elucet splendidissimum, omnibus naturae praesidiis instructum, atque indefesso omnium doctriuarum studio ad militicam quandam persectionem absolutionemque ea cultum. Juveussi aetate ad ingenium ornandum arti poeseos sedulo, cavit sub excelleutissimorum graecorum philosophorum auspiciis atque ductu omulum doctrinarum varie-5 Dist orat. XII. 1, 17. s. Gestier in uua Cicaron. Chrestona Ciceron praesxa. f. 94 96. Plutarchus Mi1 obse vat, et Iicitioris cupidi tutem et maguos honores Plerunt lucti Lilosul hia vi in in animis Atiuguere, et DPiditatum imPerio per consuetudinem furiicere.

63쪽

4atem completav. St, mutaque graecorum

phorum disciplina Percepit, et cujusque generis scriptores graecos edulo et assiduo legendo, commentando, interpretando atque imitando subactum sibi paravit judicium, eque ulla aetatis parte assiduis exercitationibus atque acerrimo studio ingenium perficere atque excolere destitit. Magna ei inprimis i .erat atque servida magiliandi vis ac fertilitas. Quae quidem singulares ingenii virtutes mature ejus an4mum ad divinum philosophiae studium adduxerunt, cujus amore inter omnes disciplinas primum capi batur 7 . Haec quidem scientia excetio ejus ingenio' praeclarissimarum rerum contemplation optimum pabulum praebuit Plutarchus Ciceronem eo dicitis tum esse ingenio, quale Plato de Republica in phil sopho requisit, ubi Socrates ita concludit: - ουν καὶ τον φιλοσοφον σοφίας φησο ιεν movit πτην

cusit, Ciceronem admirabili quidem ingenii oecunditate instructum suisse, sed parum judicii subtilitato polluisse, atque adeo magis ad eloquentiam, in qua sexvida quaedam imaginaudi vis Primarium locum o cupat, quam ad subtiles philosophiae disquisitiones,

quae acutissimum tu rerum notionumque nexu inquis Tuscul Qu. V 2. c. II, 1. et passim alibi.

64쪽

- 45

rendo atque vestigando requirunt ingenium, natum factumque video ' . Quod quidem gravo iudicium num ab nati parte Verum sit nccne, e iis, quae in hac disputation inpolientur, apparebit. At vero, Ciceronem judicii subtilitate ingeniique acumine quam maxime valuisse, vel ipsae orationes, non solum verborum splendore atque ubertate, Verum Summo ac mine et ratione ac via insignes, luculentissime probant. Celerum in omnibus ejus Philosophicis scriptis sanissima mens atque elegantissimum judicium, cum

mira quadam urbanitate, festivitate, Venustato con junctum, atque romanae indolis gravitas atque majestas praeclare exsplendoscit. No vero nimium quiddam a Ciceronis ingenio magitemus, probe teneamus, quae in prima nostrae disputationis Parte exposuimus. CAPUT ALTERUM.

DE CICERONIM SCRIPTIS PHILOSOΡHICIS. VII. DE EIUS LIBRIS DE REPUBLICA.

Primum philosophicum scriptum, quod edidit adhuc reipublicae gubernaculo admolus 625 u. c. ' , sunt sex libri de republica seu de optimo statu civi-

8 Bructer Ilist phil. T. II p. 43. atque alii viri docti. 9 De tempore, quo Cicero hos libros scripserit, disputavit Angst. Mai. praelat P. I si

65쪽

talis. Brevi aut illud tempus, quo hos libros Cicero consecit, P. Corn. Scipio Aemilianus Africatius minor morti occub uerat tum vero Cajus Gracchus peric losissimos impetus optimati reipublicae statui utendebat Delectus exsonarum Duti in omnibus Ciceronis dialogis, ita etiam in his libris maximi ο- metiti est. Hiberno enim tempore anni 25 u. c., C. Sempron. Tuditano et M. Aquilio Coss. primo die latinarum sertarum in hortis Scipionis prope Romam tempore procedente hi conveniunt viri C. Laelius M. Manilius, L. Iun. Philus Q. Tubero PubbRutilius usus Spur. Mummius et ambo generi Laelii, C. Fannius et Q. Muc. Scaevola '). Hactenus hi libri maxime consentiunt cum Platonis majoribus dialogis mimicis. Et vero etiam in eo latonem imitatus est, quod ad harum disputationum πιθανοτην augendam histolico quodam ventu usus est, et ubi. Rutilium M. Tullio Ciceroni, tum adolescentulo, ejusque amico T. Pomponio Attico vel Q. Ciceroui, Marci fratri ) Smyrnae per complures dies horum

1 V. reuaer. V. . in mideuem Jahrbi2M de Litterat.1823 1 Hest. Ian. r. 4 et 5.2 is personis . Uaj. iii Praefat. 3 Cic. Reip. I, 9 ad . r. III, 5. 4 Cic. ad Q. r. l. c. Ilai p. I. e. Minu. Scip. I. s. KreuZer I. e. p. 52. Mai. Praefat. p. X. 5 V. Maii Praefat. P. XII-XIV.

66쪽

librorum avgumentum , Aponentem socii Egrogio Cicero tu his libris dicentem induxit Scipionem Aorni lianum, virum unum aetalis suae Praestantissimum atque celeberi imum, qui eximiam civitatis scientiam eximia morum sanctimonia cumulatam habuit 7 . Argumentum horum librorum breviter, at eleganter designavit Bernardi in scriptione de Ciceronis libris do Republica, o si agmentis aliisque criptis restitutis ). Continent enim hi dialogi historicam picturam o

manorum institulorum, et de gravissimis ethices atquo politices quaestionibus disquisitiones, Veluti de originosocietatis, de natura legis et ossidii, de aeterno honi atque mali discrimine, undamentis scilico publica et rixatae felicitatis reperiuntur etiam in iis celebrata illa carneadea argumcnta contra justitiam acrius naturale ' .

ocriis Paris chea actis 504-180T. iii 2 12φ. 9 Addo de hujus oporis designatione Maj praesut et reu-κor mideib. Ira bilefieri l. e. D. 52. Plura etiam do his librico Ciofrons congessit Middioton Lila os Cicero T. H. s. I. P. 84 sq. s. infra de politica.

67쪽

VIII. DE LIBRIS DE LEGIBUS.

Posteaquam Cicero in libris de Republica, qualis esset optimus cipublicae status, Aposuerat, scribendum etiam ibi putavit de optimis legibus, illi civitatis generi, quod in illis libris exquisiverat, consentantis Consecit igitur libros de legibus, qui tamen nec omnes it nos pervenerunt ), neque ita tegri. Usus est in iis philosophorum more, non Veterum illorum, nempe Socraticorum, et qui a Platone profecti sunt Academicorum et Peripateticorum, sed eorum, qui quasi ossicinas instruxerunt sapientiae ): quae sus olim disputabantur a veteribus illis ac libere, a Ciceronis temporibus a Stoicis inprimis articulatim distincteque dicebantur qui quidem, satisfieri huic de legit,us loco non posse, contendebΘΠ nisi separatim hoc ipsum, naturae esse jus disputaretur Totam universi juris ac legum caussam ita complecti instituit, ut hoc civile, quod dicebatur, in parvum quendam et angustum locum concluderetur mam primo naturam juris explicuit, eamque ab

a Cic. sacra. I, 6 ΙΙ. 10.2 Cf. praefati Rathii ad hos Istros et Goerenati V. Cel., Introd. p. XXIII sq. 3 cie de Legg. I, 13 ubi cis Turnobus et Hulsemarimis,

V. C. in vers.

68쪽

hominis repetiit natura tum consideravit Ieges, qui bus civitates regi debeant quo facto, haec tractavit quae composita erant et descripta jura quaedam et jussa populorum, in quibus romani Praecipue populi jura interpretanda eorumque prudentiam exponendam

sibi sumsit ' Ad tempus, quo hi libri a Cicerono conscripti sint, quod attinet, si in annum DCCI in m Ciceronis aetatis incidere ridentur post Clodii igitur interitum et quidem ante bellum civile DCCIVortum ). Turnebus, hos libros statim quidem post illos de Republica scriptos, sed post Caesaris demum )mortem publicatos esse, et quidem imperiectos adhuc judicavit quare eos Ciceronem in initio libri secundi de Divinatione, ubi eleganter sane sua ipse scripta philosophica percenset, non memorasse. Uenim libri quamquam sententiarum gravitate, et vera sermonis suavitate egregie sese commendant, et imaginem quasi quandam Ciceronis ingenii animique I

M Cio de Legg. I. c. 5. ubi V. Turnebus CL Argum in odit. Ernest. 6 V. Bathii praelat. .Xm et Goerenati introd. p. XVIII sq. I insemarino V. C., in UnDitum a. d. Geratre de Cic. P. 20. et in Anm. . 314. ob egg. I, 20 init vidcutur hi libri revi ant Iibros de F. B. et M. conscripti quum ipso Cic. Logg. I, 19. in argumentum V libri Tusc. u. transierit, quas fortasse Paullo aut scripserit. immo etiam post Ciceronis mortem. In hanc iroque sententiam discessit, CeI. Goerena in Introd. laud. P. XVII.

69쪽

eulenter expiessam exhibent ); id tamen apparet eos ab ipsa Ciceronis manu haud elimatos ut quo Perpolitos esse. - θεντίαν denique horum libio iam, quae apud noninullos viros doctos in suspicionem incidit, egregie tuitus Videtur Rathius in pracfalloiae, horum librorum editioni praefixa ).

Anno DCCVIII. u. c. LXII aetatis quum CiceDo

republica remotus in so itudine viveret, et legondo scribendoque se consolari studeret, in medio Oorore et dolore Consolationis librum conscripsit quodqiae vetat Chryaippus, ad recentes quasi tumores animi

M V. doctissam Introductionem Goereuati ut libros do ore. - P. XV.9 4. IV sqq. - alsemannus in intiit a. d. Vehera. d. G. P. 20 sq. t . M. et in Praestat ad Ae Qu. P. 13. censet, hos libros recentior aevo a quodam sorte Patre seu inonacho docto conglutinatos esse. Cui quidem scutentias equidem calculum ineuin tialemcunque haud adjecerim. Prooemium horum librorum, quod desiderant nonnulli VV. D. minime deest, sed in initio primi libri deprehenditur, cum imitations Platonici prooem in libro de Legg. V. Beck. Repertor 1824. 1. B. 2. St. Vehementer dolui, nonduin mihi licuisse usui pars editionem Cic ronis librorum de Legihus a reuaero et Mosero curatam.

a Cie ad Att. XII. 14. 15.

70쪽

remedium adhibere, id se fecisse ait P. Naturae enim vim attulit, ut magnitudini medicinae doloris magnitudo cederet. - Eodem tempore edidit Hortensium in honorem mortui amici, dialogica sorma conscriptum, atqtie in eo libro philosophiam contra Hortensium, quem illud studium reprehendentem induxit, defendere ac tueri, et, ut maxime potuit, cives ad philosophiam cohortari studuit φ . Profecto dolendum est quam maxime, temporis iniquitatem nobis invidisso hunc de laudibus philosophiae librum quem quidemessicaci stimulo animum suum ad quaerendam sapie tiam excitavisse, latetur Augustinus, seque tam Vehementer solitum esse hunc librum admirari, nihil ut in eo requireret amplius, quam Iesu Christi

X. DE ACADEMICIS LIBRIS.

Tum sequuntur Academicorum libri duo, quos eodem tempore DCCVIII. u. c. scripsit qui utrique mutilati ad nos pervenerunt , esu his libris 2 Tusc. u. I t. 29.

3 Cic. de Divin. II, 1. use. II, 2 Middieton is or Cicero T. II. s. 8 P. 35 . 4 Addo quae de hujus Iibri laudibus dixit eumavit Act. phil. Vol. II. p. 46 sqq. 5 V. de hac re doctissime disputantes, ulsemamium in Praes. cujus tame sententiae de his libria onini in parto