M. Tullii Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita

91쪽

dederint disciplinis, opinionum praeiudicatarum errore

obstrictos, Verum pervidere non posse, sibi persuasit,

dilucide appaxe Hujus enim philosoplitae Proprium

est, in utramque Pallem veri reperiendi caussa disserendo errores et sententias, tau firmis supePatructas undamentis, destruere, ita tamen, ut eorum

quae oppugnaverunt salsitatem non disci iis verbis ostendererit, neque pro iis aliud quiddam onerent. Academici igitur non omnem scientiam sustulerunt, sed cum ratione probabilitate usi sunt Cicero igitur, nullius philosophiae disciplina auctoritat ad εuictus, principum philosophorum sententias in utramque artem Veri reperiendi caussa disserendo exam navit atque incussit, et in utramque partem ponderatis rei momentis, rationibu quo comparatis, Veritatem vel summam probabilitatem sequendam putavit. Quod vero Cicero saepe Stoicorum, Peripateticorum, aliorumque summorum Graeciae philosophorum d

a simile ori quid inuonerim Sed, ut hoc pulcherrii tum esse judicem, ora vider , sic pro veris salsa probaro, turPissimum est. Noc tamen ego is sinu, qui nihil unquam suis approbem, qui nunquam adseritiam, qui nihil opiner. 2 Cicero disortissimis verbis spudiat Pyrrhoniam tm. s. Oss. I. 2. Aristonis, Pyrrhonis IIerilli iam ridem xplosa sontcntia est: hi v. doctissima cieri ita P. 1 sq- Addo Tusc. u. V, 30. ubi v. Davis et quae laudat Iora. Pisitiro b c Ooste

92쪽

ereta defendit, id tantum abest, ut sententiam, qua, Ciceronem Academicum esse mutendimus, ius ingat, magis etiam conspirat cum Academicorun rationet

quae quidem in o sita fuit, ut, si decretum aliquod philosophicum iis Taminandum proponebatur, illud aut ad probabilitatem atque verisimilitudinem prope sum aut ab ea alienum sibi Videri, dicerent. Quam quidem aliorum philosophorum decreta sibi vindicandi Academiae rationem ' quum plurumque ii, qui de

Ciceronis philosophia scripserunt, haud satis em 5Pectam atque coguilam haberent, perversissima de eo exorta sunt judici ' . Enimvero Cicero, omnis

3 CL Franciso Dor Gorlachii Commentat de Academicorum

juniorum probabilitate, cum recentiorum Philosophortim qui probabilitatis caussam sitsceperuiit sentestitiis Oitiva

rata Gotting. 1805. Pag. 24. 4 Gurlit Gesta. d. Phil. p. 149. hortiar Gesch. d. Phil. l. 193 sqq. - Inprimis Moinors Mermischte pMI Sehriflen. B. I. p. 295. gravissimum de Cicoroii Dcit iudicium,

quum illum consci interdum ab Arcosita e Carnonde daritiquioros philosophos, qui de oritatis invention non Plane desperaverant trausiisso vique p. 2960 severissima notat desultoriam illam Iovitatem uita tanquat sibi similis, eosdem viros, eadem decreta, asdem disciplinas omnibus modo laudum titulis ornabat, modo proterva dicacitato traducebat; - quae alia addit vilia. ntinis tamen allatis argMinotitis. - Multa quoque salsissima do Ciceronis philosopitia facta sunt judicia, qtiod multi V . I I . haud

93쪽

graecae philosophiae campum emensus singullis disciplinis quodcunque ipsum maxime specie veritatis moveret, libavit, atque decerpsit P.

XXI. QUORUM PHILOSOPHORUM DECRETA MAXIME PROBAVERIT CICERO, E

Inter omnes graecos Philosophos vehementissime admiratus est Cicero divinum ingenium Platonis, quem philosophorum deum appellat, quem divinis empe prosequitur laudibus 7 . quem denique omni

aueverunt. Sic multa confudit alunmacher in dissertido Theologia Ciceronis Francoli. 1767. 5 CL Macrob. oum Scip. II, 17. V. MPra. M L. Tuscu Qu. V, 29. - Ηae Iibertato usus uo iis quidem, quae a iugulis Academicis dicta erant, emPer assensit. Si ipse satetur Tusc. u. V, 29. ae non probare dissi- euuatea a Carnead contra Stoicos motas de quaestionis acientiae, si in virtute ea innia, quae ad beate vivendum opus sunt, reperiautur. 7 Logg. , si vir doctissimus Plato atque idem gravissimus philosophorum omnium Tusc. u. V. 13. Ex hoc igitur PIatonis quasi quodain faueto augustoque sonte nostra omnis inanahit oratio ac virtutem ad beate vivendum ae ipsa esse contentam, Tufe Qu. I, 17. Ego ipso cum eodum ipso Platone non invitus erraverim. P. 21. ut . euitia rationem Iato nullam afferret vido quod ho- istiui tribuam ipsa auctoritate me frangoret. Quae tamen verba haud Limis uni Premenda sunt Cicero enim,

hanc ah interlocutore oblatam Occasionem qui scilicet dixerat, se errare maue cum Platone, iram cum minutis li Dissilia πιν COOgle.

94쪽

modo imitari atque aemulari nititur Haud dubio Cicero Platonis Philosophiam totam vel certo maximam partem sibi itidicasset, latinisque litteris

illustrasset, si omnem ejus sublimitatem atque excelsitatem lauimo mentequo sua concipere potuisset. Praeclares Platom ingenium imitando capressit in Somnio Scipionis, quod cum admirabili quadam orationis ubertate, tum mirifica divinarum sententiarum majestate nitesciti me cujus praestantia addere mihi

liceat magni viri Wyttenbaclii ' , judicium. Argumentum, inquit sc animorum immortalitatis

quum in prima Tusculana et de Senectute egregie ac divino exornavit, tum in Somnio Scipionis se ipsos ei asse Videtur. Nam quamvis nova immortalitatis argumenta nulla protulit tamen antiquorum inventis

ita usus est, ita humanae mentis ortum ac sortem --

istis philosophis vera sentire, arripiens sententiam suam do Platone, inprimis in ejus doctriua de animorum ru- mortalitate, expromero ciuisse videtur. - Ad Attic. IV. 15. 16. sero idem quod tu πολ- Deus ille noster Plato, Legg. III. 1. pr. Se Ilia igitur, divinum illui virum, quem quadam 2 adiutrution commotus, saeΡius sortassa laudo, iram necesso est ubi cs. OerenE P. 215. - . D. II. 12. audiamus Platonem, quasi quendam deum Phi-

95쪽

posuit, ita suturam Piorum conditionem descripsit, ut inhumanus et plane erreus sit, qui libelli lectione non melior fiat, nec, pretis terrenis et Dagilibus,

bus, caelestia et divina consectetur' latonis auctoritatem in iis potissimum, quae ad naturae cogniti nem physica et ad animorum immortalitatem spectaui, probavit ). - Ex Stoicorum disciplina pe multa decreta sua secit, inprimis in iis, quae pra clare ab illis scripta erant de morali doctrina, o legis

natura, de conformanda republica. Etenim Cicero Stoicorum philosophiam moralem, quae secundum Platonicam Praestantissima jure censeri debet, et quae in illa expressae erant sententias excelsissimas nobilissimasque inter cives suos divulgare atquo Propagare studet. Et si liaud raro Stoicorum philosophiam vehementer aggreditur atque perstringit tamen omnino de illa magnifice sentit ), et non tam illorum

1 V. Wyttei ach. I. c. P. 79 sq. 2 CL Tusc. it. I, 21. , 'M L. Divin. II, 37. Cum quibus Stoicis omnis loro nobis

disputatio contentioque est, ou quod eos maxime contemnamus; sed Mod videntur acutissitu sententias suas

prudentissimeque defendere. - Tusc. u. IV, 24. In oration quidem pro Muraena stoicam disciplinam ridendam propinavit; sed ipse in IV. 29. fatetur tuin iocatum, et apud imperitos illa dicta esse, et ad carisso n. suam defendendam aliquid coronao datum. - omnino hoc Ioco cautioue quaedam, quae in Ciceronis ententiis Dissili sui Corale

96쪽

sententias, quam quibus eas confirmare satagebant argumenta, longissime nonnunquam arcessita, reprehendit. - Secundum Platonem Cicer Aristotelem summa semper prosequutus est admiratione ejusque mulla

decreta in libris de Republica, de Legibus, de ossiciis mirifice amplexus est Platonis, Aristotelis, Theo

philosophici dijudicandis probe tenendae sunt, indicandas videntur. Ac Primurn quidem de iis ipsa ejus philosophica scripta adeunda atque consulenda sunt. Etenim in oratioribus non semper aua ipso expromsit ensa, sed Caussae sua et tempori inseruiit. Audiamus ipsum inor pro Cluenti c. 49. Sed, ait, errat vehementer, a quis in orationibus nostris, quas in judiciis habemus, auctoritates nostras consignatas se habere arbitratur. in-nea enim illa orationes caussarum et temΡOriatu Suut, non hoinitium ipsorum ac patronorum. Tum ero Boecepistolis, nulla habita ratione eorum, ad quos scriptaosunt, Cicerouis vera sementia petenda est. Nam in iis saepius sententiam, quam de lillosophiae argumentis tenebat, neque exposuit, neque exponeres voluit; εed inulta dixit, quae sibi ad eorum ad quos scripsit Personam, ingenium ac rationem apta videbatitur. Denique tu ipsis hi-Iosophicis scriptis aut circuriispecteque versandum. Primum quidem accurato advertamus necesse est a Pe sonas disputantes, num ipse Cicero, an interloquutores

disserant. Deinde, quae eademico in Ciceronis libris disputantur, in iis semper animadvertenda est academicadisserendi ratio, de qua supra. s. Wγttent, de vetorum Philosophorum sententia do animorum inutiortalitata P. 58 sq. Quas hoc verbo tetigi inus, infra exemplis cr- inultis confirmabimus. 4 Peripateticam philosophiam quum a Socraticis et Platonicis haud inultum dissidere putaret, illius praeceΡtioueε

97쪽

phrasti aliorumque Peripateticorum et Veterum Academicorum scripta Ciceroni, magno Romanorum ora tori, non solum ob argumenti in iis tractati gravit tem, sed ob orationis ubertatem atque splendorem videlitui perplacuisse ). Tum vero etiam Peripatetici atquc academici philosophi nostro philosopho ul- circo probari debebant, quod illi eum locum, qui erat de rerum Publicarum gubernatione, graviter et copiose tractaverant ' : quod Ciceroni, qui rempublicam et suo ipse moderamine rexerat, et de optimo reip. statu ac legibus scripsit, gratissimum esse . debebat. In theoreticis denique quae dicuntur philosophiae

contemplationibus Academicorum de probabilitato doctrinam sequutus At enimveae contra epicuream disciplinam ejus ingenium tam Vehementer exarsurat, ut, ubicunque potuit, incessore cam atque traduceret. Cujus rei caussa haud longo si potenda. Cicero enim de patriae civiumque salute maxime so

quasdam in doctrina do ossiciis admiscuit. s. Ossic. I l. nostra legens, non inultum a Peripateticis dissidentia; quoniam trique o Socratici et Platonici esse volumus euhi v. eier. 5 CL do in IV. 3. Brut. c. 31. R I. 1. d Orat. I. 11. II. 38. II l. 35. De optimo genere orat e si orat. 13, 19. do Invent. II. . . I. R. Thori,cel. Dissert Philos in Ariual Acad. Lugd. at 1818 P. 10.

M CL de in IV. 2 et 22. V. 3 sq. de Orat. III, 28.

98쪽

licitus, Epicurum, in hortulis mollite et delicatulo recubantem, eos, qui ae huic philosophiae tradiderint, a procuranda republica avocare, et Pristinas Romanorum virtutes destruare sibi habuit Persuasissimum 73.

Iam vero, si Ciceronis libros philosophicos, et quam in iis inivit philosophandi rationem altius Pe

scrutamur, praeclare intelligemus, eam saepissimo Pioxime accedere ad socraticam rationem. Enimvero,

quum Cicero argumentum aliquod omnibus ex partibus acusserit atque examinaverit, tum, si ex allatis a se aliorum philosophorum sententiis, discrepantibus inter seque dissidentibus, aliquid verr Vel certe vero simile elici posset, relictis philosophicarum disciplinarum subtilitatibus, et sano quo instructus erat mentis judicio in consilium vocato, tentavit ). Quam quidem ingressus rationem praeclarissimas saepe proposuit sententias. Sana igitur mens, cum morali quodam judicio

DCL Bruckeri Histor phil. . II. p. 48. l. Tusc. V. 11, 33. Fin V 26, 6. g. ΙΙΙ. 4, 20. - , 33. Adde Thorbeckium

in Ominent saepius jam laud. P. 26.8 V. Frank uber den philosophischen Charalae de Ciceroni-achen Bucher on de Natur de Gotter Allona M. LeiPZ. 1799 pag. 164. Dissiligo b Cooste

99쪽

conjuncta, qtia nulli disciplina adstringendam se tradit, in Ciceroniis philosophicis scriptis maxime elucet. Itaque, ut si mo hac in re incederet pede, academico moro philosophos contra philosophos disputantes inducens, ad rem accurato excutiendam veritatemquo inquirendam in utramque partem disserit ut, quid in' utraque parto recte atque probabiliter, quid Parum recto disputatum sit, ex hoc quasi sententiarum earumque argumentorum ac rationum conflictu inveniri possit ' . Socratis morem, quem Carneades quoque acutissim copiosissimeque tenuit, sequutus, suam ipse ei tentiam linit, euore alios levare, et in omni disputatione quid esset similliamum veri, quaerere tuduit,

et, qui requirant, quid quaque de re ipse sentiat,

M 's. Meiures vrm phiI Schristen. . I. p. 292. Disertissimis hac de re vectis ipse Cicero exposuit Tusc. u. I, 4. 'sebat auten ita, ut, quum is, qui audiro Tellet diruissct, quid sibi viderotur, tuin ogo contra dicerem haec osteriim, ut scis, vetus et Socratica rati contra alterius opinionem disserendi nam ita facilliane, quid verisimillimum P8set, inveniri posse Socrates arbitrabatur. CL riscul. Qu. V. . . Cujus sc Socratis multiplex ratio disputandi, rerumque varietas et ingenii magnitudo Plutonis metrioria o litteris consecrata, plura geuera effecit dissontientium philosophorum. quibus nos id potissimum consortiti sumus quo Socratem usum arbitramur, ut nostram Ρsi sententiain tegeremus, orror alios levareIuras, ei in ivi disputatione, quid esset simillituum veri, quae

reremus.

100쪽

curiosius id facere dixit ), quam necesse sit non

enhia tam auctoritatis in disputando, quam rationis momenta quaerenda esse quin etiam obesse plerumque iis, qui discere Velint, auctolitatem eorum, quis docere profiteantur desinere enim illos suum u-

dicium adhibeare, et id habere ratum, quod ab eo, quem probant, judicatum Videant. Ex iis igitur, qua de Cicinonis philosophandi ratione exposuimus,

DE CICERONIS PHILOSOPHICA ORATIONE. XXIII.

His inpositis, sequitur, ut, quomodo Cicero de Conformanda lingua latina ad philosophiae usum meritus sit, XPonamus. - Cicero, uti omnino linguam lati Dam ad summam perfectionem absolutionemque excoluit; ita cando ad philosphiam ejusque notiones ex- Primendas egregio consormavit. Quam innumerabilia ei in suscipiendo hoc et peragendo labore objecta suerint obstacula atque impedimenta, viri est, quod mo-1 N. D. I. 5.2 V. Frank l. c. p. 166.