M. Tullii Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita

71쪽

academicum philosophandi genus, minime arrogans maximeque et constans et elegans ab eo praedicatum, mira quadam suavitate ac subtilitate illustravit atque persequutus est ' , animique sententiam luculentissi me expressit. In primi libri ramento Varro inducitur, qui, inde a Socrate repetens, usque ad Arcesilam, lillosophiae rationem exponit, deinde ipse Cicero ab Arcesila incipit et in Carneade desinit γ. Altero libro, qui inscriptus est Lucullus, hic ingreditur disputationem contra Academicos et Philonem, ab Antiocho acceptam. De critica horum librorum quum et multa et acutissima disputata sint a viris doctissimis, nihil addendum existimo

XL DE LIBRIS DE FINIBUS BONORUM ET MALORUM.

Cum Cicero, Socratis exemplo, totam sere philosophiam ad vitam moresque referret, et philosophiae sundamentum positum esset in finibus bonorum et malorum, Perpurgatus est is locus ab illo quinque

haud accedere possum, et Goereuatum in iitroduci ad hos libros p. XIII. et ad L. II. . I sqq. itemque Seliuinii

72쪽

libris, ut, quid a quoque, et quid contra quemque

philosophum semetur intelligi posset ) Qui u

dem libri admirabili acumine et rara secundia, elegantia ac perspicuitate enitescunt, Ἀριστοτελειε more conscripti ), atque jure meritoque ob viam atque rationem, quam in iis sequutus est, in optimis elaboratissimisque ejus pliilosophicis scriptis numerantur. Doctrina autem de finibus bonorum et malorum consistit in explicandis notionibus, ad quas et bonorum et malorum summa reseratur γ. Ergo sinis summi honi est, ad quem nitamur, ad quem omnia nostra facta dictaque reserantur. Seneca Principium e plicat bene recteque vivendi, quo omnia, quae rectu sunt, eseruntur, neque id ipsum usquam refertur.

9 Divin. II, 1. ladlat laso, Cicer T. H. a. 8. Iλ. 358 sq. De horum librorum scriptione ditioneque et de tem-Pore, quo eorum aermones habiti singiuitur, fusius disputavit Goere ius V. Cel. in introd. ad hos bros

P. XII. 1 Cie ad Attic. XIII, 19. Nise Qu. II. 42, 129. Fiu. I, 4.3 Seuee. p. m. s. Cis. in II. 2. V. Boier ad ossici I, 2.

P. 11 aqq. Adde Stob. es eth. II. c. 3. - Ceterum de verbo sim opiose Outra caligerunt, qui illud Perperam teneruit, disputavit Davis tu pracs odit auae Cicero enim Graecos qui τεμ quod est in quoque re uiuvit iv. OPPeuant, imitatus vectum sma adhibuit. V. Ei I. c. 12.fin. Adde Beterum I. e. p. 11 et 12. Dissiligo b Cooste

73쪽

In his igitur libris Cicero veterum philosophorum, inprimisque Epicuri Stoicorum et Peripateticorum e cussit atquo examinavit sententias. Primi et secundi libri disputatio in Cumano habita est. Torquatus in primo lilla o Epicuri partes suscipit ejusque sententiam eaponit in secundo libro Cicero ipse in Epicuri sententi rejicienda atque in ejus disciplinae inconstantia

detegenda versatur.

Tertio et quarto libro inter Catonem et Ciceronem disputatio habetur in qua Catoni stoicas, sibi pexip teucas partes tribuit. In quarto libro Cicero apprime demonstratum ivit, Zenonem nihil habuisse, cur a Platonis, Aristotelis eorumque discipulorum doctrina desciverit Stoicos verbis potius, et scribendi ac disserendi ratione, quam re ab his dissentire, et in pluribus philosophiae moralis partibus sibi non constare. Accuratam instituit inter stoicam et Peripateticam doctrinam in tribus philosophiae partibus comparati nem. Quinto denique libro Academicorum veterum ac Peripateticorum doctrinain exponit Piso, ita quidem, ut eam ipsi Ciceroni maxime probatam fuisse, sacile appareati Meterum personae, quae in hoc libro colloquuntur, sunt haec M. Tuli Cicero, ejus frater Quintus, et Lucius, Antiochus, Poniponius Atticus et Piso, Athenis scilicet in Academia.

74쪽

XII. DE TUSCULAΝIS QUAESTIONIBUS.

Post ibi os de Finibus . et M subsequuti sunt

libri tusculanarum disputationum quae res ad beate vivendum maXimo necessarias aperuerunt; primus enim est de Outem uenda norte secundus de tolerando dolore de aegritudine lenienda tertius quartus o reliquis animi perturbationibus: quintus eum locum complexus est, qui totam philosophiam maximo illustrat docet enim, ad beate vivendum virtutem soipsa esse contentam x Itaque populariter magis quam subtiliter expositi sunt; sed praeclarae ac maguificae in iis consignatae sunt sententia , ita ut eos Non pro figidioribus et senilibus tantum declamationibus, quales eos vocitavit Meinersius reputandos esse censuerim. Ceterum pertinent hi thri ad methodologiam illicam seu asceticam, quae, quomodo rem tis virtutis impedimentis, eniciendum sit, ut appetitus rationi obediant, Praecipit quom quidem locum Cicero breviter perstrinxit in ossiciis ). In iisdem tusculanis disputationibus complura assinia argumenta pertractantur, veluti de animorum immortalitate, de divina gubernatione, de natura ac division animi

4 Cic. de Divin. II, 1. 5 moinor Mermischte philosoph. MAristen T. I. P. 297. 6 Cic. ORI. cap. 29. f. 102. V. Beter ad oss. I. a. p. 18. Cf. xιteub. Bibl. crit Vol. I. P. III p. 9 m.

75쪽

perturbationum, de Variis Philosophorum de suamno

bono sententiis

XIII. DE LIBRIS DA ATURA DEORUM ET DE DIUINATI R

Libris tusculanarum disputationum editis, quum Philosophia moralis arcto quodam vineae cum Physiologia, seu doctrina de Datura deorum constricta ait, tres libro de hoc argumento perserit, in quibus omnis ejus loci quaestio continetur Plura do his libris, quum ad Ciceronis physiologiam PGVenerimus, nobis erunt exponenda. Ceterum incidunt hi libri in annum DCCIX. a. u. c. et tu LXII Ciceronis aetatis ). Quaestioni de natura deorum ut pleno esset cumulateque ali actum, confecit libros duos de Divinatione, seu de praesensione et rerum futurarum acientia i quorum Prior divinationis patrocinium auscipit Quintus, ater, eamque e Stoicoriuri ae tentia acerrime defendit ac tuetur in altero contra ipso Cicero hujus scientiae imbecillitatem mira sagacitate detexit, atque Quinti argumenta confutavit.

Hi libri, eodem anno conscripti ' , in subtilissimis

76쪽

acusissimisque quae Cicem elaboravit Philosophicis acriptis ducenda sinat. De eorum argumento in cinium, qui est de divinatione, copiosius exponemus.

XIV DE TIMUS LIBELLIS, QUOR EST DE SENECTUTE, ALTER DE AMICITIA, TERTIUS DE FATO

Eodem tempore Cico misit ad Atticum librum do Senectute seu Catonem, libellum Praestantissimum, quo et illum et se, uetumque Onem, consolari Vcit. Induxit autem senem Venerabilem Mnctissimumque J,

M. Catonem Censorem, senectutem defendentem ab iis, qui eam accusam solent. Atque ex hac quidem Catonis Persona summa huic disputationi additur et gravitas et majestas, et auctoritas a. oppugnat quatuor Principales caussas, de quibus senectus Vulgo misera utetur eam nimirum mocaro ab uaci , vendia, o pus debilitare, omnibus sex VHuptatibus Privare, denique haud pr0cul abesse a morte. Hast singulas accusationis arte diluit, negatque Parimina in aenectutem convenire, partim vero iis rebus miseram enectutem reddi. Simul ostenditur, qua ratione tranquilla atque epntenta enectus Paraudat in Gernhardi Prodegomena in hunc libellum P. Xmis et V Cat. Maj. I. l. a.

77쪽

sit totui denique libelluli claudit pulcherrimus locus de aetervitate animorum. Ciceronem in consiciendolio libella toto Pectore exsatum Ase, et res loquiatur, ut Vero ipse profitetur ). Ceterum notandum est, Catouem, ut acerrimus Stolicus ue14t, in hoc Oneu dialogo non Stoicorum tetricas atque dissiciles sententias sequutum esse sed saepius magis ad Peri-Pal.ιicorum mitiorem facilioremquc disciplinam i clinasse ). Quq quidem nos minime morari atque ostend e potest, si reputamus, hunc exmonem Don

ex intima Stoicorum doctrina depromtum esse , Sed semiliariter tantum . a Catone cum adolescentibus Scipione et Laelio institutum. - Ut tu hac scriptiun cula ad senem senex de senectute, sic paullo post ad eundem Atticum micum nucissimus de ani itia acu sit, quoniam haec res digna sibi tum omnium cognitione, tum sua familiaritate vi a est In scripsit uti libellum Laolium, quia hic sapientissimus vir clo amicitia disputatis ivducitur. Hic liber, etiamsi tu eo Ciceronem nostrum haud satis accurate yex4utuita, negari aiequit, jucundisa ua tamen i tui a Cato c. I. Mihi stilom ita jucutida Dius libri consectios uti, ut noli modo omnes absterserit senectutis molestias.s0d esseeerit mollem eliali et jucundat senectutem.

4 Us. v. e. cap. XIV. XIX. et alibi Passim. 5 Lael. c. I.

78쪽

est, et tenera mos amicitiae semus exprimit, atque eo magis lectoris ammum rapit, quod haec amicitiae quasi imago secuudum summorum praestantiεsimOrumque Romanorum indolem adumbrata exhibetur - ibi is dematura Deorum est de Divinatione adjunia duos de Fato libros, ut toti liui quaestioni abunde satisfactum esset et e quibus Gordium et alterius libri particula Gigua nobis est exuata quae judicii acrimonia e sagacitate se5ecqὶnmPHUut 3 .. i

x V. DE LIBRIS DE OFFICII ET DERELIQUIS PHILOSOPHICI 8ClMPTIS

Tum Cicero tres libros de inciis cxipsit adsilium . Marcum qui tum disciplinoe xMippusibilosophi peripatetici, coninsissus erat Prunum O-Cet, quam gravis et utilis hic philoso aliis iocua sit, et quam aptus et aetati filii et auo litaui austo ' .

Giuuo libollum critio examini subjecit Hei marinus in Act. Pbis. Vol. V. p. 446 sqq. sor illa litissimuiu do o tulit iudicium, atque locum tuenduisu, mulidiuua luce cluripies, ii intellexit Midum , iii Plura infra in Cic. loco de Fato et de ejus externa forma cf. Brevi P. I et . M De quo id quas congessit lanciso Binkes iii Masere. juridica in Annid Acad. Lugd. M. almi 1818 F9 Ad tuo. XV 13. Nos hi φιχ, - --α quid ni , latiust

79쪽

Scripti sunt hi libri anno DCCIX, . Antonio et P. Cornelio Dolabella Coss. ). Ceterum dialogicam formam, qua in reliquis libris philosoplucis usus est, in iis libris non adhibuit; idcirco, uti videtur, quod non

academica subtilite disputandi ratione hunc locum Pertractare, et Variorum philosophorum sententias earumque arsumenta comparare atque examinare sta tuit; sed omnino Praeceptis ad Vitam communem

instituendam salutaribus filium instruere voluit 3. Paullo post duos libros de Gloria ad Atticumscripsit qui diu Post inventam artem typographicam servati erant, Postea tamen interciderunt. Multus de hoc script est,iddietouua , Fragmenta librorum do Gloria, in editi Soliuini XVLII. p. 112. Eodem te pre ex Paradaxa, quibus Stoicorum decreta, quae a communi hominum intelligentia abhorretarent, Vindicare studuit, conacriDsit ). - raeter ea

I De tempore, quo eripi sunt hi libri v. Frau Biuhea L m et Beter ad OR Liri 2 CL Binkes I. c. p. 9 et Gera ard. V. Ces. Praes ad 0a libros P. XVIII sqq. M M ad Atti XV. 27. 4 Liscos Cicero, in animadvera T. IV. a. IX. P. 255. M CL Brucker Hist Phil. T. V. p. 45. qui uni multis alita

VV DD. , haec paradoxa inagis exercitii cau5Sa, quam e auiuii e utentia a Cicerone eata perscrivia, haud reste Dissilire by Corale

80쪽

quae nobis supersunt philosophica scripta multo plura Ciceronem consecisse, Vel ex loco in ossiciis ), ubi ipse est: Quamobrem magnopere te hortor, mi Cicero, ut non solum orationes meas, sed hos etiam des philosopnia ibros, qui jam illos sere aequarunt, si disse Imas )d luculenter videtur apparere.

Enumeratis Ciceronis philosophicis scriptis extemporis quo composita sunt ratione, sequitur, ut secundum argumentum, quod in iis pertractatum est, quo ordine sint digerenda, paucis expediamus. Ad physiologiam reserendi sunt tres libri de Natura Deorum, duo de Divinatione et fragmentum de Fatorquibus addi potest Timaeus, seu liber de Universitate, Uatone in latinum sermonem conversus, qui haud integer ad nos pervenit, et Somnium Scipionis, Par-

mihi et oro videtur cui sententias psitis Ciceronis vertis in Parad. I. r. repugnant Vereor, inquit, ne cui vestrum eri stoicorum hominum disputationibus, non ex meo sensu depromta haec videatur oratio dicam tamen, quod eritio. De his ae t. a. proluom Gemhardi

P. XXV aqq. eumam acit Phil. T. IV. P. 694 sqq. et Hegantissimo do ita disserentem Bardilium in Haus Phi- Iolog. II. P. 9 mPs ossi I, 1. 7 Verbum enim aequctra de numero aeripiendum. V. Beter P. I