M. Tullii Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita

101쪽

neani ). Eleuincaute Ciceronem docti inae philosophica apud Romanos graecis tantum litteris contino bantur romana juventus graecis erudiebatur instituito nilius, nec ullus sere Romanorum latina lingua ad philosophandum utebatur. in mira erat romanae linguae penuria atque egeatas Cicero igitur, quum omnes pisilosophiae parte latinis litteris illustrandi cepisset consilium, novam quasi ad Ialine philosopliandum creare et iungere orationem coactus erat. Et vero in hac quoque e Princeps atque summus extitit artifex multa enim MV Vocabula et terminos, quibus graeca in atrium sermonem conVerteret, ingeniosissime invenit, atque adeo novis rebus nova nomina posuit ' , alia Verba Philosophica notione donavit, et omnino philosophicam linguam mirum in modum auxit atque ditavit et suo studio ita exo luit ac perfecit, ut de omnibus Philosophiae quaestio-

nibus dilucide eleganterque disputari Posset ' . Quam-

33 CL Metuor Mermifeste pha Schristen T. I. p. 28 sq. qui satis quain Ieganter de his difficultatibus exponit. 4 CL Cic. in III. 1. 2.5 CL Fiincolum de virili aetate L. L. T. II p. 65. et 121 sq. st Plexiaci exic Philos. O aspius hac de re nimium gloriatur. s. N. D. I, 4. Fin III, 2. Tusc. u. I. 3. II, 15. Plutarch. Vit Cicer. c. 3T. v. Vtteribaeli ad Cic. N. D. I. c. P. 18. P.

102쪽

quam, quod sacile ei condonandum, nonnunquam invertendis graecis Vocabulis incertus fluitat, nec satis accurate diversa verba distinguit ). eque hoc, gari potest, vel ipsam Ciceronis orationem tu enucleandis atque exponendis subtilioribus notionibus saepe numero perspicuitate, sacilitate, mobilitate destitutam esse; sed, si nobiscum reputamus, Cicer nem primum fuisse, qui latinam linguam ad philos phiae usum coiis mare aggressus ait, ipsam vero latinam linguam ad exprimendas Phil ophicas noli ne haud natam actamque esse, nemo Prosecto hujus rei culpam in Ciceronem transferet. Ceterum in philosopllicis scriptis ejus ingenium, oram Veneribus, omniumque doctrinarum Varietate et copia saturatum, et philosophiae subtilitate subactum ejusquo ubertate nutritum praeclare enitescit Enimvero in conjun-τ V. e. sic in uno oco dicit, nores, percipi, comprehendi sin altero comprehensi, pereepti, cogniti distinguit aliis

Iocis has voces adom sigillucatiouo adhibet, et κατάλ-is vertit e cognitionem, vel perceptionem, vel comprehensi nem. Sic non satis sibi constitit Cicero tu uterpretandis graecis verbis: esia et eooαι quorum illud Plerumquoest appetere, hoc Apetere; respondet sere nostro: Trieb, non egierdo h. s. ἐπδυμία atquc vitiosa est , significat veh institiorem animi motum. CL Lilis omnisui. I. de Stoicor Phil morali . 51. V omnino do hae τε loclissimam adnotatiouem Henr Stephati ad sxt. Emp. I. 2. P. 1 m. Fabr.

103쪽

gendis obii moderateque orandi praeceptis ' cum philosoplitae gravi late atque austeritate admirahilem quandam artem probavit. Inter publicam enim eloquentiam et contritum vulgaremque, atque tetricum ac dissicilem sermonem quum semper medium tenere,

studuerit, aequabile quoddam et temperatum quietumque extitit orationis genus ). Verum, etsi plerumque in philosophicis disquisitionibus ejus sermo placidi suminis instar decurrat, semper tamen prudenter stilum ad rei quam pertractavit momentum concinnavit ). In subtilioribus enim Argumentis inponendis oratio plerumque pura est atque dilucida ), nullis adhibitis sermonis illecebris ac lenociniis quum Vero

M L. Cic. de clar orat. 90. Fin. II, 5. cf. Funecitas I. C. P. 1 13 sq. Cic. T I, 1 ubi v. cier. Fiu. I, 3. Ipse Cicero hanc tersectam philosophiam judicavit, quae de maximis quaestionibus copiose posset ornateque dicere. V. Tusc. u. I, 3. 4. 9 CL Cie. Os c. I, 1. p. 8 edit Beter. 1 Tanquam xemplar sibi hac in re proposuisse videtur

Platonem et veteros Acacicuticos ac Peripateticos qui ipsa illa quae subtiliter dissercnda orant, Polito aptequo dicere studebant deinde, qua requirebant rationem rutatum et gravem, Hagnifice dicta sunt a illis atque splendide: grandia ornate, ouucleate minora dicere volebant. Fiu. IV. 3. 2 Cic. in III, 5 tibi addit omne quod de re hona illicido dicitur, mihi praeclare dici videtur istius uod autem ea dicere ornat vello, merito ost plane utei et PerSPic ieeApedire pos5e, docti et intelligcuti viri. Diyitia i G

104쪽

de rebus grandioribus, veluti de divitio numine ejusque virtutibus, de mundi pulchritudine, ordine atque Ornatu, de moralis doctrinae gravissimis argumentis Verba iacit, atque ipsa res verba rapiunt oratio sublimiore quasi spiritu exsurgit, et summo Tomaui sermonis splendore ac majestate, et beatissima quadam ingenii ubertate elucet. omnino omnia Ciceronis philosophica scripta miro quodam lepore, Venustate, urbanitate, attico sale facetiisque ornata sunt. Iterum disticultate1 sermonis elegantia atque suavitate elevare studuit ). Inprimis mirifica quadam pulchritudine atque agitificentia es commendant quibus plinosophica sua scripta exordiri solet prooemia in quibus principem haud dubie locum obtinent et illud, quo Secundum acadcanicorum librorum, et illud, quo quintum librum se inibus Bonorum et Malorum au

spicatur Quae quidem omnia si ea fendimus,

3 CL Ernesti Dedicat ad Chr. Lud Stigligium p. LXIII. O Meinorabilis locus de Cicerouis rooemiis extat in P. ad Attic. XVI, 6. ubi Nuuc, ii luit, iegligentiam mea u

105쪽

Ciceronem praestantissima Platonis monumenta, in quibus dirina sapientiae praecepta divino quodam orationis genere tradita sunt, tanquam exemplaria, imitanda non solum sibi proposuisse, verum etiam proPead illa accessisse, dilucide videtur apparere. In eoum o summa antiquitatis Persectio atque absolutio clarissimo exsplendescit, quod tam arcto argumentum cum orationis Orma unxerunt inculo, ut totum quoddam pulchrum, omnibus suis numeris absolutum,

inde moresceret.

orations hoc rudis videtur adjiciendum, quod duplici modo oratiouem suam in iis incoluit atque exornavit; severa enim philosophiae argumenta et disquisitiones versibus ex poetis admiscendis exhilarare, et xemplis ex historia petitis illustrars studuit. In qua qui domos Philonem, qui et Iecta poemata et Ioco adjungebat, act-quutus, mirum delectum adhibuit miramque elegantiam. V. Tusc. u. II, 11 ubi addit 'postquam adamavi hanc quasi senilem declamationem, ludiose equidem utor postis nostris; sed sicubi illi defecerunt, verti multa dograeeis, ne quo ornament i hoc genere disputationis eareret latina oratio.' Item in exemplis ex historia haustis audaudis inaguum acumen Probavit saepius igitur earpit Chrysippum, quem in omni historia curiosum quidem esse dicit, propterea quod saepe in seriptis suis permulta quidem collogerit, sed ita tetra quaedam, ut ea fugiat et reformido oratio. V. Tusc. u. I, 45. Divin. I, 20. II. 56. 65. 70. I. ak de Posidonio ejus ius reliquiis P, 31.

106쪽

CAPUT QUINTUM.

DE CICERONIS I PHILOSOPHICIS LIBRIS FONTIBUS. XXIV.

Ad dijudicanda recto atque aestimanda Ciceronis in philosophiam ejusque singulas partes merita, inquiramus necesse erit, e quibus sontibus disputationes suas Philosophicas hauserit, ut, quantum philosophus noster ab aliis mutuatus suerit, quantumque ejus ipsius ingenio debeatur, et, quae iis, quae de graecorum pli sophorum doctrinis tradi sit, tribuenda sit fides atque auctoritas, facile perspiciatur. Quod igitur jam supra Verbo

attigimus, id nunc paullo susius nobis atque accuratius Persequendum erit quamquam, quum haec sontium disquisitio miris obstructa sit dumicultatibus, et subtilissimam mnium graecarum disciplinarum cognitionem requirat, neque arctis quibus haec disputatio circumscripta est finibus contineri possit Vix a me, qui, quum a ceteris rebus satis tenuster instructus, tum non ea quae postulatur doctrina munitus, uno primum in auo arenam pedem insero, ut totum uno

lacum perpurgem atque complanem, flagitari poterit. Equidem, quantum per Vires meas et per temporis angustiam licuit, quaedam quasi hujus disquisitionis capita, e quibus id, quod ad hujus disputationis sinemdPectat, Vmmqn4trare ruo posse puto, designavi i

107쪽

aliquando vero, uberiore doctrinae copia imbutus, si plus mihi concessum erit otii, ad eundem ortasse laborem suscipiendum redibo. XXV. Maxima in Ciceronis sontibus investigandis h- oriuntur dissicultates his potissimum de caussis Acmimum quidem Cicero, quod incredibile ejus cratat tum atque industria, omnium paene antiquitatis PhilOεophorum opera perscrutatus, quae in iis sibi

placuerint, libavit et in usum suum convertit. Porro in extractando philosophico quodam argumento non unum sequutus est auctorem, sed ex pluribus, qui de eo cripserant, maximo probabilia atque verisimilia decerpsit et in scriptum suum transtulit ' . Horum autem philosophorum monumenta permulta temporis iniquitate aut prorsus interciderunt, aut corrupta a quo mutilata ad nostram aetatem Perxene1 ut De- , nique summa nobis objicitur dissicultas eo, quod Cicexo sontes, e quibus hausit, haud raro aut planereticet, uti obiter autum itidicat, aut ibi tantum Ructores appellat, ubi eorum senientia sibi videtur

missum in Stoicis logimus tumon Diograi tu, A iti Patriaui, Maiosarentilia Paliaetium aifultos alios, inpi missi te stami-- liar in nostrum Posidoniusti.

108쪽

reprehendenda. E quo efficitur, eum etiam in iis plerumque locis, in quibus auctorum nomen non addidit, illorum et rationem et orationem tacitum sequutum esse ).

XXVI. DE RATIOΝE, QUA E GRAECORUM PHILOSOPHORUM SCRIΡTIS HAUSERIT.

Primum, qua ratione Cicero graecorum philosophorum scriptis usus sit, atque argumenta, ex illis hausta pertractaverit, ili4piciendum vi atque inpi nandum. Quodsi Ciceronis opera philosophica universa accurata lectione pervestigamus, triplicem in iis institisse videtur viam. Etenim Ciceronem, adhuc

adolescentulum, Varia graecorum auctorum scripta itilatinum Semnonem convertisse, veluti Platonis imaeum et Protagoram Xenophontis oeconomicum, alia jam supra Vidimus. In iis, quod probe circu-dum, non anxie singula graeca Verba ui sit, sed paullo liberius versatus est sententia tamen Sententiis semper reddidit. De duabus Demosthenis et Aeschinis orationibus, quas aliquanto solutius converterat, ipse I liac consiguavit Verba: Converti enim, inquit, ex Atticis duorum loquentissimorum

,6 CL Lymloo i, Panaetiora li odio pag. 1027 do optimo onore orato m. C. X.

109쪽

,bilissimas orationes, tuter se contrarias, Aeschinis Demosthenisque nec converti, ut interpres, sed ut orator, sententiis iis lena, et earum Ormis, tanquamsguris, verbis ad nostram consuetudinem aptis in quibus non Verbum pro Verbo necesse habui reddere; sed genus omnium Verborum vimque servavi. Non enim ea me annumerare lectori putavi oportere, sed tanquam appendere.

XXVII. Jam vero in aliis philosophicis scriptis hanc se

quutus est ratiouein, ut unum potissimum quem S queretur auctorem ob oculos haberet et ad eum suum imitandi studium componeret, nec tamen eum Converteret, ae ex ejus sententiis atque decretis tantum

delibaret, quantum ad rem ac consilium suum maximo sacere videbat meque ceteros, qui idem argumentum Pertractaverunt, Proraus ne mit; sed quao in singulis rebus ab iis elegautissime erant aptissim quo disputata, elegit, quae Vero ab aliis minus recto dicta erant, notavit, et, ubi ille quem sequitur auctorrem non satis accurate videbatur atque obose exponere, alios in consilium adhibuit scripwres, et quae ab illo praeterinissa erant, ex his supplevit. Sed

N Hoc vocare sola Cicero aequi.

110쪽

probe teliendum est, Ciceronem iis, in quibus graecos auctores Sequutus est, uuin ipsum adjuuxisse judicium quod quidem disertissimis ipse verbis passim profitetur, veluti in uitio Ossiciorum Sequemur igitur, inquit, lio quidem tempore, et hac in quaestione potissimum Stoicos, non ut interpretes; sed, ut solemus, e sontibus eorum, judicio risitrioquo nostro, quantum quoque modo Videbitur, hauriemus. Locus do hac re classicus extat in principio libri primi de Finibus . et M. ). Quod si nos, inquit, non interpretum fungimur munere sed tuemur ea, quae dicta sunt ab iis, quos probamus, eisque nostrum judicium et nostrum scribendi ordinem adjungimus t

quid habent, cuae graeca anteponant iis, quae et splendide dicta sint, neque conversa de graecis Quibuscum conseras quae mota sequuntur Verba: Quamquam, inquit, si plane sic verterem Platonem aut Aristotelem, ut verterunt nostri poetae fabulas: male credo, mererer de meis civibus, si ad eorumae Cie Osse L . 2. Lissio. II, 1τ Panaetius, quem mul-

tiim in his libris sequutus sum, non interpretatus. Ibid. III, 2. Panaetius, qui sine controversia de olliciis accuratissi in disputa vit, quemque nos eorrectione quadam adhibita, Potissimum sequuti suinus CL Lynde de Pavaetio

Rhodio p. 101. Adde p. ad Attic. XII, 11. 1 Fin. I, 2.2 Fiu. I, 3.