Laurentii Patarol Opera omnia quorum pleraque nunc primum in lucem prodeunt. Tomus primus secundus

341쪽

33ψ M. F. QUINTILIANI DECLAM. XII.

Avτ Neontumelias, in e scelera commis illis. & tota sui arbittit fames facta est . Dre- ψ- Quis neget ρ O fames sive saevissima, Animus malis diriguerat, os insolitis sive impatiens i Quo corruit regionis cibis supebat , a ' feris invidere coe . decus, vicinis populis itupor, terror- pimus .. si ' Priino tamen furtim ἡ &que civitas Labuntur inuri , tecta intra suas quisque latebras admisit hoc squallent, cives quod maximum est j monstrum, & si paulo citius venisses, innocentiam perdiderunt ἱ nec obstitit potuisset hoc negari. Si quis ex stra- pomaetium cladibus , qui civitatis ge corporum dei uerat , sepultum pu- idem camporum dolor, periit & spes tabamus , nec tamen indicavit quis- futurae segetis quod & radices vora- quam , nec deprehendit aliquis . Ne stis; ipsae ferae desunt , & trucioribus ino ut hoc faceret , exemplo impul- civibuς relictae sunt solitudines. Tan- sus cit , se quisque docuit , omnestorum igitur malorum causa legatus scire coepimus, postquam omnes feci- est Ergo plusquam saevissimi tempo- mus. Quoties tamen antequam incipe inris nefaria labes, plusquam truci a Sc rem, in partum cucurri/ quandiu in al- fortia flagella Numinum, unus civis tum intentus, si quae essent in conspe- nocuerit I .im detrahitis invidiam, & ctus naves, oculos fatigavi Tibi, le- saevissimae fami innocentiam conce- gate , tempus differre facile est , qui ditis , & ne legato aliquid indulgea- tuam tantum partem non vendidisti. tis in recordatione praeteritae calami- Tu quem habeas diem videris, ego se

latis, verae cau at memoriam negligi- ptimum expectare non possum . Ergoris . In comparatione igitur inopiae rabidi super cadavera incubuimus , &quar vos in scelera compulit, & lega- clausis oculis, quasi 43 visus consi tenti qui ante diem praestitutam non ve- tia acerbior esset, tota corpora morsi-nerit, peior erit illius causa qui vos bus consumpsimus . . Subit interim hor-

iuvit cum potuit, cum debuit Quae- ror ex facto, & taedium, ac detestatio ritis quid tot, tantaque contigerint ma- sui, & planctus . Sed eum ab infaustista Reipublica: λ Interrogate vos ipsos, fugimus cibis , urit iterum fames, & conscientia ira vestram , interrogate & quod modo ex ore proiecimus, co, quodcunque sanctius vestris dentibus ligendum est. Nunc mihi illa foedavi- violatum est; mihi quem facitis sce- dentur, nunc abominanda, laceri artus,lerum auctorem vestrorum maximum & nudata ossa, & abrepta cute intus -- solatium est , & numquam securior vum pectus. Nunc occurrunt effusa prae conscientia, quam quod nocens vocor, cordia, & lividae carnes, &expressum

postquam vos impii fuistis. Rogo cia dentibus tabum, ἐχ exhaustae ossibus ves, medullae. βψ Quantulum enim corporis fames relinquebat Nune illud horreo tempus, si quando aut manus incidit, aut facies, aut aliquid denique, quod hominem propria nota signat. Nunc cibi succurrunt , quos imponere in mensam non ausus sum . Confitendum ei tenim, devoravimus homines, & quidem avide, qui diu nihil ederamus, &tamen coepisse difficillimum fuit . Postquam ius tactum est, postquam nemocrat in civitate, quem confiteri puderet , tum vero jam in posterum prospicimus ssy Quae humania vescuntur earnibue. 6o Hoe quidem ab oratore. stetiti totum argumentum ensngitur, revera eiusmodi horrenda scelera leguntur apud Histori eo . ut inobsdione sagunti, &Ierosolymae &e. ει Quasi mallemus se ire, quam videre, nee nos adeo deterreret scelus ti non aspiceremus. 6. Urit Amec. quam superius vocavit igneam. 63 Peo ossa exhausta medullis. 64 Quantulum corporis hahent alii, quasi ad consumptionem vorabantur cadavera; tanta erat fames.

342쪽

LAuRENTII PATAROLI ANTII. XII. 333

nretim ei mus, ti funera horreis condimus. sir ves; nemo iam credit, quod caeperit Aum1- - - Retro aguntur exequiae, aut citra, aut per me iames, sed profligo neque per ' ad rogos pugna est. Haeres cadaver si si me ultimo saeviit. Si intra praelii tu cernit. Novum , & incredibile , nisi tum navigationi tempus mitior fuisset nossemus, monstrum habuimus , sine fames, & allulissem ante scelera ve- rogis pestilentiam. Mortium ratio non stra frumentum, eadem mihi utique conititit . Perisse cives scio tantum , quae modo esset causa , laudibus ta- quia inter viventes non video . R gri men, gratulationibus, honoribus con- assidentes timebant, & labentem ani- secrarer . Non igitur succenseri mo mam supremis domesticorum oculis re- do crimini velut meo debetis, si sero ducebant. Primo tamen nihil rogabant vobis, inopiaeque vestrae, ad diem ta- suos, nisi totam sepulturam. Ut maior men praestitutam redierim; sed proseia urgere necessitas coepit, sty beneficium cto sive saevitiae vestrae inauditum mo factum est expectare dum moritur . dum, sive comparatae sceleribus caeei- Nemo adeo astinis fuit, nemo tam con- tatis infelicem turorem tandem digno. iunctus, quem pietas abstineret: nostros scere. Scire vultis an mihi mala sit comedimus, noli ros . Nam si alienos caula λ Numquam ille reus est , qui vellemus, nemo audebat, nemo cede- ante sceleris alieni pudorem non ac bat. Nihil est tamen, quod indignari cusaretur. Sed iam ad causam meam velitis, narravi vobis lucrum vestrum. Venio, neque enim , minime a me Frumentum duplo vendidimus, &cal- laetam Rempublicam certius constabit,lidissimus legatus vicinae civitati impo- quam si utique olfendero, a me nihil fuit. Plena nunc horrea, bonae ratio- actum, quod cesserit licet in malum,nes, onustae naves sunt, & quo magis summam tamen non praeserat imagi- gaudeamus tanto bono , βη pauci su- nem caritatis . Exigitis ne a legatomus . Nam quod ad temporis excusa- supra quam possit / Ecce a littoribustionem pertinet, nihil eil opinor, quod evolo, dubios seco fluctus, quaero fru- aestuet. In desertum non incidit popu- menta, emo , iam jam refero. Quidlum, nec sane suit eur sestinaret, etiam amplius vultis impatientia cives Mi- nune expectare poteramus. Sola est serum mel Tempelias, repellunt ven- nostra civitas , quae fame perire non ti, obnititur unda, flatibus tamen iraia possit . Dissimulaturum me putatis γ' scor, undis colluctor , ad esurientem illius patrocinia λ Confiteor, venit ad patriam tardo licet motu contentio- ultimum diem, attulit frumentum, gra- nis , citissima tamen anxietate conistulemur, quod 7 iam nulla civitas sa- Verme laborat. O si vires sufficerent, latera durarent, aliquid ex aridis diu faucibus residuae vocis exiret, quanta indignatione opus erat , ubi pro omnibus

dolendum eth ὶ Quod cum ita st , uni versi qui adsumus, proclamemus, haec

tota concio in unam vocem consentiat, non esset tamen futura par crimini invidia, ut omnes accusemus, quota pars queritur λ Secum quisque reputet, quae

tulerit', quid admiserit . Plane immanis bellua est , & non tantum necessitatis

41 Dum eadaver ad rogum desertur in tereditur ἔ 1 pro ipso diripiendo pugnatur , aut ad Ipsum

rogum, aut ante. εε Veluti deliberabundus, an ad ianus afleratur, an vero conuatur, & fami suaser.et; alii habent repno . A Quam artificiosa Auxesi semper aggravat faε um illud asserens eo veniat im , ut in bene telum iam eesisset expectare ut homo moreretur, nee comedere expirantem adhue , quod a multis praestabatur. ε8 Quare maior portio eontingit , sed hoc indignatorie , & pathetice in Legatum . 69 Quia iam comparaueramus abundantiam alimentorum , x nostrorum cadaveribus quotquot latercidebant. o Alii habent vectoris. 73 Non nostra quae cadaveribus pascitur , neque

343쪽

336 M. F. QUINTILIANI DECLAM. XII.

ANrt- verror. Verum turbo crescit , urgent iis causa per nefas pastus , qui quod meta. 'μ ' ' impetus, adversa in littora impellor. comederit hominem , non irascitur . Ite nunc, iubete stare ventos, mite- Succurrite dolor & seri 7 vomitus, &stere fluctus, non adversari procellas. ultrix poenitentia . Ades longi ieiunii Tam mihi, cives, necessum fuit tem- imperiola necessitas, & vos intus impestatibus obsequi , quam vobis ve- plicitae, si quid potestis, admovete a-ittae famis aviditatibus obedire. Di- nimae, & a ferali ventre prorumpite, cerem calamitatis meae ordinem , & dum commissum nefas devoto capite rabidi aestus horrificam speciem men- expiamus, & quasi lustrata urbe feratibus vestris reserrem, ut effusi undi- lem victimam violatis manibus mittique colluctantes flatus prosiliunt , ut mus. Decent nos tales hostiae. In judi-

elati fluctus tolluntur in sedera , ut cium perduxi publicum scelus, & infa-

rapitur caelum nubibus, & ducentes malae civitati quaero velamentum. N faces nauta deperdit . Sed profecto , mo non commisit aliquid, habetis i neque audire vos vultis quae misera- men, si vultis, unum, & pro omnibustionem merentur, neque Verba mea nocentem. 'Reip. laesae accuso. Mira-

satis expriment, nec dicenda ministrat ri vos certum habeo hanc 73 verbi se- recordatio e calamitatem sensi , Ordi- gnitiem , cum civitas tota consumptanem calamitatis non vidi; in tempe- sit , cum populus in se tabuerit, quos a te non Coeli , non pelagi minae , perstricta tantummodo I patria, &le- non naufragium s & iam imminens viter quod aiunt in manu offensa inmors , Patriae meae fames cogitatio telligi possit. Sed ferenda est, ut in cae-

fuit . Iam vos reputabam ad rabiem teris, haec quoque rerum naturae ini sorsan , furoremque esurientes spe le- ria, quod non tam immanibus factis pagati abituram coercere animam , in ria verba accommodavit, & fames n

littus procurrere , undis imminere , stra, fames dicitur: &cibi nostri, ei- vacua maris, & coeli pertustare spa- bi vocantur, & Resp. nunc laesa. Nec tia , & sola pasci expectatione . Ast scilicet nisi peracto legitimo ordine reus

ego interim ne redirem prohibebar , punietur . Omnia, rogo, scrupulose agan- comparatae annonae vestros ante ocu- tur. Videte ut jure irascamur, qui con-los, & in portu pene naufragium fa- tra ius viximus . Imo etiam ii libet, ciebam longe , lateque fatis vestris defensionem audiamus . & iam nunc invidentibus solatio iam proximo, ut nos moretur. Neget laesam Remp. quia extra vos quoque nocens fieret quod plus quam laesa est . Non enim discussos vestrum esset. Dum sic illachrymor , alicuius operis angulos, nec recisas I dum acerrimo dolore pietatis pectus corum frondes, nec publicarum aedium arctatur , & navem regunt turbines, dispersos parietes obiicimus. Ac s villitus debitur, adjiciet forsitan non esse Remp. quae perierit. Id enim superest, ut jam hoc nomen extinctum audiamus . Pr cedet eousque fortasse, ur esurisse nos neget. Non inficior autem parum proprie

externa, euius Legatus frumentum vendidit. 7a Alii habent υuIινι, intelligibilius. Ηie tractus meo iudieio non est, nisi reflex o quaedam, & eonlideratio argumentorum omnium, quti di afferri postune contra Legatum a Civibus, A quae a Legato ipso in sui patrocinium adduci ; ties quaedam veluti introductio ad consimat ionem . 3 Laeli. . Non eadem sererer fuisse laesa eipublicae delitia patet ex Taetto , qui Annalium 1. habet de Tiberio : Laeem in ectatis rediaxe eas , eis nomen affud Vererra idem , seὰ alia in stissicitim veni ana, si quis prouitione exerciatim, aus

Iebem sediti ratis, deniqtie mala gesta RetiaI ea majestarim Pop. Rom. minui et . A paulo infra mimin Aretistis cognitionem da famosis Libetio necis Legis astis ι rati ia.

344쪽

LAURENTII PATAROLI ANTI L. XII. 337

prie hoe legis verbo nefas istius 7s si- littus en cernimus, adest patria, nos gnari non posse. Maiores enim ne laedi quidem Rempub. impune voluerunt, ideoque existimo Isi etiam hoc esse cominprehensum . 77 Nemo autem γε verebatur , ne absolvi posset crimen lege majus. Quid quod actionem Rei p. laetae tentat in legem male gestae legationis deflectere Eligit reus crimen, hoc est,

noxius crucem optat. Non sustineo , iudices , in tanto animi motu argumenta conquirere, nec i mpei us irae meae

in γ' digitos descendit: hoc tamen scio, non cadit in sormulam publicus do

lor . Nee si adeo iudicibus quid passi

sunt exciderit, ut has serant cavillatio nes, non diluentes crimen, sed differentes, populus quoque impunitum nefas detulit ipsa tempestas in portum. Nos in selices t Civitas quidem esurientium est , sed non nostra . Quaeritis quodamno tempestatem probem, quid Mmiserim i Homo, qui ad praestitutam diem rediit , certe & ante reverti v

luit ; & ille cuius in manu Reipublieae salus erat si fideliter iuvit, necesse est , & prodesse citius optarit. Ο nimis invidentes homini meo venti, o supra conditionem vestram saevissimae tempestates s Qua gloria insignis

incederem, si ad vos rediissem non sceleratost Me civitas consecraret honoribus , deorum immortalium ritu se reveneraretur, Patrem ipsa patria vocaret , nihil in rerum omnium ordine

me praestantius , me dilectius . Iam meo homini consultum esset, mei iuris immortalitas, de me linguae loquerentur , redderent me coloribus , &sine lapidibus praeteribit. Non praescribes. Te accusare male gellae legationis possum . Age porro , si occisos

ob)ecero homines, non tu es causa mor

tium λ Si violata sepulchra , non pro- marmore Artifices , haec iam tacite pter te rogos fraudavimus Sed Legatus suisti, ηδ quod tamen ipsum quid est aliud quam Rem p. tractare Rem autem qui male agit, ut arbitror, laedit. An existimas hanc legatis dari peccandi licentiam, ut quaecunque scelera in eo ossicio commiserunt , cum his omni et 33 hac una lege decidant ooimium invidendam nujus legationis conditionem , si tibi & 84 famem remisit,& 31 legem l 'Sed erraverim sane, & quia nullum in soro nostro iudicium suit, desuetudine ipsa iura exciderint , quomodo legem meam effugis Nam nisi malis stupeo, duo sunt omnino , quae in ejusmodi crimine quaeri soleant. An laesa prona sollicitudo vestra promiserat , prata pietas teliabatur . Levis ne est iactura glori ae , honoris , famae, di , quod majus est , apud vos innocentiae Parumne putem, quod me Civitas mea,& Civitati favens uni versus Orbis calumniabitur , quod , absolvar licet ,

's Libenter le34rim signaνe nos salsa. νε sellieet ei; men maius, quam laedere Rempublieam. N Quod s maiores nostri ne laedi quidem Rempublieam impune uoluerunt , multo magia suppla eio disino a iudiearunt illos, qui plusquam lissent Rempublieam , quod si de hoe non locuti sunt. ideo eu, quod omnibus liquere putarunt, non posse absolvi crimen malua, s minua damnetur . quais ea superfluum suit novam inseribere Legem, si in illa iam hoe eomprehensum est. ν8 Alii habeo auebatur, quam quidem non veram puto lenionem. τρ Ad eonnumeranda argumonta . go Settieee dolor tantus totius Civitatis non dederet vindicari solemni formula . neque illa iudiciorum mora serupulosa . si Non mihi praeseribea trimen, euius te aeeuiam , nee eontendas lieet, 1 tentes, ego hane deflectam at ionem laeta Reipublieae in Legem male gestae Legationia ; hunc opinor esse sem tim, sed divinare est . gi Cadaveribus, quia dum sueeendebatur rogus in alicuius morte, sbi inviae em elatum cadaver rapiebamus , ut supra in narratione . 83 Ego intelligo male gestae Legatimois, ut si sensua salii Legatum eredentem stetera in Legatione patrata hae una Lege male gestae

Legationis vindicari. g. Quia per ipsam Legationem in Ci.itate non suisti tempore simia. 8s Laesae Reipublieae. Hie cadit in confirmationem, in qua probaturus est duo, & Remp. esse laesam. & laesam ab ipso Legato.

345쪽

338 M. F. QUINTILIANI DECLAM. XII.

R et vestris tamen oculis accusatus Civis laesa sit respublica, an ab eo , qui ar- Drcι 'μ' ' obversabor . quod mihi semper erit guttur, laesa. In quibus si quid tibi fi- ' pudor, di conscio licet suspecta mihi duciae fuisset, non a criminibus crimiis

semper erit innocentia mea λ Proba- na appellares, nec ad alteram poenam te nune ipsi vos vestris animis tem- transiugeres , sed te ab hac , quae in statis oritatem, &considerate, ma- tenditur, tuereris. ' Dico laesam esse erit ne tardius reverti Legatus, qui Rempub. Oratione hic opus est, aut rein idcirco tanta perdidit , quae nunquam liquorum more accusatorum hoc nune poterat ex morae suae utilitate spera- mihi quaerendum, quomodo res verbis re . Citra applica, dicitis, effuge ra- aggravetur. Adeo infirmata est calami-ptores. Ita plane ingruentibus ventis latum memoria, quae si posset excidei c22li paustis quaeque coim m. non tamen narranda solum nobis, silia turbantibus , recte quo velis iter sed ollendenda erat ruina publica . A- deflectitur ; & navigantium trepidi , gedum, si videtur , extra portas pros- suspensique conatus contra potentiores picite squalida arva , & spinis obsita impetus valent . Nec locus scilicet tegetes , & semesos arborum truncos . consultationibus patet , neque si con- Viduis cultore agris, errant a fame no-sulueris mature exequi potes . Faci- stra δε innocentes ferae , inanes villaete , Iudices , recta consilia dat labo- sunt, & deserta horrea in ruinam prorantibus qui securus est , & agitatae cumbunt. Nullus inversis aratro glebis

navis errores qui procul cernit in lit- campus viret, nullum solum opere reiatore cogitatione optime moderatur . novatur. Iam & in sequentem annum

Sed illa quidem supra quam humanis famem timeo. Redite in domos veitras, mentibus concipi possit tempestas fuit, Videbitis 'I noxios focos, & ignes tabo

momento naves , nautasque perculit, cadaverum extinctos , & tecta mortiis

plus ae ab humano veniens immixta bus gravia. Cum maxime inferimus iaest nostris pectoribus perturbatio , ci- tumulos ossa insepulta , ducimus operto abiere consilia , cito spes, quae ta- tas exequias, & ad sepulturam residua men ultima deserit infelices. Quid conferuntur, tandem cadauera igni per- obliquemus vela, quid alio deflecta- mittimus. Ubi vero universas lamilias mus λ Nescio, saeviorne nobis ac pose fames extinxit quae pars maxima est set effugi, an mitior ac quae nos ad- inanes domus situm ducunt, iacent re- eo lictae sine haerede sarcinae . Invenitur tamen interim clusa domo conditus dominus , si cujus mors famem evasit, quem rimantes non invenere proximi, qui inter suos ultimus decessit. Quo vos mitto λ Ipsam intuemini concionem , unius deficientis speciem tota civitas habet, β cavum macie caput, & conditos penitus oculos , & laxam cutem, nudos labris trementibus dentes, rigentem vultum, & destitutas genas, &in Mnes. Probat laesam esse Rempublieam, x. MI a tot evenerunt mala Reip. A enumerae viduata, A va- euata arua non gregibus modo , sed & pale vis. & herbis, A frondibus &e. repletas domos funeri hus i & paveos illos qui supersunt penitus defieientes ; ita ut tota Civitas unius eadaveris imaginem praeferat ; a. quia eontingerunt mala Reie. Omnibus graviora , captivitate, tormentia ei ratarum , incendiis &e. quia in illis minus tale eontigit, ae in praesenti scelere Civitatis, e uiua mortuis noti contigit sepultura. viventibus vero non fuit eomedendi copia , nisi eadavera suorum ; ex quo fit , ut iam omnes poenitentia, A pudor vitae subeat , Ae. 3. quia Civitas iacturam feeit Civium , qui iam reparati nequeunt, scuti caetera , quae s tantum amisisset, non suisset adeo 1 sa; 4. quia Ci .es suos amisit Respubl. tristiori modo, hoe es prdi fame . 86 Quoniam non ea committat, quae modo nos homines. 87 Ad quos eos i sunt humani artus.18 Intempestiva eanities advenit aliquaado prae ansore, & eruciatu nimio ex adversa .

346쪽

LAURENTII PATAROLI ANTI L. XII. 339

Dες ιε- ω saucium sinus. Prona est cervix , eo repelleret visa fuerit procella; age- Λ 'tergum ossibus β' inaequale , infernis hamur , terrebamur , at nos interim imaginibus simile, foeda etiam 'φ ca- pavidi , inertesque nesciebamus . Sidavera. Aut si quis talis non est, con- aliud fieri non potest cum tempesta-fiteatur se usque ad saturitatem y c te decide. Hoc unum mihi nunc qui-medisse . Sua quisque consulat misera dem votum est , sed tunc perire non praecordia , suum ventrem conscientia licuit. Blandi in ipsa saevitia fuere ven- gravem. Dic nunc, Legate, innocens ti , turbo in supremo conatu requi sum, quod ad illum diem veni. At ego vit, rursus exiluit , rursus ignovit , propter te nocens sum, quod ad illum & ut mihi singula supra naturae ordiem vixi. Quae comparata nobis ma- dinem tristius contingerent, mitem rata non delicatas lacrymas habent Ali- biem, crudelem sum expertus es emen- quem populum hollitis exercitus intra tiam ἱ novum seritatis modum inve- γδ portas cogit , solet venire ultima nit , quo me plus vexaret tempestas , obsessis inopia, sed everti certe licet. postquam maxime saeviit, miserta est. Victor captivum aut occidet, aut pa- O Fata , quibus sive monitus sum nescet. Tormenta quidam piratarum tu- redirem, sive toto ingenio pressius , Ierunt, yi felices, quibus contigit in- ut poenas luerem sceleratae Civitatis, nocentia. Mors certe finis est, nec sae- iam vobis invidiam detraho. Cives vitia ultra fata procedit. Aut etiam si mei quaerunt , cur non deciderim inquis adeo hominem exuit, ut ibi poe- tempestate , & quia frumentum ante nam quaerat, ubi sensus doloris non in- scelera Civitatis non attuli, volunt ,

veniat, nempe tamen cadavera γ' seris me reddere rationem quod vivo. Ue-

obiiciet. Circumdati sunt quidam flam- rum & accusant quod vendidi primoniis, ipsa tamen poena habuit sepultu- comparatum . Quanto mihi plus ob-ram. Nos incendii cinerem perdidimus, licere debebatis, si non vendidisIem, si

nostra etiam ruina tabuit, nostra mala reluctator imparatus, & audax aufer- non latent, non ignis de iunctos crema- ri mihi voluissem ab irritata fame fru-vit, non serae laceraverunt, non aves mentum . Ad Civitatem esurientium attigerunt, & tamen cadavera mortibus appello fractus , semianimisque turbi- annumerare non possumus. Citra spem nibus, effunduntur anxii Cives in lit- convalescendiari icti sumus, imo etiam tus, naufragiis pene nostris insultant, citra votum . yr Gravior in dies facti annonam de tempestate relatam pe- poenitentia est, pudet vitae, lucem ac tunt; sidera intueri non audeo , quotidie felices mortuos elamo , & malae conscientiae facibus agitatus , nihil fortunatius in aeterna sede utcunque compostis puto adeo mors placet iam etiam ei bis nostris invideo. Praeterita dissero, ipsa ex nimia cupiditate nocet abundantia, desideratos diu cibos avide haurimus, &lassam famem saturitate strangulamus . Morimur adhuc etiam seu mento tuo. Atqui caeterae Rei p. partes, quae sunt ad usum populi comparatae , & leviore cum damni sensu pereunt, & facile remedium accipiunt, cum reparariss Prominentibus ossibu , & inter utraque sinuatis eavitatibus defieiente earne , A reliquis, qui histi teguntur ossa, A sinus replentur. so cadavera etiam plus seeditatis habentia, quam ex more . si Hoc est scelus maluet , quam caeteros eommisisse . quoniam plus humanae carnis ad satiet tem usque eomedefit. sa Urbis obsesiae . 93 Sapientem suum stoici felicem etiam inter summa mala asserebant. senee a passim . 94 At nostra eadavera obiee a sunt hominibus . M Haec est cauissa illorum verborum immo oe eitra ooιtim. sive in Elysiis snt inter sellem animas, sue in I serorum saevis carceribus, ac erueiatibus inter noxios .

347쪽

3 o M. F. QUINTILIANI DECLAM. XII

tunt; reluctor, contendunt, minantur . Rogo nunc vestrum quilibet ,

ruid egisset Frumentum suod defenere non poteram , quod iamiam mihi rapiebatur, ipsis praedonibus vendi di . Annonam iam perdideram si di

lius servare voluissem . At vos interim clamatis: Legatus a praecepto non recedat. Aliud ne Legato praecepistis, quam ut frumentum ad diem praesti. tutam referret Qui poteram a praecepto minime recedere nisi vendebam.

Si frumentum partiebar , si patiebar rapi, nihil sane vobis quo respiraretis afferebam . Ergo , quod cum annona redire debui sum nocentior , quia duplum attuli ad tempus , tardius licet aviditati vestrae , quam si nihil retulisse mi Iubete nunc exire ad frumenista Legatos I satis erit ad innocentiam allegare raptores . Frumentum igitur vendidi , nec sateri pudet , quod alienum beneficium est . Poluerunt utique nihil solvere , iam inanis reversus eses et Legatus, & vos utique fame peri Dialis . Tunc si bene novi vel rae pietatis ingenia, numquam major indul-ientia Civium , numquam maior mi : ratio I aspera invicem doleretis Fata , & vestra fames solum raptoribus objiceretur . Quid modo certatim non

rari possit amissum. Opera restituam,

aerarium replebo, naves, arma reficiam:

hie vulnus altissime penetrat, hic ipsa vitalia yy se rumpunt, ubi populus ruit, ubi continuis funeribus omnis sexus , atque aetas semel sternitur. Exhausta est civitas, & desolatae domus, triste florentis quondam fortunae indicium, i xi muri . Quam multi in civitate nostra perierint, quaeritisὶ Minima quidem θ' portio superest, sed etiam ex hoe intelligi potest, esurienti populo satis fuerunt . Plurimum tamen interest quomodo perierint. Felix pestilentia, felix praeliorum strages, denique omnis mors iacilis, fames aspera vitalia haurit, praecordia carpit , animi tormentum, corporis tabes, γ' magistra peccandi , durissima necessitatum , deformissima malorum. Haec ad humile opus nobiles manus mittit , 3 haec alienis pedibus mendicantes prosternit,

haec saepe sociorum fidem fregit , haec uenena populis publice dedit , haee in

parricidium pios egit . Adhuc tamen usum videbλtur remedium non expectare mortis diem, &tabescentem qu tidie spiritum supervenientibus malis subducere: nam in fame nemo quidem mortis immunis est. ' At non tua culpa fames coepit, Φ sed vulneratum i gulasti, titubantem stravisti, fumantem incendisti. Ne quid inique faciam , divisa sunt mala . Primam famem fortu nae imputo , ultimam tibi . Moram tuam itineribus ' separo . Denique ex eo inopiam tibi olaicio, ex quo propter te tuli. Itaque caritas annonae, rarum sumentum, catiles ac direptio pecorum, fuerint fortunae , fuerint anni , fuerint

or Alii habent serione υν. ς8 Intelligo eorum , quorum cernantur eadavem . sp Quare a Poeta voeat ut Aravisa. a fames, aeneid. g. I experientia quotidie patet haec veritas. a ita ut di ipsa voeari possit itivis, se uti voeatur egestas. a Quare egregie Iuvenal. adnotavIe Latirenti eviso te in agro condariae eone nnus oves. sic Dionysus Rex antea ad irrannus coactus est prae inopia Padagogum agere, ut ex Just. lib. M. e. s. 3 sicuti paupertas νidistilos homines Deia . . Probat laesim eici Rempublicam a Legato . t. quia famem illam secundam, ex qua perierunt, mon passi sunt Ci .es, nis propter Legatum, nis postquam moratus est, quod eonsrmat emeaeissimedelambendo omnium spem, & vota, & anxietatem ab ipsus Legati mora pendentia &e. quae Omnia inania fuere ex scelere Legati, qui interim suus rearia circui hat Re . a. quia non modo moratus est, sed & Dumentum illud primum vendidit . ex quo fuit miserabilior Civium calamitas, qui non perdi. 4erunt frumentum naufrasio, sed luero Re. 4 Hoe est, Civitatem iam prae same defieientem perire penitus eoegisti . s Cuiua vitium eonsti tui potest ea tempore quo eaepere eadaveribus pasci. ε Distinguo , ae conscito quot tibi facie. da essent itinera, δι quot seceris.

348쪽

LAURENTII PATAROLI ANTI L. XII. 3 I

D CL ' temporum. Aliam conditionem habent osculamini Legatum, qui ge stientium Avr '' civium mortes, & cadaverum dira la- turba non premitis , quid seu publi-s '' '' ceratio , & peiores inopia cibi . Haec cis , seu privatis non gratulamini Fa- fames iam tua est. Puta me in praesen- tis , quod tam bene ipsa calamitaqti nihil adi ieere , ni si hoc unum, tar- cesserit, quod post tempestates , post dius quam potueras venili i: nondum ti- naufragia, &discrimina raptorum vos bi obiicio duplicata tempora , nec re- paverit Nunc sacris tota Civitas immensum toties mare, nec graves anco- moretur, nunc pulvinaribus sedeantras: nondum tamam moram , quanta conspicua Numina , nunc ad templa

legationi satis esset . Si innocentes e D confugiamus, ut quod vos scelus meum semus , populum septem diebus perdi- dicitis Diis providentibus referamus . disses. Angustos humani spiritus termi- Quod enim maius immortalium Nu- nos fames iecit, morimur, deficimus e minum beneficium est , quam si fiat fellina misericors, omnes excipe auras: de ipsa calamitate solatium Miserum etiam si tota secundis flatibus tetende- mel Quid alienae saltem Civitati non rint vela venti , tamen remis adjuva, indulsi , quid esurientibus gratis non salutem publicam vehis , spiritum po- effudi , quid severus, & inhians exe-puli tui reportas, omnium nostrum in gi pretia , infelices compuli ut solve-

istaesasse navigant animae. Iuramus per rent supra suam sortem , & tunc se- tuum reditum , effusi per gradus tem- mianimes tam care pascens, diutinapiorum vota suscipimus, tendimus ma- futuri temporis alimenta corripui Sientis: nam quas feriamus 3 hollias, non dum alienorum proditor meis Civibus habemus. Quid spem publicam ad an- esse volo fidelis , dum illorum odia coras alligast non stat interim dies, & promereor, ut horum captem affectus, plenis velis mors venit. y Festina, ' utrisque noxius, inimicus utrisque fio, merita tua non conditores aequaverint, ut me iam mei consilii poeniteat , &non ipsi dii plus praestiterint. Tibi nos, deinceps favere discam alienis . Otibi liberos nostros , tibi quicquid ho- mihi tot malorum causa , tot calamini jucundum est, tibi debemus quic- mitatum origo annona , quam serva-

quid vicinae civitati prestitisti . Non re volui l Inimicus humani generis

dico illa, quae poteram, puta eaeru- sum , non inveniam locum nec apud leus imber in naves ruit , classis inter ex- fluctus latet, nec inter eanentes collisarum aquarum spumas , vela ' dignoscimus, egerit ex fundo arenas mare, micant ΤΑ ignes, intonat coelum, scissis rudentibus tempestas sibilat , denique s sidus hybernum conditur, tu tamen persevera, frumentum vehis, nihil horum necesse est feliciter naviganti , fellina. Quererer, si naves δη commeatu tardaris, dum velocitatis ratio haberetur: mallem accipere dimidium. Non delicati sumus, non luxuriae quae titur abundantia, sed unde spiritum sustineamus , unde mortem differamus in praesentia

et Utpote per sanPiorem , a eariorem nobis, euius generis omnia sunt, per quae iuramus .s Quas omnea uoravimus. s Verba Livitatis anxiae . ro si festinabis N alimenta afferre, pluaribi debebimus, quam eona toribus nostris, quam Diis ipsa. xi Non in se voe caeruleus , sed ita appellat ipsum per cat haeresim, vel quod descendere videatur de exto eaeruleo , vel quod in mare, quoὰ eaeruleum voeatur, de eidat; A hoe vere epithetum nimia Poeticum est. ia Quo elati vi tempestatis fluctus elassem veluti Meultent, dum supra ipsam attolluntur. 33 Similem albedinem non distinguentes. a. Fulgura ignes illi simi, qui s in flammam unam eant tempestatem protendunt, 1 vocantur nomine Helenaei s in gemin a dividantur, serenitatem, R appellantur nomine Castoris, & Pollucis Frasras Helena Itiea OAM . rs . . . Id Quererer u

navea nimia copia frumanti, ideoque nimio onere tardiores admotum reddidicis .

349쪽

3 et M. F. QUINTILIANI DECLAM. XII.

ANτε exteros. Sed mederet miserae pietatis sentia quantulumcumque. Si plus oput Dacι meae querelis ulterius progredi, & in- fuerit, redibisia Siccae fauces sunt, te- V auditis infortuniis tota saltem inno- ger anhelitus os tenditia Iam frustra incentiae recensione blandiri . Quid ad- sinu parentum liberi et orant, & non- versamini diutiuς impatientia Cives dum editi conceptus intra uterum fa-Frumentum attuli, & quidem duplum. mem sentiunt . Jam nemo dives est Abite jam trilles memoriae, recede Auras captamus ,& rore vescimur, &scelerum recordatio , fuerint jam im- iam sperare tormentum est : quotidie manium ciborum dies, cum sacra I vires deficiuntia Iam non imus in litus, ra polluistis, carnifices parricidas jam sed redimus: in editis scopulis populus pudeat in causa contendere, quae sem- sedet, dum naVes expectat, . in pascua per repetit nefanda flagitia , in qu 2 non redit . . A qua ς ingredimur , &licet vincatis , non peribunt tamen unus ad te spectantium 7 rictus est, &tanti sceleris testes. Expe labat Civi- cum defecerunt omnia, exspirant. Te, las Legatum Rediit , annonam in- te expectam es intentis oculis morimur. tulit . Quid in ipsa fame moramini , in 3 mare mortui cadunt. Quoties quid non procurritis in naves , quid te percussa nubes refulsi, navem puta-

non fit inter esurientes sola mentio mus, quoties fractus vento fluctus in- frumenti Non admittat fames quae canuit, vela interpretamur . O mobi-stionem , nec quaerat quando , aut les miserorum spes, ad unaquaeque so- quomodo sit reversus Legatus, cum latia, ab unoquoque quomodo nuin sciat quid praestiterit . Duplum attu- tanti Haec certe navis est, ecce velati . Quid mihi resertis Debet jam panduntur, propius appellitur, &acce-Legato Respublica; debitoribus ingra- dendo crescit: nostraeit, suos in utram-tis iure succenseor .. Respondete nunc que partem ventos habuit, nostris v

per Deos immortales, & consilia ve- tis gubernati flatu ς sunt. Hare dicimus, stra , & mihi mandata, & quod cer- at illa interim transvolat. Fletus indet ius est , interrogate conscientiam , & desperatio , & lucis odium . Nihil

satisne fuerit ad Legati munus explen- enim gravius, quam destitutae spes dum, cum annonae hujus dimidio re- torquent . Ne interrogare quidem li- verti. Non igitur ulla vobis erit con- cuit , aut quaerere , nemo applicabat

ira me ratio, nisi quia retuli duplum, Ergo incerti omnium rerum pependi& muneris mei fidem tueri non po- mus, nihil quisquam cognovit. Saltem tero, si scire licuillet ubi frumentum vendi .disses, ipsi petissemus. Iam quomodo ad singula momenta temporum muta bantur animi λ bene est, serenus Sol occidit, purus se dies tollit, ad nos venti ferunt, iam venietia Pendet interim fames , & illud, quod jandiu cogitat, differt , ita tamen ut subinde computet , quot dies ad mortem superlint . Nam quid profecit Memini si is , cum contrarii venii flare coepissent, &in altum fluctus a terra volarent , quanta comploratio , quanti planctus su rint: retinebitur, stabit, laborabit. At, si diis placet, legatus noster tum maxime bene navigabat. Nos in hac fortuna , in tam gravi casu , in eiusmodi

' Alii habent redisti. U, L meo iud;eio magis eonsonat sensui. x superioribus verbis. 8 In quo prominebant expectantes , & spectantes . Is alii habent m eone . ao Et ratio os . quia deperdimus bonum , euaus veluti possessione fruebamur, quod sperantes illum iam n bis certum

putabamus

at Alii nam quid proseria attribuunt priori periodo, sed non placet.

350쪽

LAURENTII PATAROLI ANTI L. XII. 343

-e-- cogitationibus sumus: Tu sinus maris tera, nisi quod plus praestiti quam Q cireuis, & per omnes curvatorum lit- debebam . Eant nunc in bella Cives - torum ambitus terram legis. Sic fit , optimi , in legationes , illum prodi- ut te iuvet diu navigare . Nullus amoe- torem dicetis, qui plus erit sortis , nus praetermittitur portus, nulla cele- plus fidelis . Duplum attuli ; sed iis,hris civitas invisitata transitur. Men- dicitis, qui perierunt, nihil afferretior, etiam ad esurientes applicas. De in non debui . Si veniebam ad praestitu-

si quam timoris injuriam quereris, non tum tempus, Viceram; postquam veniseram te morantem . Quomodo satis cum duplici annona me accusatis accusabo vendentem spiritus nostros Irascentur iam vestrorum manes, ex-

transcribis, salutem nostram expo- surgent de cineribus umbrae, diris ulnis. Quae diu in aritimabilis fuit, inno- tricibus proditorem torquebunt , san-eentiam publicam 3 vendis. Frumen- ctiori iudicio, & suppliciis sortiori- tum non naufragio perdidimus, non la- bus vindicabuntur. Nihil iis attuli trocinio e lucro perimus . Tempestas qui perierunt , plurimum illis tamen quoque aliquam navem in medium lit- qui supersunt . Ignoscite violati matus impingeret, & ex Classe numero la nes , neque mihi plus , quam vestris omnes fluctus exhausisset . periit fru- qui Vos voraverunt, obiicite. Si po- mentum, quia classis venit in portum. tuisset ante reverti Legatus &vos pa-Ita nos alienae civitati Legatum misi- visset ; si non agebatur tempestate , mus, & vilia, ac devota capita vici- jam ante vestram famem aὸ fuisset .norum deliciis morimur . Nobis nihil Homo qui iuvit, quod potuit, necesse iam residui spiritus superest. nos in con- est, singulis prodesse voluerit . Vespectu mortis stamus, nos Legatum fru- rum minora naec sunt , licet maximentumque nostrum ore aperto expe- ma patrocinia unum superest, quodctamus, classis nostra ' vecturam fa- ipsi vos mihi ὸedistis , quod corrum-

eit, & vicinarum civitatum copias in- pere nulla ratione potestis . Ad diem troducit. Pene a conspectu nostro Ve- veni. Prorumpat iam dolor, ferrita conversa sunt, quantulo minus, non potest ut accusetur Legatus, quod quam congesti frumenti pulverem vidi- non reversus si ante diem . Ubi iam muς tantum iam temporis trans Vit , . . pu . ex quo pecuniam contulimus , legatum creavimus. Iam dinumeratis temporibus, quae secundi venti breviora fecerunt , quotidie spero , & sane δή prope est. At Legatus meus ad emendum modo proficiscitur. Tibi ergo tot civium mortes imputo , tibi stragem populi , tibi liberorum parentumque miserrimas

poenas, tibi quicquid passi sumus , tibi , quod gravius est , qui equid secimus . Et scilicet speras , ut tantam sceleris invidiam ab animis nostris duplae pecuniae strepitus avertat Nescis, quam multa vendideris. ' Duplo vendidi. Ita ne infelicitas mea negotianti tibi lenocinata es t Quod fame perirexi in aliorum potestatem transfers. 13 Quippe nos saeis antropophagos. 14 Mercenarie, veluti pro aliis navigat. .s Ad aliam Civitatem deflexit, eum iam esset vicinissimus nostrae , eui bene praeis ho esse poterat opportuae. 26 Ad aliam Civitatem parum remotam appulsus . 27 Scelus nostrum. ag Oua duplum seu menti modum comparalli . χρ Licet vendideris dimidium tantum illius modisrumenti . quod nobis retulisti tamen multum , & quidem multum nimis vendidisti , illud se ilieet , quod ei to ad nos delatum nos in vita retinere poterat . quidquid scilicet , parum licet , exiguum , e vile, si tamen necessarium , & multum, & pretiosum, & 8rande ς' η .... - Ineipit consulatio. Primum vero Legati argum. est, quod frumentum duplo vendiderit. Resp. r. invehendo in Legatum, qui dum alienae Civitati succurrit, suam evertit, & qui dum videri vult ne gotiator exactus, cives suos ditiores factos cogit perire. a. queritur, ex parte etiam vicinae Civita