장음표시 사용
381쪽
3 4 M. F. QUINTILIANI DECLAM. XIV.
AN - sas quis ignoret, quis quaerat ὶ Modo invidiae, sumus sine dubio ys eiusdem me docet eventus, ipsum a Matre sem- pondus uteri: & quanto minus in cau- per abiisse dum potuit. Dubiae sese igi- sis, tanto plus in affectu est. δε Astur peregrinationi commisit,&perhor- mirabilior charitas , in quam coimus rentes fluctus, spumantes scopulos, pira- viribus nostris. Non pudet , iudices,ticisque insidiis obnoxias semitas deser- hanc fateri persuasionem , minus ri maluit, quam assidere piissimae Ma- debetur homini , qui aliquem ideo tri, & labente iam in pronum procli- tantum amat, quia necesse est. Itavi aetate infirmitatem solari, ministra- est, Iudices, ita est , a primis statim re impotentiae. Non cohibui, fateor, aetatibus in eandem coire vitam, ha- sive quod amicitiae pietati indulgere li- bet aliquem fraternitatis affectum . Si ebuit, & filium famam aliquam sibi, fi- effectum est, ut nos statim fama coindei saltem comparare gaudebam; sive mitteret, & tali certamine etavimus,
quod pietatem si coegeris, perit illudia ut si quid accidisset uni , deberet &
caritate maximum, libertas, & innm alteri exemplum. Inde est , quod ¢ia. Verum diutina , Iudices , se- pariter reverti contempsimus, &quasilicitate nemo malus gaudet, & nullius, μ' facilius esset inter fidos, placuit sub ut poena diseratur, impunita sunt scele- incerto pelagi cohaerere. Nec tamen ra. Applicitus est ad tyrannum qui re- vanitate , nec ' discursibus putetis liquerat Matrem. Quis miremur, a L extractos e magnas , & inexplicabiles versos illi suisse ventos, infideles un- navigandi fuisse causas , vel hinc podas, iratos marium, & navigationum testis existimare , quod nos non det praesides Deos , qui inauspicato profe- nuit hic mater . Utrumne igitur, Iuctus nesariam secum mentem, & m, dices , sumere de nobis etiam nunc ternarum imprecationum meritum pro- Voluit experimentum ipsa amicitia δvehebat nunc vocem mei dolo- & parum sortuna credidit hominibus ris testes, divumne, an hominum con- adhuc tantum feliciter amantibus λ Aa scientiam implorem Quomodo filio haec est magnae semper opinionis i pietatem meam persuadeam, quem ne- Vidia , nec ulli unquam tam plenaeesse est non cedere incomparabili meo, consessione laudantur, ut illos non ipsa si tentat rursus inferre o crudeles li- qu terae, o saevissima nuncia captivitatist Vicit dolor quoslibet gemitus, & totam infirmi sexus desperationem ; ipsa lumina solito susius manantia iam pietatem meam supra caeterarum matrum affectus tolle hant . Exegit plus aliquid i
sitiabilis dolor; deficientibus lachrymis impensa sunt ipsa lumina. Quis iudie
re queat quantus sit dolor, qui excaecat Licet pietati nostrae innoxia Ia de
ar Uolg. IIbria deest non . mala. 14 Illius en m qua sumua natura imbutἰ , nullam nobis enmeritum . quippe quia nihil ad eonsecutionem ipsius praestiterimus . a acute prosecto , R de m re ; quas laudandus plus sit, qui amet alterum tantum quod velit ; ex qua in amato meritum maia
Exponit a. amieitiam, R quidem magnam a primis annis tum amieo suo partam ἰ a. peregrin aionem , quam pariter susceperunt, cuius quidem magnas afferit fuisse causas , cum mater ipsa nota vetaverit. 3. tripem eventum, quo in Tyranni manua devenerint, , pariter alligat. snt; 4. taeei- atem Matris audita calamitate; cuius quidem nuncium primum ad alterram venit; I. magnum fideintitaria Amiei sui experimentum , eum toto nisu impetrare conatus es a Tyranno ut filio permitt-llet pergere e careeribus ad inuisendare Matrem; ε eonqueritur de duritie Hatria , quae neset reditatum ad . micum suum liberandum; T. queritur graviter veluti famam omnem fidei suae perdiderit.
is Alii habent Deilitia ossea in est fido, . quisquis ille corrector fuit lucem viavit afferre sensui, tia, sed in deterius mutavit; quid reeedam a veteri lectione as adii habeut d ιώσω ; sed evs. nihil immutatis, leto disti Ostis. quili abbrevia iura illa fia .
382쪽
LAURENTII PATARoLI ANTI L. XIV. 373
Deera. quoque amicitia tentare velitὶ Litto. de blandiri. Vicit omnem eomparatio. Aveti. v v ribus appulsi sumus homines, quorum nem Mater , quae parata erat perdere -- 'omnia casus, fama custodiebat , eon- plusquam oculos, si filio saevius aliquid sumimur terrore, qui parentibus statim sola captivitate contigisset . Haeccine eaecitas est. Hinc illud evenit , quod Mater relinquitur, haeccine est, cujus sumus pariter alligati. Sic magis ad- caritati ita paria fiunt, haeccine cujus
versus solutum carcer inventus est . meritum inique comparare filius audet
Pudet , Iudices , fateri , iam in hoc levissimo affectuit Ait igitur, ait, sibi
victus, jam inferior recessi , ex duo- ad amicum revertendum , qui vicariobus magis amatur, quem tyrannus pa- interim oblatus patitur non suam sor- ratus est alligare. Quantum tibi. ami- tem, cui, si ad diem cum tyranno praeisee, debeo Non potuit nos dividere stitutam ipse non redeat, supremum nisi mater. Tibi primum caecitas num imminet fatum. Quantum odit miseractata est , tuus hie affectus fuit , ψ Mater invidiosis hisce contentionibus quod hoe crediderit tyrannus. Quid detineri, & quam sibi optat oculos, ne
ille non fecit , ut Rex desideravit filio suo amicum relinquendi necessit vicarium corpus , amplexus est cate- tem, imponati Sed per Deos immortanas. Sponderi sibi voluit hominem re- Ies, unde filio tantum auctoritatis, ut diturum, per maria , per matrem re- se se alteri jurejurando adstringeret , promisit de incertis tanquam de ani- dum Mater aliter iubere potest; dummo suo . Quis hominum pro se tam non ignorat, a parentibus miseris re- multa fecisset Praestitit, inquam, a- cedere natis non licere Credo jam, fimicus, praestitit rem, quam videbatur lio meo amicitia: pietatem inesse, ne- ideo tyrannus indulsisse, ne fieret: que mendaci affectu liberam viam ne-& hominem qui in rebus humanis fariis votis exposcere, illud volo tamen, hune esse nolebat affectum , decipi- ut primum caritas sit in Matrem. P mus , dum tentamur. Ego non invenio, teram equidem primas partes precibus cur horreat mater carcerem , quid sibi agere, & contumacis filii, si ve lenire velit quasi destinatas operire cervices. humanitatem, sive deflectere affectus . Non odit me tyrannus, cuius non in- Sed proh Numina quid ipse com- terest an alium occidat. Miserere ma- munis sanguis non rogat , cujus ipse ter si quis est magnorum meritorum merita non sentit Quid tacite non pre- pudor in querere quod unum de eaeci- catur caecitas; & si non impetrant apud tale impatientius ex nobis amaris sem- filium livens hic vultus, & misera m per absentem . Cui tu fortunae , qui- cies , & planctibus everberatae genae, bus exsiccata lumina, quid verba, &compositae preces exorabunt i Quoniam igitur pietatis jura non valent , & crudelis
iste cogi mavult, ad strepitus veniamus, ad litem, non ita tamen, ut nostri dec ris oblita, animoque dejecta, veluti impatientiam nostrae calamitatis excusem.
Quid enim nostri juris obliviscar , aut sanctissimi nominis perire reverentiam , despici, negligique sinam auctoritatem λ Mater iubeo . Quid respondebit Filius huic Uoci , cui Leges ipsae cedunt , nihil objicitur , nemo non indulget , unius respectus apud barbaros etiam , & immanes belluas maxime valet Ius ergo nobis vitae , necisque concessum est ἔ retinere Filium ego caecitati solatium non potero λ O numquam despectius nomen , itane Filius obtemperat
ae Vere fialam esse caecam alteriua Natrem. ar Quia forsan putabat tantum fidei ita non inesse .
383쪽
3M. F. QUINTILIANI DECLAM. XIV.
Aveti-Quis hominum, aut Divum patitur tam bus necessitatibus iniicis manus Me Dem - iniquae nefas comparationis impune in ad amicum meum admitteret alterius exemplar abire, ut apud hominis pie- catena, & tyrannus nune mihi portastatem plus iubere valeat amicus, quam aperiret, subs dio navigium pirata prae- Materi Et mehercule scio quantum de staret. Si mehercule an re morerer, ire materni nominis gravitate pereat, quod deberes mater ad diem . Misera non redditura sum Filio causas meae volun- intelligis , quanto te magis , pius o-tatis. Uolo, te detineri apud Matrem. bligaverit amicus t plus debes homi- Nec me reddere rationem decet , nec ni, qui me tibi remisit, ex quo pati tibi licet exposcere ; tantumque tibi non potes ut revertar. Libet meher necesse statim parere, ut nefas sit etiam cute , Iudices , libet misereri homi- deprecari . Ubi est , qui non instituit num , qui me laudant revertentem . in parricidas Legem, neque pectus ho- Amicus mihi credidit , ut redirem .
minis tantae capax impotentiae credidit, Ita nunc ego facio rem magnam, ego
ut inexplieabile scelus in lucis ipsius , sum ille bonus amicus, ille mirabilis,
vitaeque auctorem admitteret Quan- ille narrandus . Si qua dicentis fides tutum est Matrem in caecitate relin- est , facinus mihi videtur, quod scio quere , nisi quod hic non occidit , ut me non esse periturum. Sentit, Iu- miserrime vivens saepe moriatur I dices, & ipsa mater rem se facere turre igitur miseris parentibus consultum pissimam, si necessitate 33 detinear. Ita- est , & recte Lex clamat : Filii pa- que mulier quae adhuc de affecturentes in calamitate ne deserant. Quid cuncta secerat, ad legem subito con- opus est verbis , quisquam ne Legem Vertitur. Pessima, Iudices, causa ma- illam interpretabitur, aut pietatis de- tris est, in qua plurimum lex potest.bito quaeret levamentum λ Expectas , Liberi parentes in calamitate ne de- ut calamitatem meam probem, ut do- serant. Facinus est, Iudices, hoe dicitores, ut cruciatus explicem Trans- homini reverso. Ita nunc ego contem
eo quod caecitas est , & illud in causa no matrem, ego despicio caecitatis obis qualibet maximum veluti mihi prae sequia, homo, qui omnium calamita- caeteris leve praetereo , ut scias, mihi tum mearum ambitum in hoc consum-
nonnisi insolita , & supra constantiam psi, hominis contigisse. Scire cupis, cujus sit generis mea caecitas, cuius doloris Quanta calamitas tibi captivitas fuit Ast haec mihi contigit dum tenebaris apud tyrannum , dum tu a Fata dolebam . Sed si iam de nostri gemitus . querelarumque veritate dubitari non potest ἱ ita ne igitur in Matrem pariter , ac Legem impius miseriis meis mendacio majoris pietatis insultas , &invenis in homine calamitatem , quae plus quam Parentis caecitas mereatur
Levius , Iudices , Filii crudelitas incusaretur, si tantum me relinqueret; illud , Iudices , ferri nequit, ut praeserat amicum Matri , ut alienis misere
. Consulat areum . Matris ex Lege desumptum. Resp. ἰsitur primo : huius Legis au oritatem non esse sibi obitetendam, quia ex impietate, atque irreverentia iam non venit, quod modo deserat Μaia erem; eum reversus e carceribus quin immo ut tantum ut bonus Filius videretur, Asolum Matria ea n Amieum suum reliquerit; a. non valere Legem eum Parentes non soli sunt in calamitatibus, sed di alii qui .im habeant pariter retinendi: se v. g. s Legatum Patria dimitteret, Μater detinere novi posset Ace. 3. tune quidem malam sibi sore eausam recedendi, si ad amoenos recessus, ad amores me. retrieta ke. distraheretur, sed eum pergat ad Tyrannum necesse est , quod magnas habeat eaulas. aeque id saeiat ex malo animo in Μatrem
ah Alii vitimor. aa Burdas scilicet preces, di affectuum motionem .
384쪽
ri velit, Domus suae fata non sentiat. v ς psi , ut redirem , qui inter supre- ' mas sollieitudines non s pro me ro gavi Mihi quisquam contumacium supplicia liberorum, mihi neglectae pietatis minatur invidiam λ Bone Iupiter, ε quanti mihi eonllitit, ne malus filius viderer Imputem tibi necesse est, mater , quod meum amicum propter te reliqui , ad quem faeinus est non
reverti. Nondum, Iudices, necessitates meas, nondum amici merita refero, interim contendo tunc esse tantum
legis hujus usum , cum in calamitate soli sunt parentes . Magnam partem mortalium sortuna dimisit a legibus , nec ulla jura tam tristia sunt , ut ea in si adversis patiantur homines . Ego, cum me necessitas rapit, sic habeo queri, quasi relinquar . Excusatae sunt parentibus liberorum calamitates,& si quem lex illa deprehenderit, is
alterius fatum transeat necesse est , tanquam Orbitatem . Quid enim si me detinente matre alter e latere revocaret
& si bella militem poscerent, si legatum patria dimitteret, veluti ad propriam descendam necessitatis meae complorationem λ Si me damnatum poena constringeret, videlicet effringeres carcerem , mater, injiceres carnifici manum & perituri filii iugulum autoritate iuris operires Dii deaeoue, quam longe est lex, quae retinet hominem, qui poenae non venit i Nescis, quantum intelligo, mater, quantam 3T in in
Pene igitur iam puderet Filium de ne-sario affectu revocatum ad potioris pietatis opera auctoritate Legis impellere,& mihi novum hunc inurere doloris , ut non sponte Filius adstet mihi miserae, quam grave est , quam inenarrabile . Libet tamen, libet posteritatis causam agere , futuris saeculis comparare innocentiam , perditissimos cohibere Filios, Parentum securitati consulere. Totum valeat igitur sacrae Legis imperium; &crudelissimus natorum ivlIustrictissimo apud caecam detineatur .
Nam Quo scelerum, atque audaciae ruimus, si voluntatis publicae detrectare' praescrip a licet, & laeseratis liberis post despectos Parentes nulla sormido superest fortioris imperii Satis dedecoris caepimus dum inquirimus, dum, veluti
quid noli rum unicuique conveniat, dubitamus; & nimis vereor, ne in exemplum istud abeat facilitate vitiorum , dum videmur Filium lenta nimis persuasione reverentiae admonere . Quis Filiorum parentibus miseris adstabit imposterum, si ad comparandam nefariis votis liberta tem allegare lassiciat quamcumque causam λ Liberi Parentes in calamitate ne delerant. O numquam Lex
iustior , numquam sanctior i Defendi non potest , qui invenit aliquid quod objiciat, quo Legis huius penset auctoritatem. Adhuc ne cogendus est Filius meus, qui non desinit calamitatum mearum cruciatus inexplicabiles decipere , ad quos ait, se de captivitate venisse Τ Fidem vestram , sancti is mi viri, detinere vult Filium Mater, quae caeca eii. Ignoscite vos universi sexus homines , si Filium revoco de fide amicitiae , si nimis impatiens affectus Juvenem , qui paratus est amico suo impendi , inter otiola morari iubet minii teria caecitatis . Maximum meretur solatium dolor , qui parem non habet . Considerate iam, expendite dolores omnes , cruciatus omnes, singulis caecitas comparatur , & supra comparata mala superest adhuc dolor caecitatis . Nullum i
24 Imminente mihi apud Tyrannum morte. Is Pro vita, aut salute mea. 16 Primum labor ad superandum Tyranni animum i ineommoda itinerit Sc. a. discrimen perdendi amieum; & quod in iug est . infamiae subeundae periculum, si fidem datam non servet. 26 Alii legunt divorsis, fortasse cli rius . a Quantam invidiam , odiumque hominum debent in deserentes Filios concitare.
385쪽
378 M. F. QUINTILIANI DECLAM. XIV
Auri- venies tormenti genus tam saevum, tam vidiam debeant facere liberis paren- Deeta Qψ atrox, cui ex blanditiis sensuum non tes , a quibus relinquuntur . Mater ,
sit aliquod delinimentum , quod dulci quae te deseri queritur , illud ex ela-
quapiam oriecta specie non plurimum met, Filium meum civitas peregrina de sui doloris immanitate deperdat . solicitat , ut amoenos nescio cujus re Gaudet aeger fluentis rivuli leni lapsu, cessus orbis petat, debilitati meae sub-&suavium arborum viridi coma; quam trahit humeros. Iuvenis meus abduci- contingit hilare Patri lethum , qui assi- tur amore meretricis, & ab ossiciis dentes liberos videt; qui torquetur, qui civitatis vitiis abstrahitur oculorum . occiditur, quam levius dolet, si &inimi- Eiusmodi gemitu filium nee esse et cum suum, aut percussorem pati aliquid persequaris, ut quod detineor, obiter intueatur i Sola caecitas est, quae dolo- & poena sit. Non facit ista lex ad li-rum suorum non admittit indulgentiam, beros, qui misericordia detinentur. Ut cui nullo solatio consultum , ut con- turpe sit quod recedo, in eo tantum tingeret infelicibus poena non habens est ad quem revertor: & ut facinus sit
modum, ut homines saevum aliquod in- relicta mater, non δ' faciunt nisi ca d i screte paterentur. Hanc non illa pul- is relinquendi. Homo, qui ad tyra cherrimarum rerum diversitas allicit , num revertor, si malo animo relinquo non tot speciosa mirae opificis naturae murem , dignus sum qui detinear .
miracula distrahunt. Quidquid dulcius, ' Non eit itaque quod subinde tomi- quidquid iucundius est id ipsum plus ex- nis vestri beneficia, mater, opponas, asperat, plus torquet quod se ultra im- non est quod vilitate tua fieri 3ψ pu- minet . Hanc nullius sensus blandi- tes, si credimus esse in rebus humanistiae recreant, quid enim caeteri valent & alterum aflectum amicitiae , quam animo voluptatis inferre deficientes pe- mihi videtur natura excogitasse , ut nitus, ac nulli, cum lumina perierint, coire invicem possit totum hominum quae sola totum esse hominem post amis- genus, quae ideo nondum circa se te-sa tantum apparet. O miseranda caeci- net omnes admirationes , 3 quia totas, &solum illi, qui te deserit, non in- ta non contingit, 3 quae tamen per-tellectat Quibus ultra verbis calamita- venerat ad incredibilium fidem , nisites tuas prole quar Tristis, impatien , illam vos 33 impediretis . Amititia immitis; sed leviter queror, aeterna es. plu-Hic iam fatiscit animus , lingua deficit, succurrite Iudices ,&vos liberi mei impotentissimi affectui tandem favete . Poena mihi contigit , cuius non visura sum finem. Suavis est miseriarum recordatio , & quae praeterierunt mala usque ad damni compensationem sortasse delectant, mihi miserae, ne in hujusmodi quidam solatium, quod tanti emitur, continget meminisse. Invidere fata doloris nostri memoriae, ut s nimia sit felicitas Matris, cui praeteritos tandem liceat contemplari cruciatus, sibique suis doloribus eomplacere, quod pro Filio tantos passa fuerit. In explicabile, incomparabile malum eis, quod finem numquam nec pollicebitur . Adhuc ne quis dubitat de saevitia caecitatis, quae
,s Illi obitetendum est , qui me pati vi ad se trah t. ro Non faciunt faeinus hunc meum reditum s
nisi eatita relinquendi. quae lainen non sunt nisi summa fides. Consulat alterum Matris argum. allegantis auctoritatem suam , benefleta materni nominia 'veluti quibus necessario Filius pareere A indulsere debeat . Resp. vero esse in rebus humanis affectumamieitii otii fortior est, cuiusque modo pientissimum exemplum edetur, si Μater non prohibebit.
3o Alii libri habent potes, nihil elaesua . 31 An quod maximiam amieitiae exemplum edi nequeat. 3 a Nodo ut nostro casu. 33 Neganda mihi reditum ad Tyrannum .
386쪽
LAURENTII PATAROLI ANTI L. XIV. 379
Dες plurimorum corporum unus animus , sanitatem non admittit, ad quam artis AK i'
' ''' vicariae manus, fortior, quam matris industria, ac diligentia sistit, atque i- 'affectus.. Rogo quid refert, quid voce- gnorantiam fatetur Haeccine calami tur ille, qui sie amat Quid interest tas , quae universi sexus miserationem ex ιδ quibus magna merita descen- meretur, apud hominis pietatem non in- dant λ Uuliis scire quid de hoc assectu venit solatii locum , & apud Filium ca- sentiat mater Et amicum meum pu- ritate memorabilem non valet Matristat malle, ne revertar. 'Finge me po- infelicissimae persuasio Quid enim inse- sitis paulisper meritis, quibus obliga- lix tam invisa impatientia quaerit λ Nontus sum, hoc tantum dicere : Amicus in saeva bellorum discrimina labi jubeo, alligatus est, ire volo mater, ut 33 re- non dubio itineri committo , non perdeat, ut consoler. ut dominum rogem, furentes fluctus,&frequentes latronibus ut si tyrannus exegerit, vicarium cor- vias impello unum oro, a Matre ne pus opponam. Quid detinesὶ quid mo- discedas. Quaero infelix tantae calami raris Hoc est 3β tempus, propter quod tali, tanto dolori delinimentum; nam coimus. Neicias an diligat, cuius non caecitati quodnam iucundius solatium, habet experimenta nisi sola felicitas, quam Filius λ Quantum sibi misera blan& si vitae praestes omnia secunda, a- ditur cum natus accedit; cum ante sen-micus otiosa res est . Dicturum me suum ministeria ipsa, si ve cupidinis imputas , hoc expectat alligatus , expe- patientia, sive communis sanguinis ge-ctat totum imo genus hominum , & stiens affectus blandum uteri pignus ad-37 nos in hanc fidem persuasionis re- esse nuncia mi Eripuit nobis sors invi- ceperunt , ut si hoc faciam , nemo dissima sentuum blanditias omnes, tristi miretur. Vis scire, mater, quem a D nos nocte clausit, & voluptates quasli-fectum, quam reuerentiam in calami- bet de nobis arcuit, unum tamen aulam talibus amico praestare debeamus Nul- re non potest, unum non impedire, so- Iam legem 3' timuit , ne relinquere- latium de Filiis . Indulge iam nostris tur. 'Differo interim causam amici- lachrymis,nate; neque per te pereat, quaetiae , agere paulisper 38 omnium li- una superest Matri voluptas animi, dumbet, Filium concipit , dum contemplatur , dum pium amat . Quantam facies invidiam sorti , si iacturam luminum , & cruciatus meos omnes tuae pietatis indulgentia rependes. Scire vis nate , an remanendum tibi sit apud Matrem Propter hanc amicum tuum, eui tam fidelis gestis esse, reliqui si i. Sed leviter queror; libet, libet impiissimo natorum nova merita nostrae calamitatis objicere . Non dicam, sanctissimi Viri, quod tam pulchro rerum aspectu perseueris , quod vitales captas auras, quod spiritum
tr 34 sint ne amicἰ, an Parentea; non nomἰΛῖε meritorum ratio es habenda. Confrmatio ineipit , ad quam ex eonsutatione insensibili via pergit . Primum argumentum est ex amieitia; alligama se ille et amieus es , non potest sbi vetari reditus ad liberandum amieum, nam remporν dura es ιmpaerenda Masr ulterius hoe pietatis, R amicitivi munus non amieus solus , sia i qum genus humanum expectat, utpote munus vero amieo nec inarium . 3s Ut a me liberatus redemptua amicus in Patriam suam revertatur . 36 Tempus scilieet adve forum v Et ea est amicitiae nostris fides, ut licit summum hoe edam experimentum , adhue et men nemo miretur. 38 Quoniam scilicet omnia illa pisnanda sunt , & leus meus sciebat mae uncta eum fide persoluturum. ideo de me ison dubitauit , dieque multo minus inveniri posse putavit Legem, qua fides mea detineretur. ' Secundum argum . quia sibi Tyrannus credidIt. e redigit autem quia non reversurum putabat, ne eesse est igitur, ut illi iniuriam facturus ipsum deeipiat revertendo. 39 insultare scilicet Tyrandio ex parie omnium veris amielitae prosellarum, quoa non essa in ictu Rumanis Tyrannua putat, ,
387쪽
38o M. F. QUINTILI ANI DECL A M. XIV.
8ητt- trahis, & sole gaudes, illud huius uteri het, & tyrannus mihi credidit , volo neex '' '' munus est, quid retribuis Matri Hae reverti. Nulli unquam mater plus com- et enim apud Filium meum minores sunt misit fides, neminem magis obligave- pietatis nece istates; intelligat ipse iam runt expectationes. Credidit mihi h quid me fecerit caecam. Non saeva lues mo, cui res favorabilis contingit , si corporis superfusa, non vitium aliquod decipitur , qui sbi excogitasse contra mihi rapuit oculoς , me miseram nimia omnes amicos videtur , ut illi imp caritas excaecavit. Dum captivitati tuae neremus. Non est quod mihi suppli- tristius illachrymor, dum misereor, & cia , quod omnem mortis apparatum supra cujuslibet Matris affectum dolo- mater opponas . Facinus est, id tan- res patior, dum vitalia lachrymis fusius tum hominibus bene credere , quod exonero, dum despero infelix, pro te expedit: & actum est de rebus hum lumina perdidi. Ita ne Matri paria re- nis, si sola servatur utilitatum fides. fert Filius; itane tanti amoris repen- Infinitum est, quantum mihi credidedit experimenta/ De pietate mea nihil rit tyrannus , si me occiderit reve est quod supersit, quod amplius queras; sum : 'intelligit, Iudices, & ipsa ma- ast mihi miserae quantum restat , ut ter, quantae reverentiae locum amicus queam credere inesse tibi solum homi- obtineat, quae incipit contendere assenis affectum. An nihil illi referres, qui ctu. Nili fallor igitur, cum ego sim terribilia mortis pro salute tui subii se materia litis, hoc primum existimareset, qui sanguinem pro te , vitamque debetis, uter in ea calamitate plus fudisseti Iam ut indulgeas, ut misera- secerit. Ante omnia permitte mihitiones debito reverentiae , debito pie- de hoc affectus tui genere , mater , latis largiare non postulo ; exigo quod queri . Quid tibi tam rabido , tam& alteri deberes. Non dicam amplius; praecipiti dolore voluisti λ Quid advem rogat infelix , rogat mater : Scire vis sis tuis praestare faciem, & in oculos quaenam petit ut faveas caecitati Quae tuos accipere nuncium Non reliqui pro te oculos amisit . Sed libet, Iudi- sti tibi , ut redimeres, sine dubio ces, interrogare ingratissimum , quae- adjecisti ad matris affectus; oculos ianam sit causa Matrem relinquendi, qua m dia orbitate fudisti , sed illud non
calamitate, quae caecitatem exsuperet, laxat catenas , non explicat corpus
quo fortiori supra ipsam sanguinis com- Quid mihi prodest iste, qui se ci-munionem affectu alio vocetur . Prae- trassitura est . puto , dies, tyranno, amico promisisti , eundum est. Quid iudicetis, sanctissimi viri Si redire vis ad amicum ut redimas, ubi pietas , ubi miserae Matris recordatio Annon hare quoque de miseriarum parte levanda est, quae tristissimis cruciata diebus ac noctibus innumeris , aeternisque moerori bus sine filio infelicissima destinatur λ Si ut fidem promissi serves , salva innocentia tua , salva fides est; redire voluisti, sed mater retinuit. Filius meus, ut animadvertere vos credo, Iudices, suos omnes in amicitiae studia contraxit
Tertium Legum. quo probat sibi plus habendam esse amiei rationem quam Matris; Mater enim plum in Calamitate non iuvit, Amicus vero maxime . Deseribit igitur quod sibi Mater praestiterit , noe est solam lachrymas, & desperationem sana quidem at e c ius . sed alligatum nihil iuvantia . se eundo quid amicus, qui catenas non suas suo eorpori alligavit, rosavit quin immo, & periculum as subiit, &e. hoe maximiam edidit amieitiae signum , quod omnia merita exsuperat , quod se Percredidit Amicum suum reversiarum . Amicc ae, an Mater. 4t Fecisti aliquid supra quam quisvit alia Mater feeiff.t, 3t habuisti as et um taeterarum H Irum callitatem prae stantem. 41 Non pro Filio.
388쪽
LAURENTII PATAROLI ANTI L. XIV. 38r
Dicti tra filium consumpst affectus Plus fecisset mater, quae isset ad tyrannum. Alligatus sum, tu nu. .c sic flebis tanquam 3 solvar in lectulo , tanquam in tuis manibus expirem. In quibusdam calamitatibus desperatio non est summus affectus , & quisquis orbitatem ita tim credit , sei linat ad impatientiae securitatem . 64 In simules licet ma er tantae pro me impatientiae,
tam incredibilis affectus, amicus rem difficiliorem fecit, quod servavit Oculos suos, ut alligaretur. Dii deaeque,
quantum ille praeititit , qui vidit
Poenam meam, nec recessiti Ille, ille terribilem carcerem facit, qui inde procedit. Iam non corpori nexus hae rebat, nec aliud quam resederant pondere catenae, consumpti longo squalore vultus , concretae noctibus diebusque super ora lacrymae. Miseremini, Iudices, ne perdat auchoritatem meritum quod ultra expectationem est . - Ponite sub oculis alligatos , quorum
alterum amicus redemit, alterum mater. Rogo, uter plus fecerit Bone Iupiter, quam avide, quam fortiter vincula nostra tractaviti Quibus ille precibus exegit, ut sibi crederetur l Accipe, inquit, has manus, haec membra, si fieri potest , ut amicum matri remittamus. In totum explebo, si videtur , vicaria poena locum recedentis. Vel si vis utique tibi dimissa
membra restitui, spondeo quemcunque iusseris aperto iugulo diem . Fidem deorum hominumque, quid non si factum est , ut amicum meum poeniteret Ingellum est misero illud carceris, tenebrarumque secretum, gravi
ribus vinculis opus esse carnifex dixit ad bonum amicum. Accedere ad illud cubi- affectus, sanctiorisque respectus immemor tam saevo aliquid indulgeamus de solius est amici salute sollicitus. Amicitiae non obiicio, neque expendere modo libet , an tanta fides animorum impotens domina ex malo principio, ut assolet plerumque, processerit. Sed per Deoς immortales , scelerata fides est, quae sanctiorem excludit affectum , &nullius veram esse puto amicitiae caritatem , cui non est curae debita pietas
in Matrem. Illud est, Iudices, quod omne nefas excedit , quod percipi nequit, & necesse est saepius repetam, quod parentis merito filius inveniat quod comparet . Quid opus est legibus , ut contumax pectus filii vincatur/ ipsa quae nostros imbuit affectibus animos, quae
amoris nostri munera partita natura est,
primas utique pietatis partes esse voluit erga parentes; ipsa nos tacite hujus electioniς admonuit , ipsa hanc nobis secretam vim indidit , cui & flagitio ἰς- simi homines nonnisi cum religione reluctantur . Magnum dicerem ; in hoc diversitatis ambiguo filius dubitat quem iuvet, cui impendatur. Plus queror infelix: Amicus jam electus est. Amico prom sisti Τ Cum optimum filii munus praestiteris, bene licebit agere amicum. Numquam fori ius amicitiae tuae proba bis innocentiam, quam si potiori pietati non adverseris. Ast alligatus amicus est, & morti traditur, nisi revertaris ad diem. Sola igitur, sola est calamitas Matris, cui non credit, quae miserationis locum non invenit. Ut jubere possim, videamus tamen cuius no strum major sit dolor , cujus conditio praesentiam hominis magis mereatur. Haec totius corporis, haec animi, mentisque poena, ne quid aliud dicam, sane 43 Μembra in mortem. 44 Alii habent ias mutis . alii diusmtitis: una litera quam diuersum senissum esset t. noster hie dissimiles. Nee displicet , ut sit sensua : lieet amici mei tantae non fuerine impatientiae, I affectus adeo ineredibilis opere, tamen plus orastitit, I admodum iuvit . . 43 Alii habent 4tii mihi inuidia panum meam : sed hercle quia se ius
389쪽
38 et M. F. QUINTILIANI DECLAM. XIV.
ne plus est quam captivitas . Tenetur cubile iussi sunt homines nocentes: carcere, vinculis amicus tuus λ Inspice subinde dictum est , 67 vide tamen deliinatam secreto angulo miseram, lan- amicus si tanti est . Una vox , unus guentes artus, oliola minii eri a me m. miseri gemitus , urite , lacerate , di-brorum, immobile corpus, &satis sine strahite, ille tamen revertetur Mi-
vinculis alligatum. O immitissima cae- serere mater, magna res agituri amicitast genus est captivitatis, qua ty- cum meum reliqui contendentem cumrannus non affligit. Mortem captiuuet tyranno Exculci me vobis humani
timet O mors expetenda miseris, quid generis asscctus , & tibi ante omnia, mihi quoque non immines, quid vitam mater, exculo , quod hoc fieri passus hanc infelicissimam ferreo telo caedere sum . Ulla ergo in rebus humani grecusas Dulcis ne mihi continget, quam nece istas tanti fuit, ut illum amicum praeter damna caecitatis filius relique- meum in cλrcerem ipse deducerem .rit Ita igitur vivam, ut insolita pre- ut squalorem meum, meas catenas ince Deos, Deasque fatigem, ut tritii a membra se uiciantis exuerem , ut tam saeva inexorabilia fata vocem , si mihi abrupti commeatu L diem contrae tot pareant, si spiritui vitae hujus indul- incerta promitterem λ Testor te mise-geant λ Comparate iam calamitatis tin in conscientia, & si quod nos in illa patientiam, sanctissimi viri; aut morie- necessitate numen aspexit , quantum tur amicus, captivitatis scilicet dolori- simus rixati circa catenas, quam om-bus eripietur, aut vivet , sed cruciatu nia secerim, ut ille potius veniret ad minori, sed vidensia Pares esse non pos- matrem. Fateor, Iudices, unius co
sumus, nisi mihi mors cita contingat gitationis pudore vidius sum , quod Quid nunc dicitis universi sexus gentes, tanti beneficii difficultatem ab amico quid iudicatis Vincit, vincit caecitas non accipere, assectus videbatur ho- ipsum dolorem captiuitatis; sed ut blan- minis, qui non credidisset. '' Misere-dius loquamur, & tibi aliquid demus; re mater, ne me solutum putes, am
quodcumque amicus tuus, ego patior, cum alligavi. ' Hae sunt c2tenae,&caeca sum. Vos nunc obtelior, fidem quae φ tegunt membra, quae per maria, vestram imploro sanctissimi Viri, cχ- quae per infinita terrarum spati x re-lamitatum mearum maxima caecitas sit; itringunt . Sic non potest carcer e Limpetret tandem misera Mater innu- fringi. Invideo tyranno, scit alligare meris doloribus levamentum. Numquam amicos, scit tenere dimissum. Iterum, ne enim finis erit moeroris, lachryma. ac subinde proclamem necesse est, egorum, desperationis, &filii mei captivi- amicum meum alligavi, & ut te vitas mihi plus constabit, quam lumina λ derem, poenam meam altero homine os passa sum cruciatus infelix , ut implevi . Scio quo hoc amicus prae- Irules dies, noctesque sollici: a duxi, cum stiterit animo , sed ego rem ieci hocne primum reliquit , & se peregrina- minis noci reversuri . Interrogo hoctioni loco
I Alii habent visa tamen amise , fi tanti as . NIhil immuto. Quartum argumentum, cuia reliquit Amieum suum in manibus Tyranni , cui eonditioni subis
unda tam alacrem ipse praerii ait animum .
4s .Per subiectionem, ut s alter interroget. 1 ebi lat .. Quintum argumentum , quia Amicus alligatux est , & quem profecto suta Ipsis texit caten Ia amate eatenae tuae licet alterivia corpori anni a , ipsom se tamen adhue de inere. Quare quemadmo inaeum , s due ua fuisset ligatus a barbaria aliquando ad. Mareem , Maree ipsum detinere Ron posse ita & in hoe easia, eum catenarum sua mari pisse erae semper ne eessitatem . 4s Inm eatenae quae micum meum alligant, etiam mea prase: eegunt membra, Ete. 1: Atii habent regunt, non aeque placet
390쪽
LAURENTII PATAROLI ANTI L. XIV. 383
DaeLA- loco impatientiam tuam , mater, in- tioni tradidit inter dubia maris, &pro- δεητι- '' terrogo, quid faceres, si nos ad te vi- cellarum frequentia discriminal Testor, μ 'dendam deduxistet alligatos aliquis sa- si quod pietatis nostrae metus respexit telles , si barbarus aliquis ρ Fruereris numen, ut ad levem auram, & flatum osculis seuereris amplexibus ὶ Non quemlibet trepidabam , ut ad omnem est quod te ista tanquam levior , paulo mutati coeli faciem pavido anhe- tanquam expeditior conditio decipiat. litu deficiebam. Si cooriebatur tempe-Quid putas esse, quod me dimisit so- llas, si solito iratior stabat nubes, nato
lutum ire , quo vellem ρ Crudelis ar- meo succenseri ventos , minitari sy-ti sex non reliquit nobis, ut impo- dera, heu misera , trepidabam. Oni-neremus . ' Supervacuo igitur hoc mi a sermido, o saevissimi dolorest Sed vos in matris causa movet, quod cae- leve est quidquid tunc patiebar. Quid ea est. Hoc quod nobis 13 invidiam fa- vobis referam gemitus meos, cum c cit vulneribus oculorum , nolite deti- ptivitas nunciata esti Expendite, iu-nendi putare causas, idem videns fa- dicate, quantus sit dolor Matris, cujusceret . Nec plus est quod non potest exsiccati sunt lachrymarum fontes, &caecitas serre, quam mater; ut aliqua ipse planctus priusquam moeror defecit. filio carere non possit , nonnunqua in O nomen Matris ominosum, prodit calamitas facit. Quod s, Iudices, in rem uterum , invisam foecunditatem lpersona mea , nec affectu, nec meri- Tristem me semper fecit unicus meus.
tis inserior est amicus, quid aliud iu- Comparate modo si libet praeteritis fustitia vestra debet attendere, quam turos dolores, suturas poenas; quid mi- uter plus patiatur λ Iam satiavit dolin sera patiar cum me reliquerit ρ Oculos rem mater, egessit aestus, effudit im- perdidi quod a tyranno prohibebar ne petum . Iam non desiderant oculi , viderem filium meum ; considerate, quis cum cadunt. Adjice, quod hanc qua- sit futurus dolor cum praesentia filii fluilemcumque fortunam inter amicos te- non licebit , quod ingratissimus ipse, net , inter propinquos, habet omnia ipse impiissimus nolit. Decet, igitur, ministeria sua debilitas, suas com- decet doloris nostri , luctusque finem parationes. Vis scire quanto into- esse nimis palsa sum dum retinere colerabilius sit , quod patitur amicus nor, dum totum maternae desperatio-Is Excaecavit te, quod ego se tenebar: nis ambitum impendo, dum solum ti- ille quos accipit cibos, quos carnifex, meo ne discedat. Protestor, Iudices, tortor apponit. Mater, cujus tristitiae, cruciatus non est modus, non erit parserendo dolori, si
si Quae mihi data est, ut solutus ad se reverterer. 31 Nam fi ego imponam non redeundo , non poterit aeque Amieus imponere , sed poenas quinimmo meae fraudis luet , di sanguine suo rependet eois timetiam Tyranno illatam . . v Hie eonfutat alterum argumentum, quod Μater obiicere poterat a caecitate sua stitieet, quam plus misericordiae impetrare poterat . Res p. r. nihil pius valere qucid eaeea st , nare hoe saceret S uidena; a. attendendum esse Matri , ne plus , an Amicus patiatur a sed eum profecto constet . Ainteum plus perpeti . ideo necessario redeundum est . Hie multa dubito . Primo , si ne persecta hae oratio , in qua ponitur primo confutatio, inde confirmatio, & postea reditur ad alteram eon. titationem. Secundo, desit ne peroratio , vix enim confutatio hae e nulli a fortior affectibua ei dem .idetur adimplere locum . Tert o, an posta suerit haee ipsa eonfutatio loco perorationis, quod tameti 1ida diVersum est ab huiue oratoris instituto. timore; eui in toto deeursu Orationi a semper grasissententiis, sens bus mirabilis, a fleetibus sortis, intensius haee in perorationibus pedistat. Utcumquest, non me decipi e rediderim, si Deelamationem hane sane mutilam, sive a seriptore non emenda tam , sve temporum iniuria fuisse latam amrmem. Q13 Iudieum odium , & indignationem in me eoneitat. 34 Alii habent eooperationes, sorsan non male.
si Amicus meus idem patitur quod ego patiebar, cuius propter conditionia dolorem oculos perdidistia