장음표시 사용
401쪽
dignitate deinceps ageret, pectus ense
transfixit, aut serpentium virus membris admovit . Ille ut vitaret publicae mortis ignominiam , secreto sibi ante penates conscios manus iniecit . Ille ignibus, ille poculo, ille inedia captivitatem, infamiam declinavit . Nam quid de servis referam, qui incertum exitum certo Occupantes suspendio , ac ruina, dominorum flagra vitavere Nemo tandem ideo sponte mori voluit, ut se se eriperet felicitati. Dicat nunc Filius , cur praeclarae mortis ardor, & sortis iste vitae contemptus non incesserit animum dum salvanda erat innocentia , dum sormidandum erat, Patre accusante. Fingat jam falsissimus homo mortis vota , & meditati facinoris deprehensa ministeria sortis animi mendacio defendat ; qui deperdidit lethi utilioris occasionem numquam probabit , mori se velle secu. rum . Quod si , Iudices , falsi hominis persuasionibus indulgere velimus, credamus iam voluisse mori , sed non veneno . Quisquis, Iudices , festinata
morte extra dolores calamitatis humanae ferri cupit , brevissimam utique
pereuntis ani mae cruciatibus viam quaerit, & lethi genus eligit, quod tristitiae minus habeat , minus horroris . Frangunt animum etiam in suprema paratum mortis mini iteria , quae diutius retinenda sub oculis tristis obitus dolores ingeminant, & deterret ii minem ex adversorum impatientia morientem mors quae disponitur . Morituri medela est, ut cito transeat; nam tunc fortis est homo, cum totas simul
excipit interitus inexplicabiles poenas,
nenum paro, qui non ministrum, qui non invenio conscium. Despicior a liberis, contemnor a servulis , evitant sermonem meum, colloquia fugiunt,& charitatem tui simulant odio mei.
An videlicet spero posse fieri, ut ipse porrigam Est ββ enim mihi ad convictus tuos facilis accellas. Venenum mehercule putabis quicquid dederint hae manus . Et virus praesentaneum paro, quod statim, quod subito corriis
piati At quemadmodum mihi supersit ulla defenso An lentum , & quod
tarda peste consumat scilicet ut nocillatim exclames, ut te meum virus bibisse non credas Rogo , cui paravi venenum, quod dare non potium nisi
mihi Ita , inquit , parricidae argumentum est & hoc ipsum , quod habuisti venenum . omnibus, Iudices ,
quibus ad scelerum conatus adiuvatur deteriorum quotidie kecunda mortalitas, non hanc solam potentiam natura concessit , in quam malis mentibus, & nocentium ducuntur ingeniis, sed illis usus ex animo est, totumque quod faciunt, de conscientia possidentis accipiunt . si I Quid enim si latronem gladio tantum probes λ Sic munimus & somnos. Excute peregrinan tium sinus , haerent tela Φη solicitis . Non vetant ista leges parare, prospicere, nec instrumenta prohibent, sed aestimant usus. Finge me velut in media prosperitate vitae proclamare :Venenum paravi, ad quod incerti casus, ad quod languor, dolor, ad quod confugeret improvisa debilitas. Miramini , quod hoc fecerim homo , qui circa me sortunam , qui discrimina
εs Iron;ee. v Altera Patris obiectio probantIa parrieidium tentasse, quod habebat venenum. Resp. hae Releiarum minis eria non esse nocentia in se ipsi, sed reddi talia ab animo ipsa habentia; sie viator pergie cum ense, non ideo tamen scarius dieendus est , ae. pari modo , neque qui habet venenum illud alteri parat, sed sibi asservat illud subiti cuiuspiam easus remedium, ad quod eonfugiat, quo ex calamitatihus eripiatur, Le. ετ Quid probes hominem quempiam esse latronem, quod habeat gladium t male. εῖ Ne in latronea incurrant. os . . .
402쪽
LAURENTII PATAROLI ANTI L. XV. 393
ne mors , in quam ultro confugimus ,
humana lassavi, cui nescio γ' quid ad- ' hue paret toties victa delatio λ Debuit
habere in sua potestate mortem, quem jam pater poterat occidere. ' Non est, inquit, credibile ut mori volueris absolutus, qui 7 reus noluisti. Poteram
uidem dicere, pater, Vixi, dum spero
as esse, ut incipias aliquando milereri, ut te squalor meuς frangat, mitigent lacrymae, pallor exoret: sed ignosce innocentiar, tunc me decuit pertinax , & rigida defensio. Uixi, ne me videretur expulisse de seculo Z pr fundorum scelerum deprehensa trepidatio: ne super cadaver meum proclamare posses: 7 3 cerre merito timui, 74 merito praedixi venenum , qui vivendi non II habebam audaciam. I. Ne supremis meis 77 convitiari , ne quid posses objicere iam non negaturo. Uerum tibi de impatientia mea fatendum est, 7 eadem mente nolui mori, cum abdicares, qua non bibi, cum iuberes.
tempus admittat poenitentiae. Quid si dividendus est dolor , & desperatione
sollieita singulis momentis expectandum supremum , dum fortasse interim optatae mortis adventui trepidans anima reluctatur , & votum vitae redit uale putemus esse lethum quod veneno peragitur Transeo, quod terendum,
tractandum diu manibus, inspiciendum oculis, formidandum menti est , dum interim moriturus quid agat intelligit,
cui solus erat ardor inconsuliae desperationis. Quamdiu miserum intra mortis terribilia detinet, intra illud anxiae
voluntatis ambiguum, antequam aut late serpens fluentes spiritus ullat, aut
praecordiis rabida vi superfusus vitalia divellati Quicumque, Iudices, Veneno uti non isnorat, novit quoque quam lente conficiat, & nullum pejus voluntariae mortis genus esse , quam in quo
expectandus est dolor. Quocirca qui quis Sed fruere iterum, fruere saepius confessione tam misera , & quia oculos 7ν spectaculo non licuit implere, satie
tur aures, volui mori. Adjice, si videtur, hane malis nostris contumeliam , ut interroges , quare η' abdicare me subinde voluisti . Quid ais rerum naturae pietas ita Iustiores causas habet η impatientia, quam corporum damna, quam facultatum tristis eversio ὶ In suprema praecipitat me pater . Ita non haec una vox complectitur omnes calamitates Non videmini nunc vobis universos audire miseros ὶ Possumus fortassis aliorum accidentium sperare m
nem: o Calumn Ia aliqua Pater delator, sed semper eonvinus rursus praeparet.
Tertia Patris obiectio . non esse probabile ut voluerit mori absolutus, eum noluerit reus. Resp. r. posse se dicere, tune se vixisse , quia sperabat fore tandem ut misereretur , modo autem quod penitus desperat mori se velle , sed hae mira faeie a s. tune se uixisse ne videretur mori ex conscientia scelerum xe. 3. mori se modo velle, quod ipsum Pater odit ; 4. quia nullum expectae calamitatum suarum solatium ἱ s. quia patitur calamitatem incomparabilem , quae scilicet semper renovatur; ε. quia non videt, nec ipsJudices dicere possunt, quid aliud agere debuerit, eum licet absolutua tamen neque amari in domo ineipiat , neque esse minus suspectus , neque reatus sordes deponat, &e. τι Ut manifestarem in noeentIam meam, nee esse mihi suit tune non morἱ , sed vivere, L me deinsendere, ut de tacto bene eontigit. 'a Trepidatio scelerum non solum iam deprehensorum , & obienorum, sed aliorum etiam quae taeitus intra me animi profundo cogitarem, α molirer .eta Dive Hssima lectio huius sensus est . Alii non habent punctum . 's Alii habebat legunt. τε Alii habent punctum, & novum incipiunt periodura. π Alii eonυitiareris. Vide quam diversi
ex minima mutatione fiant sensus. omnino tamen iuxta nostrum legendum piato. του Ne scilieet mori viderar ex eriminum meorum eonscientia, & se me Pater ad libitum eatum mi aretur. τε Videndi me mortuum. go Alii non admittentes hie interpunctionem sensum omnloci diversim, A quantum puto non germanum esse iunt; ego autem ita explieandum opinor: BOsris ma ala additur hie eontumelia , quod eum interroges quare mori noluerim , neeesse ast ut respondeam, 'uia me saepius abdieare uoluisti , neeesse est scilieet ut hane innoeentiae nostra illatam contumeliam repetam. si Quam pater habet mortia me .
403쪽
396 M. F. QUINTILIANI DECLAM. XU.
AN quis sive desperatione, sive metu, si- nem e non habent proximorum odia De eL ' ue sortitudine vitae se se sponte praeri- regressum. Quaecunque nexus accepere 'pit, illum veneno numquam sane usum naturae, & quae sanguine visceribusque
memoria prodit, nisi aut deficientibus constricta sunt, non laxantur diducta, caeteris mortis infligendae instrumenti sed pereunt. 8 Quae de primo tenore aut membrorum ministerio. Quisquam nascendi 83 vis in contrarium vine modo credet, voluisse mori veneno cta deflectit, diuque pravitatis suae filium , qui in secretam illam pena- rigore durata , mox in pristinum cusetium partem tota libertate secedens sum rem ilia non redeunt , sed quo toruinam , ensem potuit eligere Sed tum pondus omnesque vires inclinata quid ultra quaeratis an mori voluerit traxerunt, vigore quo sibi permillacte-Homo qui ubi venenum parabat, bibe- vissent, in i plius vitii robur adolescunt. re iussus effudit. Ipsum te nunc ini- In hoc est tota dissicultas, ut incipiat
quissime mortalium interrogo, quin non amare filium pater: hoc cum εσnam aptior iam parato occasio morien- frontem consessionis accipit , reliqua
di, quam cum advenit alter, per quem praecipiti furore decurrunt: & redituris fortalis pinei ille ardor mortis opta- charitatibus obitat, quicquid obsti terattae remitti Te accuso, quod non ad- odiis . Semel sibi parentes liberique movisti poculo labia statim viso Patre, mutantur , semel 37 afferuntur . Feliante interrogationes, ante verba, sive ees , qui habent in conscientia sua , ut faceres invidiam homini, sive ne quod debeant emendare, corrigere. Il-
videreris effingere . Bibe, si mori cu- la demum potest ira desinere, quae pis, dum Pater adest, qui, si pius est coaluit ex vitiis liberorum . Ego quid
vetabit, si crudelis, ut vocas, ax in- facio, cui non luxuria , non est mu-vidia saltem impediet. Bibe, & deς- tanda petulantia aus Abdicatio non peratae innocentiae gemitus, lachrymas de meis, sed de patris motibus venit ad Patrem converte: Proclama, velu- Frustra mihi exhortationes , frustrati dirarum modo , haec tua mihi eru- blandientur vana solatia . Hominis , delitas, genitor, vota fecit, jam exim- quem pater odisse non desinit , unus manitate tua vitae odium, & veneni exitus est, ut se oderit. η' Et quant
subit tum habet de toto dolore nostro ille , quo venitur ab iudicem, dies λ Ego eum dico, pater me odit, illud exclamo , omnes sine me sunt sesti dies , omnis laetitia sine filio , non alloquitur moestura , non assidet ille languenti . Gratissimus quisquis de nobis tristius aliquid attulerit , quisquis maledixerit , convitiatus suerit absenti. Ego, si hoc possum ferre, merui . Alia sunt adversa , quae de eontinuatione sui patientiam parant , '' quae durant assiduitate , firmantque mentem : quod te pater oderit, quotidie novum est . Minus fortassis urant invicem simultates ,& mutuis detestationibus invisa respirent . Odium is tantum filius perferre
pote si Depravarissima In filiis lectio est nam. 83 Alii habent via. a. Alii habent, ita. 8s Alii habent desectvina, Omnix, ut vides, depravate. 1 sine dubio retieienda. 14 Atii stante male. η' Emeiaci aviseriantiam iuxta alios. 88 Nam haec indignatio, iusta cum si, est etia, in parentibus necessaria, A sublatia uitiis, Ipsa
quoque perit; ira autem quae nascitur in Patre contra Filium ex alia eausa, impossibile est ut pereat. . 89 Eo ipso tempore, quo deberet dolor nostis destiere, eo die stitieet quo ante Iudiees innoce aia mea probatur, at eo vincitur Pater, via tamen exisua portio doloria nostri petit, nam ego eum Aeo die. so Eo quod ille qui patitur ex illa continuatione quodammodo ineallelete, A minus sentis dolorem, qui similiaris es. st Rationem M.riat in res haee tam saeva, tam mira si, ut quotie cumqua concipitur , in Ipsa se ex nova aliqua c. itia qualitas appareat t
404쪽
LAURENTII PATAROLI ANTI L. XV. 397
poterit, qui&ipse oderit patrem. Uos subit electio. Bibe veluti iacturus panunc, Iudices, universos quin imo moris talea infelicissimus iuvenis interrogo , quid me facere vultis Explicuit nos sine dubio de criminibus exitus, quod absolutus sum: tamen non hoc effeci r, ne mori velim, sed ut mihi liceat &vivere. Uictus sum enim mehercule ,
victus sum , Iudices . absolutionibus meis , & quae certissima est animae laborantis infirmitaς misera selieitate
deseci. Quem mihi vultum domum reverso, quem suadetis animum Non decet gaudium meum, exaspero hilaritate t non decet moeror , ostendo tristitia: capto sermonem , invisus sum tanquam arroganter insultem. Doloris causa dicor , si propius aspiciar : videor, si recedo , contemnere. Quousque vincemus λ Nesciunt prorsus abdicationibus mederi, qui non statim cedunt , qui consitientiae suae rigore nituntur. Non vincitur pater, non sum absolutus, cum domum veni, nemo me diligit, nemo reveretur . Iam ad nos de penatibus illis non pertinent nisi secreta , nisi latebrae . Non exuo, non
depono sordes, & mihi quotidie senex
tanquam accusaturus occurrit. Attendo, quid faciam, quid loquar, qualis aspiciar, & quod malignissimum est solicii inis genus me ipse custodio.' Satiasti me, vita, satiasti, & cum
felicibus quoque veniat ex nimia pro Dperitatis continuatione fallidium, quod taedium paras lassitudine miserorum Consumpta est in lachrymis , in precibus aetas , exacti sordibus dies , anxietate noctes. Quid mihi contra tam indigna, tam gravia promittit integritas i Abdicari debet , quem nocentem pater odit : mori , quem innocen tem . ' Sed ut credamus , inquit , volui sis te mori , cur potissimum veneno i Possis quidem , pater , hane de omni supremorum genere litem sacere morientibus et & quia rerum natura varias satorum vias indulsit animae , in nullo terni animi periculum; tentas an qui
toties tuos reatus aspexit, morti quoque interesse valeat, cujus sit maximus au --. Quid plura Bibe, ut probes venenum non alteri paratum. antum necesse erat , Dii boni, ad innocentiae patrocinium bibere ante decretum tem pus , ante composivum recte medicamentuml An mori noluisti, quod Pater adstabat, quod tristibus satis tuis perfrui videbatur Quid ut recedat non rogas , ut tanti solatii testes avertat Oculos, ne exeuntem spiritum insultibus, conviciis excipiat, &saevis doloribus in exitu colluctantis animae re creetur Mori volo, Pater, sed mihi vereor, ne inexplicabilis angor te piae.
sente conlingat, ne abeat iam praeesari operis votum, dum libertas perit, &solum videor ex tuo iussu mori. Quantis, Iudices, etiam salso deprehensum Uenenum, & mortis consessio defendi poterati Ubi sunt qui Patrem toties
accusantem oderunt, filiique animum,& opera protegentes, Venenum Vocastvoluntariae mortis ministerium . sicuti
scelera iuventutis ardorem Unde silent tum , unde repentina trepidatio , & contraria vota Rem plane secit
hominis in flagitio deprehensi , cui verba desunt , & subita illa patrocinia; neque se potest modo tueri quisquis nec bibit , neque se excusavit . Necesse est alterum voluerit occidere,
aa Quid aptiua , quid pule heius subita hae apostrophe ς3 Ionoeentia .
Quarta Patria obiectio, quia dato quod uera voluerit mori, eur potissimum usus fuerit veneno. Resp. a. quod eadem ratione si mori voluisset serro, posset inquirere cur non veneno ae. a. huiu modi exitum de vita esse delicatum, quod nullum dolorem afferat a 3. maxime uti voluisse hoe m
do , qui mortia illat. sanum non relinquit , dic.
405쪽
398 M. F. QUINTILIANI DECLAM. XU.
qui cum veneno deprehensus illud sibi nullo non exitu simili ratione repre- D'ες - hendas quicquid electum est . Sie su- paratum solum dixit . Neque vos latere, Iudices, arbitror, ut vitam nostram filius oderit ; quantaeque causae fuerint , quibus post alia facinora ad Venenum quoque praecipii i surore devenerit . Gravis est filio Pater , per quem libere peccare non licet , qui testes semper admovet oculos , qui proclamat, increpat, & punire potet t. Est aliqua sceleribus mora gravioris hominis eoa lux ille respectus, &perditissimum quemque nescio quis subit ex conscientia pudor, cum potest accusari . Adde quod deprehensa toties flagitia ad Iussitiae vestrae Tribunal saepius detuleram; & homo, cujus p
ternus amor in sceleratum. etiam filium vigebat , cum per privata supplicia tot obstare sceleribuς non valerem , ad severitatis publicae remedium confugeram .. Non suit , Iudices , a solutione, ac faventia vestra contentus iuvenis ,. qui infinitorum criminum
per stridium nudatumque mucronem proclamares, cur non veneno Sed nihil est delicatius ex ita, quem non surplicia, nota metus, sed collecta de calamitatibus commendat infirmitas. M, hi tamen praecipue cum hoc mortis instrumento propria concordiae est,. non argit cruorem, non trucem cadaUeris relinquit aspectum , placida est quietae est. Ingratissime senex, ego &hoc sic moriendo prospexeram, ne me occidisse νε alius videretur. Te nunc apprehendo, te interrogo, pater:- ita parricida sum ego, qui venenum, essero in domum tuam imparatum, rude , terendum , cui tam multa restant an
tequam dari possitὶ Ita parricida sum,
qui iuxta te quaero secretum , qui de potione tibi incerta, quam nemo deintulit, quam simpliciter, tam facile resepondi Secedo in medios penates, nullos ab introitu praepono custodes , non
evito transitus, non excludo Uenturos.
Rogo, utrum haec omnia sunt occidere volentis,' an mori Uenenum quod tibi pararetur , invenisses absconsum , reconditum , multum circa illud pal- Ioris attoniti , concisa verba , trepida suspiria , & me negantem . Parricida deprehensus effudisset venenum , y ne fateretur. ' Cur ergo, inquit, si tibi paraveras,. non bibisti λ Breviter, pater, & secundum naturam conditionis humanae respondeo , nihil aliud. esse in potestate miserorum , quam ut mori
- 4 Puta tu ipse, Pater , qui maxime suspectu uigea de mea eaede. Tertium hie itiserit pro se argumentum , A est , quod non potuit parari venenum Patri , quod Imparatum erat, quo deprehenso tam facile respondit , quod non per secretum , nee adhibita eun aia , sed libere tractabat; quod si paratum Patri fuisset, inventum esset absconditum . R apparui sient in voltu reitalia fgna oallor, A trepidatio. ss se illud parasse Patri, quod iam effudisset . velutἱmon fuisset effusurus, si vere porrigere voluisset . Ex hae ratione isitur parrieida deprehensus e Gadisset, non ut ego, qui illud effvili tantum postquam Pater mihi dixit, bibe ς.& huius rei rationesio secluentibus habentur. Quinta Patris obiectio, cur non biberit, s iam venenum sibi soli paraverati Resp. r. quod tu in eo itionem humanae naturae loquendo, in potestate hominu .ese tolum velle; a. non esia mi-mam . quod eum, quἱ vult venenum sumere, poeniteat propositi; nam aliquando etiam post shi illa sta vulnera, redit voluntas vitae &e. 3. loquendo smpliei ratione , nihil aeque actionibus hominu Obsta.e, quam s mitigetur ardor ille R impetus , quare , qui morituro intervenit , Dangit animum ipsus : maxime s adveniat aliquia, qui ex alterius morte aut vindirum, aut quid aliud speret, tune minimmo simulatur consanter vita 1e. 4. eum Pater dixerit, bibe, perii sae omnem voluntatem moriendi, nam etiam s alio mortia genere mori tenta siet . ad illa verba, hi ha, resiluisaei ad vitam . fregisset laqueum , retraxisset de viseeribus serrum &e. praeterea, nondum advenisse tempus, v luisse ante mortem eo voeare familiam . Ac. I. eonspexisse se tunc Patrill tmees oeulos , vultum parrieidali ardore suffusum i Ae . quare sbi uisus e aet bibere venenum a Patre datum ; ε. necessu
406쪽
LAURENTII PATAROLI ANTI L. XV. 399
Ego cum dico, mori volo, non num sibi conscius, dum dubitavit sem- velint hoc dico , moriturus sum , de animo meo respondeo , non promitto de s to . Miraris quod quamvis iam teneam venenum, multum tamen adhue
casibus, incertisque superest. Accepere perfossis plerique visceribus vitam tamen ab ipsa desperatione redeuntem . Strictos circa colla laqueos , aut ne xus, aut ipsius corporis ruina decepit, rotatos per abrupta mollis iactus explicuit. Tam consentaneum est, ne mo
riatur, qui velit, quam quod morimur inviti. Sed malo, licui coepi, simplici
tecum ratione consistere. Nihil aeque, pater, impetu constat, quam mori velle, nec quicquam res humanae impatientius habent pereuntis affectu. Hune fi retinere nolles, sufficit ut moreris: & rationem quoque homini mortis eripiet, si quis abstulerit ardorem. Frangit animum, quisquis intervenit, abducit, avocat, quisquis alloquitur . Ambiuntur cuncta moriendi spatia pro vita. 37 Ideo nos mehercule crediderim ejusmodi exitum eligere secretum. Minimum est , quod confundat hominem infirmitate morientem, & exiguis causis opus est,ut displiceat obitus, quem
misero suasit integritas. Quid si in te veniat aliquis, γη qui gaudeat, qui vindicari se putet, si testes ad hi Deat oculos, quibus '' invidendum siti Statim
per ne esset victurus , voluit morte Patris acculari rursus non posse . Ille
igitur , ille perimatur , qui perditissi
mam coercet mentem , qui animum
in voluptates, & blandimenta vitiorum effusum nonnihil consistere juber,& nescios pati rationem affectus timis ditate quadam, ac pudore premit. Ille pereat, cujus toties licet inanes gemitus, vanaeque querelae fuerint, fortasse tamen quandoque erit felix accusator. Nam quid facilius, quam filio interimere Patrem, qui sceleratas licet manus adhuc tamen olaulatur , qui illum vesano surore in quaelibet
nefaria ruentem non amare nequit ,
non amplecti Nostra magis patet nequissimorum contumeliis, inlustibus
impietati conditio , dum falsa fide det aritate filiorum nimis allecti metus nostros infelici persuasione decipimus . Si de filiorum sceleribus nos capit dolor , si corrigimus , si emendationem optamus , si confugimus ad Iudices , ut publicae severitatis terror illud ,
cui non par est rigor paternus, moderetur, quid illud est, nisi amor Date nunc mihi Patrem , qui filium diligat , & putet admitti posse parricidium, qui, licet sormidinis subeat ocis casio, queat tamen suis suspicionibus
mehercule arrogans vita simulabitur , satim contumax dolor cum deprehensa morte dissentiet. Nescis quantum mihi haesitationis paraveris, cum interrogas, dum respondere cogis. Sed quem & reddere, iterum litigare , desendi. Me vero tunc pariter omnes tenuistis affectus, indignatio, pietas, revere tia, dolor. Ego propter patrem mori possum, coram patre non possum. Adlice nunc , quod & dixisti , bibe . Si mehercule saucium , palpitantemque jussisses adigere ferrum, premerem clusis vulneribus animam: si stringeres aptatos ad colla nexus, conarer abrupto desilire laqueo : si non injiceres manum ad praecipitia properanti, flecterem in plana cursum. Merito prorsus, anima ,
ω Alἱὲ habent morereris, sed utique male. ς' Neouia Intervenἰena avoeet, abdueat. 98 Ut in hoe easu summe gaudebat pater, x se vindieari putabat propter toties frustra tentatam dieationem. ος Quod speetaeulo tantae voluptatia iniersnt . a Depravatus hie loeus est, alii habent Ied quem or is ore Ae . nee valeo eorrigere. a Alii habent vero , S puto ita es e legendum, nimia enim longa interpretatio requiritur, ut To non salvetur .
407쪽
Quaeritis mihi ne fuerit un- ma, secretum, solitudinemque captave- Intervenit pater, actum est, pe-
Indulgere quam parricida suspectus Ingressus sum ad hominem , qui venenum hahebat. Si mehercule paraverat parricidio ferrum , si laqueum , in telum ultro ruebam , praebebam ipse colla suspendio . Et quid prosecto facilius filio meo , quam occidere me , cui nulla penitus esse debebat sormidinis
occaso , qui supra parentum caetem rum communem fidem , nova tamen
eram ratione securior. Quid de hominis pietate dubitarem, quem sententia vestra , Iudices , toties praedicaverat innocentem λ Ego ne formidaverim parricidales manus Filii ter absoluti Adde quod nullum habuit sceleri conscium , nullius uti voluit minit erio , & tam bene facinus ordinavit , ut
non deprehensus negare potuerit .
Quam optime, Iudices, flagitia conficiuntur , cum ministrat idem ille , qui tentat , quamque satis est ad facilitatem scelerato certitudo secreti l Satis hactenus , Iudices , quantum
conjicere potui, nefandum , violentumque munus accusatoris explevi, ut Filium meum illud admisisse tandem credatis per quod non possit absolvi ;namque homo, cui non defuit ad facinus voluntas , audacia , modus , si
tem deprehendisti . Vis occidere λ veta
riit ille susceptae mortis ardor, & uir que nos resolvit affectu: mori non debeo, si vetuerit: non potero, si iusserit. Bibe, inquit. Nondum quidem pintioni virus aptatum est , sed me ideo deprehendisti, quia adhuc terebatur .
Multa tamen mihi. pater, 3 ante faetenda sunt. Volo prius convocare servulos, contrahere libertos, complorare, conqueri, mandare, defendi. Bi- M. Mihi vero tunc adiecisse visus es, teneris, haeres, eamus ad Iudices. Bibe . Sed hoc iubes, tanquam negem venenum. Interrogare vos velut in illa seerceti nostri praesentia libet, quem mihi poli hane vocem animum datis Dicit hoc accusator, dicit hoc victu , dicit secreto, dicit se ut possit negare si bibero. Bibe. Ego quidem volo, &hoc cum maxime paro, sed totum hunc animum senex tua I aviditate mutasti. Bibe. Quid restat aliud , quam ut recusantis ora diducas , ut infundas per oppositas manus mihi vero tunc ex
cidit quid velim, quid pararim. Vidi
truces loquentis oculos, vultus parricidali ardore suffusos, iuberi mihi videbar, ut biberem tuum venenum. Nescisti, pater, pertinaciam meam servare, nescisti. Filium propter te mori volen- invade poculum , ne hauriam . bibam. Exclama, temerarie, quid facist Iam desino irasci, iam revertor ingratiam. Properabo, ut hoc secum aures serant, ut impati intia tua fruantur ocu- Ii. Tibi imputes , quod in me retorsisti , quod ablata sunt sacramenta pereundi. Innocenti facilius est mori , si rogetur ut vivat . Fidem deorum , inquam me contumaciam, pater, in quem tunc impulisti contentionis ardorem ,
cum 3 Non quod vere leti Leere dest; naverit, sed quod e en suis,et sibἱ esse saetenda . 4 Jubere debe-
has me bibere . si di kisiem illud non esse venenum, sed iam fateor: ergo tacite colligit, nil alIudeu pia nisi meam mortem. I Qua volui ui me , ante tempus a me ipso eonstitutum, mori. Primo hie considerat, quantum sibi motae, S dubii iniecerit pater , dum dixit, hibe; a. quod ii emaeeusetur parti eidii, non renitet tamen se non obisse tune , ut hoc erimen vitaret ; quia iam nihilominus Pater ipsum aeculasset ς 3. occupat verba , qum potuisset Pater dieere , nimirum non permissurum fuisse , si hibere voluisset; I resp. primo, salsa haec esse verba . namque iam fle modo ea ter accusans ipsum tentat Occidere ; secundo , non potuisse umquam Patrem obstare ne biberet . nam illud raptim peregisset; ultimo eon semat fuisse illud experimentum vere ocellari; nam s non commotus est Pater dum paratus erat Filius mori, neque commotus suis et dum bibisset venenum. DecI4.
408쪽
LAURENTII PATAROLI ANTI L. XU.
eum diceres , bibe Nee vivere mihi deprehensus quoque est , libuit, nec mori . Ereptus sum miser animo meo, &improvisa voce percus.sus, steti sine affectu, sine negatione, attonitus, amens, & me pene aliter εoceidi . Nihil est prosecto improvisorum dolore torrentius , & fractae malorum contentione mentes ad inexpectata caligant. Non querelas post hoc invenio, non verba , non lacrymas. Ad nullius rei conatum sufficit mori γ alterius animo, &suo veneno. Licet igitur nova me reatu mola convenias, non
poenitet tamen illum fixisse, illum non poenitet spiritum. rigoremque pereundi, β tanquam parricida moriebar. Pater,
qui queritur quod non bibi, iam nunc
diceret, deprehensus erat,' negare non pnterat. Essem nunc ter abdicatus, &me contenderet ad Iudices meos redire non ausum . Bene, quod sic effudi, tau quam rursus vita placuisset. Venenum
quod videretur deprehensum, nemo ideo bibisse crederetur, quia sibi paraverat. Dic nunc, non sui passurus , si bibere voluisses. Deinde hoc sic probas, ut me hodie quoque coneris occidere . Non eras passurus . Quando per fidem injicis manus potuit eadem, potuit peragi brevitate qua iusseras. Non eras passurus. Deinde non timuisti , ne mihi animum pereundi vel hoc faceret, quod putabam me iuberi. Facinus est si mo-
non habet AHt- quo se defendat. Quod si leviter ora- Mὸς tio nostra acta i im scelera , & innatam retulit impietatem , si sortiori ab impetu tantae immanitati necessariae insectationis abit inui , neque satis probavi parricidam ; illud non Filii merito , sed pietati paternae referatis , quae tam invisi muneris furoribus , odiis non suffecit . Ne putetis vero , Iudices , ideo me Filium
traducere , severitatem veliram implorare , veluti faetii rus de hominis suppliciis paternae indignationi solatium, quo nostra feritas recreetur . Quantum diligam miser etiam parricidam, inde noscetis , quod numquam fuit constantia puniendi. Unum oro, san
ctissimi Viri , infelicissimo Patri iu
stitia , providentia vestra consulat in futurum , ne calamitatibus nostris illud quoque rursus accedat, quod non sit homo tentato primum flagitio contentus . Quae nos simul enim domus excipiet , qui patientur lares , aut quomodo vivemus una invisus Filio Pater , Patri suspectus Filius λ Egone semper manus illas expavebo, & dum obiicietur Filius caritatis alioquin paternae solatium, exhorrebo vultum vvluit parricidali furore suffusus rursumminetur , vitabo manus veluti inten
rior, ut postea quaeratur, an volueris occidere . Tu licet invidiam vocis illius alterius mentis simulatione dcfendas , occisuri tamen fuit ipsum experimentum. Non interest rigoris, quaedam patiaris, amente S. Nunquam movebit patrem filius hoc , quod moritur , quem non movit hoc, quod paratus est mori . ' Quid nune faciam , Iudices, pertinacissimo rigori t in quod me componam patientiae genus vi .etis hominem, quem nullus animi mei status mutat sε Non iam pitia veneno, sed ex hae assenuum eonfusone. ν Ut mihi modo moriemdum erat . neno, quem mihi ad placitum usurus paraveram, sed ex libito patria, ex imperiosa ipsos voluntateae. 8 Etiam si mortuus istic estem veneno sumpto, adhuc tamen me accusastea parricidii.' Intellige, se parasse Patri. In peroratione dubitat primo, At quaerit, quid shi agendum eum Patre si, euiua pertinae immo rigori non potest morem gerere ullo modo . a. ad Iudicea conversus hie quoque se dubitare ait . quid sbi die .ndum sit infeliei iam togstito, qui Iudieum toties fatigavit misericordiam ἱ 3. mortem invocat , S. eonvertitur quoque ad Patrem , quem se iam mori velle tecta tua rogat ne rursus impediat , Rc.
409쪽
4o a M. F. QUINTILIANI DECLAM. XV.
8 τ tantes ferrum, venenum porrigentes tat, quem conscientia nostra, quem oreι -- 'Adhue intra miserum vivam sollici- offendit infirmitas: vivere volo , tae trepidationis ambiguum , & quo- proturbat, expellit. Mori conor , in-tiescumque cernam , quotiescumque terpellat, exagitat . Iam fortassis ali. loquar, timebo parricidium i Filius au- quid si nobis hodie quoque clementiatem semper imprecabitur, semperoh- vestra succurrerit paravit , invenit. iiciet , oderit ; & votis saepius nefas Quis finis , quis exitus ineredibilium admittet Illud, Iudices, non procla- malorum de nilo absoluto secit, ut monio , non praedico ut suturis saeculis, ri mallet, de moriente ut viveret. Vos& posteritatis exemplo consulatis , ne vero, sanctissimi viri, quo iam ambitu, impune cedat Filio deprehenso tenta- quibus possem convenire precibus λ Il- tum parricidium . Abiit a me, neque te vester infelix, ille vester absolutus, sacra subsellia Patrem audiant Maman- flere veritus est . Non habet gratiam tem , nefaria membra torquete , di- suam toties genua complecti, & adfa- vellite , parricidam tradite suo suppli- tigatam misericordiam novi discrimicio. Securitatem nostram , quaeso, iu- nis pondus attulimus. O mors semper vate . Illud agite , sanctissimi viri , imparata miseris, negata cupientibus, ne parricidium deinceps Pater timere quando succurrest Me infelicem, per- debeat, Filius velit admittere. didi venenum. Sed quatenus aliquid, pater, expectationi tuae repromtu , nolo desperes . Fruere quin imo ante suprema , ante exitum meum, nac voce, Ut eisti. Nescio quidem quod rursus eligam obitus genus: an placeat reparare virus infelix. Sed praedico, testor, quaecunque sederit traditio lethi, miserere, ne jubeas, miserere, ne cogas. Facilius me occiderent gemitus tui, lacrymae tuae. Et ne mihi putes illam secreti noliri excidisse vocem, venenum quidem te iubente bibere non potui, quandoque tamen hoc occidet, quod bibere jussisti.
ao Alii rea nata, 1 quidem melius ut fiat oppostia. D Ter iam abdicare me gon tua. Ea Si me moriturum cernens ingemisceres, fleres.
410쪽
Quorum auctoritatibus usi sumus in hisce