장음표시 사용
191쪽
cipis Eugenii libri rarissimi , rubro omnes corio cum aureis parergis contecti non sine intuentium delectatione ac admiratione. Curiosius dum Bibliothecam hanc lis-strarem, indaganti mihi, quot libri in hoc literarum armamentario continerentur, respondit quidam custodum Bibliothecaercentum & triginta millia non adnumeratis Manuscriptis, quae totam superiorem peri-drom idem implent.. XXVI. Parisiensis Regia Bibliothecae initia quMdam ad Caroli M. tempora reducunt, V pote de quo Principe, non minus de E clesia quam de bonis artibus praeclare me rito , constat, quod Bibliothecam libraria supellectile satis divitem adornarite V Tum etiam constat, libros Bibliothecae huius post Caroli mortem eiuSdem volun- itate divenditos fuisse, pretio in pauperes
distributo. Nam de Iibris inquit Egin-hardus ci quorum magnam in Bibliotae Pulatii sui Aquensis copiam congregavit Carolus , statuit vi testamenti sui , ut ab his , qui eos habere vellent, biora pretio
redempti, pretium in pauperes erogaretur. Non minus Ludovicum Pium C rali filium & regni haeredem, itemque Carolum in Ora vita.
192쪽
ium Calvum Imperatoris ex Ludovico Nepotem, qui eidem successit, bibliothecas habuisse produnt Acta Synodi Ticinensis an. 876. Congregatae, quibus subscripsisse is pitur Hilduinus Abbas S. Dionysii de
Bothecarius Caroli Calvi. Hae tamen potius privatae ac domesticae, quam publicae Bibliothecae speciem praesetulerunt. Longa post annorum serie Carolus V. cognomento Sapiens, & Carolus VI. regia munificentia Bibliothecam publicis usibus servbturam moliri sceperunt, conquilitis undique praestantissimis Codicibus, ita ut merito ab his Regibus initia peti debere Videantur. Postmodum sub Ludovieo XI.
quum typographia in Galliam, & primo
quidem Lutesiam Parisiorum, circa annum a Wo. esset introducta, ingens incremenis tum sumpsit regia Bibliotheca. Quippe Ludovicus omnes , quotquot tum tem pinxis in publicam lucem prodibant, editiones celebriores in eam tanquam in horreum quoddam literarium conferri lassit, facta etiam Manuscriptorum Codicum accessio- ne. Promovit coeptum opus strenue Carolus VIII. dum Robertum Gaguinum hominem literatissimum ei praefecit, qui postea sub Ludovico XII. multas legationes obiit in Germania, Italia, Britannia &C. quumque magnam ipsi vim pecuniae ad-
193쪽
pendisset Rex , veteribus libris ubique L lationum occasione conquisitis & coem- litis reversus est in Galliam, doctis his spo- iis onustus, iisque Bibliothecam regiam Iocupletavit. Plurimum quoque profuit
opera & industria Ioannis Lascaris, e Graeca Imperatoria familia oriundi, quem mortuo Laurentio de Medicis ex Hetruria in regnum suum advocavit idem Ludovicus. Nam hic dc graecas literas in Galliam ,& patriae linguae Codices quamplurim Sin Bibliothecam introduxit. ' Manuscript rum ad paratus ingens debetur Francisco I. quem Literarum Parentem & Scientiarum Restauratorem adpellant Scriptores Galli. Hic enim Lascaris & Joannis Budaei comsilio missis in exteras regiones Orientales eruditissimis Viris has opes congregavit zHenricus vero II. & Carolus IX. coemem dis privatis bibliothecis intenti erant, quia hus veluti rivis augeretur magis flumeri iam satis vastum. Sub Henrico IV. Volumina maximi pretii Latina, Graeca, Hebraica, Arabica, Italica, quae Catharina , de Medicis Henrici II. uxor secum adtul rat, in eam migrarunt. Sub Ludovico
XIII. integra bibliotheca Philippi Huralii
Episcopi Cadurcensis lacoo. Librarum impendio comparata illuc fuit translatar
194쪽
avspiciis in Palatio erecta an. I 6 . totelesantium editionum , quae inde in Euro- pari prodierunt , omnium aliquot exemplatia in Bibliotheca reposita fuerunt, hodielue visuntur. Coronidem imposuie Lusovicus XIV. qui praeter florentissimas Eriditorum Societates in Gallia & Lut tia fundata , praeter varia instituta Doch ruri Virorum Collegia, splendorem summim Bibliothecae conciliavit, missis invalas orbis regiones Viris scientissimis, iner quos Ioannes Mabillonius O. S. B. no issimum cunctis eruditis nomen, qui per plurimas Europae Bibliothecas peringritati opulentiam ingentem in re liter
ria. tanquam itinerum suorum fructum repirtarunt, huicque Palladis Sacrario intuerunt, e quo I 6. millia Codicum m nuscriptorum, & 8o. millia librorum im- Presbrum continente praeterito seculo totelegrates ingeniorum partus nobis exhi-huerint Mabillonius. D. Balvetius, Mon
faucinius, Sirmondus , Uarduinus, &alii.
Nolin ultra persequi Bibliothecarum
historian, pro qua conscribenda vix imgenS Udumen satis foret. Universe dedis scriperuat Ludovicut Jacobus, Gabriel
195쪽
Naudaeus, Jodocus a Dudinck, Galesius, Joannes Lomelerus , praeter alios hine multos, qui librorum in singularibus Itbliothecis catalogos ediderunt. pene n lla celebrior urbs est in Europa, ubi tontinam alteramve hibliothecam hoc sectio invenire sit. Sola magis notarum nomha prodor in Alma Urbe praeter Vaticanan sunt magis conspicuae Barbarina, Sapi intiae, Boi hesiana, Pamphiliana, Casianittentis, Collegii S. I. Romani, Angelza
seu Augustinianorum, Congregationis de . Propaganda. In reliqua Italia r Flori tina seu Medicea, Taurinensis, Parmenis, Patavina, Veneta S. Marci, Neapolitana, Mediolanensis seu Ambrosiana , Colligit S. J., Panormitani in Sicilia. In Gatiar Lutetiae Parisiorum praeter Regiam col-hertina, Magariniana, FacuItatis ThMlogicae Sorbonicae, Collegii S. I. Ludoyci ni, S. Germani Ord. Bened. Con . S. Mauri, Fratrum Praedicatorum, Hon sterii S. Genoveste, &c. Lugdunensi, B, turicensis. In Germania praeter Vi,nem sem Aulicam, de Collegii S. I. A isgr nensis, Argentoratensis, Fuldensis Melicensis , Augustana, Augusta Biansvv, censis, Berotina, Monacensis Attica, de
Collegii S. I. Ingolstadiana S. J. xipsiensis seu Paulina. In Anglia: Reg, Wem
196쪽
monasteriensis, Oxoniensis, Londinensis in Ecclesia S. Pauli. In Hispania Com- . plutensis , Seviliensis, & S. Laurentii in Escuriali. In Lusitania Conimbricensis Collegii S. I. In Suecia Upsalensis. In Dania Hamiensis. In Bohemia Pragem sis. In Batavia Lugdunensis Batavorum. In Belgio Lovaniensis , ' AntvverpiensisS. I. In Borasa Regiomantana. Sunt aliae plurimae, maxime privatae Monasteriorum omnis Ordinis, & Collegi rum Societatis Jesu , quae ubique pro Instituti sui ratione Bibliothecis erigendis augendisque invigilat. Verbo, tot hoc seculo sunt, ut ausim dicere , non hominibus Bibliothecas , sed homi s Biblio. thecis deesse. Ex his aliquae excellunt Manuscriptis , aliquae vetustis Codicibus , aliae raris editionibus , aliae ret Antiquariae , Diplomaticae , Numariae monumentist aliae libris historicis, Medicis, Iur, dicis, Theologicis, Mathematicis &c. aliae Codicibus S. Scripturae , ac Disciplinae
Ecclesiasticae , Liturgiis &c. aliae omnis sortis. & literaturae Lexicis , aliae aliis. Deus bone t quantum hoc ad omne lit rarum genus, ad omnes artes di scientias Comparanda3 adiumentum, de quo secumdo loco dicebam Huic velut appendix accedit nobile Institutum Literarium Sin L r - αν
197쪽
cietatum, Vel ut vocant Academiarum,
quibus, si sobrie, sine fastu & vana ostemtatione Colantur, nihil ad disciplinas magis magisque perficiendas, earumque arcana detegenda utilius, quum nonnisi homines de literatura bene meriti in illis 'consocientur, doctas lucubrationes suas inter se communicent, selectiss1mas de variis scientiis quaestiones magno studio& accuratione pertractent, easque postmodum sub Ephemeridum, vel Actorum, vel alio sub titulo orbi literato communes faciant. Eiusmodi Societates quatuor erectae fuerunt Seculo XVII. a quatuor Clariss1mis Principibus. Carolus II. Britanniae Rex an. I 66o. Londinensem Re- igiam Societatem auspicatus est. Parisienis em itidem Regiam an. I 666. condidit Lu- ldovicus XIV. Galliarum Rex, ad excO- flendas praecipue sex disciplinas, scilicet iGeometriam, Astronomiam , Mechani- scam, Anatomiam, Chymiam, & Bot
nicam. An. I 647. Societatem Naturae
Curiosorum in Germania a Bauschio & Fehrio Medicis Suinlardensibus inchoatam confirmavit atque in fidem recepit Leopoldus I. Imperator. Berotinensis Regia Societas an. I7 . a Friderico Borussiae Rege stabilita fuit. Hoc demum Seculo XVIII. novus bonarum artium Instauracor
198쪽
velut in theatrum prodiit, & quidem in medio nationis tot retro seculis penitus incultae, nimirum Petrus Rusibrum Monarcha, qui magnis ipse itineribus per
Europam defunctus , ut Coram videret Culturam literarum , morum & regiminis apud varias nationes, domum redux nutilis sumtibus, nullis laboribus pepercit, ut harbariem ac ignorantiam e vastissimis Imperii sui finibus proscriberet, civibusque suis doctrinarum fontes aperiret, a que eum in finem accersitis doctissimis ex Europa Professoribus duas Academias condidit , unam Moscoviae, alteram Petro-hurgi.
g. II. Detrimenta Artium N Scientiarum.
XXVIII. Optime constituta his, quae pluribus asduxi, & Artificum & Instrument Tum, dicere volo, Magistrorum insignium S Bibliothecarum adjumentis videri posset Respublica literaria, si non, ut in re- hus humanis contingit, detrimenta serent & sors adiumentis plura & majora quihus recta studiorum ratio turbatur, & s lix artium ac scientiarum cursus sistitur.
199쪽
Et primo quidem noxia quaedam & exlex disciplinarum libertas priori & hoc poti
simum seculo apud non paucos invalescere coepit, qui ut multa subito sciant, parum vel nihil solide ac utiliter scire malunt. Hinc limitum impatientes vagam discendi quin & docendi methodum sequuntur,
sine legibus, sine praeceptis, id quod omni prorsus Veterum; optimorumque au--ctorum & in arte Magi lirorum sententiae adversatur, qui tam solicite in cunctis a tibus & scientiis certum ordinem, CertaS-que regulas praescripserunt, quibus studi sa iuventus ab uno velut gradu ad ali rum pede presso usque ad fastigium perduceretur. ' Satisfaciunt hi sibi, ac pra clare secum agi credunt, si per varios vagentur libros , quaedam , quae magiS arrident gento suo, adnotent, apophthegmata aliqua & speciosa dicta memoriae mam dent, parum soliciti de fundamentis, de partium divisione ac nexu, de artificiqocculto, de tota artis vel scientiae struct Tar omne tempus, quod longiori iud gini ac seriar meditationi tribuitur, perdiatum esse arbitrantur, i ac subtrahi reliquarum scientiarum praecipiti studio conqueruntur, quas omnes brevi manu quasi in suam potestatem redigere se posse sibi arrogant. Hinc diuturnioris . itineris pertaesil
200쪽
laesi citatis equis, S ut vulgus loquitur, per postam in eruditionis patriais contem clunt. Videtur mihi libertas haec in lit rum studio quodam modo esse similis pe simae illi in religionis negotio libertati, quam qui se tantur, dicuntur esse de s
cia Libertinorum, nimirum qui avitam veramque religionem, eiusque dogmata& placita aversantes nullius quoque ait rius vinculis constringi volunt, sed ex omnibus temere quaedam arripiunt, de , γsibimet ipsis religionem fabricant, carni ac sensibus blandientem, cum summa si premi Legislatoris iniuria. Non equidem me latet, id quod de aptam republica homines isti exemplum pro domo sua adferunt, Videlicet eas, etiam dum per florum prata Vagantur, & nunc huic, nunc illi, mox alteri flosculo osculum figunt, nihilominus mel optimum colligere, az favum construere longe dulcissimum. Verum nosse hos oportet, animalcula isthaec hanc mellificandi rationem a natura magistra doceri r At homines literati ac docti fiunt per artem, quam rem longiori temporis sipatio, & maiori laboris impendio, quam id quod natura dictante fit, indigere in omnibus videmus. Est de