장음표시 사용
481쪽
. b. I. O modo laudatus II E I N Ec Ei u si c. S. S. quos, cui libet, legere , deque ipso re judicare poterit; Nos litem illarii nutic quidem non facimus nostram. Hoc tantum dicimus, verolimilius videri. paulatim &xelut sine sensu summum illud vitae necisque jus solis Imperantibus fuisse tributum. Neque occidendi tantum jus patribus fuit ademtum , sed noxa quoque ilitiovi ii, quae Papiniani & Ulpiani aetati adhuc in usu erat, si no-- xa hominum conversatio plane respuendam existimavit, is auctore Justiniano in I. isit. Ins. .la Noxat actiou. Venditionem quod attinet; eam a Romulo indistincte concellum eatenus jam restrinxerat successbr eius Numa Pompilius, ut patri nullum jus esset vendendi lilium, cum permiserat uXorem ducere suturam participem bonorum & sacrorum juxta leges; Vid. D i o
Caussae latro ficti tam rigidi Iuris.
ANTE EUAM hinc disceda in , paucis lubet persequi causas, cur tam enormem & a simplicitate naturali in speciem tantopere recedentem potestatem indullerint, cur item eam summopere rei trinxerint Romanorum leges, Divinus ille sequi & boni, verae geiniati eque justitiae thesaurus' Quod ad prius attinet, duplex ratio indigitatur S E N E c ae de Bev. L 3. c. I I. ubi: M H-- rentum conditionem sacravimus, quia expediebat liberos tolli; Sollicitandi ad hunc laborem erant, incertam adituri fortunam. - Et movet se Qt iais utile est juventuti regi, imposuimus illi quasi domesticos magistratus, subis quorum cultodia contineretur ; Ilis accedebat tertia, quae duas superiores magis commendabat . quod suin ira illa patris potestas nihil periculi habere videretur, cum utique is pietas paterni nominis plerumque consilium pro li-- beris capit, is teite P A P IN I A No in L aa. S. tilli ad L. Ah de Adt Lunde semper pro illa pietate militat praesumtio , de qua agit A L c I A T V slib. I. cap. I. Praesumt. Igis quartam causani (eminentiam parevium supra liberos , qtia a natura es jungit eruditissimus SIMPLicius Comm. ad Epicteti Enchiri cap. 3 . p. lyy. Ihctim , quia prolixus, Latine tantum pono: se Antiquae Romanorum leges, inquit, respicientes tum ud eam, is qua ct Nemra est, emiuentiam, tum ad l bules, quos pro liberis parent sis sustinent, volentes praeterea liberos parenti ius sine exceptione subjectc sis esse, credo etiam confice iraturali parentum amori, & venum dandi. si
482쪽
- vellent. liberos, & impune interficiendi parentibus ius dederuntiis Forate etiam accessi quinta; Studium Romanorum, ut iamiliarum. M.trum vn quaeque bene ac prudenter inllitata ipsius civitatis exhibet imaginem. amplitudini consuleretur ac dignitati : nihil enim majus lamiliis conciliare decus videbatur, quam summum illud. & (pene dixerim majestaticum patriae pol statis jus. s. XIV. Item aboliti. Dinomia Iuris Romam contra Bodlatim mensa.DEoi Mus causas introducendi tanti juris patrii; Dabimus & restri gendi: Earum prima lutile videtur frequens tantae potet latis abusus, tristis
enim experientia docuit . patres novercalibus nonnunquam delinimentis, alii que pravorum affectuum initigationibus corruptos maligne circa sanguinem
suum inferre judicium. atque ita pio Legislatoris voto minime satisfacere; Accedebat altera. quod domestica illa majestas statui monarchico parum conveniens, imo Caesiarum dominationi maxime noxia haberetur; ae sussicere videntur ad asserendam Eunomiam Juris Romani contra Bo Di Nure lib. I. de Re p. cap. g. mituentem, jus vitae ac necis patribus periticioso' exemplo ademtum restitui oportere . tum Divina . tum Naturae lege omnium antiquissima jubente , & (quod magis mirere ejus abrogationem frequentat, rum litium ac judiciorum, & exstinctae ante imperii occasum nobilitatae R manorum virtutis ac decoris pristini unicam fere caustin exstitisse, censorio astumantem supercilio.
s. XV. Modi finiendi Iulis patrii. Cur itare eos olim fuerit inauguratio Flamianis Dialis N captura virginis Ves is pExposiTA origine & modo Iuris patrii apud Romanos, superest
finis ejusdem; Modi autem finiendi alii veteri, alii cecentiore jure obtine-hant , quos omnes fere enumerat Jus Tirii Nus sit. Iii . O. N. s. P. P. S. junct. Nin . LXXXI & latius exponit B. Tuom sis ius Diss de Usu Prael. Tit. I re. O. N. I. P. P. S. cap. i. Addo veteri quoque jure ( ex lege forte Numae mlutam fuisse patris potestatem inauguratione Flaminis Dialis.& captura Virginis Vestalis, teste ULPIANO Fragm. T. Io. s. ult. sive hoc dignitas fecerit noviter quaesita, quod velle videtur RIT TER suus ius ad Ia. Tab. Cl. 3. Part. I. cap. I. D. & B. Triore Asius L c. S. I 8. sive
483쪽
sive singulare privilegium alias ob causas ta J ipsis tributum ; Neque enim
placet aliorum conjectura . quasi ideo jure potestatis exierint Flamines Di, Ies & Virgines Vel tales, quod manu Pontificis Maximi velut in bello captae abducerentur, atque ita capite minuerentur iecundum principia juris Romani, liquidem expresse refragetur GELLI Us. qui L. i. N . Att. cap. 12. ait : o Virgo autem Vellatis &c. sine capitis diimnicione patris poteli
is te exit is Core C v I 1 c I u s ad est. Ulpiani lacum b. XVI.
SOLvet etiam ab aliis huc referri praescriptio . he diuturna patris p tientia, qua filium ut hominem sui juris agere permittit, eamque in rem utuntur L i. C. de patr. pot: Male; Etenim qua tandem fronte, si v rum esset, quod ex M. l. i. Dissentientes deducunt. Imperatores in L 3. C. de mane. lib. rescriberent: si Non nudo consensu patria liberi potestate. - sed actu solenni liberantur vel casu ' si Cons. B. T R o M a s I U s ae Diss. cap. I. S. I. not. h. ubi hoc ipsum duplici argumento ex C I c. pro M. Caelio cap. . & S. a. Inst. de Oblie qua quas ex det confirmat; Quibus addo. quod ex l. s. pr. ad Sctum Maced, constet, nondum Ulpiani aetate odeoque diu post Antoninum & Verum ag I. I. auctores eum, qui diu ut palei milias egit, praescriptione sui juris fuisse famam; Quid Z quod Leo Impet tor in Nodi. XXV. in P. haud obscure doceat, se primrim tacito patris . filium ut hominem sui juris agere permittentis, consensui hunc tribuisse e fectum, ut patria potestas eo quoque finiretur modo.
I a I Haruis forte viri. quod ad vestalisa attinet . haec fuit, ne i sa cuiqvam , meertis issi- si quis mire haeret ra. quod . nivir juris Romani principiis , necessir o eveni Tet. nifi patria soli eretur P testate aro s. a. Inst. de r. vi. es Di . co . G E L L I U s II. I. eap. t a. as M. Aeredere potuit & altera , quod virgines
vel viri diirissimis. si deliquissent, obstringeremat paea s (vid. Dio M. MAL CAR N. M. I L est'. ci. quibus affici Mira in poterite constitum passiiri patres millime videhantur. Item iretia. eaque potissima, quod Virgines vestales consere renuir vestae, atque iri per votissima iuris prium pia e reno patris . rra nustiis esse inciperent.
484쪽
eam nunquam Romani moris fuisse putat; iatram immerito, docent multa veterum loca .ER ODIO citata ad D lictit Decl. 26o. pr. Cons idem THori Asius i. c. S. IT. uot. c. plus dubii habet, an potestas patria per eam tuerit soluta , nec ne I Forte tamen prior sententia erit praeserenda auctoritate QS I N E T II. I A N i Deil a Go. I. ad patres abdicantes ita loquentis et is Quid ad vos , quid sint (liberi abdicati , postquam vestri esse, desierunt ' Renati sunt, novumque iatum quodamniodo sortiti. si Desie
runt abdicati patris esse, di miti sunt, uorum sutum sortiti; quid ham si vilicant , nisi filios plane sui juris esse factos Z Idem fordisse innuit S
NE cx Confol. ad Marciam cap. I p. cum de patribus filios abdicantibus ,. ut orbitatis praemia Huorum meminit T Ac IT Us SIn. I s. cap. I sonancis.cerentur, agens ita ait: ta odia filiorum fimulant, liberos ejurant (ita recte lo-- cum emendat GRUTE Rus &orbitatem manu faciunt; is Quomodo orbit tem faciunt, nisi liberi per abdicationem in patris potet late esse desinant 3 Conse Li P s I u s ad cit Senecae locum. Hinc Graecis quoque, quibus haec abdicatio cum Romanis communis erat (excepto, quod hi sine causiae cohnitione . illi non item ruc υι- άπωOpurmp bollent, ut observat Is. CAsAuno Nus ad Div. Vertium in Periandro lib. I. pag. 66. abdicati ivaria Wιγ τὰ γένου , &. si in gratiam redirent, ro Pisos dic tantur Vist Idem C Asau BONUS.
an Comentiones in manum' 'M A I o R E ae adhuc difficultatem habet, an filiarim. quae veteri ritu in manum mariti convenerat, eo ipso patria liberaretur potestate J Negat hoc B. Tuore Asius in Diss. de Usu Prast Tit. Inst. de Nuptiis cap. r. S. c. M seqq. Alfirmat contra Cl. Hei REc crus ant. IV. lib. I. T.
Io. g. 6. Distinguit VERTRANius 'Aullus, non tantum in not. ad Luc. m. q. mp. i6. verum etiam Libro sngulari de jure Liberorum. cap. 3 o. inter eam, quae in manum Flaminis convenerat, quam patrio jure exiisse, & in solius mariti potestatem transisse putat, ct eam, quae in alterius mariti mamnum convenerat, quam . si a patre emancipata non esset, in utriusque, tam patris ,
485쪽
patris, quam mariti. manu fuisse contendit; quod non adeo absurdum esse, ac vulgo putatur, pr ari forte posset arg. Case in Cost LL. Mos. N Rom. T. 16. s. a. τersi et sed ita demum , ubi fit mentio uxoris . quae simul in mariati & soceri, qui filium suum emancipaverat, potestate erat. Sed nos quod attinet. hactenus quidem nihil certi definire maluimus, quam ingratum illud .ex Comoedia audire: is Incerta haec si tu postilleiis Ratione certa licere, nihilo plus agas.- Quam si des operam, ut cum ratione insanias. . Certiora forta tempus, & major ex temone cognitio docebitis. XIX. Transitus. Su PERER,NT & alii modi, quibus liberi , patria liberantur potestate , --hail prostitutio Aia. exposito tisautis & incestuosa patris didamia , quos omnes accurate persequi longum esset, praesertim cum jam in nimium sorte haecetreoMγίμὴ - excreverint; Omissis ergo istis. pro instituti nostri ratione de emancipatione praecipuo illo patriae potestatis solvendae modo, ejusque effectu tam ex antiquissimo, quam recentiore & novissimo Romanorum jure paulo
maiicipatio quid signis et V unde ' Lambimu rsitatus. DI c T eii mancipatio: s de eo enim quaerituro quasi e mancipio i. e.
486쪽
hantur, mmcupium pro dominio saJ fuisse usurpatum exemplis probant
B. B R I s s o N I u s de V. S. vota ma pilam ,&Cl. SCI BL Ti Notus jurisseminibus. p. 6I'. origine vocis repetenda a manu, qua res, quarum dominium transserebatur, capi Iblebant; Iunc ipse quoque actus, quo dominium rite transserebatur . minicipario dictus h. e. rei, quam aher manu capit . traditio; Atque ita intelligo Isino Ruri lib. Ori . cap. et . se Manciis patio, inquit, dicta est, quia res manu capitur, unde oportet eum, is qui mancipium accipit, comprehendere id ipsum, quod ei mancipio da-- tur; is Neque enim illorum utor sententia, qui(nelcio an hoc Jlidori l co adducti mancipationem non venditoris sed eintoris esse actum putant, inter quos nomen quoque suum profitetur ir caetera Doctissimus Dio N. L A M a I N u s ad Horatii Dod. s. v. II. Contrarium enim vel sola maniaci pationis formula: manmpo tibi huiae hominem. qui meus es, satis superque indicat. Cons. loca Veterum B R I s s o N i o cit. in voce Mancipare.
Promiscuus mancipatimis mancipationis Uli1. . E x iselis patet, propria & originaria vi vocis non admodum differre mancipare & emancipare; Utrumque enim proprie de venditore dicitur, qui alii rem tradit mancipio, seque dominio abdicat hinc quod emancipare hereditatem dicitur apud Q v I N c T I L I A N D M Decl. 2s8. id VLPIANO Tit. 28. S. 6. est mancipare familiam, & quod apud P L 3 3 I v M L. I. i mancipare agram, id eidem PLINIO L. 3. D . Io. VALERIO MAXINO L. S. cap. 6. SUETONIO in Othone cap. g. emancitare agros; practa, sui dos audit; hinc quoque JusTi Ni ANus S. I. Inst. de tes. or . test menta olim condita fuisse tradit per emamrepatiouem , GEL Lius lib. XV.m'. et T. per mancipationem Ob J. Sed quid opus auctoritatibus in re noti
las ob ter moueo . M -is rari poste vulgaram tamenti Caiani, quod ea Boethii L. 3. commendi in Top. Liae ius exhibet CL Sc uuvi Maius Ares F. anteis st. p. I. lectionem, neque opiis esse cL SAL Asti emendatis , ut certissimam amplectitur Oisc ius
487쪽
DE EMANCIPATI IONIBUS S. I I L
Eamrticipatio tis notio res minus proprie A 3 hac propria signi fitatione fluxerunt aliae, quibus emancipare gen Ialiter pro tradere, in alienam potestatem transferre atque alteri quasi addicere ponitur; hinc eleganter liber homo se emancipare dicitur, cum se t tum alicui dedit . eique obsequitur; Vetcrun loca hanc in rem collegit GRO Novius in not. ad Senecam D. s. ubi inter alia adducit locum II o-R ATI I Ood. v. h. II. quem tamen, sola distinctionis mutatione facta, alio haud minus commodo sensu exponi posse docuit C R v c his i u s in Comm. Mi c. Cum locis a Gronovio citatis conserri meretur B R I ss o N i u s in Vocematicipare, ubi eundem fere res mamcipare ulum ex variis Digestorum &utriusque Codicis fragmentis abunde adlicuit. S. I U.
I sic TENus de promiscuo mavrepatiouis se emancipationis usu; In eo vero maxime differunt, quod mancipatio nusquam, quod sciam. liberandi significatione o currat, cum contra nihil frequentius siti. quam de liberorum ex patria potestate liberatione usurpari; hinc FEsTus in Emancipari. is Emancipari dicebantur tam liberi, qui ex jure patris exibant, quam ea, quae' alieni dominii fiebant; is Accurate hoc dis inien observavit ULPIAN Usi agm. T. i. cum liberos emam ari tradit, si, posteaquam mmcipati fuerint, moeni missi sent, innuens nimirum, emancipationem demum contingere post mancipalioves interpositas ; Atque hic liberandi significatus adeo proprius emancipationi est factus, ut procedente tempore, cum solemnesma urpationis ritus jam ab usu recesserant, tamen emancipario diceretur actus, quo liberi e patria dimittuntur potestate. s. v
oid disseris mancipatio G maritimissio p
LICET autem, origine vocis inspecti. manciparii vis appellatio aeque commode servorum ex dominica, quam liberorum ex patria potestate liberationi tribui posset, usus tamen, penes quem est vis & norma loquendi, voluit, ut servorum e potestate dimissio manumisso potius , liberorum eman-
488쪽
eipatio diceretur; Hanc sane differentiam Praetori observatam & Ulpiano notatam legimus in I. N sirianae de pec. MTann. Caeterum tamen non usque adeo constans hic ulus est, quin liberi aliquando etiam mantimitti ducantur, uti videre est tum locis aliis, tum maxime in L et s. l. 36 S. I. g. de Adora. N Emanc. l. t. de Oss Procons. M PT. quo an reserre qumque liceat Iis,. tit. J S a par. quis manum. sit, contra Cui sic Iure in Paratith & Di o N. G o T H o F R E D U H is mil. . ad aT Iccc nunc quidem distinctius inquirere, nec opus, nec otium est; Atque haec de voce suf
DE EMANCIPATIONIS ORIGINE ET RITU A NT I Q U IS X Ire o. S. I.
aincipationes a prima Orbis origine repeten .PA v Ri A M potestatem jam inde a prima Urbis origine repetendam esse ut stipra diximus, ita dubitandum non videtur . quin ab eo sere tempore receptus quoque fuerit modus, quo liber, voluntate patris sui juris constituere tur, multae enim jam tum extitisse & potuerunt, & procul dubio exstiterunt causae, ob quas e re tum filii, tum patris esset, de potestate sua ipsum dimittere; Utrum vero hoc nudo & simplici patris consensu in tanta veterum simplicitate fuerit peractum, an trina venditione & manumissione intervenientibus Zillud est , quod quaeritur, & in tanta antiquitatis caligine, uti ad decidendum dissicile, ita inspectionis haud injutamdae. s. II. An illae sun tum solemviter 'teriret perame
U T haec res rite diiudicetur, observannis ( i. cum Cl. S c ri u L T i 3- ,sio in no t. ad Ulp. T. Io. S. I. n. jus venum dandi patribus a Romulo concessum non imaginariam c ceu contendit AL ANDER ad Ceum D t. lib. I. T. C. S. 3. u. a. i ed veram comprehendisse venditionem. ( r. primario quidem
489쪽
D dem illam ter vendendi licentiam pecuniae querendae causa fuistis concessam in odivina filii & favorem patris . uti manifesto indicat DION. H A L I c A R N. l. 2. c. 28. se Mario vero easdem venditiones a patre luisse peragendas, si filium sui juris conitituere vellet; licet enim D ID N Ys i us i. c. ea de te vel, plane sileat, vel saltem obscure tantum loquatur suadere nihilominus illud ipsum sequentes videntur ration .
Primum pro inmmte sententia regimeretim.(I uo D ULPIANus in Frum. T. Io. S. I. legem Decemvi ratem chanc eandem cum . Romuli lege fuisse innuit Dio Nusius i. c. quae de venditione in poenam primario agebat. de emancipatione quoque intellexit. cum ait: se Id enim (ut filius emancipandus ter mancipetur & manumittatur
is Lex XII. Tab. jubet his verbis: Si pater filium ter venumduit . filius a se patre liber ello; si Neque aliter Tu popul Lus in Parapsem ad s. 6. M'. si N. I. P. P. S. ipsem illam legem Regiam & Decemviralem vocans mi
oor rixa f av τιν Ao M, tacitam rationem & tisitum jus, quo filius semel: iterumque emancipandi causa venditus & manti missius in patiis recidebat pote-statem, quod nequaquam, ni lallor, . dixisset, nisi ipsa lex de venditione eman
cipandi caula lacta egisset. S. I T
(a. Si venditiones isth lege Regia & Decemvirali in emancipatione'
non fuissent requisitae , nulla apparet ratio , cur Prudentes postea interpretatione sua trinam imaginariam introduxissent mancipationem , qua filias suti constitueretur juris; excogitarunt illi procul dubio hoc , quo antiqua illa de trina venditione lex in emancipatione quoque observanda , verbis ejus salvis, aliquatenus mitigaretur; Indicio sit, quoa in filiabus t nepotibus unam mancipationem imaginariam Iusticere arbitrati sunt ; vid. ULPIANus m Frum. T. Io. s. r. f. 23. s. 3. junct. l. 8. S. ti . . de injus. rupti irrit fact. test. Vel sic enini si va videbantur legis de filio tantum loquentis verba, quorum ad superstitionem usque tenaces fuisse veteres Prudentes testis locuples est CicERo pro Mur. c. I a. ubi de Jurisconsultorum agens ineptiis: se In is omni, inquit, jure Civili aequitatem (h. e. ut ego interpretor, Derum si is sum reliquerunt, verba ipse tenuerunt; is Sane hanc inter filios caeterosque
490쪽
que liberos differentiam non Legi Regiae & Decemvirali, sed Prudentum interpretationi accepto esse ferendam jam dudum observavit J A c. G o Tu
p R E D u s in probat. ad TU. r. b XII. Colis. O. 5CuULTI Notus ad P. T. IO. S. I. n. T. S. V. Tertium.
Ne ciu E (3. deesse videbatur ratio. Cur jam primis illis temporibus tot mbages hierint adhibendae, ut liberi patrio exirent jure; etenim quam inaesimubile filio a patre liberato praestaretur belleficium , quantumque patris juriatque commodis detraheretur per filii liberationem. ex iis, quae in Pro e de effectu potestatis patriae diximus, colligi poterit; Hinc restanti momenti. &quod ad patrem praejiudicii, non nisii tractu aliquo temporis & repetitis acti bus peragenda videbatur, ut relinqueretur patri paevitentiae aut noto bovaeficio lactis ( ut verbis utar TACITI Iun. I 3. c. a . in re non admodum dissimili, isque lubitide ambagibus illis admoneretur, ne, nisi bene subductis rationitas, tanta se potellate privaret, quod, re peracta, tape larem nollet
P retim. mancipatas Vesata capere cur non licueri pNescio an addam ( argumentum inde petitum, quod Virgo Vestalis
veteri jure Pontificio ex Numae regis commentariis, quorum meminit Livius L I. cap. et Q. Pro manante capi non potuerit, se quae ipse aut cujus pater emancipatus eris, ,, auctore GELLIo Noctium Att. l. f. cv. I 2. '. saJ.Ηujus certe prohibitionis rationem video nullam, si mido patris conserisu antiquissimis temporibus emancipatio fuisset peracta; commodissimam contra, si
pilii legibiis . tum ob lora L i v Ii Q D i o M. HALi CARN sit EN sis a CL REIN Edic I o in comm. ad L. Iul. Er Pup. Popp. I. I. g. . s. i. p. hane in rem allegata, tum etiam, quod Atitistius L eo. ex quo Gellius sua max viam partem excerysissit videtur. in con vittariis ad XII. Tabo de his molithitionibus egisse, imtas adeo in L egihui Regiis & Deceraviralibus ivisio comprehensas huiuere videatur , ditin certe ea re spiciat tenipora, quibus legitimam. quam rivi dentum introduxit interpretatio . emtisipationem fori usus nondum receperat, nec Legis domret virtute, ego quidem nullus dubitem.