장음표시 사용
431쪽
ducta casum , & regem haberent aduertarium,desperata salute, statuunt ingenti eruptione facta, extremum auxilium experiti.
deoq: decretum fuit, ut, qua parte deiectiarti prostratus erat murus, post domicilium Caroli, sortissimi quique prosilirent, circiter sexcenti pedites Francemontani. Ec iaCarolum ex improuiso impetum facerenti Erat inter rupes via multum sinuosi εc concaua. Per eam indicio hospitis Caroli, poterant ad ipsum & ad regem peruenire, priuiquam sentiremus, mod5 tacite irent, nullo excitato strepitu: & ut aliqui per vim excubitores laterent: putabant tamen se vel c*primere illos . vel etiam praeuenire posse, certissima spe concepta, vel interficiendi virumque Principem, vel antequam subueniri eis posset,capiendi:quod etiam si interficerentur, tamen nec in gloriam esse duce bant mortem, nec iniucundam, re tam insigni & memorabili persecta, praesertim quia
an una vii tute omnis spes salutis consisteret. Atque ut facilius omnia cederent, & malo rem nobis trepidationem inferrent, constitutum etiam fuit, ut eo ipso tempore 'reliqua multitudo prorumperet in suburbium, ac nos magno clamore adorirentur. Erat
profecto in primis atduum quod molieba-
432쪽
tur. & factu dissicillimum,etiam multo maiori hominum multitudini, veruntam e minimum aberat, quin quod cupiebant, perficerent. Nam,ita t couenerat, sub decimana horam noctis egressi circiter sexcenti, nostros excubitores huc illuc dis sitos trucidant, de si recta colendissent ad designatum locum,absque tumultu dubio procul interemissent ambos Principes cubantes inle-μilis. Iuxta Carolum erat in tabernaculo quodam dux Alenconius. Hic subsistunt, &vastis perforato loco, ex fimulis quendam occidunt. Hinc excitatus clamor, in causa, fuit, ut aliqui expergefacti arma caperent.. Illinc digres s. regem & Carolum petunt, See ad horreum illud , de quo diximus, moran- tur, & hastis rem gerunt per ea soramina, a quae illi eruptionis causa fecerant. Qui erant in eo cataphracti nobiles , ante duas modo horas, mandato Caroli, deposuerant arma, ut se nonnihil reficerent, & instaurarent ad oppugnationem insequentis diei: sed tamen ex iplis aliqui,audito ad Alenconii ducis tabernaculum tumultu,& subita fortuna pe
moti, arma, quae possunt,arripiunt: cumque
nauiter se defenderent, spatium dabant aliis armandi sese & colligendi. Ea pugna magnuru attulit Eositis ad salutem mometuis,
433쪽
Uloi ueteruauit Principes. Eram ea nocte, cum duobus aliis in cubiculo Caroli: supra hos sagittarii duodeni stipatores excubabat, .& depositis armis, ludebant alea: maiores au te excubiae longius aberat a nobis ad portam urbis. Veniunt igitur illi, eo, quod dixtimus, indicio, oppugnatum nostras aedes, Madeo q uidem celeriter & ardenter,ut vix spa-cium nobis esset armandi Principis. Descen- 'dimus autem ad inferius tabulatum, ut in viam nos eiiceremus. Hic offendimus sagittarios nostros excubitores pugnantes in so-stem, quem a foribus & a tenestris vix magno labore & contentione reiiciebant. Insens erat undiq. & terrificus tumultus, dum
quisque suam factionem,ut fieri solet. inclamat. impediti ea pugna cogebamur aliqua- diu subsistere . atq; interea non costabat nobis quicquam de rege, neq; compertum Crat, quarum esset partium, quod valde moleste nobis accidit. Tande eruptione facta, domum egressi cum aliquot facibus, cospicamur circum nos undiq; pluribus viis pu-snari:sed cocurrentibus ab omni parte militibus nostris. illico depugnatum fuit. Omnium primus cecidit viae dux & index, de quo diximus posteria alii prope onans. Ad odem plane modum onugnauerat quo
434쪽
que regem,strenue sese defendentibus Scotis, ut qui ab illo non discederent,& multa coniicere t tela, qu ib us ali quato plures Bu gundiones vulnerabant, quam hostes. OPpidani etiam ita ut constitutum fuerat, porta sese foras uniuersi proripiunt, sed facile fuerunt a nos is repulsi. Compresso eo tu multu, Eolloquuntur Principes. Erat videre passim magnam stragem hominum occiso rum & initio quidem verebantur Principes. ne maiorem aliquam suorum iacturam fecissent et verum paucis admodum interem Itis, multi sunt reperti saucii. Quod si recta utilent illi secuti viae duces, ut supra quoq; diximus. neque substitissent in itinere, prae sertim ad horreum illud: poterant sine contentione utrumq; Principem necare, & mea qui de sententia magnam exercitus partem proiligassent.Principes obstupefacti,d sum-m opere admirati tantam illoru audaciam, domum reuertuntur. Paulo post coeptum
est a nobis deliberari, quid postridie sit agendum.Rex angebatur admodu in amminueritus, quod si Carolus frustra oppugnaret urbem, re, ut ipse prae caeteris valde periclitaretur. Carolus autem metuebat, nssi Qx discederet bellum aliquod excitares./tque hic yidere licet,quam sit mi stra coa-
435쪽
ditio summorum Principum, &quam inter eos nulla queat esse firma voluntas aut amueitia.Fecerant hi duo pacem ante dies quin decim. eam que iureiurando sanciuerant: αtamen,ut alter alteri fidem haberet. fieri nopotuit. Rex ut ab ea sollicitudine se erimeret, horam unam postquam domum rediit, ex familiaribus Caroli, qui concilio interfuerant, nonnullos accersit: rogat quid sit decretum. E quibus cum audisset urbe op pugnandam este, coepit periculi magnitudinem proponere, & rei dissicultatem, prindenter admodum, ita quidem, ut plerique
omnes adficerentur, eo quod nemo fere enset, qui non extimesceret oppugnationem,
Iartim ob multitudinem & numerum ho-ium, partim propter insignem illam superioris noctis audaciam : ideoq; maluissent vel differre per dies aliquot, vel cum hoste pacisci. Reterunt igitur ad Carolum, quid regi, quid etiam ipsis videretur: sed tamen a
rege dicebant, omnia proficisci, propterea quod metuerent,ne, si viderentur diuersum sentire ab eo, quod constitutum erat,ossenderetur ille in peiorem partem interpretatus , dicebat hoc a rege fieri, quo seruaret hostem, longe alium esse rerum statum, denudatum esse hostem moenibus,& si qua s risior
436쪽
C OMMENT. LIB. IIL iscissent propugnacula, iam illa esse disiecta
tormentis: non se praetermissit rum esse oppugnationem : quod si rex vellet interea Namurcum disceae re, non se repugnare: veruntamen ita, ne illinc, nisi bello persecto, digrediatur. Ea oratio nulli magnopere placebat , quod superioris noctis eruptione, valde essent metu occupati omnium animi. Rex prudenter & amice respondit, non modo non abiturum se aliquo, sed velle etiam interesse rebus omnibus. Sane si subducere se voluisset, mea quide opinione, facile po
terat ea nocte. Nam erant cum eo centum
sagittarii stipatores,& nobiles aliquot, dein Propis quo trecenti cataphracti, sed bonoris δc existimationis rationem in primis habebat. Sub armis igitur quieti sese aliqua tutum dabant omnes , donec illucesceret: nonnulli etiam de sua salute solliciti, faciebant quod in tam praesenti periculo fieri solet. Posteaquam illuxit, dc iam appeteret
hora constituta : Carolus emissis aliquoteormentis,ita ut decretum erat, signum dabat agmini illi. quod in diuersa urbis parte longius a nobis aberat. Expediti igitur illi.
progredi tist ad oppugnandum. Fit clan sor tubarum, de signa militaria moenibusi et tur. Rex cuin suis copiis erat in in
437쪽
dia via. Quum ad muros ventum esset, re perimus omnia. loca vacua defensoribus. praeter unum au t alter u m excub i t orem.R.
liqua omnis magnitudo prausiuravi uerat, de quoniam sacer erat ille dies dominicus, non putauerant futuram oppugnationem. Parum est certe praesidii positum in promiscua multitudine, nisi coli neatur aliqua necessitate&imperio, tametsi tempus incidit, quaaphorum furor, dc repentinus impetus valde est pertimescendus. Erant illi iampridem ' exhausti & fessi, Pit i m auterioris noctis eruptione & vigilia: partim superiorum dierum laboribus & aerumnis. Cogebantur enim simul omnes ad defensionem stare, quoniam undique & muro, & aliis omnibus praesidiis erant denudati. Primum nostrum agmen ante nos ita urbem peruenit, Iaucis admodum occisis , eo quod populus trans Moiam 'rofugiens, Arduennam sylia in & loca vicina petebat. Qua parte nos
eramus, tres modo viros & λ: minam v-
nam necatos vidi, reliqui omnes aut sugaesemandabaut, aut in templa & aedificia sese abdebat. Reu quum videret nulla parte re- mi placide progreditur.Framus in uniue sum ad quadraginta hominum millia. C tolus raulo lonarus in vocita prosectus, e
438쪽
vertit se ad regem , & cum iu curiam eum deduxisset, contendit ad aedem diuo Lam herio sacram, quod est eius urbis amplissimum templum. In illud milites conabantur irrumpere, ut praedam auferrent,& tanta quide fuit vis illorum , ut etiam praesidio ει custodia, quam Carolus ibi collocauerar, cohiberi non possent, quominus in utram que portam eius templi inuadet ent: in eoque tumultu vidi, cum ipsemet e suis familiari bus quendam interfeci t. sedata vix tandem turba, qui confugerant eo, capti suerunt una cum bonis. Praeter hoc templum.
reliqua fere omnia direpta fuerunt, dum sim utaret milites, inuestigare se hostem profusum & latitantem. Pontifex Romanus deinde sacris interdixit omnibus, qui, quod ε templi; abstulissent . non redderent. Hoc illius edictum Carolus per suas prouincias
omnes iussit esse ratum. Capta urbe atque direpta , Carolus sub meridiem redit in curiam. Rex iam pransus erat , α magnum laeti tita signum prae se sciebat, valde praedi cata virtute & sor itudine Caroli., ad quem haec omnia sciebat deserri. Nec enim aliud, spectabat, quam ut primo quoque temporc domum red ret. A prandio venit. in collor inouem cum Carolo . & su ut anta δ
439쪽
hementer praedicauerat apud alios absentem: ita quoque tunc prauentem & coram, non poterat satis magnis laudibus efferre. Sed nunc aliquatulum digrediar ad oppida nos, ut demonstrem, quod in his commentariis non semel dixi, quam sit res periculo se, & plena calamitatum, facere aduersium Branium. Fugiebant mi seri cum uxoribus &Iiberis ad Arduendam sylvam. Profugientes,nobilis quidam vir eius regionis,qui rebus secundis amicus illorum fuera oppresesit, & ad motum fortunae se quoque mouit, ac vi victori gratificaretur, datis literis, pleniora etiam atque uberiora ad ipsum nunciabat , eaque ratione fuit ei reconciliatus.
Alii fugiebant Maceras Galliae oppidum ad Mosam, in finibus Campaniae positum. Du-ees aliquot ipsoru captiui ad Carolum perducti, supplicio fuerunt adsecti. Ex multitudine nonnulli,&fame, &frigore, & loci-gis exhausti vigiliis moriebantur. Quinto die post captam urbem, rex per eos, Quos a se putabat esse non alienos, Carolum de sua prosectione sollicitat, sed &ipse collocutus, ait, si praeterea sui possit esse usus aliquis, ne labori suo vel p riculo parceret: sin minus, eius voluntate sibi discedere liceat, quo in senatu Lutetiae curet pactiones recitari.
440쪽
COMMENT. LIB. III. irs ge enim ser Galliae consuetudo: & alioqui
non sint ratae futurae : tametsi regum potestas in iis rebus omnibus est singularis i eximia. Rogabat etiam . ut per aestatem alicubi in finibus Burguod ae conuenirent, a nimi recreandi una. Ille, tametsi non nihil submurmurabat: annuit tamen. & volebat praesente rege denuo recitari conditiones ut si quid in iis offenderet, id palam cotestate tur. & liberum ei faciebat, ut vel ratas haberet illas, vel repudiaret: nonni bit etiam excusabat, quod ipsum eo usq; perduxisset.Deinde, pro nobilibus illis, qui nuper ex Burgundia venerant, quorum possciliones atque facultates rex tenebat, intercessit, ut in integrum restituerentur. Rex lic a aegre ferret hane intercessionem : allensus est tamen ea lege, si ipse inuicem restitueret comitem Ni uernensem & familiam Croto. rum . Eius rei iniecta mentione. nihil amplius urgebat. sic enim illos oderat, ut reconciliationi nullus esset locus. Quatum ad co-ditiones attinet. rex aiebat, nolle se quicquam utare: atque ita discessit, per aliquod viae spacium deductus a Carolo. cum essem digressuri, percontatus eum rex: Si frater. ait, qui nunc est apud Britannum, nolit ense conicius illa portione haereditaria, quam