장음표시 사용
81쪽
r4 I. 72. Linguae Hebr. noli L in schol. Iud. et christ.
scholis linguae Hebraicae notitiam, at testes de antiquo usu loquendi eo minus esse 9 Og sunt, quo sunt a saeto, quod contestandum est, remotiores . et quo magis ipsi inter se dissentiunt, si hi quoque minime constant, atque suam ignorantiam Inultis manifestis erroribus produnt. Hos tam infidos duces sequebantur Christiani. donec Aeculo XUII. aliqui Protestantes de hac Babhinorum auctoritate dubii fierent, et firmiora principia intelligendi sermonem Hebraicum quaererent. Ast Bolilius, Gos suetius, Νeum annus, Bi intelinus, Fors terug, Avonarius, Loes cherus, et si qui sunt alii, in longe periculosiora devia aberrarunt, ut satius suis et, viam tritum non rein liquisse. Joh. Ern. Gerhardus quidem I 647. . Andr. Sen-nert i 658., IIottingerus 1649 et 1659., Schindlerus 1653., Castellius in Hepta glotto 1669. . I Oh. Fr. Nicolai 167O., Joh. Wilh. Η illinger 167O., Joh. Clericus, et Pocolitus dialectos cognatas, atque Ludo vicus de Dieu i 16,2.
Animadvers. in L L. V. F., antiquas Verbi oue 8 . ad illustranda Hebraica commendarunt; at vix quidquam Pro secerunt, donec initio seculi XV ΙΙΙvi Alb. Schultensius, Vastissima eruditione instructus, in Originibus
Hebraicis contra Dri esse niuin, magno molimine O8-
tendisset; non esse nisi dialectos cognatas, ex quibus certa linguae Hebraicae cognitio hauriri possit. Quum autem Schultensius et ejus assectae justo amplius iuetymologia subsidium quaererent, dialectos Aramaeas et versiones quoque antiquas negligerent: JOh. Dav- Michaelis in opere Beurthei lung der Mittet, Welchemati an wendet die Hebr. Sprache auVers te hen 1 54, principia, quibus accurata linguae hebraicae cognitio acquiritur, majori cura definivit. CLMeyer 's Gesch. der Schrister klar. III. 58-etet.
S. 75. Certa linguae Hebraicae cognitio.
Quum, ut vidimus, directa , i. e. ipsorum Ηe-hraeorum ex aetate linguae te biimonia de usu loquen-
82쪽
S. 5. Certa linguae Hebraicae cognitio.
di Hebraico, desint: recurrendum necessario est ad in-
directa, quae dialecti cognatae praebent; eadem quippe cum Hebraica sunt lingua, ut notiones Vocum, atque sensus dictionum et gententiarum , quas in dialectis re- Perimus, in dialecto quoque Hebraea locum habeant, inprimis si per nexum orationis, substratam materiam,
et scopum auctorum, confirmantur. Dialectum autem Chaldaicam, Syriacam, Arabicam, Aethiopicam geu Habe8sinicam , Samaritanam , Phoeniciam et Thalniudicam eandem cum Hebraica esse linguam, quilibet harum dialectorum gnarus perspicit; eaedem enim omnibus sunt radices, derivata, rationes etymologiae, Verborum sormae, significationes, et grammaticaleg Ρarum Variantes inflexiones, eaedem phrases. Qui vero linguarum ignari sunt, ex historia Gen. Ia, I. seqq. 29, 5. Seqq. 57, 1 seqq. Jud. 7. LXod. 4. 13. edoceri Possunt, ex qua in telligitur, Aramaeos, Arabes et Hebraeos sine
interprete collocutos suisse. Quodsi 2 Beg. 18, 26. es. 36, 1 i. Ρlebs Iudaica non intelligit dialectum Aramaeam, magnates tamen, in dialecto Hebraea melius Versati eam intelligebant, quin eam didicissent; nam illa aetate linguas exoticas discere; usitatum non erat nisi mercatoribus. Aethiopica vero seu Habes sinica dialectus ipsa est Arabica; quam Cuschitae, per fretum Bab-el-man. deb in Africam transvecti, attulerant, et IeViter immutabant. Samaritana , quae ex Hebraica Et Aramaea coaluit, ab illa diversa esse nequit. Thalin udica dein nique ipsa est Hebraica parum mutata exoticis et recentioribus verbis et phrasibus locupletata.
si. 24. Discrepantia dialectorum.
Dialectos aliqua ratione discrepare, ex rei natura intelligitur; ast discrepantia haec, naturam et substan iam linguae non mutat, et non afficit nisi diversam sedem toni; diversos sonos auxiliares seu VOcales, Per mutati0nem quorundam sonorum Princis alium seu con-
83쪽
t6 s. 74. Discrepantia dialectorum. i
80nantium, praesertim qui eodem pronuntiationis orga-'no viseruntur; formam porro et flexionem Pocum . diversam latitudinem notionum, frequenti Oremu8um quorundam Verborum, notionum et phragium. 1e hs notio
num immulationes; denique quod fere gravissimum est, Voces, notiones et phrages cullibet dialecto privas. quas ProVincialis mos dicimus, et eas quidem aliis dia-
lectis proprias in IIebraica ct Hebraicae privas in dialectis reliquis non occurrere, aliunde intelligitur, ut errori non facile locus relinquatur; monendum lamen est. ne levi similitudine Vocum, notionum et phrasium, inducatur interpres, ut sorte ea, quae uni alterive dialecto propria sunt, in Hebraicam inferat. Nihilominus provincialismi Hebraei quoque non raro ex dialectis cognatis lucem capiunt.
f. et 5. Dialecti naturam suam non mutarunt. Dialectos cognatas haurimus quidem ex recenti Oribus libris, qui multis seculis post emortuam linguam Hebraicam scripti sunt; verendum tamen non est, ne multum mutatae fuerint, . et longe alia nobis offerant, quam quae olim locum habuerunt. Nam dialecti cognatae, aeque se Hebraica, iam antiquissimis seculis erant
expolitae; quae autem ad tantum persectionis gradum evectae sunt linguae, ipsa hac sua persectione fixae sunt ut mutati ον es, nisi leves et naturam seu interiora nequaquam attingentes. subire nequeant. Exemplo sunt O
ain Punica illa in Plauti Poenulo, quae . etsi ab ignorantibus librariis depravata, cum Hebraicis tamen manifeste congentiunt. ib) Lingua Hebraica Nehemiae, ΕΖ- rae, Haggaei et Zachariae cum lingua Mosis, qui ultra
mille annos praecesserat, in rerum Summa Consonat.
c) Dialectus Syriaca seculi II di in versione Pheg chito. eadem est, quae legitur in Abulpharagio seu Bar Hebraeo, scriptore seculi XHItii. Denique id) Arabica dialectus in poematibus Mohammede antiquioribus, eadem habet
84쪽
3. 76. Multitudo notionum nihil impedit. 77
verba, et Verborum larma 8, infleXiones, et notiones, atque easdem quoque Phra Ses, quas in recentioribus li-hris et in modernis quoque scristis Arctbum repertinus. Cons. Ober letiner Chre Sto IIi ath. Αrab.
f. et 6. Multi ludo notionum nihil impedit. 'Qui verentur, ne multitudo notionum quae ex omnibus dialectis cognatis colliguntur, magis turbet, quam iuvet interpretem, non Videntur rem intelligere, siquidem nexus antecedentium et consequentium, subiastrata materia, et cetera adjuncta innuunt, quae notio nunc quidem locum habeat. Si nutus hic interdum est ob curior; nihil est aliud, quam quod etiam contingit in libris Graecis et Latinis, et quemadmodum in diis series orationis, gubstrata materia, ficosu8 auctoris, aliaque adjuncta accuratius eXPenduntur, Ut Vera notio vocis, aut sensus loci detegatur : ita quoque in Hebraico . F. textu, gi idem contingit, agendum erit; quod si id in quibus dum locis ad tenebras disset lendas non susscit, cogitandum est, id ipsum ei iam in libris antiquis
Graecis et Latinis non raro contingere. Quo accuralius autem connexio, objectum, seo Pus et reliqua adjuncta orationis conseruntur eo saueiora loca obscura residua manent.
q. zz. Duplex emolumentum dialecto una.
Duplex est cognatarum dialectorum emolumentum; alterum satis: quidem magnum et frequens, elucidalionum p e Verborum , Phrasium et locorum dissicilium .
non semper qui deni certa , sed 'noli raro duntaxat prohabilis; alterum xerum est certitudo he significatione omnium reliquorum Verborum Hebraicorum. et de sensu lotius sacri textus, ut jam ratio de eo reddi possit, quod sine cognitione dialectorum interpretibus et Rabbinis crocendum fuisset, nec discerni potuisset, quid verum, quid salsum; quid ce
85쪽
78 f. 77. Duplex emolumentum dialectorum. tum, quid dubium sit. Hoc emolumentum priori multo majus est, nec tamen in commentariis et scholiis, sed in melioribus Lexicis cernitur, in quibus fere omnia, quae de Iinguae Hebraicae gengu certa sunt, testimonio dialectorum comprobata deprehenduntur, atquedullia et obscura relinquuntur sola illa; quae hoc benescio hudusque non adjuVantur.
s. et 8. Justa dialectorum collatio.
Ut autem dialecti cognatae haec emolumenta Praestent, I. Omnes conserendae sunt; nam potest VOX, aut vera vocis in hoc quidem loco notio latere in dialecto, quae non consertur; sic nzX sΡeculari, ex specu-1 a prospicere, et anat amare, solis Samaritanis
hac significatione usitata sunt, atque solis Aethiopibus, sicut Hebraeis, est uter, et instrumentum musteum. Observasse tamen iuverit, diale dii Aramaeae usum in libris recentioribus esse Dequentiorem. - II. Cavenda sunt artificia, qui hus voces et notiones dialectorum Hebraismo adcommodari solent; collatio simplicior reliquis palmam Praeripit; si arte opus est, vix suspicione liberatur. - ΙlΙ. In collatione verborum analogia permutationis certarum literarum observanda est, et eXceptiones nequaquam quidem omnes repudiandae, neque tamen temere admittendae sunt.
Sic porta, conserendum cum S; et Aram.
k Pn; ita quidem recte consertur eilam eum adit ,
ast male cum quod tantum interdum venit
pro ardor ignis, Proprie autem notat val-
lem. - IV. Transpositio literarum in nonnullis quidem vocibus Io cum habet; ast nisi res sit manifesta, aut si alia adsit in dialectis vox, quae sine tranqpositione 1i
ferarum verbo Hebraico resΡOndet, nequaquam Pro-
86쪽
g. Iusta dialectorum coliatio.
tianda est. Sic E non est conserendum eum vi brn re, quia adest re Verti. - V. Si voci Hebraicae , cui, ob unam aut plures literas duplicis pronuntiationis, aut ob aliam caussam, plures resΡondent voces dialectorum, hae omnes conserendae sunt; si e cum Hebraico GV non modo conserendum egi
eonstringere, ligare, cingere, sed etiam secare, vi eripere, et Iras ei.
VI. CaVendum est. ne Vocibus, quarum certa est significatio. quaerantur notiones ex dialectis, ad n OVam aliquam opinionem stabiliendam, uti Ies. 53, 9. qui
pium contulit cum cae gΡ itans, eum notio Vocis Bebraicae certa sit, et festimonio dialecti Aramaeae suffulciatur. - VII. Denique non est in collatione singularum Vocum sistendum, sed et phrages comparandae sunt, quarum latissimus patet campus.
q. 29. Usus Lexicorum. Optima dialectorum Lexica, ut Arabicum Golii, Giggeji, et Castelli; Syriacum Castelli cum additameniis Nichaelis , et Chaldaicum Buxiorsit, multa quidem
Pandunt; ast usus eorum solus minime sufficit. Nam I. Lexica non sem Per evolvuntur, quando evolvenda so-rent. aut non eo lo eo inspiciuntur, ubi inspicienda
essent, quia explicutio non raro in alia voee, de qua non cogitatur, annotata est. - II. verba Latina, quibus orientalia redduntur. 8sepe sunt ambigua, et male intelliguntur. Iil. Lexicon notionem non semper
omni dubio eximit, nec eam menti alte imprimit; ast vox in contextu libri lecta, notionem sistit serie Orationis firmatam, et alte memoriae infigit, ut simili oc- eurrente Verbo Hebraeo sponte recurrat. - IV. Deni-
87쪽
fo f. 80. Aestimatio singulorum dialectorum. que 1 exica nec complectuntur, neque complecti possunt omnes linguae divitias, et omnes phrases; multo minus sistere possunt interiorem linguae indolem , et omnes tropos, figuras, modosque loquendi, quae Omnia ex Ieclione librorum combibenda sunt. Sic , fregit.
esse etiam Vulneravit, nequaquam in Lexico Golii, sed ex Abdollati fi Memor. Aegypti Ρ, 15. disces, quod I cor. 11, 24. ugum Praebet. g. 8O. Aestimatio Singularum dialectorum.
Quamquam omnes dialecti conserendae, non omnes lamen aeque divites sunt, nec ste qualem ferunt opem, neque eandem praebent cer litudinem. - Ditissima est Arabica, quae quam plurima, quae in Hebraica trita sunt; 38 servavit. Ρraestat quoque celeris certitudine. utpote adhucdum in amplissimo orbis fractu vernacula, et libris omnis generis abundans, quorum multi typis quoque excusi sunt, et sontem nobis aperiunt, ex quo largiter hauriamus. Adsunt quoque poemata, ex quibus genius Poes eos Orientalis cognoscitur, ut poemata Ue-hraea recte intelligantur, et rite diiudicentur; adsunt
lexica ob orientalibus scripta, inprimis Ujauliari, quem excerpsit Golius, et Firugabadius, ex quo hausit Gig-geius. - Sequitur dialectus Syriaca, quae ante IoO quidem annos, paucis pagis in Antilibano exceptis, emortua est, Verum superest in pluribus bibliorum versionibus et aliis scriptis, quorum non pauca impre88a sunt in Jos. Assemani Bibliotheca Orientali, 4 Tom. in Fo I.; adsunt porro opera Ephra emi 5 Τ. in Fol., Steph. Assemani acta Martyrum a T. in F Ol., et AbuIsaragii Chronicon in quarto. Praesto sunt quoque
duo lexica, a Syris conscripta, in Bibliotheca Lugduni
ButaVorum asservata; alterum ab Isa Bar Ali e seo. IX., et alterum ab Isa Bar Bulit ut e sec. X., quorum tyPus jam dudum, sed hucusque laustra, optutur. - Chal-
88쪽
S. 8o. Aestimatio singularum dialectorum. 8 I
daica seu potius Babylonica dialectus, quae quidem
adhucdum in pagis ad Mardin Vernacula est, nobis Vero non sunt, nisi Ρarles illae Danielis et Egrae. atque Paraphrases Bibliorum. Accedis, plura a Rabbinis in eam illata esse, quae gunt minus firma; hine non gem- per salis tuto illi creditur, nisi soror Syriaca adstipuletur. Hae sunt tres praecipue dialecti, quarum cognitio e ulcunque cordato theologo necessaria est; inter-Ρreti vero, qui omnes BiblioruIn difficultates enodare, et omnia ob qcura elucidare debet. consulendae quoque sunt reliquae cognatae dialecti, nempe: I. Aethiopi ea seu Habes sinica, quae adhucdum in provincia Tigre Vernacula est, Bruce Reig. I. Th. S. 369. En-hang S. 88. Liber s. Von Culin. Fon adsunt autem os era, typis eXcusa, nisi quae Supra g. 57. Iaudavimus. - II. Samaritana; quae in unica versione Pentateuehi superest. III. Thalmu dica, satis illa quidem di- es, sed ob plures Vocibus Hebraicis obtrusas notiones incertior, quare nonnisi destituentibus nos aliis dialectis usurpanda. IV. Phoenicia, Punica, et Palmyrena, eX quibus non adsunt nisi fragmenta in inscriptionibus et nummis, in Augustini operibus, et in q,o-husdam scriptoribus sic dictis classicis.
Reliquae linguae orientales, Hebraicae quidem cognatae non sunt; interpreti tamen commoda non contemnenda Praestant.
Collatio dialectorum feliciter cadere Vix potest, nisi lucem praeserat etymologia, seu investigatio Primae significationis verborum. et quibus rationibus ad alia demum significanda
translatio facta fuit. Primam autem gignificationem dicimus, quam inventores linguae primum Verbo gubjecerunt. Ut autem dignoscatur haec Prima Verborum notio , juverit Oh, erVare sequen-
89쪽
S. 8l.. Elymologia. ita. I. Inventores linguae non erant philosophi, qui st
genere od species descendissent; sed erunt homines simplices et inculii, alque toti a sensibus Pendebant, qui illis primum objectis, quae aures, Oculos, et alios
sensus, saepius aut , ehementius seriebant, nomina in3-
ponebant; imitabantur inprimis sonos objectorum, et is Me hic sonus, imitatione Ρrolatus, erat nomen rei μο- nantis. ut My a strepitu o s, quem avolans suis ex Pitat; VIa a sonitu ba, quem erumpens ex lante B quae dit. Significationes et voces hujus generis dicuntur Onomatopoeticae, quae in Bebraica quam plurimae supersunt. -- Objecta Vero, quae non Sonabant, saepivg tamen aut Vehementius in sensus inpurrebant,prao aliis, a ficto per imaginationem sono nomina recipiebant, ut membra hominis et animali xim; quare significatio nominum hujus generis, Ut manus, in Ρes, o Vis, canis etc., Prosecto prima
e, t. C O n L p r a e s. ad meam Grammaticam Ara. maeam. II. Qui linguam invenerunt, et deinceps locupletarunt et expoliverunt, pro notionibus novis, quas progressu temporis acquirebant, et inprimis quidem pro notionibus abstractis, et pro rebus a: iis in sen- si1 9 nequaquam incurrentibus, non sena Per no Va quoque Verba fingebant, sed persaepe antiqua ad novas has notiones transferebant, quia Vel similitudinem quandaui. vel nexum rei no Vae eum antiqua obfi euro observabant, vel observare bibi Videbantur . vel quia casus occasionem translationi praebebat. Hinc significationes rerum insen, ibilium et abstractarum non sunt primae sed derivatae. III. Progres,u temporis Verba a prima signifieatione frequentius, etiam ad ornatum, Vel propter aliquam allusionem , ad alias non raro longius remo ius, imo per ironiam etiam ad contrarius notiones transferebantur, et licte derivata notione crebrius usurpa bantur, ut prima illa radicali notio fieret rurior, aut prorsus obbolebe eret. Bino signisicatio prima nequa-
90쪽
quam est usitatissima, sed plerumque rarior, saepe obsoleta, et in unico nomine derivato haereng. aut te nubhus quibusdam reliquiis notabilis, aut etiam prorsu gamissa. Hinc etymologia rem plenam aleae tractat. et non semper finem suum a s 8 equitur. IV. Translationes verborum, quas Orientales ad OΡtarunt, ab analogia nostrarum linguarum Persae Pe longis 8ime recedunt; de-
sumtae enim sunt ex norma cogitandi orientalium; occasionem translationibus praebebant tropi et nexust dearum, qui ab Orientalibus ObserVahantur, et miniis me sunt omnes iidem , qui ab occident stibus observatigunt; quare derivatio notionum a notione prima. consentanea sit iis, quae in h0c genere orientalibus propria sunt.
S. 82. Etymologia non docet, sed illustrat notiones.
Noli Onum nexus esse potest diversissimus, et hinorationeq translationis Verborum et notion Um esse Pos-gunt infinitae, ex quibus homines cujusvis linguae ali-
quas . sere pro arbitrio se legerunt, ut nemo, nisi qui
scientia complectitur omnia, divinare possit. quosnam notionum nexus. aut Vocum translationes, genη quae- pium adoptarit. Hinc Ρatet, ex Prima notione erui non posse notiones derivatas, sed id solum einci, talem translationem vocis locum habere potuisse. Etymologia itaque derivatas et usitata 8 Verborum notiones docere quidem minime potest , nequaquam Vero Proptereasterilis censenda egi, Plura enim et magna interpretialia commoda praestat. I. Illustrat significationes deri alas, easque clariore ' ei distinctas reddit, uti in artur
etc. II. Haec illustralio notioni g eo majoriss est momenti in locis . ubi synonyma junguntur, quorum alterum pluη altero exprimit . uti Ga et I es. 43 , lx. 45,1'6., atque et 'I', Iob. 1O, 19. III. SyntaXis, in-6.