장음표시 사용
131쪽
eoereendi suos utili atque ad sapientiae leges eraano imperio 3 Plerorumque ea vox fuit, praeserendum , qui se bello praestaret invictum. Quid cum Rege, aiebant, qui pacatis temporibus bella scit regere, sed orto bello turbatus nescit sua defendere 3 Ipse hostibus inserior, subditi mancipia
erunt. Alii contra pacificum praeferebant, ut qui bellum timeret, & prievertere consilio posset. His rursus contraria sentientes alii dicebant, Regem bellatorem finesque imperii amplificandi studio. sum tum ad suam, tum ad gloriam gentis suae inc biturum; in armis fore, dum vicerint sui. At pacifico rege, subditum marcescere otio & perniciosa isnavit. Denique tertio, quid sentirem Τ ius sus pronuntiare, sequentia reposui :Media tantum parte Rex est, qui non nis aut pacis aut belli negotia didicit tractare; nec tam pacatum quam armis infestatum tenere imperi.
um. Quodsi vero Regem unicE praeliis deditum comparare libet cum Rege sectante sapientiae studium, S pugnandi quidem arte destituto, ceterum
habente viros idoneos, per quos agat, quod exigit improvisa belli neeessitas i hunc ego sane pugna tori illi anteponendum existimo. Ρugnax animus cum armis semper immineat ad propagandos tum, ditionis tum gloriae suae terminos, subditum in casum trahet. I Quid iuvat habere populorum victorem Regem, si subditos prernat aevictorum ealamitas 3 diuturna bella multa licentia consequitur, multa confusio, d qua intacti neque ipsi adeo victores manent. Quanta impensarum res ima tione Phryges expugnavimus 3 decennium int
grum Samplius acephala fuit & sine regibus Grae- '
132쪽
TELEMACHUS. LIB. V. 99cla. Leges, cultusque agrorum S artium stamina belli absumit. Vel optimi principes, quamdiu militiae vacant, vehementissime squamquam invitiὶ peccant, dum videlicet nec possunt obsistere militari licentiae quantumlibet effusae, nec carere improborum auxilio. Iam facinora quis numeret, armis Vacantibsis Punienda, quorum tamen licentiam remuneratur Dellorum confusio. Auctoritas domini, qui dimicandi studio tenetur, subis ditorum exaggerat Onera. Qui regna, qui urbes expugnant, ambitione ebrii ferociunt, neque suis, quam victis minori detrimento existunt. Ad colendam pacem miniis idoneus nescit, penitus Oppresso hoste, fructum victbriae largiri subditis,
quorum impendio vicit. Comparandus homini est, qui agros suos ab assinium violentia tutatus, rure adversarium per nefas exuit, inde tamen ob colendi serendique inscitiam messem non colligit. Videtur vivere, non ut felicitati gentis suae prospiciat, sed destruendo, rapiendo, turbando exitium consciscat. Venio ad eum, qui res pacath gerit. Armis grandia non quaerit; non subigit aliena imperia, non urbes. Facultas solertiaque deest; neque tam PerverSe avarus genius eius est, ut, quos alteri 1ubiecit aequitas, domare populos cum perturbatione gentis suae velit. At neque ipsi deest, quieto imperio si omnino lassiciat, quod ad securitatem subditorum sit opus. Tenax recti & lenis est, nepgravis accolis; subducit discordiae cum confinibus.1emen. Ex religione foederum, quae observat, sociis nec odio, nec timori est, nec ullo modo suspectus; imo charus, dignsisque, cui maxime planeque
133쪽
eonfidant. Sed ecce utantur rege accola iniquo, feroci, ambitiose: tum vero principes ceteri, uorum regnis coniungitur, ex aemulationis capitae issidentes ad arma quam colendam pacem pronio vi, ansam capient allato innocentiae praesidio iniqui, oris audaciam deprimendi. Regem tanta probitare,
fide, lenitate arbitrum sibi deposcent circumie lipopuli ; dumque alter suscipiendis inimicitiis iustoeconfidentior, bell1que audacior ceterorum incurrit odium, atque ex firrna, quam sibi reliqui praestanti amicitia, etiam periculum: ille pater tutorque regum honorificentisi mo utique nomine compellatur. Atque haec quidem foris ipsi accedunt commoda. Maiora domi aecipit. Cum pacifico imperio sussiciat, pono, ex optimarum legum observantia sussicere. Itaque proscribit, damnatque luxum, ct quidquid artium ad nutriendas voluptates , promovet autem , quidquid ad vitae subsidia non
supervacanea videtur conducere. Quo in genere primus locus agriculturae dandusi Hanc pacis amans rex summo opere commendabit subditis, ut, Pote quae rerum , quibus indigent, copiam accumulat. Atque ipsis quidem, eum patientes labo- .ris, & simplicibus moribsis tenui perfungantur vistit, alimenta, quae in agris nascuntur, facita ad sustentandam vitam sufficiunt; unde immensa quaedam augendae incolarum frequentiae existit foecunis ditas. Quo fit, ut huius conditionis regnum abum det innumerabili multitudine sanorum hominum, robustorsimque & alacritate vigentium, qui ct virtutis exercitio firmati, & dulcedinem ignavae delicataeque vitae exos, & fatis, cum poscit ratio. sponte obvii excidere vita malunt, quian libertate,
134쪽
rua fruuntur etege sapientiae praeceptis probe instructo, nςc impςrante, nisi ut rationi obediar. Dabo nune, ex proximis quemdam, avidiorem Pugnae, huic genti moliri bellum. Fieri potest, ut minus peritam inveniat disponendi castra aciem, 'machinas, quibus instamus oppidis. Nihilominus sentiet eam. vinci non posse, quod multitudine innumerabilis, quod inexhausta fortitudine, quod laborum, molestiarum, inopiae patiens, quod manu prompta strenuaque sit ac dedita virtuti, sortis casibus numquam non superiori. Demus etiam regem ipsum decernere non posse ob rei militaris tenuiorem peritiam. At habebit idoneos, quibus noverit decernendi negotium sine auctoritat
suae detrimento committere. Accedent interim
sociorum quoque auxilia, Malent subditi ad umbras, quam sub potestatem domini omnia per vim, Per nefas agentis mitti. Quid Z quod ipsi pugnabunt pro rege tam pio, tam iusto, Superi. Itaque cum tot tantaque sint, quibus pericula eius subleventur, subsidia : concludo, regi pacis quietssque observanti plurimum quidem ex ornamentis dignitatis suae armorum ruditatem decerpere ', quippe
numquam ex hostibus quod regalium munerum fere princeps est) triumphaturo. Ceterum addo, illum satis testimari non posse prae expugnatore regnorum urbiumque, nihil pacato imperio, sed
armis unis sussiciente. ιEram sat multi in consilio, quibus displicebant, quae senseram. Neque istud me latuit. Multorum videlicet oculos facta illustria sin quibus victoriae ct bello comparata referuntur perstringunt aded, ut, quod humile, quod tranquillum, firmumque,
135쪽
4o2 FRANCISCI FENELONII puth pacem & disciplinam populi, habeant in
postremis. Verum me sensisse cum Minoe, pronuntiatum h Senioribus. Qui inter eos eminebat, elata tunc voce: Video, inquit, Divinam atque in insula nostra decantatam sortem impleri. Minoi quippe ex Diis, quos consulebat intelligero volenti, quamdiu vi legum, quas modo condiderat, Cretae essent praesuturi exluis, responsum est: praefuturos, donec legum istarum cultor aliunde gentium advenerit. In hunc usque diem metus erat, occupatum iri abalienigena insulam. At quid oraculum sibi voluerit , Idomenei fato sapientiaque ex Ulysse geniti, in intimos legum nostrarum sensus admissi, edocemur. Quin abiicimus moram, & altiori Numine . destinato nobis Regi Coronam imponimus 3
ΝΣς mora : Soluto consilio ex ambitu saeri
nemoris proceditur. Primas tenebat, qui me educens manu, populo, longiore mora sententiae iam fatigato, enuntiat, ceteros mihi cessisse acumine respondendi. Finito hoc nuntio incerti mox fremitus tota concione oborti. Deinde etiam h singulis in me inclamatum cum laetitia, vocibus ad omnem maris oram circumiectaque
iuga montium relatis: Imperet ex Ulysse, compar Minoi genus lMomenti intervallo silentium poscebam manu. In quod dum paullatim concionis servor desinit; Mentor admotus auri: tune, inquit, renuntiare Patriae Θ
136쪽
M TELEMA Η . LIB. n. Io 3 patriae 3 Ρostponere Penelopen, quae te exspectat opem suam, throno 3 postponere Ulyssem, quem tibi impertiri decreverant Dii 3 haud inutiles hae
VoceS tuere, magnumque adversiis regni cupiditatem subsidium. Interea plane conticuerat vario motu discincta multitudo. Itaque dicere sum orsus: Indigno parebitis, Cretenses nobilissimi, indigno parebitis, si mihi. Divina sorte, quam
assirmatis oraculo editam, satis quidem palam est, movendos regno Minois posteros, aliunde venturo , qui incolumitatem sanaessimis legibus eius
hic gentium curet. At regnaturum hunc advenam, non est responsum ab oraculo. Dabo, si ita vultis, me esse de exteris, quem sors illa destinaverit Et certh, quod a Numine enuntiatum, implevi. Naim & aliunde hue veni, & quem habebant germanum sensum leges, exposui. Deos quaeso, iaciant mea interpretis verba ita vobis usui esse, ut cum his legibus imperet futurus Rex. Ego vero Ithacam, in qua coepi vivere, peto. Iulus angustias Insulae, & paupertatem centum Cretae
urbibus praesero, opibusque splendidissimi istius Imperii. Sinite me, quae fata destinarunt, sequi. Certavi in ludis vestris haud sanh, ut imperem, sed
ut admirationem vestram misericordiamque promeritus subsidium a vobis consequar strenue redeundi in rerras, quae me genuere. Habeat in me
Ulyses genitor subditum, Penelope dulcis mater solatium potius, quam orbis terrarum principem. Habietis, Cretenses, vere quid sentiam. Abeundum ii vobis mihi. Ceterum ab osseio grati in vos animi non prius, quhm ad manes abibo. Imo numquam ita vivam in numquam hic animus h Cre-G 4 . tensium
137쪽
tensium gente alienus, & eorum S suam gloriam assini studio prosequetur.
Simul finem dicendi feceram; simul, sublato
strepitu, qualem comitata ventis maria solent ede-xe, alii: istune, inquiunt, humana forma Deus 3
alii extra patriam suam me vidisse & nota contendebant. Nec desuere multa vociferatione postu' lantes, vel invito imperandum mihi. Restaur ham sermonem. Protinus aures ab omnibus Scdiligentissime datae, incertis videlicet, nym muta- o consibo, quae Offerebantur, admiserim. Haec
porro dicebam: Date mihi Cretenses hanc veniam, ut quae sint in animo meo exponam. Equidem nihil est uspiam gentium, quod sapientiae vestrae possit compa-xari. At puto sapientiae alio opus consilio, atque
os nunc decrevistis uti. Regem creare oportet
haud sane, qui leges optimh novit interpretarii sed constantissime, legibus quae iubentur, exsequi. fgo vero maioribsis annis destituor, & horum veΑxissimo ornamento, experientia. Instat iuveni inimica cupiditas : urget animnm eius deterior .pifecti Q. Atque is sum, quem adhuc obedire, non imperare decet. Alioqui nunquam salutaris Rex si O. Hominem igitur eligite, qui se ipsum, noni Ilios ςxercitatione corporis aut ingenio viciti nius in animo leges inscriptae, moribus expresse sint ; cuius denique non verba, sed opera suffra-; tum pro corona a vobis exposcant. Seniores una voce approbarunt meam sententiam, populique secundae admurmationes augerebantur. Itaque illi ad me: quandoquidem Dii non permittunt ut 1 te petamus imperia; at certe
138쪽
sae regem exhibeat , qRi legibus nostris se una nobiscum subiiciat. Agedum, virum si nosti, cui ea spe deferre coronam possimus t Ad quae conti nuot Novi ego, aiebam, quem iisdem, quas admi, ramini in me, pollere dotibus non puto, sed Icio.
Sapientiam eius, non me ex me auatvistis loquen
tem. Instrumentum ego fui, quo Verba pruden- tissimi illius hominis ad aures vastras pervenerunt.' Id sermonis omnium oculos deflexit in Mento rem; quem prehensum manu exhibebam concioni, reserenS, quam pueritiae meae impendisset, indupstriam, reiectaque per eum h capite meo discrimi. Da, & aerumnas, quae post neglecta eius consilia
plerumque milii incidissent. Atque ille quidem tum a levi & parabili cultueorporis, tum 1 moderato oris habitu praeter sum mam vocis parsimoniam, sedateque ac considerati agendi rationem eo serh usque in concione negli, gebatur. Nunc vero cum inspiceretur de indu
stria, ipso vultu deprehensum est nescio quid solidi excelsique. Apparebat ille vigor luminum,
illa vis robur animi, quae omnia opera eius, &ipsa adeo, quorum tenuitas cura solvit humanam industriam, confirmabant Interrogatur multis suspicitur: rogatur, imperet. Recusat ille nihil mutato animo, asseverans, sibi solitariam vitam utcunque vilem regali potiorem: verissime inse-lices esse, qui coronas ferrent. Nam & bonum, quod vellenti plerumque omittere; & saepe in malum, quod nollent, adulatione impelli. Addebat, miseram servitutem credi; at neque regibus deesse, quod desserent mancipia: uno eos disterre Hulo. ReSem numquam ita esse sui iuris, ut pen-
139쪽
dere non debeat ex illis hominibus, quibus, ut imperata subditus & diu iaciat, sit opus. Gratu latus deinde omnibus, qui carerent imperandi ne-eessitate: Uni, inquit, patriae petenti, ut imperemus sibi, acquiescendum, & abdicandum libertate, ut publicae operemur saluti. Aliunde oblata fas est sine piaculo recusare. Ea res Cretensium admirationem exhausit. D nique petentibus, doceret, quem eligerent: Eligite, inquit, qui ct vos quoniam vobis est imperaturus) noverit, &, ne vobis sit imperaturus, metuat. Aulae novitius & tyro est, imperare qui velit. At si novitius, si tyro : qui rite praestabit Regem 3 Sua causa in desiderium coronae impellitur; quando non alius quaerendus, nisi quem unus amor vestri in solio reponet. Cretenses cum dignitatem regiam, alias humuna desideria operamque fatigantem, viderent con
temni h duobus advenis , haud facile dictu est, quantum in stuporem inciderint. Ardebant scire, quocum venissent in Insulam. Nausierates sis enim h littore ad Amphitheatrum, ubi celebrabantur ludi, progressos secutus erat) digito Hazaelem designat, qui nos ex Cypro secum deportavit in Cretam. At longe amplius aecessit publico stupori, cum nuntiaretur Mentor primo Hagaeli servitutem serviisse, versim perspecta sapientia &virtute, eidem dehinc h consiliis & in supremo amicitiae fuisse gradu. Atque istuc olim mancipium aspernari nune regnum. HaZaelem autem
impellente studio sapientiae prosectum Damasco Syriae, hue venisse terrarum, ut Minois leges pedidisceret.
140쪽
Igitur neque a te impetrabimus ita Seniores
ad Hagaelem) nobis imperare ut velis. Idem cum Mentore sentis videlicet. Imperandi voluntatem exstinguit in vobis nimius contemtus hominum. Nec opes quantumvis magnas, nec diademata ducitis tanti, ut ea emere laborum, quibus numquam vacat thronus, pretio sit libitum. Contra Hazael: Alia, viri sapientissimi, nec homines contemni hme, credite. Numquam hanc ego mortalibus iniuriain secerim. Humanae felicitatis iustitiaeque
adiutores quam sint divini, haud quaquam ignoro. Sed & illud, sine molestia, sine periculo tales esse non posse, suis scio. At enim insignis hic titulus. Inanis tamen es , & uni delectandae superbiae. Arniora sunt vitae spatia , quam quae sussiciant implendis cupiditatibus, quas gignit ambitio. Longinqui ex patria itineris praemium non bona, quae
noceant, peto, sed his bonis carendi praecepta exquiro. Valetet ceterarum rerum cogitatione abiecta, eo me redditum vitae solitariae atque tranquillae. In solitudine mentem hanc alet sapientia: ibi spes melioris vitae, quam virtuti ominamur 'post fata , molestias senectutis absterget. Mihi
si imperabitur optio non sceptra, non coronas legam, sed istorum, quos coram aspicitis, hominum duorum perpetuam societatem. Ad ultimum Cretenses conversi ad Mentorem, impense rogant: Ediceret post hominum genus natum prudentissimus unus maximusque, ecquem
ipsis suaderet Regem 3 nisi edoctis de utiliter ha-'benda electione incolis, eum haudquaquam dimis, sum iri ex insula. Ad haec Mentor: Vidi, inquit,immixtus spectatorum multitudini hominem unum, , queri