장음표시 사용
251쪽
depellendar iniuriae, despe avimus libertatem. Et nostra & Idomenei interest propulsare a cervici-hus hunc hominem, vicinorum omnium libertati inimicum. Nobis acie victis, idem Salento incidet discrimen. Maturemus igitur praevertendo malo remedium. Dum haec disputantur a Nestore, Processere ad urbem. Invitaverat enim reges & nobilissimos dudum Idomenei humanitas, officiosε rogantis, ut illuc secum pernochaturi concede
Lmque tabernacula collocabat foederatorum
exercitus, velaque tum pretio tum colorum varietate conspicua intendebat, opportunum
suturae post molestias quietis auxilium. Urbem ingressi hospites mirabantur haud obiter, tantillorempore aedificia hoc numero luxsique potuisse educi, & ne bellum quidem tanti apparatos incremento adolescentis coloniae festinatoque nitori eius obstitisse. Coeperat hospitibus stupori esse Idomenei solli: eita sapientia; auctorque regni tantae spei & iam
socius, credebatur augere posse, quantum satis esset, foederatorum vires, si accederet pugnaturis in Daunios. Suadetur itaque Idomeneo , una eoiret in foedus, ct ille tam aequa petentibus reluctari non debere ratus, promittit militem. At Mentor ut non erat rudis eorum, quibus regnorum Ortus alerentur, ita facita intellexit, Idomenei potentiam vero maiorem credi. Ergo seduinuneum privatim adhibens: ι 'e
252쪽
E re tua vides, inquit, fuisse, quae eum eum praestitimus tibi. Triumphat Salentum ereptum instanti periculo. Tuae nunc opis est, decus &Iaudem huius civitatis coelo, te Minoi, ex qu neΡOS eS, gubernandis populis aequare. Liberε tecum rursus ago, quoniam pro certo assumo, id amari h te, nihIlque praeter verum peti. Ego, Iuxum tuum magnificentiamque demirantibsis regibus, tuam temera agentis vecordiam mecum
Mutavit rex vultum, vecordiae prolato voembulo et micabant confusi oculi: genarum laetitiae intercedeber importunus rubor. Proximum erat,
ut impedito hospitis sermone ostenderet, dixisse,
quae ad licerent. At Mentor libero vocis sono, Pragier importunitatem & contemptionis notam aucto : Offendit te, ut video, vecordiae nomen, quo squis praeter Mentorem utatur, culpae dabo. Reverenter quippe agendum eum regibus, caven. dumque, ne vel reprehensio moveat eorum deibeatum sastidium ; cum ipsa veritas, etiam non accedente ex verbis pondere, sat iisdem gravissi. Ego vero eredidi, h te etiam non lenitis vocibus admonentem erroris me fore sustinendum. Ρroposueram scilicet, aures tuas propriis rerum vocabulis assuefacere, tibique persuadere, cum de vita & moribus tuis consulueris alios, te nunquam respondentem cogitationi responsionem auditurum. Quam ob rem necesse est, ut, ni velis decipi, ultra responsi terminos progressus animo,
semper amplius, qui1m sit de re tibi iniucunda dictum, percipias. Me quod attinet, lenior, si ita vis, ero. Ceterii expedit hominem esse, qui som
253쪽
dido rerum suarum studio liber perspectaeque benevolentiae, remotis arbitris tecum agat auritis.
Et tum quidem istius hominis ghnere dicendi praeter ipsum utetur nemo : sed neque aliud praeter semissem veritatis eumque splendidissimis dissim. latum fucis accipies.. His vocibus, iam compresso priore impetu, in ruborem datus rex, quod vellet adeo cautE &eonsiderath secum agi, ad Mentorem: Vides, inquit, adulatoribus quid sit assuevisse. Ego regni
mei salutem in acceptis tibi refero. Incrementum felicitatis, quoties ex te verum, accipio. Sed commiserare regem, quem veneficium pervertit adu lationis, & euius nec infelicitas reperire potuit' audacter veridicum. Non potuit, inquam. Neque enim unquam reperi, cui tanti fuerim, ut offensam meam, quam culpam palliatae veritatis maluerit incurrere.
Haec quidem rex fluentibus lacrymis, & eum amicissimo salubria monentis amplexu. Tum Mentor: Quam velim, rex, inquit, tractare te mitius. Sed qui possit fieri, ut verum te mala fide Mentor celet 3 Finge, te esse, qui ego sum ; in fraudem si es deductus, ipse praebuisti manum, aversatus, a quibus dabatur sinplex consilium. Num quaesivisti viros, rebus suis nihil iniquae n vantes operae, & omnino audaces sententiae obloqui tuae 3 num cohortabaris ad serendum iudicium homines nihil amicitiae tuae, nihil commodi studiosos sui, nihilque trepidos damnandi, quae appetebas praeter rationis suffragium 3 amovistine
aut suspectos habuisti, quorum manifesta tibi erat virtutis simulatio 3 Aliud egebas sane ; neque
254쪽
TELEMACHUs. LIB. XII. a axque illud, quod agunt, quos dignos cognoscendi
veri amor veritatis facit. Age, experiamur, an nunc saltein ita in potestate habeas animum, ut smplieissimo veritatis adversum te iudicio non
Asserebam paulo ante, digna vituperib esse, quae tantam admirationem tibi conciliant ab hospitibus. Dum tanti hostilium armorum apparatus foris strepunt tibi; dum regno tuo adhuc tenui, inopi, sterili paratur exitium: tu intra nascentis oppidi ambitum in condendis aedificiis ad invidiam magnificis totam comburebas Operam. Hoc est,
quod tot implacidas iit fatebaris in & insomnes
tibi creavit noctes. Hoc est, quod aerarium privavit nummis; quin tu curaris aut propagare tuum Populum, aut colere hane mari adiunctam tantasque opes promittentem glebam. Quae duae res numquid totidem bases & fundamenta tibi debui sent esse, quibus tota potentiae tuae inniteretur moles 2 Nonne providere debueras, ut bonis abum dares subditis & bene cultis agris, ex quibus aleres tuos 3 His autem initiis opus erat diuturna pace, quibus iuvarentur incrementa amplificandi populi. Opus erat praeterea, unice ad subigendam gle- bam, constituendasque optimas leges incumbere. Insana libido gloriae te adduxit in extremum perbculum ; famaeque illusti andae pertinacia iam ibat perditum , quidquid verae habebas famae. Vide itaque, quamprimum medelam opponas, quod fecisti tibi, vulneri. Moram aedificiis & si1bs ructionibus, quas magnificentiores cogitas , statuerrenuntia luxui, pesti suturae novae coloniae t sine pacis otio reparari subditum: fac opibus polleat,uῆ
255쪽
ut facilior ipsi sit ad crebra. connubia aditus. Memento, ex eo te regem esse, quod multis imperas, neque vires tuas censendas ex amplitudine regionum, quas Oecupaturus es, sed multitudine hominum , quibus in iisdem regionibus dominabere. Esto, regnum tuum circumicribant mediocres te
mini. Quodsi illud copia impleveris hominum, in quibus par sit industria & probitatis & operis rnae tu victorum omnium potentiae , felicitati &gloriae post quantaslibet regnorum rerumque publicarum eversones haud invidebis. iQuo igitur pacto Idomeneus rogabat) me in ore tot regum geram 3 Fatebor errasse Z Utique neglexi agros: prietermis, ex orae huius situ quantumvis expedita, commercist. R dificandae splendor urbis totum oecupabat Idomeneum. Meamne igitur laudem, chare hospes, ipse & tot regibus levabo 3 ostendam, egi sse nullo consilio 3 Levabo, si necesse sit, nulla habita ratione obsistentis animi. Nimirum didici ex te, vere regi, quoniam non sibi sed populis omnino natus sit, imperii salutem se sua habendam esse antiquiorem. Imo hic animus, ita Mentor assirmat, decet dignitatem eius, qui populorum sit pater. Hic as-fectus tuus, non pompa cIvitatis tuae ostendit, habere te animum, quem postulat digni regis conditio. Parcendum tamen est famae tuae, ne quid inde regni tui patiatur salus. Cetersim id mihi committe. Monebo sine mora reges hospites, tibi incumbere, ut Ulysii, si nondum occiderit, aut certi filio eius imperium Ithacae, eiectis Penelopes, Procis, recuperes. Et sane intelligent, mediocribus
copiis id confici senus belli non posset, satisque
256쪽
TELEMACHUL LIB. XII. 2 a 3 putabunt esse, si h te exiguam manum in Adrastum
Vidisses ad haec verba Idomeneum dempta quasi mole liberius spirare. Certe haud alias laetiori
vultu: Facis, inquit, amice, celando attenuatas opes, ne haec cum rege suo civitas vilescat extra.
neis. Sed qua specie veri dixerim, ablegatum me iri, qui Ulyssem vel certe Ulysiis filium Ithaciis
restituanr, cum Telemachus ex Promisso se adium get profecturis in Daunios 3 Varum & hae eum eura liberans Mentor : A veritate, inquit, nihil alienum dicam. Quas ad instituendum commeretum dimittes naves , abibunt in Epirum. ' Unci eodemque itinere agent duo. Nam & institores exteros allicient ad Salenti portus, parum frequentatos ob vectigalium avaritiam ; S de Ulysse ea. piabunt certiora. Qui si superstes st, cirea freta necesse est eum versari, quae ab Italis dividunt Graeciam; quoniam sunt, qui asserant, fuisse apud Phoenices visum. Qiiodsi vero spem illius videndi,
quo es missurus, non renovent, Optimam nihilominus operam navabunt Telemacho. Et filius & 'genitor creditur periisse. Itaque nuntius, Telemachum virere, Ithaciis pariter atque vicinis gentibus terrorem inseret. Qui Penelopae obtrudunt invisas nuptias, trepidabunt, audientes, Telem chum rediturum cum auxiliis. Incolae non auderibunt mutare imperium. Respirabit Penelope, n voque spiritu reiiciet importunos procos. Hoc modo utilis eris Telemacho, dum ipse pro te in- ter foederatos Hesperios armis Dauniam gentemptred,
His vocibus provectus rex ad exclamantis Q.
257쪽
num, felicem regem coepit praedichre, cui numquam deessent, qui suaderent salubria. Fidem &prudentiam amicorum ipsi magis, quam invictos exercitus expedire. Bis vero beatus, aiebat, ille rex est, qui cognito felicitatis suae fundamento, ehdem noverit ex idoneis amicorum consiliis in rem suam uti. Neque enim illud est infrequens, regem quidem habere viros sapientes & sanctos ;sed quorum probitatem aversatur, Inovetque ab amicitia & alpectu suo, ut tanto liberius aurium mancipiis & adulatoribus praeter metum perfidia vacet. Atque hoc peccatum ego quoque peccavi. Neque celabo te, quanta ob insidiosum amicum mala pertulerim, qui ut in his oculis meis iniquae eupiditati suae pareret impune, mearum cupiditatum studiosissimus patronus extiterat. Post haee levis operae fuit Mentori, socios reges docere , idomeneo res Telemachi agendas fore, dum in eorum castris versaturus sit iuvenis. Suoficiebat ipsis, Ulysiis filium esse inter auxilia praetereentum Cretenses egregiae iuventutis., quos Idomeneus foetabat Ithaco. Hi prinei pes erant iunioris nobilitatis , ex Creta profecti cum rege, a quo interesse sociorum bello iubebantur Mentoris
eonsilio. Quippe prospiciendum hic aiebat esse, dum per pacem liceret, aniplifieand' populo.
oportere tamen iuniorem nobilitatem ablegari in eXternam militiam , ne tota natio Urist eum belli artibus torpescat Vel sola hae ratione ardorem gloriae , armorum exercitationem &studium, solertiam, ipsumque adeo eontemptum mortis possis in omnium animis exeitarii
258쪽
TELEMACHUS. LIB. XII. Usta sDiscedebant foederati reges Salento tam praeclare sentientes de Momeneo , quam Mentoris addicti sapientiae. Neque partim gratulaban tur sibi, quod Telemachum socium erant habituri.
IS vero, cum amicum suum cogebatur relinquere, ne tacitus quidem dolebat. Ergo regibus ultimo consalutantibus Idomeneum, aeternamque Gd vis societatem sacramenti repetentibus fide, Mentor amplexu stringit alumnum suum, fletuque ita dolentis qbruitur: Tantum abest , ut parare mihi iam gloriam velim: ut prosectionem a te meam duntaxat libeat deflere. Redeunt eheu lluctuosa tempora, eom in AEgypto mihi sine spe recuperandi tui eripiebaris. Mentor lenissimis verbis dolori occurrens: Diascessus hic inquit , longe alius atque ille inu gypto. Libere hic separamur , es ad tempuS. Tu etiam in spem proscisceris illustris victoriae. Mentorem, fili, ama sortiter, non molliter. Disce carere mei, qui non semper tuum stipabo latus. Sapientia & virtus magis quhm praesens comes,
necesse .est , ut agenda te doceant. ,
Dum hunc in modum Telemachi firmatur ani mus, Minerva dissimulata Mentoris habitu iuveni, obiecta AEgide, spiritum sapientiae & consilii, intrepidam item fortitudinem moderat onemque facillimam, raro in eodem convenientia bona, impertivit. Si utile erit s Mentor pergebat non evitare discrimina, te in illa vel extrema dare ne dubites. Turpilis Princeps fugit in bello periculum , quam abest a bello. Imperatoriae virtutis east, oportet, fidelitas, in quam cadere mutationis non possit suspicio. Ducem regemve conservare P opus
259쪽
opus subdito, sed magis, ita videre se gerentem, ut de virtute eius dubitari non queat. Memento ducem exemplum esse, ex quo multitudo petat animos. Contemptor itaque omnis periculi, vitam potius redde, quam speciem dubiae fortitudinis. A periculo, quod est prorsus subeundum , summa vi plerumque adulatores studebunt avertere; quibus si tum facile acquiesces, iidem ignominia angusti animi te clam notabunt primi. Sed neque inutile velim tibi deposcas discrimen. Fortitudo, nisi rationi conveniat, non virtus sed stolidus vitae contemptus & insanus ardor est. Ρericlitatur praeter legem & impotenter incitatus animus. Qui in periculis nescit imperare sibi, prae ceps est in morosam ferociam, nec meretur generosus dici. Altior se ipso debet esse, si nullo velit pulsari metu, cuius semen natura inspersit animis. Itaque etsi non fugiat; at ille saltem turbabitur: deficiet libertas animi, a quo suggerenda essent salubria imperia, ut occasionum Opportuno usu profligari hostis S patriae promoveri salus quear. Esto, is ardeat, quantum opus militi; at non sapit, quantum opus Duci. Quid Θ quod nequidem ardet, quantum opus gregario militi. Nam etiam vulgus militiae ipso aestu pugnae animum debet praesentem habere, idoneumque im Perantis nutum cum moderatione sequi. Discriminis temeritas expultrix est militaris disciplinae, exemplum agendi sine consilio, neque raro totius ruina exercitus. Qui amplius ambitioni,quhm saluti dant publicae, poenam merentur, non praemium.
Cave igitur, dilecte fili, aequo sis incitatior ad gloriam ; cuius parat tutissimum aditum idoneae
260쪽
TELEMACHUS. LIB. XLI. 227 occasionis non d cilis expectatio. Virtutis quo
maior simplicitas, moderatio, & demissio; eo ina ior est reverentia. Necessitati subeundi discriminis semper coaequanda est renovata circumspemo dorque pugnandi , quae duo bona semper augenda in militaribus animis. De cetero noli tibi conflare invidiam, aut felicitati invidere alienae. Laudabis honesta, non aequaliter, sed quantum pax est : bona reseres sine tristitia : mala vel tacebis
vel cum moerore attinges. Praeter veteres ducessi adhibearis in consilium, suspende sententiam. Per aetatem ignoras plurima, quae longo ipsi didicerunt usu. Auscultandi tibi sunt cum reverentia, consulendique ; peritiores autem rogandi, te ut instituant; optimosque eventus tuos eorum Praeceptis sine rubore adscribes. Et ne mulris : noli unquam in aures susurros malignitatis admittere, id agentis, ut ceteros duces aut aemuleris aut metuas. Amice & candide eum illis age. Quodsi eos de noxa tibi putes teneri, mentem illis tuam doce, causasque admonendi.
Nisi adeo angusti egemque erunt animi, ut hane ingenuam rationem agendi percipiant miniis ; tui erunt, nihilque omissuri, quod eos postulaveris. Contra a bona voluntate tua si humilior captus eorum dissentiet: ipse, quod delinquere amant, intelliges tibi serendum esse cum patientia. Eum Praebebis te, ut , quamdiu militabis cum ipsis, causas & alimenta subducas controversiis ; atque ita non erit', quod ipse tibi obiicias. Praeprimis
Butem cave, ne quoddam genus adulatorum, serendis natum discordiis, cognoscat ex te causaS que