장음표시 사용
81쪽
tam studiosus audiendi etiam singulos, eruendique ex humanae mentis recessibus illud in aulis prodigium, veritatem. Quid Sesostris metuebat spergebam mecum imo quid erat, quod metueret habebant eius copiam ut sua ipsius pignora, ita S subditi. Contra quid est, quod iste non metuit, imo & metuat 3 vel in proprio palatio, quanquam adiri nequear, inter ipsos adeo custodum salutis vigilumque cuneos ipsa sibi Regis improbitas perpetuat misere pereundi discrimen. Salva erat inter infinitos populos Sesostris veluti patris in
corona suorum bonitas. Ceterum a Pygmalione praeceptum, ut remitterentur auxiliares Cypriorum copiae, utpote debiti ex foedere operti perfunctae . Ex his Narbal captare occasionem me liberandi ab imminente servitutis malo. Numerabar ergo cum Cyprio
milite. Nihil enim erat exiguum & spernendum adeo, unde non aliquid eliceret suspicionis Rex. Qui facilius credunt, & negligentius agunt Principes, peccant caeca fiducia, qua hominibus, quos
charos habent, versutis depravatisque committuntur. Contra reus erat ex eo Pygmalion, quod
dissidebat etiam honestissimis. Homines apertOS, S snceros, qui pro more habent agere simplici
ter, aestimare non poterat. Imo cum viris probis nunquam vixit. Abominatur enim perversos Reges bonorum virorum probitas. Interea in imis perii sui curriculo in hominibus, quibus assueverat, tot denudavit simularionis vestigia, tot argimenta perfidiae, tot tamque nesaria, integerrimae etiam virtutis specie adornata crimina; ut deinceps
persuad et sibi omne genus mortalium fingere,
82쪽
omnem eandorem, Veraeque pretium virtutis universo terrarum orbi esse detramim. Unde haud aliter atque eiusdem serme sursuris habebat, quotquot vivebant mortalium. Neque curandum sibi
putabat, dctectis impostoribus substituere, qui abesistent h deceptionibus. Existimabat quippe, nee istos sore meliori frugi. Imo bonos. quam aperth malos habebat deteriori loco, quoniam ipsi
videbantur improbos non modo aequare nequitia,
sed & superare fallacia. Sed revertor ad mea. Adiunctus Cypriis, seselli aeutissimam Pygmalionis suspicionem. Trepidabat
Narbal metu, veritus, ne, comperto, quis essem,
ambo multaremur vitii. Incredibile dissic pro sectionem meam quam intolerabili desiderio expectarit. Vertim adversis ventis diutissime deti,nebamur in portu. Ceteriam perutil1s mihi stat haee navigandi mora ad perAscendos mores huiusce per orbem celebratissimae gentis. Mirum mihi erat, urbem Insulat, medio enatae mari, commodissimε incum. here. Quae vicina est ora, fertili gleba & pomo rum, quae gignit, praestantia commendatur, urinbiumque ac pagorum serme perpetua serie. Accedit coeli saluberrimus iuxta ac periucundus haustus. Quippe hinc iuga montium Va
pores Austri levant, illinc h mari Aquilo frigus amat crepidini. Omnis haec regio sub radicibus Lisbani montis procumbit, dissessis nubibus, iugum
astris immissuri. A terno frigore frons eius ad stringitur: Petrae, quae eidem accumbunt, torren tes nivium, velut elisos fluctus, praecipitant. Pe
83쪽
apparet, coaeVae solo, quo aluntur, & crassis ela. tisque ramis quasi brachiis offerentes nubibus amplexum. Qua se demittit nemus, apto pascuis solo excipitur. Passim boum greges feruntur cum mugitu, oviumque & eorum, quos peperere non pridem, voces molliter raucae, herbas innoxia lascivia fatigantium. Perennes aquarum rivuli non alibi frequentiores manant. Ad usque radicem montis haec pascua declinantur, horto nihil absimilem. Hle Veris Autumesque videas non sese consequentes, sed coniunctas vices; adeo floribsis humum, arbores pomis una impertiuntur. Numquam Auster, qui, quidquid viret, perimit maligno spiritu,
numquam acutus Aquilo egregium loci decus exstinxit. Atque huic orae, cuius nune pulchritudinem depinxi, imminet insula, in qua sita Tyrus. Nutanti similem, erederes imperare universe mari. Mercatores accipit ex omibus orbis partibus. Cives non alii nobiliores h mereandi industria. Vel primus obtutus intrantibus persuadet, eam non unius, sed omnium gentium emporium esse, urbiumque, quae merces mutant, centrum. Duplex vallum, extructum lapidibus, in mare exporrigit, eoque eeu duobus byachiis impervium ventis portum stringit- Nemoris speciem portui inducunt navigia erectis malis, eo appellere numero solita, ut vix maris post se spectandi relinquant discrimen. Cives omnes negotiantur, neque auctae opes iaciunt, quo minus eas isti operti velint augere. Ubi
que byssus, quam AEgyptii, ubique purpura bistincta & mirabili splendore , quam Tyrii parant. Atque hic quidem color, si bis eum vestes imbibε-
84쪽
TELEMACHUS. LIB. III. Iee, fidelis qst adeo, ut numquam cedat etiam diuturnae temporum iniuriae. Tenuissima carbasus illo imbuitur, auro argentoque affabre interserto dehinc illustranda. Ceterum Phoenices inde ad Gaditanum fretum nundinando gentem nullam praetereunt. Quin ad ipsum Oceanum penetravere, qui universum terrarum orbem cingit. Longius etiani in mari Rubro ausi procedere, inde ex ignotis insulis aurum & Odores petunt, diversaque ge- nera animalium, quae alibi non gignuntur. Ab urbe tam ad aspectum magnifica, tam communiter laboriosa difficile mihi erat cupidum oculum abducere. Quod urbibus nostris obvium; non videbam hic cessatores, non alienarum rerum aucupes, qui vagabundi aut nova caprant in soro S compitis, aut otioso aspectu inhaerent advenis, qui intravere in portum. Viri exonerant navigia, merces aut promovent alio , aut pretio alienant. Sed neque sceminis hora vacat. Aut inter lanarumpensa sedent, aut lineamentis futurum acu Opus praeeunt, aut pretioso filo texta componunt, atque
Ego ad Narbalem : qui factum , ut Phoenices
totius orbis commercia atque ex his tantas opes,
exhaustis caeteris gentibus, vendi effrint sibi Τ ille: qui factum hoc sit, vides. opportuna negotiationibus Tyrus est. Navigandi rudimenta patriae nostrae orbis debet. Et si, quae obscurae vetustas iis raro incorrupta ad nos transmisit fides, libet credero) Gens nostra prima suit, quae haud paulo ante Typhin & Colchicae prosectionis Herolis ratibus subiecit undas. Prima, inquam, suit, quae fragili trabe indomitum tentavit mare : immensi- D a tat m
85쪽
tatem detraxit pelago et observavit per AEgypti runt Chaldaeorumque scientiam squantum a terris recedential) sidera. Quid multis : haec divisos toto oceano populos coniunxit. Nimirum plus industria Tyrii sunt, adversorum S laboris patientes, habili ingenio, sobrii, nec in re domestica dissoluti. Iunguntur perfectissima distibplina, concordiaque : neque alia natio umquam aut constantiol fuit, aut maiori candore ac fide. aut accessu tutior commodiorque quibuscunque
Porro quae res illi maris Impeclum, quae tantas ex mercandi celebritate opes: supervacaneum est
inquirere, quippe ex dictis id satis superque intelligenti. Si diuidia, si livor tentaret cives; si deliciis, si otio defluerent; si laborem sastidirent urbis principes, si rem familiarem negligerent; si
porro dignitatem artium insenescere permitte rent; si contra quknt candor aut fides praescribit, aftitarent cum exteris ; si vel apicem de institutis mutarent aut violarent liberi commercii; si toris perent opifices; si poeniteret magnorum sumptu um, quos ad merces etiam singulas suis absolvendas numeris necesse est ante expendere: nae tu primo quoque tempore potentiam istam, quam obstupescis modo, videres hebescere. Age vero, Narbal sita dehine ego) rationem veram doce, qua aliquando huiusmodi commerciinum etiam in Ithaca valeam instituere. Tyriorum excipiebat ille) mores sequere. Ne male, ne severe peregrinos accipias. PortuS tutos, commodos, liberos veni entibus para, nec aut avaritia, aut cogantia ipsis re redde invisum. Numquam nismium
86쪽
mium lucrari velle, & lucrum tempori dimittere, certa lucri est via. Fac te ament exteri, nec veliS nihil molestiae ab iis poli. Cave, quidquid elationem praefert animi, ne consses tibi invidiam Commercium simplicibus & levioribus institutis commenda, a quibus nee ipse umquam desectes, nec, ut velit subditus deflectere, assuefacies. Fraudem mercatores, imo & incuriam ius lentiamque graviter luant, quia inserendo damna mercaturam iacientibus promoventibusque, solitudinem creant commercio. Illud autem h te pro eui sit&aD sidue, videlicet ita sordido arbitrio disponere negotia, ut tibi exsistant fructuosa. Enimvero praestat, imo decet, Principem horum penitus exso tem permittere, ut, cuius erat labor negotiandi, subditum integer eo ex labore fructus resciat; nisi velit paulatim huiuscemodi studium desideriumque hebetare. Abunde dives Rex erit, ex commerciis si ditescant subditi. Haec quippe fontibus quidam assimilant, qui aliorsum derivari exsiccantur. Urilitas & emolumentum in terras tuaS invitat exteros. Itaque si per te utiliter prospereque, quam antea, negoriantur minus : sensim eorum frequentia atteritur, non reparanda in posterum;
quoniam ab aliis populis, quibus non inutiliterciascivisti h commerciorum prudentia, pellecti assuescunt te tuisque sine damno carere. Ceterum& hoc tibi cogor assirmare, famam urbis nostrae fuisse per tempora proxime superiora magnopere
Utinam urbem hanc, Telemache, Pygmalione nondum Rege, vi dissest Quanto tum eius tibi aucta fuisset admiratio i Nunc vero unas easque tristes D et reli-
87쪽
reliquias vides magnitudinis, quae tamen nec ipsa secura exitii est. In quas, urbs misera, eheul incidisti manus, omnium gentium cui tributa quon-
nam invexit pelagus lΡygmalion quidem & a suis &ab aliis extrema
quaeque sibi timet. Patrio more fuere alioquin portus nostri omnibus, etiam ad extremas Orbis partes proiectis,gentibus apertissimi. At nunc ille contempto hoc salutari instituto indicari sibi iubet, quot appellent navi ia 3 unde gentium missa 3 quae vectorum nomina Τ quibus dediti mercibus 3 quae rerum venalium conditio, quod pretium Z quis
rerminus morae, quam exigere decrevissent in urbe 3 Peiora accipe. Fraudulentas quoque artes excogitat, ut delicti titulo praeter opinionem circumscriptos bonis mulctet. Uexat, quos credit institores ditissimos : exactiones, quibus nescio quas praetexit causas, accumulat. Iam & ipse conatur inire commercia. Sed quis volet hunc socium 3 Sic ergo refrigescit negotiatio. Tyrum,hse toties frequentatam, magis magisque praetereunt exteri; &nisi mutetur Pygmalion : mutata sede,
ad populum, meliori qui subest, gloria nostra potentiaque se tranSseret. Haec elocutus rogatur a me, qua ratione iactum,
ut demum Tyrii navibus tantum Valerent; neque enim, quod ad erudiendum imperium faceret, volebam ignorare. Et ille: Sylvae Libani nostrae sunt, quas, quia materiam suppeditant navibus, custodi. mus intentiore cura. Ligna nisi publica. necessitate haud caeduntur. Rei nauticae praecipuum auxilium sunt periti, quos habemus, opifices. Et quomodo istis urbem vestram auxistis 3 Paulatim haec
88쪽
Interroganti inquit) &procedente tempore e gente nostra prodierunt. Si eis, qui excellunt artibus, merces pendatur Operae, sperare licet, actutum futuros, qui nihil ex omnibus artium suarum numeris desiderent. Ad Ductuosissimas quippe artium nobilissima ingenia toto studio feruntur. Et hic quidem loci eos impensius colimus, qui idonens navigantibus artes, scientiasque didicere. Inhonore est bonus geometra: in Oculis geruntur, qui non inepte siderum motus & statas temporum Vices docent: numquam eget, qui aptius reliquis moderatur navi. Nec, qui rite ligna caedunt exciduntque, nullo sunt numero; nam & iustissimum pretium datur, & liberalem victum accipiunt. Nautis etiam rite, & quod ossiciis ipsorum, laboribusque restondeat, stipendium dependitur. Bene habentur ipsi, & coniuges ipsorum liberique curantur quippe patribus haustis naufragio, eOTum, quos reliquere, saluti prospicitur. Qui verbad destinatum tempus mari extraxere operam, di mittuntur ad suos. Eaque res facit, ut numquam laboremus remigum copia. Patres enim gaudent filios assuefacere tam utili ad comparandum victum instituto. Adhucdum pueros docent remosngere, tendere rudentes, horrorem turbulentimaris non exhorrescere. Atque ita homines praemiis & disciplina numquam trahuntur inviti. Paxam affert sola auctoritas; parum illorum, quibus imperare possumns, submissio. Ad benevolentiam alliciendi sunt animi, curandumque, ipsa negotia
nostra laborantium lucris famulentur. His dictis Narbalem secutus frumentorum armorumque receptacula & navales ossicinas obivi.
89쪽
Percontabar curiosissimE singula, minutissimitque;& ne quid, cum re non otiose coniunctum, falle rei memoriam, tabulis responsa mimdabam.
Ceterum Narbal ut Pygmalionis mores pulcherrimE callebat) impatientilis tulit prosectionis nos rae moram. Verebatur enim, ut . me possint speculatores Regis diuGlli, quippe qui dies noctesque totam urbem excuteret. Sed adhuc adversabantur abituris venti. Inter bare, dum portum studios h inspicimus, dum varia ex variis me ecatoribus scitamur: servus, qui Pygmalionis erat, in conspectus nostros venit. Remi sese agebat ad nos. Narbalem allocutus: Regi, inquit, modo nuntiatum est a praesecto quodam illarum navium, Quae ex AEgypto remearunt, Peregrinum, qui ex Cypro esse vulgo crederetur, tua advenis. navi. Hunc ipsum in custodiam iubet tradi, atque cuiuSiit, omnino explorari. Tu vero eum capitis tui
Iericulo praesentabis. Forth tum alio paulisper ii verteram, ut ex fabrica baud ita pridem confedi
navigii, quo ordine, singulas eius partes Tyrii concinnassent, aspicerem. Quippe affirmabanti ob accuratam & ad artis nauticae praecepta exactam Partium inter se eompositionem praeferri omnibus, quae umquam initiissent portum. Ego itaque rationem totius operis ab homine i qui fecerat, exigebam At Narbal multo pavore, & vix compos mentis, specieque iam accingentis se mandato, respondit, illum ex Cypro peregrinum strenuὶ quaesitum iri. Ceteriim ex oculis digresib servo, citato ad me gradu & periculi, in quo versarer, nuntiuS:
n ego istud, succlamat dulcis Telemache,praevidi,
90쪽
TELEMACHUS. LIB. m. s S praevidi amplius quam quod maximEl occidi.
mus, eheul Rex, nocturna diurnaque distringente dissidentia, alium te, quhm Cyprium suspicatur. Tu iuberis intercipi; & ego, nisi tradidero te, mori. Quid consilii Τ Docete, Dii, evadendi filum lin Regiam ducendus es, Telemache, & h me quidem. Tu ergo omni asseveratione asseverabis, Cyprium esse te, Amathonte oriundum, & artificis, qui Venerem sculpsisset, filium. Ego vero comminiscar, me quondam patris tui habuisse notitiam. Ita fieri potest, ut Rex percontari, tu iam distedendi copia periclitari desinas. Aut haec, aut nulla salutis nostrae via.
Sine, Narbal salebam ego) sne, infelix pereat,
quem fata nolunt salvum. Didici mori. Tὸne autem ego in meam uni, abripere perniciem tam &totios de me bene meritum Z Cyprius non sum; nec fiet, ut assirmem esse. Vident, qui1m proculi, me fallere, Dii. His volentibus salvus ero.
Ceterum non committamTelemachus,ut mendacio
spiritum hunc debeam. At enim istud genus mendacii , Narbal subiungit, quis damnet criminis lDii ipsi permittunt. Innoxium est; & ne innoxii
duo opprimantur, cavet. Imponit Regi; scilicet ne infandum id eommittat scelus. Tu vero amin Pliores aequo terminos amori virtutis assignas; nec formido, qua Religioni caves, inanis k super. stitione est. Satis est, inquiebam ego,mendacium numquam, ideoque nec homini convenire. Homo praesentes, dum loquitur, habet Deos; undἡ h vero recedere numquam sine noxa potest. Mendax & Deos laedit se, quippe Propriae suae refractarius conscien