장음표시 사용
91쪽
nonnunquam civilem societatem,' AristotEli quoq sit anima duersum. te ille quondam, servus Graecus quantum coniicere est ως κρειέον ἐo δεσπότου πχῶν
uam melius en herum benignum perperi, tiber m misere se maligne viveret Et vero interea dum sibi consulit dominus, neccssum est det operam ne servo saltim sit male. Recte enim Aristoteles :ου μ φθειρορ ενου τοῦτο Aσωρειαν. Ade que etsi in talibus societatibus potissimum commoduna
it dominorum illud primario spectetur non tamen unice qua cityr, sed vel illius gratia curanda est etiam servorum salus. Quid e quod haec usque adeo veniat dominantis etiam in usum ibilicite quaerenda, ut omnis boni civilis qu*dam tenus participem reddere servum hac de caussa oporteat, Nec enim nisi i Vivat & ct sanus, &a victu & amictu sit instructus, & nonniJiis in bonis habeat, &sit tutus ab iniuria cum extern tum d*mestica, ministerio ejus frui dominus poterit. Amare porro domum suum debet, & iram ejus metuere. λpiς tate quoq; .ac virtutibus moraIibus non oportςt illumqtienum esse, aut omni prudentia destitui: imo si artificiorum fuerit gnarus eo maius hinc domino lucrum na-stitur. Talis vcro esse non potest aut solet servus, nisi acceda' sedula domini citra. Vt proinde servus e hac nervili quoque soci tate non leve percipiat emolumentum in omni vita Iam si integer populus ita si v e servia; per et e , sive miliore ratione sit subditus, uti haec omnia procum is qui imperat, neccsum est nihil eorum negligat quae ad civitatem libero tu hominum
92쪽
i WAPVT , n . yrnstituendam servandamque pertinent , etsi non eodem nodo omnia diligi debeant: eoque A iudicia, & ni agi-lr tus, oc arma, ac alia id genus oportet adsuit. Etiam ic ergo aliquid simile nascitur illi societati quam prima-io ei vitatem nuncupamus: cui licet non sit pro scopo 1erfecta vitae felicitas, aliquid tamen ejus. Verum haec ro dignitate persequi non est hujus loci. Vel ex hisceamen jam est planum redditum id quod ante diximus,ivitates illas heriles quas dicunt non quidem primi
,rdinis, civitates tamen esse; propterea quod cum primans illis legum morumq; instituto plurimum habeant co' nationis, & natura non adeo multum disterant, ut non nerito dixeris ς andem quadamtenus rationem parti-jpare. Multo minus vero las est cistatum vim ero excludere eas quae iniqui aliquid flagitant ad idit conserventur. Sunt enim ejus generis quemad-
nodum ante jam est dictum ) solae iIIae quae per vim &njuriam inceperunt, sive omnino sive magna ex parte . 'rimo enim etiam illis salutem suam potissimum collo-atam habent in artibus bonis. Nulla sane respuesica otest per mera scelera vel ad breve tempus conserVariotaque etiam . illae respublicae saltim potiore sui parte
saturam referunt earum civitatum quae jure nituntur ob -ρέκβοιαν qua laborant non debent excludi censia
crum publicarum. Deinde etsi iniquis consiliis haud as sit aut possis id quod vere bonum est assequi, nee enim facienda)mala ut boni quid eveniat) tamenicet hoc ipso comparare tibi quod speciem habeat onr. Ac proinde et si vera civisis, societas non sit ita, quae nullis recti sundamentis insistit talis autem re-γetit ut nulla b tamen saltim propter speciem quam ge
93쪽
rit. possit mereri ut uno sommuni genere quadamtenus
Ad a. Primae itaque ψbjectioni nisi admodum fallor
abunde est satisfactum. Altera multo est levior. Non enim in dedec* cedit artis, si quid teneat minus boni, Vide is modo absit noeendi: notio M. Et vero omnino est octi medicae artis venenorum naturam omnem pernovisim O G non ut cuipiam noceat tamen , sed ut caveor aut jam Ur percuret. Ita exigi; ossicium Politici, etiam eius
j r. b. - in laudabilibus civitatum pego is versatur,ia L nihil ignorasse scelerum, quibus respublicae illae solent
sic possunt subverti. Nee vera Politice dederit unquam sceleratis consilijs locum , nisi interdum in civitatibus inique partis, Etiam hoc yero scire vacat ignominia-Imo u agere illud quanquam viri boni non sit, civis t Arist. l. i. myn boni illius minus justae reipublicae possit esse: quum: PM. e. o. civis dc Viri boni non sempςr idem sit ossicium, quod jamdudumhristoteli est tradisum. 'Ad 3 Quod tertio loco fuit a latum multo maxime a moxione est alienum. Nec vero medicus idoneus est omnivus enandis, si exactissimam tantnm teneat smitatis rationem. Nec architectus omnis generis aedibus struendis, licet noverit quemadmodum repja domus is aedis eanda. uec sarror vestimentum cuilibet aptum conse erit, si reginae fortassis quae eo enit vestem sarcire duntaxat didicerit. Par est xatio artificum omnium: quoniam multum indiscriminis inter opus cujuslibet a xiv optimum H quaevis alis. Et tamen non semper id quod est optimum itidem mnveniem murn est: sed congrua sint alia alijs. α viliora saepe idonea magis sunt quam praestantia. it is vero demum in suo quisque genere
94쪽
genere absolutus est artifex, qui a d omnia artis suae op xa perinde promptus est. Jait pr ridiculum profecto est in notitia unius optimae civit iis plenam civile . prudentiam colloc re, quasi illam qui teneat idem omnibus jam p0ssit consulere. Nec unica est ratio Optimae Ahia reipublicae. Est enim quaedam omnibua numeris opti- flut M.
ina, exactam civium omnium virtutem dc rerRm quarum- P. t.c.mi
1ibet copiam , gloriaeque amplitudinem , verb0 uno o- c . naia integrae felicitatis bona postulans Quaedam huic proxima dc minus persecta quidem facilior tamen coni paraly, dc, qualis vulgo est hominum vita, compluribuasivitatibus idonea. Ac priorem quidem vix est ut asse- 'quaris , quod multis adςo indueat quae optaveris citius suam paraveris: certe hactenus quantum equidem novi nusquam reperta est. Itaque tapqua Phidis aliquod si- - snum babere illam licet quidem : ejM tamen cognitio in vita minus est utilis, tantum abest ut absolvat omne illud quod ad civitatem quam queadministrandam est necessaritim. Ne secundi q*idem illam ordinis semper datur i*- stituere. Imo cu*a demo cratiarum di olisarebiarum alia iamque reipublicae formatum altera alteri multum pra,
de ne harum quidem optima se per locum inven t : sed μ.Oportet nonnunquam contentum egestatu minus laud bili. Est autem Politici nulli non posse manum admovere inquantum res patitur cujuslibet civitatis. . Hoc autem
non praestiteris , si duntaxat noris omnium optimum. . Adeoque omnium omnino rerumsubi carum , quot quot earum formae dari positant, naturam differentiam& vim omnem teneat necessiim est Politicus. Plane quemadmodum frudens medicus non propositam semper habet omnibus nymeris perseoam sanitatem , seψ
95쪽
ste quenter mediocrem , quam neutram socant , is contentus est servasse illam quae non omnino est pessimarquem proinde itidem necessum est tenere universam prorsus canitatis morborumq; rationem, quantumvis ingens horum omnium sit diversitas. Non tanti vero est sive vcterum quorundam sive nostri aevi Politices magi strorum auctoritas, ut illa nos , plana veritatis via deducat.
Sed & Aristoteles Ionge aliter sua instituit, & praeclare cum alibi tum inprimis initio quarti Politici voluminis ut quidem hodie numeramus pene ijsdem quibus nos
usi sumus argumentis morem sui aevi minus rectum improbavit. Tutius tutem est vestigia premere Phil sophi sine exemplo accurati, quam aliorum popularis ordinis, vel certe subtilitatis longe minoris. Esto igitur quasi constitutum, eam demum omnibus numeris absolutam este Politicen, quae omnes omnino respublicas a summo genere earum usque ad species infimas seu specialissimas quas appellant , accurate habet. cognitas. Adhuc tamen superest aliquid haud facile
fortassis expeditu. α Quum enim civitas omnium hum narum societatum sit persectissima, imo omnis generis societates quasi sinu usu comprehendat, necessum utique
est quidquid potest homini in commodum vel aliquatenus cedere, cedunt autem pene infinita ὶ id omne
ad civilem societatem pertinere..Aut ergo in universum Umne illud Politieae quoque cognitionis est r ant horum nihil, aut postremo aliquid horum; di si aliquid, viden-4M na fuerit, quidnam ergo tandem vere sit domesticum civili hinc prudenti . , Nihil, i lorum huc pertinere nemo sanae mentis dixerit. Qui enim perspexeris rem alii
quam si iijl l cognoveris eorum quae ad rem istam fa
96쪽
esunt ρ Hine sane observare est tantum duas Ortuo sibi adversantes sententias. Harum vero altera quidem 6.n ne illud quod quocunque modo juvat civitatem plene fernosci vult Politica, idq; propterea quoniam salutem reipublicae nemo Politicus curaverit nisi noris omnia quae aK. emolumentum civitatis opitulantiist. Altera non tantum non omnia isthuc vult pertinere, sed intra perangustos limites omnem Politices ambit in m rc stringit. Communiora enim quaeque ςivitatum dantaiat ad Politices munus pertinere: specialiora autem omnia asia rum artiuita esse, atque ita ad jurisprudentiam tanquam singularem aliquam & a Politica distinctam disciplinasti pertinere omne egum negotium, quandoquidem leges iam definiunt speciatim magis quod in republica sit agendum omittendumve, Id quod verosimile reddideris nonnihil cum eo, quod alias haud appareat discrimen iit. tei civilem & juris prudentiam: tum isto etiam quod taltim leges privatae nihil faciant ad cimatum regimen sive την πολalilois, utpote quum eaedem privatae leges in varijs re napubliearum speciebus possint observ ri , & tamen Politici potissimum sit res τῆς πολιῆμαι agere, aut es it tem quamlibet regendi, rationem praei Eriberς. Caeterunt uti & hac io te id quod rectum est firmissundamentis constituatur , ponendum ante Minnia id quod in Analyticis ostenditur ad scientiam quamvis ea demum pertin re quae propria sunt, hoc est quae per sese, non autem per accidens, item quae κασ rq cum cientiae subjecto cohaerent: quae ad hunc modum autem domestica non sunt, illa aliena esse ab isto quidem loco, ideo- qu e alibi tractanda. Sunt autem ejus generis primum illa quae subjecti essentiam quasi intime constituunt, aut
97쪽
ad ejus bene esse faciunt illa secundo quae prioribus istis
ita insunt, ut intelligi recte nequeant nisi animo simul vobvas subjecti illius potissimi naturam. In universum an rem, illa ipsa καn Maram inesse oportet; quod perinde est ac si tu dica , inesse oportere in quantum in considerationem jam veniunti Quoniam haec vero percipi, probe n queant nisi & qirae hisce contraria sunt cognoscas, coec mitim si duo quaedam existant mutuo sibi adversantia, alierum absque altero plene inrelligasa itaque illa simul ei
dem scientiae speculanda veniunt, μῶαμ ceu Aristoteles loqui solet. Haec vero omnia tum demum plene di persecte datur cognoscere,.quando omne cause rum genus menth fueris assequutus. Vt proinde in causas, horum omnium inquirere, praecipuum sit cujuslibet st, entiae ossicium.
Hisce constitutis mi amplius sorte est diaecile dictu ρ quaenam intra Politicae disciplinae ferminos veniant demum includenda. Primum igitur' removenda sunt non tantu m quar nihil omnino faciunt ad civilem socie ratem , quaeque adeo neque prosunt illi neque obsunt, verum etiam quis non primo isthuc iaciunt, sed & e rra civilem societatem aut efferaut agi commode pol runt. Observandum tamen est, quaedam ita esse comparata, ut ipsa quidem citra societatem illam possnt esse , societas tamen illa civilis absque illis institui nequeat. Quapropter nec simpliciter illa sunt aliena a Politica scientia , nec omnino tamen huc pertinent, shd aliquatenus tantum hujus loci fiant , aliquatenus nequaquam. In tantum scilicet solummodo Politici soni fori inquantum faciunt ad civilem foetetiuem:
od Gliquum ejus est alienae cst considerationis. Cae,
98쪽
te urn qnae unice atque adeo tota ut ita loquar ) acteivilem societatem composita iunt, illa etiam tota hujus uniti sunt scientiae. Ea autem Inter illa primatio
ipsa re M. . Quamobrem de hac solius etiam est Poli. cices agercis Imo quoniam poti si mam cieitatis essentiam quasi constituat, proinde hanc cognosce e princeps est Politicae incium , & ejus natura omni ac uere dii e&plicandis cum maxime par est sit occupata. Necessum tamen est , ut & reliqui civitatis principia cau- sas & differentias explicet, quoniam non sola mi M is o innem eiVilis λcietatis naturam absolvit, sed praeter
stituendam inquam . nam&instituere civitatem pruden cae est : non vero illa duntaxat eirca eam quae jani est in stituta occupatur. Pevinent huc praeierea quaecumque conse vant omi iam omnino civitatem , omnesque ejus species ab interitu tuentur. Interest enim essentiae civitarum hon conservario minus quam ipsam i prima earum institutio: eoque nihil illorum auae salutem rerum publi carum aut civitateia defendunt in Politiva dcctrina de'
ver negligi. Quocirca ci morbi omnes cxim qui comma no sunt civitatibus omnibus, tum qui domestici magis speciebus singulis, morborumque illorum caussae veniunt indicandae. sed & remedia par cst suggerat Politice. quibus Vel cavere possis morbis, vel iam tum illiς enatis mederi, quoad licet. Vno verbo omne quod ad civitatum naturam pertinet, sive salutem spectes sive mutationes & corruptiones , id omne posticae doctrinae
expediendum est. Nihil quippe non horum frimo, per .
99쪽
, Lese idq; ut per sese primo aux secundo in & καράυτο cum
civitatis natura atq; essentia intime cohaerescit.
Hinc manifestum est aliqua quidem parte veram esse, aliqua tamen non esse eam quam primo omnium pr*d aximus sententiam. ' Quaecunque scilicet vel prosunt civitati vel obsunt politicae scientiae sunt, non omnino, tamen, sed in quantum hoc ipsam praestant: h. χ. aut ju-Vid.se,pra Vant aut nocent. Et vero simpliciter omnia illa non pertinere ad Politicen, indicatur eo argumento quod j in tum supra attulimus, nempe quod alias dicendum veniat, omnes omnino artes Sc scientias ad Politicam pertinere, ejusque partes esse: quo nihil dictii est absurdius. Nulla scilicet non artium & scientiarum aliquem in republ. habet usum- si omnia ergo quae commodi nonnihil aut incommodi reipubl. praestant; Politici sunt ar- gumenti, Omnes utique scientiae & artes omnes Politicae partes fuerint. Isitur ceu modo diximus est quidem Politicae de omnibus 'mnino despicere, non tamen ul-tprius quam quatentis illa reipubl. vel utilia vel noxia sunt; reliqua omnis rerum quarumlibet consideratio scientiarum & artium qtarum 'is propria est. Eoque ' ἰ DL hactenus artium isti tiarumque omnium quasi archi ι . Ethis. tectonica & princeps est Politica quidem li ρ .cβ- M , ut recte dixit Aristoteles, quae quasnam es in civitatibu scieratas oporteat, tum quae quem saeiscere se quoin consti Vari,
non tamen ipsam et illa omni omnino simpliciter nemcessum est teneat. Multum vero interest, usumne dian taxat civilem rei alicujus intelligas , an vero integram
Mus habeas scientiam. Nee vem architecti alicujus est plenam habere peritiam omnium quae ad aedium strii- auram faciunt operum; satis est si moverit, quantum
100쪽
eo tum unumquodqi ad propositum scopum possit con
ducere , nam dc ita poterit omnia sic satis recte imperare. Alteram sententiam multum a vero abesse , itidem ex iss quae in medium allata sunt, jam tum liquet.
Non solum enim communiora quaeque, vel quae ad πολι--αν si ve regimen publicum laciunt , ad civitatum egentiam, sive ad earum institutionem construationemque
pertinent, sed multa etiam alia & speciali ora, adeoque etiam quae legibus privatis definiri in civitate solent aut, possunt. Ac proinde non tantum jus publicum sed etiam civile privatum hujus disciplinae est. Quod ipsum Platoni quoque de M. Tullio hujus sectatori olim visum fuisse , perspicere est ex utriusque integro de Legibus opere. Non aliter vero dc Aristoteli placuisse, cum exi, eo manifestum est, quod simpliciter haec scientia passim ipsi audiat quo nomine indigna sane es et, si privatum jus ad eam non pertinet: tum vel ex ijs paucis. quae superstite nobis parto Politici voluminis de optima, republa adseruntur circa connubia , primam nativitatem dc educationem liberorum. Alios auctores idem nobiseum sentientes non est operae pretium in testimin nium adducere. Et vero non est quod nos moreturi amplius nisi speritiae de crvilis doctrinae discrimen a postquam prolixet is locus omnis , nobis integro capite quarto in expeditus. Fassum porto etiam est, iura omnia privata nihil mutare A τῆ πολι ri. Etsi enim de multis id haud negaveris ν tamen quaedam non rusi in optima re publica locum iinveniunt alibi non admittuntur, qua oam democratiis, quaedam regnis, quaedam oti garchi sis convenientiora sunt. - .