장음표시 사용
151쪽
existit. Quid enim iniquitis est, quam Vindictam petere eius criminis, cuius ipse praecipuus es autor PProstitutionis rationem habet exclusit nocturna, cum misera foemina fugiens saeuitiam mariti, cogitur alienum tectum quaerere, eiecta domo a marito. Maritum enim qui hoc facit, iudico non minus scelerate agere, quam si V Xor exclusa. quodammodo abscissa a marito, scortatione se pollueret. TE M, Si uxor credidit Virum defunctum,& nupsit alis, non debet a marito reuerso proptC adulterium abij ci. Non enim malitia , sed ignorantia peccauit. Quare& iustum censeo, Ut maritus eam ingratiam recipiat. Verum si maritus abfuit propter infame factum,4 postea, reconciliatus magistratui, reuertitur, repetit uxorem, non est cogenda honesta foemina, ut ad infamem maritum redeat sed maneat apud posteriorem, praesertim si venia impetrata a iudice, nupsit. R Si cognita fuit ab aliqum, quem proprium maritum fuisse credidit, non culpa, sed error est iudicandus. Q Si mulier i compressa est,no debet ob iniuriam, qua passa est, puniri. Non enim qui patitur, sed qui facit iniuriam, puniendus est.
E addunt Canon istae, Si maritus, postquam culpam V Xoris deprchedit , cum ea consueuit, loco reconciliationis habebitur, adeo Vt perierit ma rito insonti ius omne dimittendi adulteram. At ego non video, cur cuiquam fraudi debeat esse sua cle mentia, qui semel atque iterum ignoscit confitenti emendationem pollicenti redintegrata gratia
152쪽
gratia non abstinet ab uxore, ne praebeat occasione relabendi, cur ii, Veluti fautor aliena nequitiae Ooliatur iure dimittendi , si compererit ineme dabilem. Postquam autem omnia ad istum modum diligentissime examinauit iudex, deprehendit, actorem non posse iuste culpari, nec ullam consorti suae euidentem praebuisse causam ad peccandum, dispiciet iudex, num hortatio ad condonationem iniuriae, videlicet, ut persona quae offendit, recipiatur rursus inimi
domum innocentis, si e re ecclesiae , reipublicae, personae offensae, necne. Si videtur esse locus emen ita j iidationi, coditio personae offensae hoc ferre potest, xῖ hoc est, si persona innocens priuatam vitam degit,ic adfunetionem aliquam honestam in republica aut lo Ecclesia parum idonea videtur, potest iudex horta t , styri innocentem , Ut condonet offensam,& recipiat cela et rursus in sua promittentem emendationem δε sup liba
pliciter petentem Veniam, sed non coget autoritate bii P a Nam si hoc facere' contra iusticiam faceret, & boni iudicis ossicio non fungeretur.
Verum si innocens persona in dignitate aliqua est irat constituta, hoc est si vel fungitur aliquo sublimi of retificio in Ecclesia aut Republica , vel fungi aliquando
poterit, non patietur iudex reconciliationem fieri,ita sit ut rursus rea persona iungatur ei quam offendit, tan cardat tum abest, ut ad eam hortetur . Nam ea reconcilia codo illo cohabitatio redderet innocentem inidoneum Ictria
ad publici muneris functionem , t in quem infamia ritu, consortis redimdaret, non sine iniuriavi damno Ec tot i clesiae& Reipublicae. Triste exemplum huiusmodi xt si i
is D casus vidimus Anno a 3 7. Nam cum Vix pius hi liii
153쪽
pallerit ilolii elleclarum in Ecclesia Dei organo , vellet stupratam ab alio coniugem retinere, Rex ipse Christianus, eius nominis tertius, cum senatu regni,4 Academiae,prudenter cogitantes, quid inde incommodi sequeretur, compulerunt optimum Virum, etsi valde reluctantem, tream personam dimitteret, ne ipse, qui innoces erat, redderetur functioni, qua summa cum laude fungebatur, inutilis. Non ergo debet iudex hortari ad iterandam cohabitationem, si viderit eam vel Reipublicae , vel Ecclesiae nocituram, sed potius sua autoritate eam impedire, optimi Regis exemplo. Porro cum reconciliatio, citerata cohabitatio locum non habet, iudex sententiam diuorth grauiter Vt Vicarium Dei decet, pronunciabit, ac innocenti personae liberum faciet, sectandi alias nuptias, quandocunque velit, nullo termino praescripto, modo in Domino.
Sed quid de liberis natis, aut conceptis ante latam iudicis sententiam . quid de rea persona statuendum 'Sit ne illi omnis spes nouarum nuptiarum adimenda De priori huius quaestionis parte Canones&leges recte sentiunt, de posteriori minime. Quantum autem ad liberos attinet, iuxta leges Canones, legitimi habebuntur in coniugio nati, concepti antelatam sententiam, nisi forte e tempore natiuitatis colligi potest adulterinus foetus, ut si maritus tempore conceptionis abfuisse probatur, hoc est, integris duodecim mensibus ante partum Neque debet probrum parentum liberis obhci, rno
do ipsi improbi non sint. Vnde Chrysostomus ' Qui
154쪽
Virtute propria decoratur, parentum suorum opprObrijs no dedecoratur. Et Hieronymus Non in seminibus, sed in Voluncate nascentis causa vitiorum est atque Virtutum. Quantum autem adream personam attinet, si magistratus ciuilis eam morti no adiudicat, id quod merito facere deberet, multi ex patribus iudicar ut, eam indignam esse nouo coniugio, quae tam sacrilegei dinatione Dei violasset, is inculti, quod Dominus ipse ligauerat, tam perfide rupisset Fateor equidem indignam esse, sed misericordia Domini multae sunt, quae faciunt, Vt obliviscatur peccatorii eorum, qui se ad illii in vera poenitentia conuertunt. Quare iudico non prorsus reae personae poenitenti adimendam esse spem noui coniugij Sed propter disciplinam in Ecclesia seruandam, tria facienda sint Primum exploranda est reae personae seria poenitentia, idque ad certum tempus, prout videbitur iudici suscere, habita ratione infirmitatis,4 insidiarum diaboli. D inde prohibebitur rea persona ne illi nubat qui se polluit adulterio, excepta causat quam infra indicabimus. Nam qui vel ducit quam polluit adulterio sue vivente viro siue mortuo, adulterium continuare videtur. Ideo Leo recte dixit: Nullus ducat in VXorem , quam adulterio polluit. Idem quoque Augustinus sentit. Neque huic sententiae recte opponi tu Dauidis exemplum. Non enim ad exempla, sed ad leges vita 1 stituenda est, nisi exempla cum legi bus congruant Tertio iubebitur rea persona, si alias quae rit nuptias, mutare locum, Meo se conferre, ubi ipsius turpitudo non innotuit. Hanc disciplinam utilem esse
155쪽
lem esse iudico , quae etiam sertiatur in ducatu SaXO-nico in in alijs Ecclesijs re rinatis . Nisi enim haec disciplina scri serueti: , breui omnia adulae rijs
plena erunt. Qilare Optarem , t magistratus, cui a Deo gladius traditus est, in vindictam malorum operum , in hac re suum facerct ossicium. Quidam huic coircessioni, qua concedimus reae personae nouas nuptias , opponunt dictum Pauli 1. Cor. 7. Xora Virone separetur. At si separata fuerit, maneat innupta. Paulus hic non loquitur de mulieres, quae cogitur sententia iudicis a Viro, propter adulterium discedere Sed de voluntaria mulieris iviro defectione, propter impatientiam, aut alias molestias domesticas , quae saepe incidunt. Graecus scholiastes recte restringit hoc dictum, cum ait: ει μη τι επὶ Quod autem Canonistae putent innocentem sol ui δε eam personam manere ligatam , falsum est. Non enim manet ligatio, nisi maneant qui ligantur. Si ergo maritus lutus est legitime, non manet Uxor ligata marito. Nam alioqui maritus simul ligatus en et Sed de solutione vinculi coniugalis, in prima tractatus huius parte , plura dixi
Secundam causam diuortii Paulus I. Cor. 7.ponit,
hisce verbis : Si infidelis discedit, discedat. Non est enim seruituti subiectus frater aut soror in huiusmodi. Hic Paulus loquitur de coniugio , in quo alter coniugum fidelis est, alter infidelis. Nam quia sua- scrat
156쪽
serat Paulus, ne fidelis infidelem coniugem , modo consentit secum habitare, dimittat, poterant hoc modo interrogare: Quid faciet igitur fidelis,si infidelis se deserit Respondet Apostolus: Si infidelis discedit, discedat, hoc est, pius equo animo ferat, si infide lisse deserit. Rationem regulae subiungit Non est enim seruituti subiectus frater aut soror in huiusmodi, hoc est, Si acciderit infidelibus matrimonio iunctis, Ut eorum alter, post initum matrimonium, fidelis en siciatur, alter vero maneat pertinax in sua infidelita Di i ii te atque insuper odio religionis, sua sponte piam ossi l personam deserat, non est seruituti subiectus frater ricta ut soror, hoc est, fidelis persona deserta, libera est a
vinculo coniugij. Si libera, certe nouas sectari nuptias, ei non denegabitur. Porro qui putant Paulum aduersari Christo, nec porse
Christi, nec Pauli verba recte perpenduit. Christust Alaquitur de abijciente temere coniugem, quod mini lmelicere afirmat. At Paulus loquitur de persona in
iuste deserta, cui magistratus opem ferre debet, Ut possit pie&tranquille vivere, quod fit, dum ein uas nuptias concedit Breuiter, Christus loquitur de faciente diuortium, Paulus autem de patiente diuortium Sententiam illorum, qui ideo existimant Paulum pronunciare, desertam personam liberam esse, quia infidelitas est species scortationis,4 eoru
opinionem, qui Christu aiunt de pari, Paulum vero de impari loqui coniugio, supra refutaui. Hanc speciem desertionis Lutherus, alij excel-Ientes Theologi, rectissime ad genus, hoc est,quam-Yt malitiosam desertionem transferunt, videlicet,
157쪽
sectetur, siue fortunas quaerat Ratio autem, cur eX
specie genus concludunt, haec est, Paulus i. Tim. F. ait: Si quis suorum, Maxime domesticorum curam no habet, fidem negauit, istinfideli deterior. Qui autem deserit uxorem piam, seu quae deserit maritum pium, non suorum domesticorum curam habet. Proinde fidem abnegauit, infideli est deterior Iam si talis desertor est infideli deterior, pros et o multo minus expectandus est, quam simpliciter infidelis. Nam perfidia infidelem superat. Huc facit quod Paulus causam liberationis coniugis fidelis , a seruitute coniugis infidelis, non statuit infidelitatem discedentis. Nam supra pronunciauit, infidelitatem non esse iustam diuorti causamo sed discessum infidelis Praeterea non dubium est, piam monestam foeminam desertam, iuste liberari a desertore, qui se a suo corpore abscindit, is alitiose spoliat iure comporis sui: Quae res profecto honestae foeminae non minus tristis est, quam adulteriit mariti praesentis. Idem iudicandum cst de viro, si uxor eum imili malitia
Porro clim innocens personas deserta conqueri, tu se desertam esse, io posse caste extra coniugili vivere, petat a iudice potestate, nouas quaerendi nuptias, quam potestatem ei concedat iudex, Sed hisce conditionibus Primum deserta persona triennium expectandi desertorem praescribatur. Fieri enim potest, ut desertor interea teniporis animum mutet, ductus poenitentia, redeat ad desertam. Deinde hoc 3 temPO
158쪽
tempore exacto, tribus vicibus in publico placito curet deserta persona desertore citari Post haec, si comparerem Ol: desertor, nec per literas aut nuncium certiorem reddiderit desertam de reditu suo , Veniat deserta adiudicem, triplici testimonio munita. Primo, quod vixerit hones feri modesto, cum marito, a quo nunc est deserta in toto desertionis tempore. SecundG, quod triennium post desertionem sit egaetum. Tertio, terna citationis in publico placito. His ita ordine gestis Megaminatis, summa cum diligentia grauitate, ita de faciat innocenti&des reta personae facultatem nubendi alij, cui vult in Domino. Idem iudicium sit viri a muliere deserti. Carperum, si foemina moroseri proterve cum eo, a quo se desertam conqueritur , Vixisse conuincitur, ut illa quidem malitia vicisse, hic vero impatientia victus esse videatur, iubeatur adhuc alterum triennium expectare, in poenam aduersus maritu contumaciae. Hanc enim poenam, sua morositate&protervia, iustissimam meruit. Hoc tempore, hoc est, duplicato triennio lapso, si continere non potest, stat et , pro ter deteriora cauenda , nubendi fa
Vertim si foemina tes imonium habet , se placide, humaniter ωcaste cum marito praesente vixisse, postea ipso desertionis tempore, hoc es , intra triennium illud , quo desertor expectandus erat , se polluit scortatione, nolim iudicem ei nuptias permitte re in ea ciuitate aut prouincia, ubi se polluit, sed ut iubeat eam alio proficisci, ubi minus nota est , illicq; nubere in Domino, si continere nequit.
159쪽
Quid si foemina , quae caste placide cum marito
desertore vixit, eX alto triennio, quo eXpectandus erat desertor, humana in nrmitate lapsi praesertim cum iam desperarit de reditu desertoris peccarit PHic puto misericordiam requirere, ut infirmitatis muliebris habeatur ratio, Sc permittatur ci potiuShon C-ste nubere, quam impure Vivere in certilis nati animae suae interitum. Idem iudicium it de marito deser
Inhabilitas corporum ad usum matrimonii, tertia diuorti causa est,&poterit haec inhabilitas est e, in masculo , in foemina, ut consistorijs notum est. Inhabilitas viri plures potest habere causas. Alij
enim natura sunt Eunuchi, hoc est , inepti ad coniugiu, de quibus Christus Mati. s. Ali voluntate sunt facti Eunuchi, Ut Origenes, qui scipsum castrast edicitur Ali in morbo longo inhabilitatem contra Xerui. Nonnulli per violentiam facti sunt in idonei Interduetiam, etsi rarissime, Occurrunt contrario malo laborantes, e quo inhabiles sunt ad usum coniugij. Non nunquam fascinori veneficio adeo inhabiles reddu . tu viri, ut nunquam sanari possint. Foemina inhabilitas occultior est , videlicet, cum congressum viri propter naturae Vitium, aut in curabilem morbum ferre, vel omnino non, Vel non sine valetudinis periculo potest. Quantum autem ad inhabilitatem viri attinet, diura sunt ordine iudici perpendenda. Primum, an prae cesserit nuptias. Secundum, an sit subsecuta nuptias.
160쪽
Tertium, an sit curabilis. Quartum, an eius rei mulier
fuerit, osci ante nuptias .Pro hac enimvarietate Variabunt iudicum sententiae. sta
Si inhabilitas in masculo ma cessui nuptias, inma
teria coniugij, Vt vocant, peccatum est,in potest i si ' berari persona sana, quae diuortium petit. Non enim i fuit Verum coniugium. Siquidem non legitime con 'sentiunt, cum unus fallit, alter errat, fallit impotens, errat potens. Cum ergo Deus nec fallaciam, nec er Fir rorem probat, non est dicendus eos coniunxisse Iihi, Proinde iudex, si intellexerit ex probationibus,incia yy prat illa vitium esse, mox declarabit suo testimonio, no i zz fuissematrimonim Verum si spes sit curationis,tri E a ennium statuatur, in quo pavienter expectetur cura I idtii quae si frustra tentata fuerit, iudex pronunciabit Iara coniugium nullum fuisse, liberum faciet sanae per tota son alias quaerere nuptias, quocunque tempore VO gyra Si subsecutu est vitium post nuptias, post com iis plexum maritalem coniugum, nullo pacto permitten- dum est diuortium Cum nullos ob morbos inciden diu res, post nuptias deceat coniuges a coniugio con summato discedere Fortiuna enim afflicta, si a bsitae Ilo, pytientemnAt si quis vel feram ipsum castrauit post inuptias,
vel pharmacisse ludo Veneris inutilem reddidit, ut homi cida magistratui puniendus tradatur, ut diu Ortio per gladium facto, sanae personae consulatur. Si alter fuit conscius infirmitatis alterius ante nuptias, cogantur simul habitare, alia officia sibi mutuo praestare.Nam persona conscia vitii alterius, absique du-