장음표시 사용
161쪽
que dubio fraudem meditata est, quae fiatis non debet illi prodesse, sit postea diuortium petat. Porro quantum adinhabilitatem foetana attinet, si est perpetua, fallaciain error fuit, Itaque nullum matrimonium. Si vel aetate vel arte inhabilitas corrigi potest, cum patientia expectanda eis cura tri-enuium. Verum si inhabilitas in foemina semita est nuptias post maritalem congrestim e morbo aliquo, equo animo est ferenda, quemadmodum de viro diximuS. Porro ne fallatur iudex, non erit contentus simplici narratione, siue uterque fateatur inhabilitatem, de qua alter coniugum coqueritur, sime alter solum modo. Nam ut non est credendum alleganti pro priam turpitudinem ita nec credenda est inhabilitas corporum, sine tirma probatione, quae ς honestas
dubitatur. Haec sint ita castis caste dicta ab impuris sermonibus monachorum volens abstinui, qui crassius de hisce rebus loquuntur, quam V deceat humanum pudorem.
Errorem proposuimus, quartam diuorti causim esse, cuius aliquoties supra meminimus. De hoc tenenda est regula Errantis Voluntas nulla Canoni- sta in hoc argumento, Ut antea quoque monuimus, qtiadruplicem errore in aciunt, videlicet, per iam conditionis,fortunae, qualitatis quorum duos prio- rc ,
162쪽
res videlicet personae conditionis ad substantiam, reliquos autem , Videlicet fortunae qualitatis, ad accidentia matrimoni referunt. Substantiae, aiunt, partes sunt materia, Videlicet personae ipsae contrahentes, forma, Videlicet, ipsa matrimoni obligatio consummata. Error ergo inici sons seu illi volunt vitia nati inaonuum materi : Error incqnditione vitiat coniugiunt, Vt forma Ut cum putatur esse liber, qui post nuptias depraehenditur esse
seruus. Propter hos errores dirimunt Canonis arma trimonitim, no aulaein propter rorem fomi sit quis iactet se Croesum, cum sit Codrus, nec qualitatis, ctim pro virgine nubit, quae est corrupta. Ego autem matrimoni iam consummato illis assentior, qui propter qualitatis errore, Videlicet, cum, quae pro Virgine habebatur, corrupta est deprehensa, posse dirimi matrimonius a tutant. Nam siue Vitiata fuit ante sponsalia, siue post psis alia, scd ante nuptias exclusionis sciatentiam meretur. Si enim ante spos alia fuit corrupta, siue sponte, siue per Vim, nihilominus Vt virgo pacta est defuturis nuptijs, fraudulete sponsum fefellit,& sponsus manifesto errore deceptus est, putans virginem, quae fuit corrupta. Licebit igitur honesto vi ro etiam matrimonio cosummato conqueri de fraude dc errore, potest iudex illuniberare, qui tam tum piter deceptus est modo alioqui sit honestus idque propter turpissima fraudem, V manifestum errorem. At si post spo salia, sed ante nuptias est corrupta, tunc si id rante factum est, ab ad alterii crimine mouhest aliena , t quae tam sacrum foedus de promissis nuptijs perfide violauerit. Quare etiam par est, ut adulterij
163쪽
sententiae subiaceat. At si pς vina compressam se dicat, consentaneum no est, ctim ante nuptias de tanta iniuria non sit conquesta. Et si autem probare possset, vi se compressam ess es tamen a fraudis vitio non liberatur, quae vim sibi illatam tacuit Breuiter igitur in hunc modum concludo, Si ves firmis tes imon ijs, Vel exstero praegnante, vel ex partus tempore fuisse corrupta Nuce pro Virgine nupsit, poterit honestus Viragere contra corruptam tanquam adulterarii diuortium petere, praesertim cium Deus iubeat illam ut adultera in puniri, Detit. 22. potest innocens perso na alias nuptias in Domino quaerere.
Quid, inquiet aliquis, diccndu est de distinctione
Grassiani, qua alium errores tib stantiae quo soluitur matrimoni ab adium, idinum, quo non soluitur matrimoniti esse dicit Θ Profecto in tanta re nimis ridicule dialecticis argutij nugarua Gratianu5 . Qui . n. Vnqua iure diXerit, magis pertinere vel ad substantia personae libertate ieruitutem, quam diuitias, Virtutes,& vitia An non haec oninia sunt in personis acci dentia ΘTu putas hunc est e liberum, qui est seruuS,atque ideo in substantia erratum dicis: An non prorsiis simili modo erratur, si putas hanc esse virgine , quae est meretrix Θ Profesto utrobiq; erratur in accidenti bus. Narn siue quisliber sit siue seruus, situ diues, sime pauper, silue Virgo siue mei ccii X, salua manet substatia, crsonae, error sol si imodo est in qualitate. Similitudines quas adfert Grassit anus de agro edito a cello,&occupato postea a Paulo, qui se Marcello metitiis est Et de aurichalco oblat pro auro promisso. Item de piaelatura tentu, quam quis putaui te si e diui
164쪽
tem. Et de vinea, quam putauit esse uberrimam, quae tamen sterilis inuenta est, nihil plaue ad rem faciunt. Coecus enina est, qui non maximam dissimilitudinis rationem hic esse videt. Quare Grassiano haec tria oppono Palatini, Errantis voluntas nulla Secua dum, contractus bonae fidei, cui dolus dedit causam, ips iure nullus Tertium, lex diuina expres e permittit eiusmodi stupratam deserere, mandat eam obrui lapidibus.
M diuorti causam diximus es egio lentiam, de qua, priusquam meum consilium dabo, ascribam Philippi Melanchionis sanistissima memoriae sententiam , cuius verba in libello de coniugio
h. ec sunt Cum teXtus Matth. Is tantum faciat me
tionem adulterij, Valde pugnant aliqui, n posse fieri diuortia, propter saeuitiam cinsidias vitae structas. Sed in codice lex Theodosii, quam existimo graui
deliberatione piorum scriptam,Vt tunc usitata diuormita restringeret ad certos casus, concedit diuortium
etiam in his casibus. Etsi autem aliqui reij ciunt hanc legem, contendunt eam ab Euangelio dissentire: tamen hi non recte intelligunt discrimen legis MEuangelij. Et cum expresse dicat Dominus: In politia Mosi diuortia permissa esse,propter duritiam cordis, significat aliam esse gubernationem hominum sanabilium,qui sunt membra Ecclesiae, & volunt obtemperare Euangelio, aliam politiam impiorum &,Dntumacium, qui frenos legum pati nolunt. Si quis est igitur
165쪽
igitur est talis maritus, qui saeuitiam xcnni' ercet, admonitus a pastoribus, non desinit furere,& domesticae Ecclesiae inuocationem turbare & VXOirem ita audeliter tractare ut vita in periculo it , hic certe magistratus politici imperio cohercendus est, qui non solu vitam persona in nocetis tueri debet ted etiam debet eius conscientiae consulere, ne fracta dolore Mindignatione tandem ybijciat inuocationem, aut aliquid iniuste faciat, ut dicitur Furor fit- Pius patiuntia. In eo casu in persona crudeli non pertinente ad Ecclesiam, magistratus politicus Theodo
si lege uti posse videtur Imperia politica vult Deus honor usebon Vult Deus tegi
eos, quorum mores sunt sine scelere Vult eis conce, di pacem ad inuocationem, ad educationem, ad institutionem sobolis Vult latrones reprimi, siue do mi, siue foris latrocinia exerceut Non desunt Vnqua in imperi; homines contumaces, iniusti rugum exercentes in suos iniustam titistiana , quales nominat Dominus in hac concione duros corde. a te nus verba Phulippi retulimus. Huius viri sententiam videmus esse, ut innocenti personae succurratur diuortio, labeatur conscientiae ipsius ratio, hoc est, ut permittatur illi nubere, si latinere ea in potest Nunc breuiter nostrum subij ciemus consilium. Cum maritus, Ut leo, omni deposita pietateri humanitate, cum Xore habitat tyrannice& crudeliter verbi. verberibussa trarin adeo ut misera mulier vitae suae metuat Hic iudex primum dilige-
ter quantum fieri potest , inquiret uitiae causas. Deinde ijs, si fieri potest, cognitis, reconciliationi
166쪽
grauiter studebit. Tum si periculum videtur imminere innocenti, eXimet eam periculo non diuortio sed separatione don estica adque ad trienni uim me quid deterius fiat. Praesertim crina natura doceat, COS non posse aut debere cohabitare, intra quos continua sunt dissidia Messet pro fe et crudele, periclitantino subuenire Trienni memini, quia tant si temporis Velim tribui studio reconciliationis Verum si frustra tan to tern pore reconciliatio tentatur, iustum fiat divomitum, innocens ab impari liberetur iugo. Et cum non dubium sit huiusmodi violentiam mulieri piae&honestae Titillo tristiorem esse, quam si maritus adulterium committeret, ibi pacifice permitteret viuere suaderem innocentis conscientiae consulenduesse nouis nuptijs, modo cotinere nonpoisit, aut eius vitae ratio alioqui mariti augilium postularet Canones ita statuunt, quando saeuitia viri tanta est, Vt uxor non possit secure cum eo sine Vitae periculo versari, ac ne qui deprcestitasse laicienti cautione, tum matrimonium iure separari , quo ad thorum attinet. Sed duriores sunt an Ones, cum non innocentis conscientiae consulant. Quare Imperatoris Philippi sententiam Cano nib. praeferendam esse iudico. Nam cum uillusno, sed ex cius at propter duri ciem cordis permisit diuortia fieri, excusandus est etiam pius magistratus hodie, qui succurrit tyrannide leuitia iniuste pressiis. Si quis obiecerit dictum Pauli Vxora viro non discedat. Quod si discesserit, maneat innupta, aut re cocilietur viro. Respond aliud esse loqui devolutaria: temeraria discessione, de qua Paulus agit, aliud
167쪽
de coacta iecessaria, qualis ea est, de ova hic agi mus, ubi octis reconciliationi nullus relinquitur. Caeter tum crudeli istileoni, omnem spem nouaru Vivente ita a parte siue in matrimonio, siue X tra matrimonium. Huiusmodi enim poena iuste infligitur bestiae saeuienti& violento , qui Dei ordinationem adeo proterve pedibus conculcat. Si ob ij citur, non posse eum continere gitur concedendum csse illi remedium diuinitus ordinatu na, hoc est, coniugium. Respondeo, a gisti ariis ossicis
es feci ius iis , idque eo remedio, quod
Deus morbo Tyrannidis Violentiae curando destinauit, hoc est, gladio.Qute hactenus diximus, sitic accipi volo, si foemina ipsa culpa caret. Nam si aeque saeuit in maritu verberibus, verbis , iudico separationem fieri debere , Ornia De nouam Mytrisque ademta ut vel isto pacto in gratiam nutuam redire co
Sextam diuorti causam proposuimus esse impieta tena in Deum. Haec impietas in Deum cum pertinaci studio Lindefesso conatu pertrahendi piam coniuge in eandem in picta tem coniundia, iuste matrimonius luit, quemadmodum docebimus. Hanc impietatem distinguo ab infidelitate de qua Paulus loquitur 1. Cor. 7. cum ait Si quis frater VXorem habet in fidei, lem, laec consentit habitare cum illo, ne dimittat
168쪽
& hic consentit habitare cum illa, ne dimittat eum. Huius praecepti seu consiliij paulo infra ratione subiungit Apostolus, hisce verbis: Vnde enim nosti mulier, an virum saluum facias aut unde nosti virian mulierem salua facias P Infidelitas, de qua h1c Paulus loquitur, est eius, qui nondu didicit Christum , nec illi nomen dedit, de quo tamen spes est, ut audit, cognito Euangelio, conuertatur,4 fiat membris Christi. Ab eo qui talis est, Paulus non vult mulierem discedere, sed manere cum illo lac scilicet spe, ut sana doci rina& sancta conuersatione eum ad Dominum conuertat, quo saluus fiat intim pietas, de qua hic loquimur , est vel deficientis prorsus a religione Christia su vel ruentis in heteresin perniciosam quae tametsi externam Christi confessionem retinet, fides tamen fundamentum euertit. Est ergo duplex impietas haec, Videlicet αποις ασωδ,hracsiS. Αποςιασία est blasphemia in Spiritum sanctum , videlicet , cum quis a vera religione, qua imbutus erat, perfide deficit,4 Christo non solum renunciat, verum etiam eum in suis membris persequitur, adeo ut nihil illi sit carius , nihil optabilius, quam post e secum omnes a Christo auertere in eorum certissima damnationem,& in Christi contemtum. An non putas honestam tiam coniuge,potius ferre velle mille in marito adulteria, quam hanc in curabilem blasphemiam, cum aeterna maledictione & damnatione coniunctam P Abscindit enim se talis apostataci Ico
pote Christi, in quo solo est salus co iungit se Satan: ehosti Christi , ac insuper studet pertinaciter Mindefesse piam coniugem pertrahere in suam blasphemia.
169쪽
Quid hic faciet pia foemina profecto si propter insidias vitae structas, licet diuerterea Violentomtarito,
multo magis licebitario is mihi , qui uina aper
der cina, Iur, cuiu multo maiorem curam pios oportet habere, quam fortunarum, corporum suorum Paulus et Cor. 6. dicit: Ne sitis iugo itinet cum G
trifidelibus. Quae enim est participatio iusticia cum iniquitate Paut quae societas luci cum tenebris Quis autem conserisus Christi cum Belial aut quae pars fideli cum infideli Qtiis autem consensus templo Dei cum idolis PClim igitur de hoc impietatis genere, hoc est, de ἀποστασίαι, seu Vniuersali defectione a Christo, te pertinaci Iudici conatuque se abducendi a Chrisia, conqueritur alter coniugum , iudex cognita veritate potest piam cinnocentem personam senάtentia diuortirliberare, praesertim,cum huiusmodi apostatae diabolico spiritu agitentur , adeo ut qui pie decreuit uiuere, perseuerare in Vera religione, non possit sine periculo salutis suae. Alterum impietatis genus est haeresis, quae non est uniuersalis defectio a Christiana religione, sed latum alicuius falsi dogmatis electioin defensio Haec haeresis aut si in filii dama hoc est, contra articulos fidei directe aut non est infundamento, Vt quae possisit stare cum articulis fidei. Deinde haeresi , quae est in fundamento, vel est curabilis, Vel pertinax Si est curabilis, expectanda est patienter emendatio. At si est pertinax, hoc est,si curari non potest, Vt quae quo tidie fiat pervicacior, radicem egit, Vt euelli non pos
sit de hac praeceptum Pauli ad Titum . teneatur:
H aereticum hominem post unam: alteram admo-
170쪽
nitionem caue. Si ergo maritus aliquis talis suerit,&conaturicrtinaciter' indefesse coniugem in suum it lauerrorem pertrahere, illa metuit, ne in rinitate pati latim victa labascat, velim eam mature se ad iudicem conferre, ac petere liberationem a praesenti pericu lo. Hanc etsi Canon istae tantum faciunt separatio illa 2 inem in hoc casu, quo ad thorum attinet liberare pota Scio alltest iudex persententiam diuortij, permissa facultate in albilia nubendi post trienniu Verum sit hic magistratus gla stolii bldio faceret diuortium, non solum innocenti, verum ti iti etiam Ecclesiae Dei, societati humanae melius con lora, suleret. Extat enim mandatum Dei Deut Iet quod i lio Equi loquatur auersionem a Domino Deo, interficia i 1 itur, ut malum tollatur de medio populi Dei. Quod si autem maritus impia dogmata ample iit . clxus , non conatur Xorem secum in errorem p crdu Abbi acere, maneat ipsi apud maritum. lugeat mariti sui miseriam. Idem iudico, si labitur in haeresin mari Etus , qua non euertitur rundamentum ij hia
bet uxorem propria,& interea cum VXoris suae sorore, aut qua uis alia, quam ei non licuit per legem Dei naturae attingere, cocumbat, num debeat propterea in posterum amplexum Xoris propriar, tanquam incestum fugere, necne Haec quaestio nullum locum h bet, ubi magistratus suum facit ossicium, poena . y h tic pitis punit adulterum Mincestum. Verum ubi per 'it quatilli negligentiam magistratus reo parcitur, uxor, quod 'in t