장음표시 사용
121쪽
,, 'unt, non obligant, Deo Vim habent legis. e. g. conmetu ,οῦ diues salutandi datis horis Deiparam, audiendi Missam,
,, diebus non sestis . etc. is
3 5. Consuetudo dividitar, In ConsuetuRinem praeter legem,seeunduin legem , et contra legem. Consuetudo praeter legem est ilia , quae reperit ir in casibus illis, qui a Jure communi non sunt de ei si , et haee obligat in conscientia, ac tu soroexterno, sicuti obligat lex scripta, dummodo tamen intriis ducta sit a toto populo, aut saniori parte saltem, cum an, mo se obligandi, seu introducendi obligationem , seu faciem di novam legem . ro . Ad hoe, ut consuetudo praeter Iegem Obliget, requi
ritur praescriptio, et sulficit decennium, sive consuetudo civilis sit, sive canonica Ecclesiastica . esto Princeps sit absens . T. Consuetudo secundum legem , quaei non est auris, sed tantum tacti, e ,t illa, quae legem iam praeexistentem supponit, eamque vel in usum deducit, vel interpraetatur . ου. Consuetudo contra legem, illa est, qua lex scripta , veIUSu numqcam recepta est ; vel recepta, usu contrario tolliatur . lsaee nou potest introduci, si fuerit contra Ius Divianium, et Naturalet. Hinu prava consuetudo sornicandi ,
Blasphemandi etc. numquam admitti poterit contra legem Dia
- CONTENTIO rit altercalia perborum, quibus inordinam
te, quis ulteri contradicit. Est peccatum ex genere suo mo tale , sicut coetera Omnia , quae sunt contra charitatem , et ex D. 'Paulo , excludit a Regno coelorum . Est autem mort
Iis. 1. Si impugnetur veritas ad fidem, honos mores, si tutem, justitiam, proximi bonum etc. 2. Si fiat cum peric Io scandetili, vel gravibus maledictis , conviciis etc. His omnibus, seclusis , erit venialis, et prudens consessarius advertet simul, et iudicabit. CONTRACTUS proprie dictus, est pactum, ex quo u tro , citroque oritur obligatio, seu est duorum, uel plurium consensus , ultro citroque obligationem pariens; ut Emptio,
122쪽
Venditio. Sc quae obligatio oritur ex motivo iustitiae coissentia uiti uno lmst in tu uiti contraheutium: consenstrin. . t 2. Contractus, ut valeat. Requiritur. .I. Habilitas person rutti .ua Cozitra humini vis 2 CaIraeitas rei , ut subiiciatur eo tracliti. S. Consensus mutuus, et quidem i externo signo e
pressus . .. Forma s stati ualis a Iure Praescripta, si quae
S. Contractus diuidi inr in Formalem sive expressum, et ible est, quo duo, vel plures expresse conveniunt de eadem re cum mutua obligatione . In Virtualem , seu quasi co tractum , idest, cui tacite suscipitur obligatio justitae ex
4. Dividitur a. In Gratuitum lucrativum , et in Onerori Sum . Gratuitus lucrativus me est, quo eX una tantum Pa te oritur obligatio, ut nil petatur ex ultera Parte, ut dona tio , Legatum etc. Contractus Onerosus ille est, quo ex utraque parce inducitur obligatio Micrius, ut Emptio Verissim
S. Dividitur item Contraetus in Nominatum, qui non fiastit in nomine generali contractus, vel pacti , sed transit in specificum nomen sibi in Iure attributum, ut Emρtio Venditi9, Locatio etc. Contractus Innominatus il le est, qui prpprio, et spe Cilico nomine curet, et hujus quatuor sunt species , ides Do ii ut des - Do , ut Iacius . Facto , ut des ; Fucis , iat facias. Ab nis resilire potest una pars , si altera non impleverit eae. jure civili ; De dure vero Cation. resiliri non potest, ubi p ra parata sit implere, quod sibi convenit. G. Di vaditur insuper. i' Contractum bonae fidei, in quo
servari debet non solum id, de quo est conventum, sed iderium , quod, bonum, et aequum Judici videbitur, esto in contractu non eXpressam . tu contr*etum Stricli Iuris , in quo agitur rigore verborum, seu duris scripti, prout scilicet fuit in o tractu expressum : In contractum Nudum, qui est me ra coriventio mutua carens fundamento, quod pariat acti nem . in Foro externo . tu Vestitum , qui est conventio m tua aliquo innixa fundamento , vi cujus Parere Potest acti Disiti od by Corale
123쪽
-- civilem. Insuper dividitur in contractam qia re, seu qui tra litione rei perficitur, et in illum qui solo perficitur
consensu . Tandem in Purum , cui additur accidens , idest, vel pi'efixuiu tempus , vel modM , vel stausa , vel demo Gratici, vel venditio. . . 7 Materia Gutraetus . Sunt omnia illa bona, quorum quis et domini uin liabet, et administratiunem . - Κ, Omnis coutracius validus s etiam nudus parit obligationem in con aientia, licet 'ii Foro externo non pariat actio nem . itine, qai habuit animum oontrahoncli, sed cum v ἰ itate expressa se non obligandi, adhuc tamen manes obliugatus, si voluntas contranendi praevaluit voluntati eo
9. Contractus desectu solemnitatis, iure positivo invalidus, non obligat in . consolentia, et nullus est in utroque soro .r Contractias voro 'invali inq, vi, metu iniusto, vel deso ns, vel iniuriam' continens, ex parte illius, cui iuvatur, non firmatur juramento . contractus iure naturali invaIidus, nec iuramento firmatur , Coutra ins sola iure po itivo irritus, noti firmetitur iuramento, si irritatio facta sit immedi te, et principaliter' propter honnm commune. ID'. 'contrcictus ad Diom certam , inducit statim oblIga tione. ii , quam tamen debitor nou tenetur complere ante ProΝimum, et priae fixum diem, secus de contractu ad diem' ncertam . Contra tus sub modo obligat statim , nec irritus' est: si rnodus non impleatur, nisi appositus sit sub annuNὶ Iutione Legati , Donationis etc. Est tamen gravis obligatio, ex iustitia, talem modum praestandi. Contractus ad causam nullus est, si causa finalis non subsistiti. Error sive falsitas iu demonstratione non vitiat oontractum, modo demo 'stratio non apponatur per modum conditionis. Contractus sub eonditione va elue et obligat, si conditio sit honesta, et w
sibilis . Conditio autem impossibilis invalidat contractum , et disPositionem, exceptis matrimonio , et dispositionibuς ultimae voluntMis . De Contractu trisu contractuum, ces-
124쪽
consensu ad valorem contractus, requisito. 11. Consensus ad valorem contra ius debet esse I. Memoseu internus , et mutuus . 2. Debet aliquo signo externo eK-
poni . 3. Debet esse liber , et plane deliberatus . Ergo . I. Quilibet error, et dolus , calliditas , sallacia etc. cirea sumstautiam rei , vel naturam contra tus , vel motivum intri secum ac substet intiaIe , invalidat contractum jure naturae Ergo 2. Error quilibet, et dolus circa qualitatem , qui non
det causam contraelui, ipsum non irritabit, cum non tollat consensum circa substantialia , unde si rem pluris em ris, quam Valeat , valebit et contractus, osto tamen vendiator te eatur ad restitutionem excessus pretii, non solum S pra summam , sed et supra iustum , quo , sublato deso , res suisset vendita. Ergo 3. Error , et dolus circa qualitam tem dans causam contractui, proveniens a parte contra heu te , contractus esto validus rescindi potest ad nutum d cepti , si solvibilis sit, de non est omnino firmus . 12. Contra ius stricte mmptus , ex metu gravi iniuste ad extorquendum consensum incusso factus, validus est 1. Jure naturae , quia metus gravis non impedit voluntarium,
ne liberum sussiciens ad gravem culpam : Voluntas enim non potest cogi quoad aotus elieitos , nisi tollat usum rationis , nee sufficientem deliberationem . Sie Mercator ej otionem mercium potius , quam naufragiunt, eligit. 2. comtractus saetus ex metu etiam respective gravi, injuste meuSso ad extorquendum consensum , rescindi potest arbitrio metum Passi , unde non est contractus firmus. Si vero co tractus licitus , sit iuriamento firmatus, non potest rescinta nisi a Superiore . IS. Nunc expono, contrahendi capaces, et dico. I. Illa omneS , et Soli usu rationis praediti , qui liberam habent bonornm administrationem , seu legitimam sacultatem de IasdiSPonendi, capaces sunt , quia contractus est aetus hama 'nus , qui solum humano modo perfici potest. ΗIno .
λέ- Sequitur ex se , quod Insantes, amentes , ebrii, R
125쪽
riosi, procligi , curatorem habentes etc., non possunt valide contrahere . Ergo uxor non valet contrahere , neo disponere de honis familiae, de dote , ejusque fructibus, valente marito hona illa administrare , rationabiliter invito , dummodo non bit amens , saluus, vel eXpresse , aut tacite consentiat , vel recuset administrationem , in quibus casibus, poterit uxor prudenter , et moderate agere. 15. Filius familias , impubes, non obligatur civiliter exeontractu , etiam de bonis castrensibus , et cum consensu Patiis peracto. Si pubes sit, etiam sine Patris consensu , comtrahere , et obligari civiliter potest. Pupillus quoque pubertati proximus, et minor obligatur tum civiliter, tum na- turaliter, si cum consensu Tutoris , et Curatoris contrahat de honis mobilibus non pretiosis , non vero de immobilibus. Pupillus pubertati proximus, sine nuta Tutoris, valide contrahit , si sit in Commodum, quia Curator ideo datur , ut in damnis subveniat , simul et, ut in prosperis non offendat . 16. Omnes contractus in specie v. suis locis; et sunt M tuum : Usura: Mons Pietatis: Commodatum: Pignus: Depo- .situm: Solutio indoiti : Stipulatio : As ecuratio : Promi sio : Fideiussio : Syngrapha : Emptio : Venditio : Monopolium : Census : Cambium : Conductio : Locatio : Emphiteusis : Livellum : Findum e Societas : Mandatum : Ludus e Testamentum : Legatum . Transactio etc. v. SOCIETAS . CONTRITIO generice sumpta . Est animi dolor, ac δε- testatio de peccato Commisso, cum Proposito non peccania de caetero. Irid. oras. I.. c. .. , quae ut ad remissionem mortalium valeat sive cum, sive extra Sacramentum esse debet Interna , Summaturalis, Universalis : Eocax : - tiatiue Summa . 2. Innumeris datum vale φ1aestiunculis Casilistarum , fide- Iium animas obscuritate magis, quam claritate laudentibus ἔTrid. duce rem totam brevi metior calamo, sic: Contritio , alia est perfecta , alia imperfecta . Persecta illa est, quae concipitur ex actu , sive motivo charitatis persectae, unde est dolor, et detestatio de peccato commisso cum proposito Diuitiam by Cooste
126쪽
non peccandi de cetero , propter Deum super omnia dile- ictum propter se , hoc est propter infinitam amabilitatem suam. Imperfecta vero , quae et Atritio nominatur , illa est , quae ex alio molivo supernaturali , quam charitatis, concipitur, ut ex peccati turPitudine , ex gehennae, et paenarum metu otu. Conc. Trid. ib. Cuin habeant diversa motiva , differunt etiam specie , et ex parte effectus, quoad cetera vo
S. Contritio persecta,semper iustificat extra Sacramentum, per modum scilicet dispositionis ultimae, licet non sine voto S gramenti . Trid. ib. , quia persecta Dei dilectio , est persecta ad Deum conversio, quae tamen non reconciliat perfecte Deo , nisi apposita conditione , et voto Sacramenti. 4. Contritio sormalis, et virtualis , sulliciens ad remissi nem peccati mortalis, est necessaria necessitate medii ad salutem Trid. ib. quia sine illa, etiam inculpate omissa , Ο tineri nequit remimio peccati mortalis , ac proinde nee s Ius . Contritio autem sussiciens ad peccati laethalis remissionem , est coulpitio, seu attritio ex amoro Dei incohato, seu imperfecto cum Sacramento. 5. Contritio formalis est etiam necessaria necessitate praecepti : Extat enim Div. praeceptum elicendi formalem contritionem . Trid. ib., , Not. Contritio , quae necessaria est , tam nepessitate se medii , quam praecepti , debet reconciliare peceatorem, , num Deo, ac Proinde est persecta contritio extra Sacra- mentum, et saltem attritio coniuncta eum Dei amore imper- secto, seu amore Spei, et Sacramento . Nam contritio non
se exigitur , nisi ad placandum Deum , ad Dei injuriam pro
is viribus reparandam , et hominem Deo reconciliandum . 6. Vi praecepti contritionis tenemur . I. Jure Div. et Naturali , ad non differendum saltem notabiliter contritionem
sufficientem ad justificationem post mortale peccatum , ita ut notabilis eius dilatio sit nova laethalis plaga , ex Eccles. 5. Non tardes conuerti ad Dominum , et ne disteras de die.
in diem, subito enim veniet ira illius , et in tempore viumn a
127쪽
116 dictae LVerdet te . 2 Quisque tinetur Iege narurali Divina
contritionem perfectam elicere in mortis articulo: Hoe enim dictat ratio , cum agatur de salutis negotio . . Ad remissionem venialium, etiam injusto, aliqua e petitur poenitentia , seu displicentia, ac retractatio vel sor- mali , vel saltem virtualis. Thom. 3. R. q. 87. S. Α' valorem ergo Sacramenti, et ejus effectum requiritur . I. Conti itio Drmalis , qualis generatim est deseripta, cum Contritio sit pars Sacramenti Trid. ib. Debet 2. esse interna, non enim neuesse est, ut sit setisibilis . S. Suρematura is, idest facta ex motivo supernaturali, per auxilium gratiae , quae praestolatur. I id. ibid. .. Unioersalis, idest, ut dolor so extendat ad omnia peccata commissa, et adsit propositum omnia omnino imposterum Vitandi, propter motivum omni-hus etiam oblitis commune , Ezech. 18. 5. Escax , et absoluta , ita ut excludat omnem affectum ad quamcumque gravem culpam , et contineat propositum firmum servandi omnia mamclata , et omnia adhibendi inedia , ad fugam peccati, et mandatorum observantiam . Trid. ib. 6. A nretiatiWe summa , ita ut homo oderit, et detestetur peccatum super omnia mala, sitque paratus omni bono carere , et quodvis malum pati , quam in culpam relabi gravem , et Dei amicitiam cunctis omnino rebtis anteponat. 7. Ut sit cum spe veniae coniuncta .
s. Ad iustificationem in Sacramonio poenitentiae obtinemdam, ri quiritur, ut Contritio aliquem includat amorem Dei, non tamen qui extra Sacramentum justificet. Illumque tam qua n o innis justitiae fontem , Lligere incipiat Trid. sess. 6. C. 6. Uuvnto magis ergo talis amor in Poenitentiae Sacramento requiretur, quae ex eodem Concilio est laboriosus
baptismus 31 IO. Contritio necessaria , elici debet ante absolutionem , alioquin absol. itio, quae est forma , .non applicaretur mat riae essentiali , quae sunt contrictio , et consessio, et sic Sacramentum nullum esset , et absolutio inanis. Moneat prinlude Cousessarius poeuitentem suum, ut semper conseisioni
128쪽
contritionem praemittat, tum propter periculum , tum quia
Secramentalis consessio , ex contritione manare debet, ut sit dulorosa Not. In praXi requiritur nova contritio, quoties nova datur absolutio, quia nova Rrma novam exigit materiam ,, ProXimam. Esto autem attritio concepta eX metu gehennae,, includens amorem Dei appretiative , etsi non persectum , ,, eum spe veniae absolute sufficiat ad iusti fieationem l .npe- ,, trandam, in Praxi tamen adducatur poenitens ad persectam ,, contritionem eliciendam, cum sit actus Deo gratior , et P
se nitenti utilior v. TlMOR SER VILIS . CONTUMACIA Est erga Iudicem,itet Praelatum commissa
inobedientia . Haec varie a Juribus coercetur . Nilusi enilitis it amnis, nune mulcta , nurie expensarum resectione, et rei nequestratione , vel Ecclesiasticae sententiae innodatione , Ob conti imaginiri suam conventus asscitur . v. Canonisi.
CONTUII ELIA . Est injusta inhonoratio personae Praesen iis , seu laesio alterius honoris sine iusta causa , Coram cofacta dictis, seu factis etc. Hino , verba contumeliae, convicii improperii l rolatii non animo locandi, vel corrigendi, sed i honorandi proximum sunt ex se peccata gravia , si adsit plena deliberatio ex parte agentis , et gravitas materiae eX Parteret: orunt vero levia , si interveniat vel indeliberatio , vesaevitas materiae .
2. Verba contumeliae, convieit, ;mproperit , prolata animo iocandi, vel coπigendi , modo id fiat prudenter , non sunt
Pegeata . Verba dura, et contumeliosa , ironica etc. contra peccatorem non sunt peccata, si iudicentur neccessaria aclyeccatoris vel errorem corrigendum , vel ad terrorem ine tiendum , vel ad conversionem Ohtinendam ete. S. Thom. 2.
CONVICIUM . Ex D. THom. ib. st per repraesentationem desectus poenae, et improperium , quod dicitur, cum aliquis iniuriose redueit ad memorium auxilium , quἰod contulit aliena necessitatem habenti, vel patienti. Positis conditionibus, non
vacat gravi culpa v. CONTUMELIA n. a.
129쪽
cORPORIS BEATI dotes . v. DOTES . . CORRECTIO FRATERNA . Est admonitio, qua quis proxiamum ex charitate conatur avertere a Peccato .
I. Haec differt I. a correctione iudiciali, quae fit publiea
tinctoritate , et potius Ordinatur , propter conarimne honum, ad delinquentis punitionem, quam ad ejus emendationem, estque actus justitiae Mindicatiuae . 2. A correctione Paterna, qua Superior delinquentem eorrigit, ut resipiscat, et tolla
3. Correctio fraterna non est tantum de consilio , sed etiam de praecepto , obligatque sub gravi, postris circumstantiis, adeout quilibet charitatem habens sive subditus sit, sive Praelatus, sive inferior, sive inimicus teneatur stati praecepto Datrem
suum peccatorem corrigere, S. Thom. 2. 2. q. 33. a. S. Hoc inquam praeceptum omnes adimplere tenentur etiam aequa-Ies , inferiores , Laici , peccatores , cum utiliter corrigere possunt sine gravi damno . S. Tho m. ib. . autem hoc praeceptum obliget, requiritur. I. Ut proximus iudicetur prudenter peccasse , vel esse in proximo peccandi periculo . 2. Ut sit probabilis spes emendationis . S. Ut non adsit alter idoneus aut dignitate , au D aetate superior , qui commodius possit, et velit cori igere . 4. Ut opor- itnno tempore fiat, cum scilicet fructus probabiliter sperari potest . S, Thom. m. CORRECTIO JURIDICA. Non solum est de praecepto Charitatis, sed et de praecepto iustitiae, et cX D. Thom. 2. 2. q. 33. a. S. . Est actus justitiae , per quam intenditur honum commΠne , et pertinet ad solos Praelatos, qui non solum limbent admonere , sed etiam . puniendo , corrigere . Hinc 2. Peccant Iudices tam Ecclesiastici, quam civiles, qui dissimulant peccata subditorum, quos corrigere tenentur: qui an correctione iuridica incidunt , in acceptionem pesona rum , reos absolvunt , et damnaut innocentes contra iustia
iam; qui iuridice non corripiunt, et puniunt etiam publice Pecdata, quae publice commituntur, qui dimittunt correctionem iuridicam , propter Perturbatio in ejus, qui corripitur etc.
130쪽
D 9 CRIMEN, ut impedimentum Matrim. v. IMPEDIMENTUM n. 5.
CRIME X FALSI. Egi mendacium oppositum publicae si dei , quo Ades publica laeditur; Est culpa gravis, praecipue,
euiu res deducta egi, aut deduci potest ad forum contentio- Sum , et in latroque jure severis punitur Poenis. 2. Crimen salsi tribus comittitur modis I. Per dictum , ut si testis salsum deponat, ut fecerunt impii viri , qui salsa deposuerunt contra Christum . a. Por scriptum , ut si quis salsa confingat instrumenta , aut salsis utatur , aut Vera a scondat , aut supprimat . S. Per factum , ut si quis monetam adulterinam cudat , aut bonam corrumpat . Si pondera munuat , vel mensuras, si sigillum salsum apponat et .
GRUDELITAS. Est, quando quia ex animi feritate Pr
pensus est ad exigendam poenam ultra meritum culpae . O ponitur virtuti temperantiae, et est ex genere mo mortaIepe calum, cum charitati, et iustitiae repugnet. S. I Rom.
CRUX in qna Christus pepcndit, lancea, cIavi , quibus manus, et pedes Christi Cruci niuxi sunt, omniaque alia
instrumenta, quibus Christus salutem nostram est operatus in cruce , magno in honore seniper ab Ecclesia habita sunt. Est omnium SS. Patrum sensus . u. Quo cultu Crux adorandὰ sit 3 Resp. Iuxta aliquos eadem adoratione Crux adoranda , via Christus, quia Christus luna cum Cruce unum efficit, causa enim principalis, ut aiunt, et instrumentalis , unum et adeliuatum ei sciunt prine pium . Iuxta alios adoratur solum adoratione respectiva , quia aspersa Christi san nine, Christiam vividius in mentem revocat, quam aliae Cruces , quae ipsam representant. V.
CV1.ΡΑ IURIDICA , sive civilis , idem est, ac omissio alicuius diligentiae , unde sequitur quodpiam damnum prox mo, et dividitur in latam, levem,et leuissimam: Lata est omissio ejus diligentiae , quam alii eiusdem metri scient adhibere, et haec in dure dolo malo aequiparatur. Levis est ejus diligentiae omissio , quam homines diligentiores in eadem re solent adhi-