장음표시 사용
131쪽
acthere . Levissima est omissio eius diligentiae , quam homines adhibent diligentissimi . CULPA THEOLOGICA . Est actus d Drmis Iegi, et pec
catum , quo Deus inerassitur, sive mortese sit , sive Iepe .
CULTUS DISPARITAS V. IMPEDIV. n. 6. CULTUS V. ADORATIO, IMAGINES, SYMBOLA ete. LURATOR. Est qui minori assignatur, praecipue in eius
honorum curam . In hoc curator differt a Tutore , qui primcipaliter datur in curam personae, et honorum impuberis . Curator vero in curhm honorum, et personae puberis . I. Curator tenetur recte, et fideliter , bona minoris administrare , ejus personam tueri , ejusque educationi scrup
Iose invigilare v. TUTOR . CURIOSITAS Est inordinatus appetitus cognoscendi . Pintest essemortalis ratic ne objecti, ut legere libros prohibitos , velle scire arcana Consessionis etc. a. Ratione medii vel ill alti, vel superstitiosi. 3. Ratione nocumenti, vel damni. 4. Batione iniuriae gravis, uti veritione litterarum etc. CUSTODES seu PRAEFECTI circa merces importiandas,
et exportandas in confinibus , vetitas exportari, seu impo tari Permittentes , peccant mortaliter , et sunt periari, non tamen tenentur restituere poenas, quas solvissent tragressores , quia poena in soro conscientiae non debetur ante condemnatio
uem , licet aliqui contrarium sentiaut .
132쪽
DAMNIFICATIO illa est, per quam alterὶ damnum curuptibiliter infertur, vel bonum impeditur , stoe cooperan per se, stoe Per aliud medium . Hanc explicant definitionem appositi vorsus Jussio , consilium , Consetistis, Palas , Necursus Participaus , Nutus , non obstans, non Manifestans. 2. Omissis, qua pouunt Theologi distinctionibus, de damnificatione lucrosa, et non lucrosa r de incul ruta , et oitipata , eu'pa , vel Theologica , vel civili tantum ad tuis eognoscendum quando , vel non teneatur damnificator ad restitutionem , hac praxi , reor, Posse quae inque solvi dubia P
3. Si dans, opponeus , cooperans ad damnum proximi sui non est causa damni , quod insertur, numquam tenetur ad restitutionem : Si vero est causa ditioni, tune tenetur ad reis stitutionem, quoties est contra justitiam. Sit exemplum: tenetur ille in foro conscientiae reparare illatum damnum , quod ea savit, nedum per damnificationem culpa tam , culpa Theologiaca , sed etiam culpa civili, non tamen ante Iudicis sententiam . Incapax doli, seu culpae theologicae in nullo foro i netur ad resarciendum damnum . Si debitam adhibuit dia Iigentiam pro illo avertendo. Si causavit, utendo iure suo . Si casu fortuito, evenit , et praevideri, neo evitari potest' c. cum gratia. DAMNUM EMERGENS : Duo sunt tituli extrinseci, ob quos licet alita id in contractibus ultra sortem exigere . quo nomine sumuntur . Interesse scilicet, Lucrum cessans, Dam
2. Damnum emergens est , cum quis in bonis, iam aquisitis , iacturam patitur, quia mutuat ; ut si pecuniam res ctioni aedium , vel solutioni debitorum destinatam , alteri mutuat hanc petenti, inde fit, ut aedes deteriores fiant, vel
133쪽
corruant; vel si ipse clam usura cogaris pecuniam aecipere, ad debita solvenda, quilibet enirn habet jus damnum vitandi , et nemo tenetur cum proprio damno alteri beneficium Praestare, ni i in tali sit constitutus necessitate, ut quisque, etiam cum tali damno, teneatur ex iustitia , vel charitate Subvenire, dummodo tamen damnum proprium sit minus: et valet in Contrnctibus, non in Ohligatiouibus respicientibus bonum proprium , ut patet in milite , custode ete. DEBITOR . Ex com . sent. debita solvere debet, et ex b nis propriis . Hinc conserimitur . I. Quando hona debitoris , in solutionem omnibus suffciant creditoribus , non est opus
ullo ordino , cum omnibus sit satisfaciendum : secus vero . ihic ordo est servandus e Cum res aliena extat in se , rest
3ui debet Domino , nee potest aliis in solutionem dari , quia est Domini , et debitor debet ex proprio solvere , non
alieno: Unde si ignoratur Dominus rei in se existentis , C modatae , Depositae et . , vel eius haeres , haee tu pauperes impendi debent . vel in alia Pia opera etc. 2. In vigore iustitiae , res vendita Creditori extans apud debitorem non videtur reddi debere venditori in damnum Iiorum creditorum , nisi habeat praelationem . Sic aurisperiti. Tamen res venditae, quae extant apud emptorem , d Bent ex quadam aequitato reddi venditori. S Thoin. et alii. S. Ex bonis ergo debitoris solvi debent prius impensae pro su-nere debitoris. 2. Debita certa, idest, quorum cognoscitur Crediator, inde incerta, quorum creditor ignoratur. 3. Debita ex titula oneroso solvi debent prius, quam ea, quae ex titulo gratuito . .. Solvendum prius creditori hypotecham habenti , quam non .. 5. Inter Creditores hypotecharios , prius ei est solvendum, qui ordine est prior . 6. Post hypotecharios CreditoreS, sive, reales , solvendum est aliis Creditoribus personalibus hyp thecam non habenti hns . 7. Inter hos primum obtinet locum .
ille, qui habet praelationis privilegium , ut uxor in bonis
mariti, ratione dotis . uiuu aliis solvondum ex titulo On
4. Pon licet ore litori prius petenti solvero cum damno
134쪽
23 Bling, qui habet hypothedam Priorem, Vel privilegium, pr pter iniuriam , quae seret, et Posset recuperari solutum ; s cus antem , si hoc in iudicium eveniat, quia lex, et se tentia Iudicis ei dat praelationem . 5. Debitor omnibus Solvere non valens, uni soli solvens non habenti ius praelationis , hic illi rostituere tenetur. qui habet . Hine debilir non potest uni totum solvere debitum , si non sit par solvendis aliis, qui pariter, nec privilegium habent, nco hypothecam . 6. uni aliquid gratis , vel cum ouere accipit ab eo, quem seit exinde reddi impotentem ad debita Silvenda , pereat contra iustitiam, et acoepta restituere tenetu , liget eum alid non induxerit, v. RESTITUTIO. Sol VPIOete DEBITUM CONIUGALE . Coniux sub mortali tenetur reddere debitum coniugi petenti serio, cum nulla illud d negandi intervenit justa causa, et rationalitis , peccatquo toties , quoties negat . u. Dixi advertenter, cum nulla intervmit justa caura, nam eoniux innocens potest debitum denegare adultero conjugi : item si conjux iure petendi prvatus sit ob ino stum cum consanguinea in primo gradu mmmissum , vel in secundo, si Sodomiae , vel bestialitatis Cimine sit inquin tus , si ex tali redditione perivulum grante salutis corporalis instet, ut, si petens sit peste , vel Iepa , aut alio maIoro confectus ex periculosi partus experienti , accedente Media eorum judicio, cum timetur periculati mortis probabile, vel abortus , cum debitum petitur in auentia , vel surore , vel ebrietate etc. cum nimis Dequenter, et immoderate petitur , cum publice exigitur . Denegari Ptest, si duos elapsos
post menses nondum consummatum sit matrimonium, eum ambo unanimi consensu ante , vel pus Matrimonium cons matum , conlinentiam voverunt etc.
S. Non potest vero denegare , eo lod alter sit denunciatus excommunicatus , vel ob timorm nimiae , et inopis venturae prolis, ex quo petatur disus sestis , vel Sacrae
Communionis . Leg. Benia. XI de Θ d. , ubi di-
135쪽
eitur , id esse consilii non praeeopti. Nec denegari potest,
sub praetextu , quod coDjux aninitatem contraxit spiritua- Iem , proprium filium in casu extremo baptiZMido, vel quod asinitatem contraxerit , ratione incestus, vel adi terii non sponte ; sed coactionis vi , vel ignorantia facti commi,si . . Debitum ergo coniugale licite petitur , et redditur ,
etiam si mulier sit praegnans , absque perieulo abortus , etiam si sit Iaelans, etiam dum est puerpera ; non tum est menstruata, quia eX D. Thom. in .. dist. . I. q. unia. a. u. , es set ad minus Peccatum grave venialc . Insuper licite petitur , et redditur , e iam non servato debito conuuinti di modo, dummodo , rataonabilis adsit causa , et absit periculum effusionis eXtra vat, secus prohibitum est . v. MATRIM. D PEDIII. etc.
DECALOGI IRAECEPTA . In duplici sunt differentia .
Alia enim sunt Grmatica, alia negatioa. Prima obligant
semper non ad emper ; quia non semper tenemur an tu amare Deum , et Woximum . Secunda obligant semper, et pro Semper, quia Senper tenemur actu abstinere ab offensa Dei,
a. Decalogi pracepta sunt decem, hisce contenta motibus. E. Unum Deum oce . a. Nee iures vetitia per ipsum: S. Salsetiata sanctifices. 4 Habo in honore parentes . 5. Non Ou cisor eris. 6. MOeorus. 7. Fur. 8. Testis iniquus . 9. Alterias
nuptam . Io. nec Pm cupies alienam . mrum e lanationem suis locis Uaram.
. DECIIIA . Est diqua quantitas bonorum temporalium,
debita Ecclesiae miliatris in *sorum subsidium , et sustentationem . Cum enici isti spiritualia seminantibus ministant, rationabiliter ipsi quique metere temporalia debent. Dignus est enim Ορerarim nercede sua . Hinc . 2. Decimae solvi dbent ex iustitia , et Beligione , de aure
naturali, DiVino, Ecelsiastico, secundum receptam consuetudinem , et ad restitutimem tenentur . qui eas non solvunt iu tegras , vel solum dedeterioribus. Conc. Ladi 2. Jus Canon. De Decimis . Trid. ses. 25. c. 12. praecipit fraudautes deca Diuiti co by Corale
136쪽
eimas, non absolvendos , nisi praevia restitutione , et possint ε xcommiinio iri ; ibid. S. Decimae, aliae sunt praediales , cinae solvuntur ex te dirae Diic tibiis, ut oleo, Dumento etc. Aliae sunt personales . quae solvuntur ex fruetibus , quos homo sua aquirit industria, ut venatione, piscatione etc. Aliae sunt mixtae , qua, Utrumque participant, ut, quae solvuntur ex animalium so
4. Modi , quibus aquiri potest exemptio a solutione dec marmn sunt daO. Apostolidum Privilegium, et praescriptio.
DECRETUM, pro meo instituto. Decreta Summorum P-tificum Canonibus conciliorum pari potestate exequimur. am , si demum hodie probatur , quod Sedes Apostoli ra i probavit, et quod illa respuit rejicitur, multo magis, masipsa pro catholica fide, pro saeris dogmatibus, diverso eminpore scripsit, debent ab Omnibus omni reverentia recis .
DEDICATIO ECCLESIARUM initium habuit an. .8S DEDICATIO ECCLESIAE . Praeter praeccptum a Deo
Moysi datum, ut Chrisma conficeret, quo inungeret T:hesenaculum in Dedicatione , et Arcam Testamenti ; Salanona quoque , ut perficeret templum cum Altari , et relim a d Divinam cultum peragendum consecraret. l. 3. arg. C. T men in Ecclesia Romana primus post S. Silvestrum i hano institutionem sanxit Felix Papa IV. Rursus in civitav quail:im Barullii Provinciae Srriae , cum Iudaei quam lau Im ginem Iesu Christi Crucitat pedibus conculcarent, E latus ejus perforarent mox inde sanguis manavit, et aqua : Ioe vim , vehementer mirati sunt Iudaei, et eo magis, c rum infirmos hoc sanguine delinitos , videbant sanar . Pr pter grande hoc miraculuin , ordinavit Ecclesia minoriam fieri Dominicae Passionis quinto Kal. Decenibr. , e eadem ratione consecrata est Ecclesia in honorem Salvatoris Romae, ubi quaedam ampulla cum illo sanguine asservatur . et w Iemne sestum quinto Idus NoveLubris per totam univers*m E Diuitiam by Cooste
137쪽
cIesiam agitur . Durand. l. de Ecclesiae Dedicatione cap.
DEFENSIO ECCLESIAE . Principes Saeculares possunt,
humo debent condere leges Circa et Persouas, et res sacraS ,
modo id faciunt in suppetias Ecclesiae, non ut Doctores Fidei , sed ut Desensores , non ut conditores Canonum , sed in Vindices . Idco . 2. Principes possunt, et debent , non quidem verbo ins inre, sed Praeconibus Verbi Dei , suppetias ferre , eosque resia protectione sulciri. S. Possunt, et dehent 'nsistere Conciliis , quando sunt ne- Cesaria , mnvocandis , opem serae iisdem Conei iis , dum
acti hahentur, reprimendo contumaces haereticos ; ubi vero finita sunt, executionem eorum sedulo procurare, poenas infigendo temporales his omnibus, qui ausa temerario contrate praesumpserint . iPossunt Ieges spectiaIes surre circa eas omnes materias, circi fidem , circa mores, Circa disciplinam , tamquam aem Mirias ad Leges Ecclesiasticas iam conditas, ut sic effica- 'eius exeontioni manduntur ; quae leges , non canones condant sed conditos foveant, atque custodiant .
5. pomunt principes Saeculares, ut Ecclesiae Tmores , immo dibent Personis Saeris iniuste vexatis adjuvari , et d senilee , Canonum vitantioni , et bonorum Ecclesiasticorum di-mptimi sortiter se opponere et . vid alibi .
DE RADATIO . Est poena Ecclesiastica , qita Gericus in Pertetuum , et soleminiter privatur non solum omni Oscio , et benescio Ecclesiasti , sed etiam prioilegio Canonis , et
2. Ihgradatio dnplex est. Verbalis, quae et depositio num palui, est illa , quae et per solam , et simplicem senteu-tiam, qia Clericus criminosas lati Ordinthus Clericalibus, seu ab eorum xecutione depositias perpetuo declaratur, ita ut cem matur 'rivatus omni ordine, et munere Clericali , et hoc ipso , e iam officio , et beneficio. Per hano tamen non amise
138쪽
tit privilegiuin Fori , et canonis, nee chara terem impressum . Et Clericus sic degradatus , adime conficit Eucharistiam , etiamsi sit haereticus, sicut etiam valide absolvit in ribundum in mortis articulo. Et si eX nli in a iusta causa, denuo restituatur ad ordines , non debet de novo Sacris i signiri, quia adhuc dicitur Clericus, esto non sit vere iueadea, dispositione, et dignitate constitutus, sicut ante degradationem . Barbosa, ct alii. S. Degradatio realis, seu actualis est, cum post deposiationis sententiam , incorrigibilis Clericus actuali ter privatur, exuitur, spoliatur omni ordine, munero, ollicio, beneficio, privilegio lari, in quantum elicitur a Foro Ecclesiastico; et iraditur Foro Saeculari, puniendus ac si esset laicus , juxta 1ρges civiles, de patratis delictis, quamvis , dum Curiae Sa culari traditur. debeat Ecclesia ellicaciter intercedere Pro eo, ut citra mortis periculum , in eum sententia moderetur . Et sic amittit privilegium Canonis, adeo ut ejus invasor, aut
percussor , non incurrat excommunicationem , Contret,eClericos percutientes, latam . Non privatur tamen characterer, utpote
indelebili ; neque potestate vaIide consecrandi , utpote si-pliciter iiij pedibili : neque facultate valide absolvendi moriatiundum in mortis arsiculo, cum nulla tune sit casuum reservatio . Nec liberatur ab onere horas recitandi Canonicas, aut perpetuam servandi castitatem . Utrum vero ad Triremes dam-vatus ad Di pinum Osticium recitandum teneatur ; res dubia est, et usque hodie , quod sciam , nec Sae. Congr. Conc., ne Pontifices dusniverunt.
4. Crimina , per quae verbaliter degradari potest, sunt, Adulterium , Concubinatus , Sinionia notoria, Stuprum, Incestus , Furiam , Pes jarium , Ilomicidium , alitinue , his , graviora delicta , ut ex C. Clerici . Crimina vero , ut deveni
tur ad degradationem actualem , sive realem , sunt: Haere
sis, Crimen insidiarum , et conspirationis in proprium Epi-
Scopum, crimen assassinatus in Clerico, Incorrigibilitas Cl riei ; post servatos aliarum poenarum gradus , Crimen ne' sandum contra nativam , Crimen non Sacerdotum , qui audent Missas celebrare, Crimen eorumdem non SacerdotuM , Disiligod by Corale
139쪽
qui audent eonsessiones excipere Sacramentales. Haec omnia intelligitntur, posita auctoritate a Jure Canonico expresse consessa , quae, in certis casibus , numquam intelligitur concessa, S. Ad degradationem , et depositionem faciendam , statuit Trid. seM. I S. c. ..de RUorm. Ut adversus Clericos etiam in Sacris Ordinibus constitutos , ad uerbalem depositionem procedere pos it Episcopus, vel per se ipsum , vel per illius in spiritualibus Vicarium Generalem . Ad actualem vero a que Sole em , Per se ipsum , non adhibito numero Episeoporum a Canonibus praefinito, sed sibi assistentibus toliadem Abbatibus, usum Mitrae, et Baculi habentibus, ubi e mode queat; aliquin aliis personis in Eoclesiasti ea dignitate constillitis , quae aetate, et scientia sint comendabiles . Baec degradatio fit, spoliatione vestimentorum sui ordinis, no vasorum Sacrinum , ac Tonsurae, et ut dixi, traditione Judici Saeculari cum protestatione contra mortis Periculum. DELECTATIO MOROSA . Inter peccata luxuriae non m ninnimatae , locum lici bet, et est consensus in complacentiam m cogitatae siue intentione eam exequendi . Dicitur Inor a , uou a temporis mora, sed post advertentiam volum ratis : Duplex est ; comissionis , cum quis provocat in se appetitum horum aetuum. Omissionis , cum quis actus v n eOS , non refraenat, non cohibet. 2. Ad hoc, ut sit peccatum mortalo, requiritur primo ut id, circa quod verruitur , sit mortaliter peccaminosum : Ut adsertat, talem se habere deIectationem : ut post plenam advertentiam , non eli pellat, vel non conetur expellere . S. Hujus delectationis objectum duplex est. θsa cogitatio , Iii quis eam suscipit , discendi , et instruendi causa : In his animus naturaliter delectatur ubsque peccato. Res cogitata , cum Suscipitur causa voluptatis, es tune semper est Peccatum . Hinc , Oscula , tactus , etc. nisi ordinem dicant ad conjugium, posita voluptatis causa, semper sunt peccata,
140쪽
e t ι feri non ρossit, nisi monitione ρraemissa . uae in roait regula certa . Si dolietum est contra fidem , denunciatio siue auonitione semper est facienda : Si vero est contra tertium , facienda est, quoties damnum imminet. a. Sciens Per naturalem secretum, non per corsessionis sigillum , ali luem patrasse delictum , in S. Inquisitionis Edi .eto contentum , tenotur denunciare , etiam emendatione se cuia . Sie dicatur de proditione Superiorum , Patriae etc. 3. Denunciandi sunt . non solum omnes illi , qui sub Ed eto S. UusFers. Inquisitionis nominantur, sed et omnes, et Si guli , quos denunci cindos csse praecipiunt Edicta universalia. et particulcria Ordinarioram Cuiuscumque Dioecesis sunt dii, genter attendenda , et Observanda omnimode . . Ad donunciandum ex vi Edictorum , tenentur Omnes singulae personae sive mares , sive mulieres Plenum, et perfectum rationis usum habentos, sive Seculares , sive MO- Diales , et Begulares cuiuscumque gradus, ordinis . conditi niS , Praeeminentiae existant, et quaeumque dignitate , e auctoritate , etiam maxima , sulgeant.
DEMNCIATIO MATRIMONII V. PROMULGATIO . DENUNCIATOR. et ACCUSATOR differunt inter se.
Accusator deseri Iudici erimen ad vindictam , et bonum eo mune cum obligatione elimen probandi . Denunciator desert crimen praecipuo ad emendationem rei, vel ad bonum commune sine obligatione illud probandi. Mi. Denunciatio est eriminis latentia saeta Judici re- ,, Iatio , non observata formula accusandi; et triplex est.., Evangelica, quae fit Praelato tamquam Patri, qua rogatur . is ut Paterna sua auetoritate peccantem fratrem ad salutarem ., Poenitentiam excitet, ut cum Uxor oecultum Mariti adu ,, terium Sacerdoti denuneiat. Sie Gn. si peccaverit: si is n0nica, qua Peccator denunci:itur Ecclesiastico Praelato. ut poenis Canonicis peceatorum ad poenitentiam excitet.
is ut, si quis denunciet eos, qui volunt in gradu prohibito Tom. P I