장음표시 사용
221쪽
8. Cirea horam recitanili divisun horas canonicas , standum tabellis in Ordinario positis . HUMILITAS . Est virtus temperans appetitum tendenssi ad excelsa , sive est virtus , qua n0mo verissima sui cognitione , sibi ipsi vileseit . Huio Superbia contra est . HYPOTECRA , et PIGNUS . Prima est contractus. quo res immobilis obligatur cressitori in solutionem debiti , non faeta trassitione rei obbligatae ; ΡIGAUS vero est contractus, quores mobilis obligatur Creditori in solutionem debiti, Iacta
traditione rei πρignoratae . 2. Tradi io . et acceptio pignoris . et by thecae easdomsere requirit Eonditiones , quas exigunt V enditio . et emptio, his exceptis , quae venditionem, et emptionem , ab actione pignorativa distinguunt. Ideo . 3. Illi soli tradere possunt rem in hypotecham , et pignus, qui possunt vendere , et illi soli possunt accipers rem in pignus , vel hypotecham , qui possunt murio dare ... Illae res solum possunt dari in hypotecham, et pignus, quae sunt in comm eicio hon inum, et in nostra potestate, et quas habent aequalitatem. et quasi aeqnalitatem cum debito. S. Modus dandi , et accipiendi pignus talis debet esse, ut nec Creditor rem sibi debitam perdat, nec debitor his eamdem restituat summam ; hio est enim hypotecae , et pignoris finis , ut creditor dormiat securus, et debitor servetur illaesus. Bine . 6. Pedeat debitor, et ad damni restitutionem tenetur, si remiam obligatam alleui Creditori, novo Croditori obliget , si rem viliorem loco praetiosioris oppignoret. Si rem pignore datam distrahat, dilapidet, vendat rae. 7. Peecat et Creditor . et ad restitutionem tenetur . Si rem pignore datam , non enstodiat, ut vir Probus , si rem pignori datam tamquam suam non habeat, eum sit tantum custos , si re, pignori data . utatur usu, quo deterior fiat,
quia tuno tenetur damniam compensare .
8. Toties illieita est hypotheea , et oppignoratio , quoties creditor praeter summae securitatem, aliquid aliud exigit a
222쪽
debitore . Hine peecat creditor, et ad restitutionem tenetur, si absque conventione utatur pignore , vel hypotecha , tu crumque aliquod percipiat , si luerum illud non computet iudiminutione debiti . quia tune contra legem fructus eX pigu re percipit, ut ex Iure Canonico . illicita est conventio , in qua per pactum Legis Comissoriae, convenit inter debitorem , et creditorem , quod res tradita tu pignus, vel hypothecam ad Creditorem pertineat, si intra certum tempus, non persolvatur argentum mutuo traditum ; hoe enim est contra naturam oppignorationis, cujus est solum Securum rei
dere debitum , fio Ius Canon . Illicitum est pactum , in quo convenit, quod debitor possit rem oppignoratam vendero ad debitum luendum; haec enim non esset traditio pignoris, sed alienatio . 9. Aliquando tamen licItum , aliquando illicitum est pactum Antichriseos , in quo convenit, ut fruetus pignoris c dant pro usuris pecuniae muto datae . Illieitum , si Creditor nullum habeat titulum sumendi Interesse , tune enim esset u sura palliata . Illicitum pariter, si Creditor habeat titulum sumendi interesse, et fructus excedant usuras legitimas, ut statuit
Io. Licitum vero erit paetum AntIchrtaeos , si Creditor tiatulum habet sumendi interesse, et Ductus ex pignore pere piendi , deductis impensis, si non excedant interesse , innoenim fructus inserviunt ad eompensandum , vel lucrum eewsans , vel damnum emergens . Haec doctrina est S. Thomae .
223쪽
sum, uel alios humiliando, extollit, vel gloriatur, e. g, luctu illici to , tumi , peccato etc. Ex D. li Om. sere,
sis Numinibus. Cultus tria lilibet exle ina signa Sacrificium .. Tem p una. Altare, quae line imi viSsimo crimino nulli ursatur: eolferri Possunt . 2. I lololatri4 triplers est Perfectu, qna quis cultum Dei Idolo teibuit , putans i tum esse Deutri . Uinιιs pejecta , qua quis cultum Dei creaturae deseri, scions illam non es e Deum , sed s acit vel ex odio Dei A vel ex une lione ad Creaturam , et hoc maxim Um nitoriam peccatum e t: Simulata, qua quis sine q estimatione Dei, et interno affectu colendi, sed ex solo meid mortis exterius, creaturae cuilibet μxhibot, et haeo semper eit pece itum mortale . v. SUPERSTITIO .
IUUΝIURI. Eit uoluntaria abstinentἰa a cibo, et potu . iuxta Ec 'sesiae 'raes 'ri' tim. et 'In druplex e4t . I. Dirituale, et est abstinentia a vitiis , et illicitis voluptatibus , quod S. Aur. vocat Ieiunium magnum , Perfectum jejunium 2. Nat rq e , et est abstinentia ab omni prorsus cibo , et potu etiam petr modum medicinae. quale iciunium a puncto nediae nu-elis requiritur de praecepto Eoelesiastico ad sumptionem Euch ristiae . 3. I iunium morale , Phili sophicum etiam dictum , et est actus Tetmperantiae moderantis appetitum, et usuria cibi, ast solus 'ennulum regulam re tae rati nis ,
cuius velut partes sunt , abstinentia , et sobrietas . Miunium Ecclesiasticuri, et est abstinentia a carnibus, et quibu damtiliis cibis. ab Ecclesia imporata, cum unica resectione tempore signato , Sumenda . De hoc ego loquor .
a. Ad ieiunium Ecclesiasticum tria requiruntur, I. Abst, nentia ciborum certi generis, et circa hoc standum statutis,
224쪽
resectionum ; eX perpetua enim , et constanti Ecclesiae consuetudine , ad Ieiunium una tantum debet esse resectio conti mala, non interrΠpta, non iterata . S. Certa resectionis hora, licet alias talis resectio tamquam caeua sumenda esset hora usispertina in Quadragesin a . Sciendum tam eii, quod AIater Ecclesia, ob corporis, et Daturae semper declinantis infirmitatem, resectionem illam . tamquam prandium sumi indulsit hora sexta prope meridiem , retento nomino Caenae , Ob memoriam antiquitatis, unde omlinavit, ut in ipsa meria diana refectione preces Pro benedictione mensae dicantur in caena . Statuit . ut in Quadragesima dicantur Vespere, et in aliis iliebus Jolunt. Nona, semper ante reseetIonem meridianam . Haec antem consia ludo sumendi resentionem in me.
xi ille diebus omnibus ij iiiiii, caepit sere temporibus S. Thomae Aquinatis circa annum Christi 127o. , ut ipse dicit . a. a. q. I.7. a. 7. S. Dinnium Eeclesinglicum qnoad gubstantiam consistit in unica resectione, et abstinentia a carnibus. praeceptum Jejunii, obligat sub mortali diebus ab Ecclesia praescriptis. et quamvis ab Ecclesia sit daterminatum quoad tempus, i men non est istum de praecepto positivo Ecelesiae, sed de simplici praeordinatione Divina fidelibus demandatum. . Die Dominico, quamvis ex se licitum esset ieianare ut clare patet ex c. Utinam dist. 76., tamen propter haeresim Manichaeorum , qui in contemptum Resurrectionis Domini diacebant, jeiunium die Dominico necessarium esse ; et pro
pter alias haereses . superstitiones, et errores , statutum est ab
Ecclesia non osso ieiunatanduin diebus Dominieis . S. Poluit Ecclesia instituere I innium , ut patet ex can. m. Apost . . Praecipua . Ec2Iesiae ieiunia sunt et Quadragesimale ; Qitatuor Temporum , quae 'I'orumdam quoque iusigulams storum vigiliis solent observari . 6. Quadragesimalis Jejuni institutio originem ducitati Apost. cuius institu tiouis variae fuerunt cansae . I. Ut fideles ad rite, , devote celebrauda Passionis, et Resurrectionis Domin
225쪽
cae mysteria praeparentur. 2. Ut christiani pro delictis , per annurn comissis, poenitentiam agant , et Deum ad misericor liam flectant. 3. Ut Christi Domini jejunium imitentur. Jejunium Quadragesimiae ordinavit Thelesphorus PP. anno Dou, tui 139. 7. Quatuor temporum ieiunia , sic vocata , quia in singu-
Iis anni temporibus , quae numero sunt quatuor observantur . Antiqua consuetudo haec est, de qua S. Leo meminit causas recensens . I. Ne Christiani Iudaeis in ea re palmam cederent, ut ex Z rccar. 8. Patet. 2. Ut poqtuletur a Deo fructuum Terrae conservatio , aut pro iis iam colIectis, grates redderentur . S. Ad Deum orandum , ut Ecclesiae suae sanctos sussciat MLnistros , praelatis enim temporibus Sacri ordines conseruntur .
4: Ut nulla sit anni tempestas , quae per speciale ieiunium,
8. Quinam ieiunii lege obstringantnr, Dico . Omnes haptizati tenentur lego jejunii , quibus aetas est an. 2I. . Si e comni . cum IS. Nom. Bonav. Antonis. et aliis . Senes , si sint mnitum debiles . eo modo excusari possunt, sicut de infirmis dicitur, . ratione autem senectutis tantum non eXeusantur , si sint sortes ad sustinendum ieiunium . Patres fami- Iias tenentur domesticos suos sive filios , sive famulos, . sive ancillas, ad ieiunium compellere, eos admonendo ad Praeceptum implendum , propter eam , qua in eos pollent , auctoritatem . s. Coenula serotina , quae et ientaculum , collatio , diciatur , quod nomen apud Monachos significabat quamdam piam Iectionem et collocutionem , quae post coenam fieri consueverat, et circa ea versabatur, quae ad spiritualem animae pro. Detum pertinebant; qua peracta, modo vinum hibeba nt, modo aquam , ad coenae, quam paulo ante susceperant , Conooetion m iuvandam , sitimque extinquendam , a quibus Collationibus Monasticis nomen duxit coenula vespertina , o
ius nunc ieiunii tempore , usus parmittitur . o. Relictis innumeris casuistarum quaestiunculis, duce
ε. Tvom, aliisque, statuo. circa quantitatem huius serotia
226쪽
21Snae caenulae, certa regula poni nequit . Ubiqne enim , et omnibus , eadem statui nequit quautitas cibi, sed varia pro illa versis conditionibus, laboribus, personis etc. Generatim tamen dici potest, eam quemque cibi quantitatem sumere debere,
quae sulficiat ad corporis, et animae exercendas functiones ,
licet cum aliqua molestia , quae a Jejunio disiun gi nequit. II. Circa ciborum in caenula permissionem , licitum est in dico pane uti, cum fructibus, aliisque levioribus cibis, ut
sunt ficus , uvae etc. Istis quidam adiiciunt , numero tamen parcissimo , pisciculos , ova etc. verum sententiam hanc , IPSI
indulgentiores Theologi reprobant. Sed et, zm qua iusta
Causa dispensiatus est in abstinentia carnis , hoc ipso possit , et inciaenula ea carnis quantitate Vesci , quae ictumantibus pra scribitur 3 Negative resp. et quidem non in Quadragesima solum sed caeteris anni diebus, quibus ieiunium intimatur . Satis clare expressit Lened. AIq. an. 1742. et ... ; ubi sanciuit , etiam non posse utrumque misceri epularum genus, pisces nempe,
et carnes , idque procedere etiam diebus Doni inicis Quadringesimae . Piscibus tamen edendis non prohibentur illi, quibus licentia conceditur , vescendi ovis, et laeticinis . Et ad allatas
conditiones sub mortali teneri declaravit. 12. Utrum licitum sit collatiunculam mane sumere, resectione ad vesperam dilatu Τ Negat cit a iustam causam quia ordo invertitur Ecclesiae, et hoc faciens, non vaearet culpa.IS. Causae excusantes a Ieiunio sunt tres . Impotentia, sive phJ si ea , sive moralis, quae scilicet sine gravi detrimento superari non potest. Ηaeo oritur ab aetatis infirmitate , a morbo , ct languore , a Personarum conditione , ut sunt, Pauperes , mulieres praegnantes, laetantes, quae, si robustae essent , et sine suo , vel laetus periculo possent, a lege non essent exemptae, esto mitissime cum istis agere debeat Consessarius . Labor, non quicumque, sed ille tantiam , qui
non potest cum ieiunio conciliari . Pietatis et Charitatis
actus, et tres requiruntur conditiones. 1. V t hujusmodi op
ra in aliud tempus differri nequeant. a. Et Picialis actus ,
227쪽
216 non sit, et non fiat in fraudem jejunii . S. Ut manifesis sint majus bonum , quam jejunium .
14. Lt jejuniunt sit Ductuosum accedere debet, ut dixi , abstinentia a vitiis. Parcius utendum ludis , jocis etc. Eleemo- ua, et solito profusior etc.
IGNORANTIA. Aihil aliud est, quam defecωs , et Priasatio cognitionis. Et sicut ex D. Aug. cognitio , alia est cuti. alia peccati; Iguorantia Pariter , alia est 1acti, alia Pe cati . 2. Ignorantia facti illa est, qua latet nobis factum ipsum
f. Siee . ut dictint, specta Gm e. g. Π:Bnducat qlis , nCn a NTotens , Se n anduedre , loquitur non advertens se loqui . Haec est ignorantia facti . S. Ignorantia peccata ea est, qua lalet nοhis, an id, quod agi ΠΗ s, sit lege prohibitum . v. g. Manducat quis, advertens, se nrundueare , sed NeScit, et non advertit . cibum illum esse lege vetitum . 4. Rursus ignorantia multiplex est. E t ignorantia ex parte mentis , et haec triplex est. Negatioa , scilicet nescientia rerPm , quas scire aliquis non potest, ut pΠeri, amentes, ete. ignari dicuntur negative . Privativa, et est privatio scientiae eorum , quae aliquis Seire potest, et debet, ut decenter op
retur . Talis est lynorantia illius , qui nescit ea , quae sunt sui os eii , et negligit ea addiscere . Praxae dispositionis , et est habitus seientiae contrarius ; haec locum habet in haer licis , et iis , qui malis sunt imbuti principiis , et semper est
5. Est ignorantia Ex pante obiectἱ, et duplex est; alia δωris et est ea , quae versatur circa Iegis dispositionem ; ut, dum quis ignorat legem prohibuisse factum , quod perpetrat, vel imperasso factum , a quo abstinet. Sic veteres Pagani ignorantes fornicationem esse illicitam , congrediendo eum meretricibus , ignorantiam Iuris non Facti habebant. Alia facti , et est ea, quae versatur circa ipsius tacti qualitatem , aut circumstantias ; ut, dum quis ciens Legem prohil uisse laetum aliquod, ignorat lanaen actiouem hanc, quam elicit,
228쪽
hahere conditiones requisitas ad hoc, ut aetio sit speciei it Ilus , quae lege prohibetur. Sic Iacob sciens sortilentionem e se illicitani , concumbens cum Lia , quam sibi desponsatam
credebat , ignorantiam facii habuit, non iuris . 6. Est, et ignorantia . Ex parte hominis , et haec est, aut oincibilis , quae hum uno studio , et diligentia vinci potest. Talis est ignorantia legis naturae , circa prima principia, et circa conclusiones faciles, quas quilibet potest facili negotio cognoscere , si ad Se ipsum redire voluerit . Alia invincibilis et est ea , quae ea diligentia , et industria , qua potest, et debet adhiberi , vinei non potest. Tali, est ignorantia myst τόorum fidei, in eo, qui nihil audivit de fide. i7. Εςt, et Isinorantia . Ex parte Moliantiatis . et triplex est Antecedens . quae nullo ac in nutecedenti quaesita , est tamen cansa volendi aliquid , quod fit , quodve alias non fieret. Τ Iis est i norantia illins . qui summam adhibet diligentiam , ni cognoscat, an actuq μlipiendus licitias Alt, vel non ; et ignorans , sacit actum illicitiam , pia lans licitiam . v. g. occidithoniinem pulans occidere seram etc. haec ignorantia tollit voluntarium , et stricusat a peccato . Concomitans est ea , quae precise eoncom latur actum malum, nec causat, Deo impe-δit ilium , sed concomitanter se habet ad actum . Talis est ignorantia illius, qui ira accensus, occidit inimicum , pntans occidere feram , sed nescietis occidere in iniicum , quem sorte vellet occidere . Haec ignorantia nee incit voluntarium , ne invollatitarium , sed concomitanter u e habet ad utrumque , proande nee lacit peccatum , nec excusat a peccato, nec aggravat peccarem, sed extrinsece se habet ad illud. Consequens , Seu volita , ut dicunt, per actum voluntatis , est, v luntaria privatio alicujus cognitionis, quae est causa a tuS ma
Ii . Talis est ignorantia illius , qui ignorat id, quod plerat,
et debebat addiscere . Haec ignorantia alia est disecte volita , et est ea , in quam sertur voluntas plena deliberatione , quam ultro amplectitur , et affectat . Alia indirecte volita , et est sta, quae est volita, non ultro, et in se , sed est volita ratione negligentiae. Talis est ignorantia illius, qui duetus am
229쪽
xantia in vincibilis, et omnino in voluntaria excusat totaliter a peccato . Thom. I. a. q. 66. α 2. Ignorantia aliquo modo affectata, vel aliquo modo vincibilis, non omnino excusat a peccato , sed solum minnit Peccatum , non excusat a toto , sed a tanto, exeusat a mortali, si negligentia fuerit tantum venialis , minnit mortale, si negligeutia laetit mortalis.
s. Probabilissimum est , dari de saeto ignorant tam in uis Bilem juris naturae . non relative ad praecepi x Communia , ut Quod tibi non uis etc., neo relative ad Conclusiones facile eductas a primis principiis, ut , non est blasphemandum etc., se i relative ad Conclusiones longe remotas a primis principiis , ut sunt multae quaestiones a pravibus Auctoribus agitatae , in quibus alii licitum putant , quod alii negant, ut
sunt multae quaestiones nondum ab Ecclesia elucidatae, et excussae . S. Thom. Leci. II. c. 5. l. o. Ethic. o. Ignorantia affectata non eXcusat a peccato , sed qui agit aliqnid contra legem ex ignorantia ametata, peceat tam to gravius . quanto pertinaciuq affectavit ignorantiam Legis , quam violat . S. Thom. q. o. de mala a. 8.ILLEGITIMUS . v. IBREGULARITAS.1MAGINES , SYMBOLA etc. Imago est rei corporeae s militudo ad instar illius expressa . Talis est imago hominem representans . Symbolum est signum sensibile aliquid spirituale subobscure exhibens . Tales sunt metaphoricae locutiones , quibus Divinitas nobis in Scriptura designatur .di. Licitum est Symbola efformare , quibus Dei naturam , eiusqno proprietates sub figuris sensibilibus exprimamus. Sio Spiritus Sanctus depingi potest sub specie nubis , Columbae. ignis etc. quia sub hisce speciebus pluries apparuit . Illicitus vero est eorum Symbolorum usus , quibus Diavinae persectiones depinguntur , si nullum habeant fundamentum neque in Scriptura, neque in Traditione, sed in
230쪽
u10wla , vel Pictorum imaginathone, vel hominum ad idololatriam proclivio . S. Licitus est usus vel Symboloriam , vel imarinum , quihus nobis Angeli depinguntur , ut eos nobis passim Scriptura repraesentat, apparuisse hominibus Chatech. Rom. Trid. 4. Animae Beatae solent depingi , vel sub specie columbae ad ostendendam earum innonentiae vitam , vel sub speci8 sormosigsimae irginis ad delineandam earum pulchritudinem. Animae vero damnatorum , et Daemones pinguntur ignibus ei eumdati , unitu orribili, ut pateat horror conscientiae , quo Interius anguntur, et ardor ignium , quibus Divinitus to
5. Licitus est usus earum imaginum , quae Christum , eius erucem . IIariam , et Sanctos repraesentant, et quibus popuIus , vel in fide roboratur , vel ad virtutis exercitium ineutatur. Nam quod legentibus Scr*tura, hoc issistis praestat, Picturam. cernentibus . S. Greg. l. 9. D. 9. Illicitus vero est earum usus , quibus aut salsa dogmata, aut periculosi e rores . statuuntur . Sie Trid. sess. 25. 6. Ergo Symbola , Deum , resque Divinas repraesentantia Imagines , Christum eiusque crucem , Virginem Mariam. aut Sanctos repraesentantes , merentur honorem , non civilem tantum . sed Religiosum , qui cultus non est absolutus , sed respectivus . Talis enim debet esse cultus respectivus , erga
imagines , et Symbola , qualis est cultus absolutus prototypi. quod per imagines representatur. Sic Imago Christi, culta Latriae est respective veneranda, quia Christus, quem exhi-het , adorandus est cultu Latriae absoluis , et sic dicatur de
7. Sanctae Virginis Mariae , Angelorum , et Sanctorum imagines , cultu inseriori Latriae venerantur, quia Maria, Angeli , et Sancti , non adorandi sunt , sed venerandi.
Syn. 8. e. 2.2 t. Imagines caeperunt coli in Ecclesia an . Si 5. contra quas acerrime , sed incassum , decertarunt nonoctastae .